ថ្មីៗនេះ មហាជនជាច្រើនហាក់មានការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងទៅលើការសម្តែងរបស់កុមារីមួយក្រុម មកពីក្លឹបសិល្បៈ«ព្រះកាយច័ន្ទ» ដែលបានធ្វើការរាំបទទេវរាជ របស់កំពូលតារាចម្រៀងស្រីទេព បូព្រឹក្ស ថែមទាំងភ្ជាប់ជាមួយនឹងការសម្តែងរបាំប្រពៃណីខ្មែរបានយ៉ាងសមសួនផងដែរ។

កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែមិថុនានេះ យោងតាមវីដេអូដែលបានដាក់បង្ហោះដោយគេហទំព័រ«ព្រះកាយច័ន្ទ ក្លឹប» អមជាមួយនឹងសារមួយឃ្លាថា «បទ៖ទេវរាជ របស់អ្នកមីងទេព បូព្រឹក្ស សម្តែងដោយ Moonlight-ពន្លឺព្រះច័ន្ទ, យើងខ្ញុំ សូមការអធ្យាស្រ័យនូវរាល់កំហុសខុសឆ្គងនឹងកង្វះខាតមួយចំនួនពីលោកគ្រូនិងអ្នកគ្រូផង»។

តាមរយៈវីដេអូ ប្រមាណនឹង ៦ នាទី ដែលបានឲ្យឃើញពីការសម្តែងរបស់ក្រុមកុមារីដ៏គួរឲ្យស្រលាញ់ចំនួន៦នាក់ បានធ្វើការរាំរបាំប្រពៃណីខ្មែរនិងបទទេវរាជ បានយ៉ាងសមសួន លះៗល្អ ត្រូវនឹងការសម្តែងគ្រប់សម័យកាល មិនថាជាបទបុរាណឬសម័យ។ ការសម្តែងនេះទៀតសោត គឺបានប្រព្រឹត្តិទៅនៅឯប្រាសាទទន្លេបាទី និងភ្នំជីសូរ ដែលមិនត្រឹមតែបានបង្ហាញនូវសមត្ថភាពពិសេសរបស់ក្មេងៗជំនាន់ក្រោយដែលត្រូវជាអ្នកស្នងមរត៌កវប្បធម៌ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏បានលើកស្ទួយសម្បត្តិអរិយធម៌និងទីតាំងប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់ខ្មែរថែមទៀតផង។

ជាមួយគ្នានោះ មហាជនជាច្រើនក៏បានចូលទៅបញ្ចេញមតិពេញចិត្តនិងកោតសរសើរព្រោងព្រាត ដោយអ្នកខ្លះគឺបានលើកឡើងថា «ទំពាំងស្នងឬស្សីនៅទីនេះសោះសូមសសើរប្អូនៗរាំបានល្អណាស់»។ អ្ននខ្លះថា«ប្រាសាទទនេ្លបាទី + ភ្នំជីសូរ ស្អាតណាស់»។ អ្នកខ្លះទៀតថា«ពិតជាអស្ចារ្យហើយស្រស់ស្អាតខ្លាំងណាស់»។ អ្នកខ្លះទៀតថា«ពិតជាល្អមែនប្អូនអើយ»។

គួបញ្ជាក់ដែរថា ព្រះកាយច័ន្ទក្លឹប គឺជាសាលាបង្រៀនសិល្បៈគ្រប់ទម្រង់ មិនថាជារបាំប្រពៃណី របាំបុរាណ សម័យ ការសម្តែង ការច្រៀង ឬការដើរម៉ូដផ្សេងៗ។ ដោយសង្កេតឃើញថា នៅទីនោះគឺបានលេចវត្តមានកុមារា កុមារី និងយុវវ័យជាច្រើន មានចិត្តចង់ចេះ ចង់រៀនពីសិល្បៈខ្មែរ ដែលត្រូវជាសម្បត្តិវប្បធម៌និងព្រលឹងជាតិ។ ទាំងនេះគឺបានសបញ្ជាក់ពីទំពាំងស្នងឬស្សីដ៏មានគុណភាព ជាអ្នកអរិរក្ស និងស្នងមរត៌កវប្បធម៌ខ្មែរនាពេលអនាគតឲ្យបានស្ថិតស្ថេរ គង់វង្សនិងយូរអង្វែង៕

