គិតត្រឹមថ្ងៃទី៣១ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤ នេះនៅប្រទេសកម្ពុជាយើងនាពេលបច្ចុប្បន្នគឺមានអាកាសធាតុក្តៅសើម មានន័យថាមិនក្តៅពេកមិនត្រជាក់ពេក ដោយឡែកនៅសហរដ្ឋអាមេរិកវិញត្រូវបានគេព្យាករណ៍ថា ក្នុងប៉ុន្មានសប្តាហ៍ខាងមុខនេះប្រជាជនរាប់លាននាក់នឹងប្រឈមមុខជាមួយការគំរាមកំហែងយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនៃរលកកំដៅដ៏គ្រោះថ្នាក់រយៈពេលវែងបំផុតមិនធ្លាប់មាន។

យោងតាមរដ្ឋបាលមហាសមុទ្រ និងបរិយាកាសជាតិអាមេរិក (NOAA) បានឱ្យដឹងថា បច្ចុប្បន្នអាកាសធាតុរបស់ប្រទេសនេះនៅតែទទួលរងឥទ្ធិពលកម្តៅខ្លាំង ដែលកម្តៅនេះគឺមានរយៈពេលយូជាងឆ្នាំមុន ខណៈកាលពីឆ្នាំមុនអាកាសធាតុក្នុងខែនេះបានចុះត្រជាក់ហើយ។ ទោះជាយ៉ាងណាសព្វថ្ងៃអាកាសធាតុក្តៅនៅតែបន្តកើនឡើងដែលអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់មនុស្ស នេះបើយោងតាមការព្យាករណ៍ភាគច្រើននៃរដ្ឋ New Mexico និង Utah គឺមានហានិភ័យខ្ពស់បំផុតរហូតដល់ (៦០% ទៅ ៧០%) នៃសីតុណ្ហភាពរដូវក្តៅគឺខ្ពស់ជាងមធ្យម។

លើសពីនេះភាគឦសានទាំងមូលពី Maine ចុះទៅ Pennsylvania និង New Jersey ទៅ Arizona, Washington និង Idaho គឺមានឱកាស ៤០% ទៅ ៥០% នៃសីតុណ្ហភាពក្តៅលើសពីមធ្យមចាប់ពីខែមិថុនាដល់ចុងខែសីហា។ Susan Anenberg ដែលជានាយកវិទ្យាស្ថាន GW Climate & Health Institute បាននិយាយថា “ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុនៅឆ្នាំនេះកំពុងជំរុញឱ្យមានកម្ដៅកាន់តែខ្លាំងរយៈពេលយូ និងផលវិបាកដល់សុខភាពកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ”។ Susan បានបន្តថា កំដៅខ្លាំងអាចប៉ះពាល់ដល់មនុស្សផ្ទាល់ និងដោយប្រយោល ជាពិសេសកុមារ មនុស្សចាស់ និងអ្នកជំងឺសុទ្ធតែអាចប្រឈមនឹងគ្រោះថ្នាក់ខ្លាំងដល់អាយុជីវិត។

យោងតាមទិន្នន័យផ្លូវការ មានមនុស្សស្លា.ប់ប្រហែល ១,២០០ នាក់ដោយសារកំដៅជារៀងរាល់ឆ្នាំនៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ មនុស្សចាស់ កុមារ ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ អ្នកដែលមានបញ្ហាការប្រើប្រាស់សារធាតុញៀន និងប្រជាជនដែលគ្មានទីជម្រក គឺជាក្រុមដែលងាយរងគ្រោះបំផុតដោយសារកំដៅខ្លាំង។ ការព្យាករណ៍នេះ កើតឡើងនៅពេលដែលដំណាក់កាលចុងក្រោយនៃ El Nino ត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងត្រូវបានជំនួសដោយបាតុភូត La Nina ដែលមានឥទ្ធិពលស្មើគ្នា។

