ប្រទេសប្រេស៊ីល ៖ នៅលើផែនដីនេះមានបាតុភូតប្លែកៗជាច្រើនដែលបានកើតឡើងតាមធម្មជាតិ ហើយក្នុងចំណោមបាតុភូតទាំងនេះ ក៏មានទឹករលកយក្ស «Pororoca» ផងដែរ ដែលវាស្ថិតនៅមាត់ទន្លេក្នុងតំបន់អាម៉ាហ្សូន ប្រទេសប្រេស៊ីល ។ គេចាត់ទុកថា វាជាបាតុភូតធម្មជាតិដ៏អស្ចារ្យមួយ និងជាទឹករលកវែងបំផុតនៅលើពិភពលោក ។

ទឹករលកយក្ស Pororoca មានកម្ពស់៤ម៉ែត្រ និងមានប្រវែងរហូតដល់៨០០គីឡូម៉ែត្រ ។ វាតែងតែបម្លាស់ទីមកកាន់មាត់ទន្លេក្នុងតំបន់អាម៉ាហ្សូន ស្ថិតនៅខាងមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក ។

រីឯពាក្យថា Pororoca គឺមកពីភាសាក្នុងតំបន់ មានន័យថា សំឡេងខ្លាំង ពីព្រោះពេលមានទឹករលកម្តងៗ អ្នករស់នៅក្បែរតំបន់នេះបានឮសំឡេងទឹករលក៣០នាទីមុន ប៉ុន្តែវាពុំបានធ្វើឱ្យអ្នកស្រុកភ័យខ្លាចទេ ។

ហេតុនេះ ពេលមាត់ទន្លេក្នុងតំបន់អាម៉ាហ្សូនមានទឹករលកខ្ពស់ និងមានប្រវែងរាប់រយគីឡូម៉ែត្រ វាបានបង្កការពិបាកដល់អ្នកជិះស្គីយ៉ាងខ្លាំង ។ បើតាមការកត់ត្រាបញ្ជាក់ថា កាលពីឆ្នាំ១៩៩៧ មានក្រុមអ្នកជិះស្គីដំបូងគេបាននាំគ្នាមកជិះស្គីនៅបរិវេណទឹករលកយក្សនេះ ។ ក្រោយមក មានអ្នកជិះស្គីជាច្រើនទៀតមកពីជុំវិញពិភពលោក បានធ្វើដំណើរមកកាន់ទីនេះជាបន្តបន្ទាប់ ។

កាលពីឆ្នាំ២០០៣ Picuruta Salazar គឺជាអ្នកជិះស្គីមកពីប្រទេសប្រេស៊ីល ក៏បានធ្វើដំណើរមកជិះស្គីនៅលើទឹករលកយក្ស Pororoca នេះដែរ ។ ជនជាតិប្រេស៊ីលរូបនេះអាចជិះស្គីក្នុងចម្ងាយ១២.៥គីឡូម៉ែត្រ និងចំណាយពេលចំនួន៣៧នាទី ។

ទឹករលកយក្សនៅតំបន់អាម៉ាហ្សូន នឹងកើតឡើងចាប់ពីខែកុម្ភៈ រហូតដល់ខែមីនា ដោយសារទឹកមកពីមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកបានហូរមកកាន់មាត់ទន្លេនៅប្រទេសប្រេស៊ីល ។ បន្ទាប់មក វាក៏បង្កើតបានជាទឹករលកមានកម្ពស់៤ម៉ែត្រ និងប្រវែងរាប់រយគីឡូម៉ែត្រ ៕

ប្រទេសហ្វីលីពីន ៖ ប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីន លោក Ferdinand Marcos Jr. បានថ្លែងកាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៤ ថា ហ្វីលីពីនពុំចង់ធ្វើសង្គ្រា.ម ជាមួយប្រទេសណាទេ ហើយហ្វីលីពីននឹងដោះស្រាយបញ្ហាជ.ម្លោះ នៅសមុទ្រចិនខាងត្បូងដោយសន្តិវិធី ។ នេះបើតាមការរាយការណ៍របស់សារព័ត៌មានរ៉យទ័រ ។