ខេត្តកំពង់ស្ពឺ ស្ថិតនៅចន្លោះប៉ូលសេដ្ឋកិច្ចធំពីរ គឺរាជធានីភ្នំពេញ និងខេត្តព្រះសីហនុ ដែលមានចម្ងាយ ៤៨ គីឡូម៉ែត្រពីរាជធានីភ្នំពេញ និង ១៨០ គីឡូម៉ែត្រទៅកាន់ខេត្តព្រះសីហនុ។ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ មានតំបន់ទេសចរណ៍ធម្មជាតិ វប្បធម៌ និងប្រវត្តិសាស្ត្រជាច្រើនកន្លែង រួមទាំងមានតំបន់ទេសចរណ៍បែបផ្សងព្រេងទៀតផង។ ខេត្តនេះមិនត្រឹមតែសម្បូរទៅដោយរមណីយដ្ឋានទេសចរណ៍ធម្មជាតិល្បីៗប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងមានប្រាសាទបុរាណ ល្អាងភ្នំ ទឹកជ្រោះ និងតំបន់ធម្មជាតិស្រស់ស្អាតជាច្រើនកន្លែងផ្សេងទៀត។

សរុបមកខេត្តកំពង់ស្ពឺ មានតំបន់ទេសចរណ៍ទាំងអស់ចំនួន ២៥ កន្លែង ដោយក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំមកនេះ ទេសចរជាតិ និងអន្តរជាតិបានទៅទស្សនារមណីយដ្ឋាននានាក្នុងខេត្តកំពង់ស្ពឺប្រមាណ ២ លាននាក់។ ដូច្នេះហើយប្រសិនបើអ្នកបានទៅដល់ខេត្តកំពង់ស្ពឺកុំរំលងតំបន់ទេសចរណ៍ធម្មជាតិទាំងនេះឱ្យសោះ៖

១.ឧទ្យានជាតិគីរីរម្យ៖ ភ្ញៀវទេសចរភាគច្រើនប្រាកដជាបានស្គាល់ និងធ្លាប់បានទៅលេងហើយ គិរីរម្យស្ថិតនៅក្នុងឃុំគិរីរម្យ ស្រុកភ្នំស្រួច ខេត្តកំពង់ស្ពឺ។ រមណីយដ្ឋាននេះ ទទួលភ្ញៀវទេសចរមិនចេះដាច់ឡើយ ដោយសារតែទីតាំងនៅជិតៗរាជធានីភ្នំពេញយើងដែរនោះទេ រួមជាមួយទេសភាពដ៏ស្រស់ត្រកាល ជាពិសេសដើមស្រល់ខ្ពស់ៗ។ លើសពីនេះឧទ្យានជាតិគីរីរម្យក៏មានតំបន់ទេសចរណ៍ធម្មជាតិជាច្រើនកន្លែងនៅក្បែរនោះផងដែរដូចជា ព្រះរាជដំណាក់ ចំបក់ ថ្មលយ ទឹកធ្លាក់អូតាសេក និងមានកន្លែងបោះតង់ជាច្រើនទៀត។

២.មរតកបសេដ្ឋ៖ មរតកបសេដ្ឋរីសត មានទីតាំងស្ថិតនៅភូមិត្រពាំងធ្លក ឃុំស្វាយចចិប ស្រុកបរសេដ្ឋ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ ដែលមានចម្ងាយប្រហែល ៣៥ គីឡូម៉ែត្រពីវិមានឯករាជ្យ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ។ នៅទីនេះភ្ញៀវទេសចរអាចទស្សនាទេសភាពព្រៃភ្នំ គយគន់ថ្ងៃលិច ញ៉ាំអាហារឆ្ងាញ់ៗជាមួយបងប្អូនគ្រួសារ និងមិត្តភក្តិ, បោះជំរុំឬបោះតង់ក៏បាន, ជាកន្លែងពិកនិចគយគន់ថ្ងៃរះ, មានកាហ្វេ, ជិះទូក, ជិះទូកកាយ៉ាក និងមានតំបន់ធម្មជាតិជាច្រើនទៀត។