ការផ្លាស់ប្តូរពី El Nino ទៅ La Nina នេះនឹងធ្វើឱ្យការឡើងកំដៅផែនដីកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរឡើង ដែលបណ្តាលឱ្យសីតុណ្ហភាពរដូវក្តៅក្តៅជាងមធ្យមភាគនៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិកភាគច្រើន។ ដូច្នេះជាង ២ ភាគ ៣ នៃប្រជាជនអាមេរិកទាំងអស់ត្រូវបានព្រមានអំពីកំដៅនៅឆ្នាំ ២០២៤ ដែលជាឆ្នាំក្តៅបំផុតក្នុងកំណត់ត្រានៅលើភពផែនដី បន្ទាប់មកគឺរដូវរងាក្តៅបំផុតក្នុងកំណត់ត្រា៕

យោងតាមទិន្នន័យរបស់ Fidelity International និង BlackRock Investment Institute បង្ហាញថា នៅឆ្នាំ២០២៤ វិនិយោគិនបរទេសពុំសូវចាប់អារម្មណ៍វិនិយោគនៅប្រទេសដែលមានក្រុមហ៊ុនច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ ឬសម្បូររោងចក្រឧស្សាហកម្មដូចមុនទេ ប៉ុន្តែពួកគេចាប់អារម្មណ៍វិនិយោគនៅប្រទេសទាំងពីរនេះខ្លាំងជាង ។ កត្តាចម្បងដែលធ្វើឱ្យប្រទេសទាំងពីរនេះទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ពីបណ្តាវិនិយោគិនបរទេស ដោយសារចំនួនពលរដ្ឋកើនឡើង ជាពិសេស យុវជន ។

បណ្តាវិនិយោគិនបានផ្តោតការវិនិយោគក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា និងឥណ្ឌូណេស៊ី ហើយចំណុចទាក់ទាញមួយផ្នែកមកពីពួកគេរំពឹងថា រដ្ឋាភិបាលប្រទេសទាំងពីរនឹងចំណាយប្រាក់កាន់តែច្រើនលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ហើយវានឹងផ្តល់លទ្ធផលល្អដល់សេដ្ឋកិច្ចជាតិ ។ ម្យ៉ាងទៀត ប្រទេសឥណ្ឌា និងឥណ្ឌូណេស៊ី បានបោះឆ្នោតនៅឆ្នាំ២០២៤ ដែលបង្ហាញឱ្យឃើញពីការប្តេជ្ញាចិត្តយ៉ាងខ្លាំងក្នុងការផ្លាស់ប្តូរប្រទេសរបស់ខ្លួនឱ្យក្លាយជាមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ច ។

ទន្ទឹមនឹងនេះ ចំនួនពលរដ្ឋប្រទេសទាំងពីរដែលចូលដល់វ័យធ្វើការកើនឡើងខ្ពស់ បានក្លាយជាចំណុចទាក់ទាញយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់វិនិយោគិនបរទេស ។ ហេតុនេះ ប្រទេសទាំងពីរបានទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍ខ្លាំង បើធៀបនឹងប្រទេសផ្សេងទៀតក្នុងតំបន់អាស៊ី ដូចជា ៖ ប្រទេសចិនកំពុងតែឈានដល់សង្គមមនុស្សចាស់ ។

ការវិភាគរបស់ BlackRock Investment Institute បង្ហាញថា ពលរដ្ឋគ្រប់អាយុធ្វើការបានកើនឡើងក្នុងប្រទេសទាំងពីរ ព្រមទាំងតម្លៃភាគហ៊ុនកើនឡើងក្នុងទីផ្សារហ៊ុន ។ រីឯ Fidelity International មើលឃើញថា វិស័យហិរញ្ញវត្ថុនឹងក្លាយជាអាជីវកម្មដ៏សំខាន់ ដែលទទួលបានប្រយោជន៍ពីការកើនឡើងនៃចំនួនពលរដ្ឋនៅឥណ្ឌា និងឥណ្ឌូណេស៊ី ពីព្រោះគ្រប់គ្នាត្រូវធ្វើប្រតិបត្តិការហិរញ្ញវត្ថុ មិនថាក្រុមហ៊ុនអាជីវកម្ម ឬពលរដ្ឋទូទៅ ។