៣.ភ្នំខ្នងផ្សារ៖ ភ្ញៀវទេសចរដែលចូលចិត្តការផ្សងព្រេងអាចមកទស្សនាភ្នំខ្នងផ្សារបាន ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅភូមិតាំងបំពុង ឃុំតាសាល ស្រុកឱរ៉ាល់ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ និងមានចម្ងាយប្រហែល ២៩ គីឡូម៉ែត្រពីវិមានឯករាជ្យ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ។ ភ្នំខ្នងផ្សារ ស្ថិតនៅក្នុងប្រភេទជាព្រៃភ្នំ, ឧទ្យានជាតិ, និងទេសចរណ៍ធម្មជាតិ។ ដូច្នេះនៅពេលមកដល់ភ្ញៀវទេសចរអាចមកទស្សនាទេសភាពព្រៃភ្នំ, បោះជំរុំឬបោះតង់, គយគន់ថ្ងៃលិច, ពិកនិច, ឡើងភ្នំ, ដើរលេងថ្មើរជើង, គយគន់ថ្ងៃរះ និងចំណុចសំខាន់ៗផ្សេងទៀតនៅលើភ្នំខ្នងផ្សារ។

៤.ទឹកធ្លាក់អូរគគី៖ ភ្ញៀវទេសចរអាចធ្វើដំណើរតាមផ្លូវជាតិលេខ ៤ ហើយអាចឃើញទឹកធ្លាក់នេះតែម្តង ដោយគ្រាន់តែធ្វើដំណើរចុះពីកន្លែងបន់ស្រន់លោកយាយម៉ៅបន្តិចតែប៉ុណ្ណោះ។ ភ្ញៀវនឹងទទួលបានអារម្មណ៍សប្បាយរីករាយក្រៃលែងជាមួយទឹកដ៏ត្រជាក់ ដែលធ្លាក់ពីលើភ្នំដ៏សែនខ្ពស់។ ក្រៅពីនេះក៏មានរមណីយដ្ឋាន ២ ទៀតដោយគ្រាន់តែធ្វើដំណើរតាមផ្លូវជាតិលេខ ៤ ហួសខេត្តកំពង់ស្ពឺបន្តិច គឺថ្មរូង ដែលស្ថិតក្នុងឃុំបាក់រទេះ ស្រុកកំពង់សិលា ខេត្តព្រះសីហនុ និងទឹកជ្រោះ ៩ ជាន់ដែលបត់ចូលតាមក្លោងទ្វារ តំបន់តេជោអភិវឌ្ឍន៍ត្រង់ចំណុច ៩៩ និង ១០០ គីឡូម៉ែត្រ។

៥.ភ្នំឱរ៉ាល់៖ ភ្នំឱរ៉ាល់គឺជាកំពូលភ្នំដែលខ្ពស់ជាងគេបំផុតនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាយើងជាមួយកំពស់ ១,៨១៣ ម៉ែត្រ មានទីតាំងស្ថិតនៅឃុំត្រពាំងជោ ស្រុកឱរ៉ាល់ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ។ មុននឹងដើរទៅដល់កំពូលភ្នំឱរ៉ាល់ភ្ញៀវទេសចរត្រូវឆ្លងកាត់កូនភ្នំចំនួន ១៧ ដែលមានទេសភាពដ៏ស្រស់ត្រកាលនៃភ្នំពោរពេញដោយរុក្ខជាតិពណ៌បៃតង។ ភ្នំនេះស្ថិតនៅក្នុងប្រភេទព្រៃភ្នំ, ប្រវត្តិសាស្ត្រ, និងទេសចរណ៍ធម្មជាតិ។ ដូច្នេះភ្ញៀវអាចទៅទស្សនាទេសភាពព្រៃភ្នំ, ស្វែងយល់ពីប្រវត្តិសាស្ត្រ, ពិកនិច និងចំណុចសំខាន់ៗផ្សេងៗទៀត។

៦.ទំនប់ស្លា៖ ទំនប់ស្លារីសត មានទីតាំងស្ថិតនៅឃុំស្រង់ ស្រុកគងពិសី ខេត្តកំពង់ស្ពឺ ដែលមានចម្ងាយប្រហែល ២០ គីឡូម៉ែត្រពីវិមានឯករាជ្យ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ។ ភ្ញៀវដែលចូលចិត្តទឹកថ្លាឈ្វង់គឺទៅទស្សនាទំនប់ស្លាត្រូវហើយ ព្រោះវាជាប្រភេទបឹង ឬស្រះ ឬអាង។ នៅទីនេះភ្ញៀវអាចទស្សនាទេសភាពព្រៃភ្នំដ៏សម្បូរបែប, ហែលទឹកឬលេងទឹកដ៏ថ្លាឈ្វង់អមដោយខ្យល់អាកាសបរិសុទ្ធ, ជិះទូកគយគន់ថ្ងៃលិច, ដើរទស្សនាកសិដ្ឋាន, ស្ទូចត្រី, ជិះទូកកាយ៉ាក, ទស្សនាសួនផ្កាចម្រុះ, ផឹកកាហ្វេ, ជិះទាទឹក, និងមានកន្លែងពិកនិចជាច្រើនទៀត៕