ហេតុនេះ កំណើនពលរដ្ឋនៅប្រទេសឥណ្ឌា និងឥណ្ឌូណេស៊ី ជាពិសេស យុវជន បានទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍វិនិយោគិនខ្លាំងជាងប្រទេសជិតខាងដែលមានទំហំសេដ្ឋកិច្ចធំបំផុត ។ បើតាមការរំពឹងទុករបស់ធនាគារពិភពលោក បង្ហាញថា ចំនួនពលរដ្ឋប្រទេសទាំងពីរនឹងកើនឡើងយ៉ាងហោចណាស់ ១០% គិតចាប់ពីឆ្នាំ២០២៤ រហូតដល់ឆ្នាំ២០៤០ និងខុសគ្នាពីចិន ដែលចំនួនពលរដ្ឋនឹងធ្លាក់ចុះជិត៤% ។

ចំណែកចំណុចទាក់ទាញរបស់ប្រទេសទាំងពីរខ្លាំងជាងចំនួនពលរដ្ឋកើនឡើង គឺការកែទម្រង់ពលរដ្ឋគ្រប់អាយុធ្វើការចាប់ពី១៥ឆ្នាំ ទៅ៦៤ឆ្នាំ ហើយគេចាត់ទុកថា ឥណ្ឌាមានពលរដ្ឋធ្វើការអាយុតិចបំផុតក្នុងចំណោមប្រទេសមានសេដ្ឋកិច្ចធំៗ ។

លោក Sanjay Shah ប្រធាននាយកដ្ឋានបំណុលនៅ HSBC Global Asset Management និយាយថា ការឈានចូលដល់សង្គមមនុស្សចាស់របស់ប្រទេសមួយ នឹងប៉ះពាល់ដល់ការឧបត្ថម្ភប្រាក់ថ្លៃព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យ និងប្រាក់ចូលនិវត្តន៍ ។ ប្រទេសមានសេដ្ឋកិច្ចជឿនលឿននឹងផ្តល់ប្រាក់ឧបត្ថម្ភផ្នែកសង្គម និងប្រាក់ចូលនិវត្តន៍ច្រើនជាងប្រទេសទើបតែអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច ៕

សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ បម្រែបម្រួលអាកាសធាតុនៅលើពិភពលោក បានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ខ្លាំងដល់ការរស់នៅរបស់ពលរដ្ឋក្នុងប្រទេសនីមួយៗ ជាពិសេស ខ្វះខាតទឹកសម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងវិស័យកសិកម្ម ទើបបណ្តាលឱ្យទិន្នផលដំណាំផ្សេងៗធ្លាក់ចុះ និងមានតម្លៃកើនឡើង ។ ដំណាំក្រូចក៏បានរងផលប៉ះពាល់ដោយសារអាកាសធាតុក្តៅដូចដំណាំផ្សេងទៀតដែរ ហើយបច្ចុប្បន្ន ក្រុមហ៊ុនផលិតទឹកក្រូចនៅអាមេរិកពុំអាចផ្គត់ផ្គង់គ្រប់គ្រាន់តាមតម្រូវការអតិថិជនទេ ។

នៅចុងខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤ តម្លៃទឹកក្រូចនៅអាមេរិកបានកើនឡើងខ្ពស់បំផុត ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ការផ្គត់ផ្គង់ជាបន្តបន្ទាប់ ខណៈឧស្សាហកម្មផលិតទឹកក្រូចនៅលើពិភពលោក ជួបនឹងវិបត្តិ ។ ហេតុនេះ ក្រុមហ៊ុនផលិតទឹកក្រូចនានាបានជ្រើសរើសផ្លែឈើផ្សេងមកផលិតជំនួសវិញដើម្បីផ្គត់ផ្គង់លើទីផ្សារ ។

សារព័ត៌មាន CNBC បានរាយការណ៍កាលពីថ្ងៃទី៣០ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤ ថា តម្លៃទឹកក្រូចកើនឡើងខ្ពស់យ៉ាងឆាប់រហ័សក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំកន្លងមកនេះ ដែលមួយផ្នែកបណ្តាលមកពីទិន្នផលក្រូចធ្លាក់ចុះនៅរដ្ឋផ្លរីដា ដែលបានដាំដំណាំក្រូចដ៏ច្រើនបំផុតនៅអាមេរិក ។ ម្យ៉ាងទៀត អាកាសធាតុមិនអំណោយផលក្នុងតំបន់ដាំក្រូចដ៏សំខាន់របស់ប្រេស៊ីល ដែលជាប្រទេសផលិត និងនាំចេញទឹកក្រូចក្នុងបរិមាណច្រើនបំផុតលើពិភពលោក ព្រមទាំងមានតួនាទីសំខាន់យ៉ាងខ្លាំងក្នុងការកំណត់ទិសដៅរបស់ឧស្សាហកម្មក្រូច ។

បើតាមរបាយការណ៍បញ្ជាក់ថា តម្លៃទិញ-លក់ទឹកក្រូចខាប់ក្លាសេក្នុងទីផ្សារទីក្រុងញូវយ៉ក សហរដ្ឋអាមេរិក បានកើនឡើងទ្វេដង កាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤ បើធៀបនឹងតម្លៃកាលពីឆ្នាំ២០២៣ ។

Harry Campbell ជាអ្នកវិភាគទិន្នន័យទីផ្សារផលិតផលរបស់ក្រុមហ៊ុនស្រាវជ្រាវទីផ្សារ Mintec បានផ្តល់បទសម្ភាសន៍ជាមួយសារព័ត៌មាន CNBC ថា តម្លៃទឹកក្រូចកំប៉ុងបានកើនឡើងខ្ពស់នៅឆ្នាំ២០២៤ ទើបធ្វើឱ្យក្រុមហ៊ុនផលិតទឹកក្រូចចាំបាច់ត្រូវដំឡើងថ្លៃផលិតផលតាមស្ថានការណ៍ជាក់ស្តែង ហើយពួកគេបានជ្រើសរើសផ្លែឈើផ្សេងទៀតមកផលិតជំនួសវិញ ។

ក្រៅពីនេះ អ្នកវិភាគទិន្នន័យទីផ្សារខាងលើរំពឹងថា ក្រុមហ៊ុនផលិតទឹកផ្លែឈើជាច្រើននឹងកាត់បន្ថយបរិមាណទឹកក្រូច ហើយបង្កើនបរិមាណទឹកផ្លែឈើផ្សេងៗ ដូចជា ៖ ទឹកផ្លែសារី, ទឹកផ្លែប៉ោម និងទឹកទំពាំងបាយជូរ ដើម្បីកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើទឹកក្រូច ។ អ្នកវិភាគទិន្នន័យទីផ្សារនិយាយថា ៖ «មើលទៅ ស្ថានការណ៍នេះនឹងបន្តរយៈពេលយូរទៀត គឺតម្លៃទឹកក្រូចកំប៉ុងនឹងកើនឡើងខ្ពស់រហូតដល់អតិថិជនលែងពេញចិត្ត ដោយសារពួកគេទិញទឹកក្រូចក្នុងតម្លៃថ្លៃ» ៕