នាថ្ងៃទី០១ ខែកក្ដដា ឆ្នាំ២០២៤ ខាងមុខនេះ ពហុកីឡដ្ឋានស្តង់ដារអន្តរជាតិមួយទៀត ដែលមានឈ្មោះថា “ពហុកីឡដ្ឋានសម្តេចតេជោក្រគរ” នឹងបើកការដ្ឋានសាងសង់ជាផ្លូវការ នៅបរិវេណទីលានវាលសម្តេចយស លើផ្ទៃដីប្រមាណ២៥ហិកតា ស្ថិតក្នុងភូមិវាលវង់ ឃុំស្នាអន្សា ស្រុកក្រគរ ខេត្តពោធិ៍សាត់។

ពហុកីឡដ្ឋាននេះ រួមមានទីលានបាល់ទាត់ខ្នាតអន្តរជាតិ ទីលានមហោស្រព ទីលានបាល់ទះ ទីលានបាល់បោះ ទីលានរត់ប្រណាំង ទីលានវាយសី កន្លែងអង្គុយទស្សនា កន្លែងហាត់ប្រាណ ប្រព័ន្ធផ្លូវខ្វាត់ខ្វែង (៨ទៅ១០ម៉ែត្រ) វាលស្មៅ កន្លែងក្មេងលេង កន្លែងអង្គុយលេង ស្រះទឹក និងកន្លែងចតរថយន្តជាដើម។

ការបង្កើនពហុកីឡដ្ឋាននេះ គឺដើម្បីឆ្លើយតបទៅកាន់កំណើនប្រជាប្រិយភាព នៃវិស័យកីឡានៅក្នុងកម្ពុជា និងបន្សល់ទុកជាកេរ្តិ៍មរតកសម្រាប់អ្នកខេត្តពោធិ៍សាត់ផងដែរ។

គួរបញ្ជាក់ថា គម្រោងសាងសង់”ពហុកីឡដ្ឋានសម្តេចតេជោក្រគរ” នេះត្រូវបានសិក្សាតាំងពីឆ្នាំ២០២០ ដោយកាលនោះដាក់ឈ្មោះថា “SAMDACH HUN SEN SPORT CENTER”៕

នាពេលបច្ចុប្បន្ន បារីអេឡិចត្រូនិច បានវាយលុកជាខ្លាំងចូលទៅកាន់គ្រឹះស្ថានសិក្សាសាធារណៈ និងឯកជន ដែលភាគច្រើនសិស្សលង់តាមការអូសទាញតាមបណ្តាញសង្គម ឬតាមរយៈការផ្សព្វផ្សាយផ្សេងៗទៀតនៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋានរស់នៅផ្ទាល់។

ឧត្តមសេនីយ៍ឯក រ័ត្ន ស្រ៊ាង មេបញ្ជាការរង កងរាជអាវុធហត្ថលើផ្ទៃប្រទេស ក្នុងយុទ្ធនាការក្តៅបង្ក្រាបក្រុមក្មេងទំនើង លោកបានកត់សម្គាល់លើសិស្សសាលាមួយចំនួននាពេលបច្ចុប្បន្នកំពុងតែភ្លើតភ្លើន នឹងឧបករណ៍ថ្មី បារីអេឡិចត្រូនិច។

នៅក្នុងករណីនេះ ឧត្តមសេនីយ៍ឯក រ័ត្ន ស្រ៊ាង បានចាត់ក្រុមការងារ ចុះសហការជាមួយអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន និងនាយកតាមសាលាវិទ្យាល័យ និងអនុវិទ្យាល័យ ក្នុងភូមិសាស្ត្ររាជធានីភ្នំពេញ ដើម្បីធ្វើការផ្សព្វផ្សាយ ដល់សិស្សានុសិស្ស បានជ្រួតជ្រាបពីផលប៉ះពាល់របស់បារីអេឡិចត្រូនិច។

គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា បារីអេឡិចត្រូនិច មិនមែនជាឧបករណ៍សម្រាប់ផ្តាច់ការជក់បារីនោះទេ ប៉ុន្តែជាផលិតផលដែលមានផលប៉ះពាល់ដល់ សង្គម ក្រុមគ្រួសារ និងបង្កគ្រោះថ្នាក់ធ្ងន់ធ្ងរដល់សុខភាព ដូចជាបង្កជំងឺមហារីក ជំងឺសួត បង្កើនហានិភ័យជំងឺ បេះដូង ធ្វើឱ្យខួរក្បាលមានដំណើរការមិនប្រក្រតីក្នុងអំឡុងពេលប្រើប្រាស់និងប៉ះពាល់យូរអង្វែងដល់ការលូតលាស់៕

រូបសំណាកស្តេចកន គង់នៅលើសេះ ត្រូវបានរដ្ឋបាលខេត្តត្បូងឃ្មុំ ប្រារព្ធពិធីអភិសេក ក្រោយបញ្ចប់ការសាងសង់១០០ភាគរយ កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែមិថុនានេះ។

រូបសំណាកនេះ មានកម្ពស់ពីដីដល់ចុងកំពូល ១៣.៣៥ ម៉ែត្រ និងរូបសេះកម្ពស់រូប ១១ ម៉ែត្រ ធ្វើពីស្ពាន់គ្រឹះបេតុង នៅចំកណ្តាលរង្វង់មូលហ្លួងព្រះស្តេចកន មានអង្កត់ផ្ចិត ៣៦ ម៉ែត្រ និងមានផ្ទៃក្រឡា ១,០១៧ ម៉ែត្រការ៉េ។

រង្វង់មូល(ហ្លួងព្រះស្ដេចកន) នេះ ចំពោះថវិកាសាងសង់ គឺរដ្ឋបាលខេត្តជាអ្នកចំណាយផ្ទាល់ ហើយនេះក៏ជាសមិទ្ធផលថ្មីមួយបន្ថែមទៀត លើសមិទ្ធផលជាច្រើនទៀត នៅតំបន់រដ្ឋបាលប្រមូលផ្តុំទីរួមខេត្តត្បូងឃ្មុំ។

គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា ស្តេចកន ត្រូវបានប្រវត្តិសាស្រ្តខ្មែរកត់ត្រាថា ជាស្តេចជ្រែករាជ្យ ក៏ព្រោះតែទ្រង់មិនជាប់សែស្រឡាយរាជវង្សនោះទេ ហើយការដែលទ្រង់បានឡើងសោយរាជ្យគឺបានធ្វើសង្គ្រាមជាមួយព្រះរាជា៕

ប្រាសាទព្រះវិហារគឺជាប្រាសាទហិណ្ឌូបុរាណមួយ ដែលត្រូវបានសាងសង់ឡើងកំឡុងសម័យអាណាចក្រខ្មែរ ស្ថិតនៅលើកំពូលភ្នំដែលមានកំពស់ ៥២៥ ម៉ែត្រ នៅជួរភ្នំដងរ៉ែក មានទីតាំងស្ថិតក្នុងភូមិស្វាយជ្រុំ ឃុំកន្ទួត ស្រុកជាំក្សាន្ត ខេត្តព្រះវិហារ។ យ៉ាងណាមិញ បច្ចុប្បន្ននេះដោយសង្កេតឃើញថា ប្រាសាទខ្មែរមួយកន្លែងនេះ ហាក់មានសភាពស្ងាត់ជ្រងំ មិនសូវទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍ពីភ្ញៀវទេសចរនោះទេ។

លក្ខណៈពិសេសនៃប្រាសាទព្រះវិហារ គឺស្ថិតនៅក្នុងប្រភេទតំបន់ទេសចរណ៏ ប្រាសាទ, ព្រៃភ្នំ, និងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ នៅក្បែរប្រាសាទព្រះវិហារនោះ មានទីសក្ការៈបូជាមួយកន្លែងដែលគេស្គាល់ថាជា«ពើយតាឌី» ល្បីសាកសិទ្ធខ្លាំងសម្រាប់អ្នកដែលមានជំនឿទៅលើការបន់ស្រន់ ខណៈក៏មានវត្តព្រះពុទ្ធសាសនាដ៏ចំណាស់មួយទៀត គឺ«វត្តកែវសិក្ខាគិរីស្វរៈ» ស្ថិតនៅក្បែរៗនោះផងដែរ។