កាលពីឆ្នាំមុនអ្នកជំនាញបានព្យាករណ៍ថានៅឆ្នាំ ២០២៤ អត្រាអ្នកគ្មានការងារធ្វើទូទាំងសកលនឹងកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង ទោះជាយ៉ាងណាបើយោងតាមទីភ្នាក់ងារអង្គការសហប្រជាជាតិដែលបាននិយាយកាលពីថ្ងៃទី ៣០ ឧសភាថា អត្រាអ្នកអត់ការងារធ្វើជាសកលបានថយចុះហើយ នេះមានន័យថាមនុស្សភាគច្រើនសុទ្ធតែមានការងារធ្វើ ដែលនេះមិនដូចការព្យាករណ៍របស់អ្នកជំនាញនោះទេ។

របាយការណ៍នេះក៏បាននិយាយផងដែរថា នៅទូទាំងពិភពលោកស្ត្រីប្រមាណ ៤៥.៦% សុទ្ធតែមានការងារធ្វើនៅឆ្នាំ ២០២៤ រីឯបុរសវិញតួលេខនេះគឺឡើងដល់ ៦៩.២% ។ ដូច្នេះអត្រាគ្មានការងារធ្វើជាសកលបច្ចុប្បន្នមានត្រឹមតែ ៤.៩% ប៉ុណ្ណោះនៅឆ្នាំនេះ ខណៈដែលកាលពីឆ្នាំមុនអ្នកជំនាញបានព្យាករណ៍ថា វានឹងកើនឡើងដល់ ៥.២%។ នៅក្នុងរបាយការណ៍អង្គការអន្តរជាតិខាងការងារ (ILO) របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ក៏បានព្យាករដែរថា អត្រានេះនឹងនៅតែ ៤.៩ % ដដែលក្នុងឆ្នាំ ២០២៥។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ILO បានព្រមានអំពី “ការវិវឌ្ឍន៍យឺត” ក្នុងការដោះស្រាយវិសមភាព ដោយនិយាយថា “វិសមភាពក្នុងទីផ្សារការងារនៅតែបន្តកើតមាន ដោយស្ត្រីនៅក្នុងប្រទេសដែលមានចំណូលទាប រងផលប៉ះពាល់យ៉ាងពិសេស”។ របាយការណ៍បានរកឃើញថាស្ត្រីប្រហែល ១៨៣ លាននាក់ទូទាំងសកលបានជួបនឹងភាពអត់ការងារធ្វើ មានន័យថាពួកគេកំពុងស្វែងរកការងារយ៉ាងសកម្ម ហើយអាចធ្វើការភ្លាមៗ ទោះជាយ៉ាងណាស្ត្រីទំនងជាបាត់បង់ការងារច្រើនជាងបុរស ហើយរងផលប៉ះពាល់ដោយការខ្វះឱកាស។

ស្ត្រីក្នុងប្រទេសដែលមានប្រាក់ចំណូលទាបអាចនឹងទទួលរងផលលំបាកជាពិសេស ដោយមាន ២២,៨% ចង់ធ្វើការ ប៉ុន្តែគ្មានការងារធ្វើ បើធៀបនឹងបុរស ១៥,៣%។ សម្រាប់ប្រទេសដែលមានប្រាក់ចំណូលខ្ពស់ អត្រានេះមាន ៩.៧% សម្រាប់ស្ត្រី និង ៧.៣% សម្រាប់បុរស។ របាយការណ៍នេះក៏បាននិយាយផងដែរថា មូលហេតុដែលស្ត្រីទូទាំងសកលទំនងជាគ្មានការងារធ្វើ គឺដោយសារតែស្ត្រីមិនអាចធ្វើការងារដោយប្រើកម្លាំងដូចបុរសបានឡើយ ខណៈបច្ចុប្បន្នការងារជាច្រើនតម្រូវឱ្យប្រើកម្លាំង។ គួរបញ្ជាក់ដែរថា ILO គឺជាអង្គការឯកទេសចំណាស់ជាងគេរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ដែលប្រមូលផ្តុំនិយោជក សហជីព និងរដ្ឋាភិបាលមកពីជុំវិញពិភពលោក៕