នៅឯភ្នំដងរែក មានជណ្ដើរមួយ ដែលអាចឲ្យគេឡើងទៅដល់កំពូលភ្នំ ដែលជាទីតាំងរបស់ប្រាសាទព្រះវិហារស្ថិតនៅ។ សព្វថ្ងៃនេះអ្នកលក់ដូរ និងប្រជាជនតំបន់នោះភាគច្រើនតែងតែឡើងទៅលើភ្នំតាមផ្លូវ ស៊ី១ ពីព្រោះថាផ្លូវនោះវាងាយស្រួលក្នុងការធ្វើដំណើរ។

យ៉ាងណាមិញ បើយោងតាមមតិពីមហាជនគឺបានលើកឡើងថា បច្ចុប្បន្ននេះ ប្រាសាទព្រះវិហារហាក់មិនសូវមានភ្ញៀវទេសចរទៅកម្សាន្តនោះទេ ដោយអ្នកខ្លះគឺបានលើកឡើងថា«ទៅកាលមុនក៏ស្ងាត់ដែរ អត់សូវមានអ្នកទៅលេងទេ»។ អ្នកខ្លះថា«ផ្លូវឡើងភ្នំរៀងពិបាកឡើង ហើយរាងឆ្ងាយគួរសម ទើបមិនសូវមានភ្ញៀវទេសចរ»។ អ្នកខ្លះថា«ខ្ញុំទទួលស្គាល់ថាខាងព្រះវិហារស្ងាត់ ព្រោះតំបន់នោះគឺស្ងាត់ទាំងផ្លូវធ្វើដំណើរ តំបន់ទេសចរណ៍តម្រូវបុគ្គលមួយចំនួន(អ្នកចូលចិត្តព្រៃភ្នំ ផ្សងព្រេង…) ផ្លូវឡើងប្រាសាទជាបទពិសោធន៍ថ្មី ថ្មីធានាថាថ្មី»។

អ្នកខ្លះថា«កាលមិនទាន់មានកូវិដក៏មានភ្ញៀវទេសចរណ៍ច្រើនដែរ ខ្ញុំអ្នកលក់នៅផ្សារលក់សឹងមិនទាន់ភ្ញៀវមករាប់រយឡាន ឥលូវក៏មានដែរ តែទាល់តែមានបុណ្យទានបានមានមនុស្សច្រើន»។ អ្នកខ្លះថា«ទៅថ្ងៃធម្មតាស្រណោះណាស់អត់មានមនុស្សមានតែបងៗអ៉ំៗពូៗទាហ៊ាន មានអារម្មណ៍ថាស្រណោះប្រាសាទ»។ អ្នកខ្លះទៀតថា«លើកទឹកចិត្តបងប្អូនគួរទៅទស្សនាប្រាសាទព្រះវិហារអោយបានច្រើន នៅក្បែរប្រាសាទក៏មានផ្ទះសំណាក់ស្អាត និងកន្លែងញុំាឆ្ងាញ់ដែរ ដើម្បីជួយជីវភាពប្រជាជននៅទីនោះ»។

គួរបញ្ជាក់ថា ក្នុងសម័យអាណានិគមបារាំង ប្រាសាទព្រះវិហារបានប្រគល់ឲ្យប្រទេសថៃក្នុងឆ្នាំ១៩៥៤ តែត្រូវទាមទារបានមកឲ្យកម្ពុជាវិញ ដោយការកាត់សេចក្ដីពីតុលាការអន្តរជាតិក្រុងទ្បាអេនៅថ្ងៃទី១៥ មិថុនា ១៩៦២ ក្រោមព្រះរាជកិច្ចដឹកនាំរបស់ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ។ ប្រាសាទព្រះវិហារបានចុះបញ្ជីសម្បត្តិបេតិភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូ កាលពីថ្ងៃទី៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០០៨ ក្រោមព្រះរាជបូជនីយកិច្ចរបស់ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ នរោត្តម សីហនុ និងការដឹកនាំដ៏ប៉ិនប្រសព្វរបស់សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន៕