កាលពីសប្តាហ៍ទី៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៤ កងទ័ពហ្វីលីពីនបានប៉ះទង្គិចគ្នាជាមួយឆ្មាំសមុទ្រចិន ក្នុងអំឡុងពេលកងទ័ពហ្វីលីពីនកំពុងតែជញ្ជូនស្បៀងនៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង ។ ហេតុការណ៍នេះបណ្តាលឱ្យកងទ័ពហ្វីលីពីនម្នាក់រងរបួសធ្ងន់ធ្ងរ ហើយនាវាហ្វីលីពីនជាច្រើនគ្រឿងខូចខាត ។

រីឯសារព័ត៌មានវៀតណាមរាយការណ៍ថា កងទ័ពហ្វីលីពីនម្នាក់បានដាច់ម្រាមដៃក្នុងពេលប៉ះទង្គិចគ្នាជាមួយឆ្មាំសមុទ្រចិន ខណៈកងទ័ពហ្វីលីពីនផ្សេងទៀតរងរបួសតិចតួច ។

កងទ័ពហ្វីលីពីននិយាយថា ឆ្មាំសមុទ្រចិនបានគ្រវែងកាំបិតសំដៅមកកាន់នាវាហ្វីលីន និងមានបំណងចោះនាវាហ្វីលីពីន ។ ប៉ុន្តែអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលចិនបាននិយាយកាលពីថ្ងៃទី២០ ខែមិថុនា ថា ភាគីចិនបានចាត់វិធានការចាំបាច់ផ្សេងៗត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់ ហើយពុំគួររិះគន់ចិនទេ ។

ប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីន លោក Ferdinand ពុំបានបញ្ជាក់អត្តសញ្ញាណឆ្មាំសមុទ្រចិនណាម្នាក់ទេ គ្រាន់តែនិយាយថា ឆ្មាំសមុទ្រចិនបានប្រព្រឹត្តអំពើហិង្សាជាមួយកងទ័ពហ្វីលីពីន ។ លោកបន្តថា ហ្វីលីពីននឹងប្រើប្រាស់សេរីភាព និងសិទ្ធិរបស់ខ្លួនស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិបន្តទៀត ។ ហ្វីលីពីននឹងពុំប្រើប្រាស់កម្លាំង ឬគំរាមធ្វើឱ្យភាគីម្ខាងទៀតរងរបួស ឬបំផ្លាញបុគ្គលណាទេ ។

ការប្រឈមមុខដាក់គ្នាលើកចុងក្រោយរវាងហ្វីលីពីន និងចិន បានធ្វើឱ្យប្រទេសផ្សេងៗបារម្ភថា សមុទ្រចិនខាងត្បូងនឹងក្លាយជាតំបន់កើតអំពើហិង្សាពុំអាចគ្រប់គ្រងបានរវាងទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន និងទីក្រុងប៉េកាំង ។ សហរដ្ឋអាមេរិកបានចេញមុខថ្កោលទោសចិនពាក់ព័ន្ធនឹងការប្រឈមមុខដាក់គ្នាលើកចុងក្រោយនេះ ហើយអាមេរិកប្រកាសថា នឹងជួយការពារមិត្តហ្វីលីពីនជារបស់ខ្លួន ករណីត្រូវគេវាយលុកនៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង ។

កាលពីថ្ងៃទី២១ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០៤ ហ្វីលីពីនលើកឡើងថា នឹងពុំប្រើប្រាស់សិទ្ធិតាមសន្ធិសញ្ញាជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិកទេ ពីព្រោះហេតុការណ៍ប្រឈមដាក់គ្នាលើកចុងក្រោយជាមួយចិន គ្មានការវាយលុកដោយអាវុធទេ ៕

សហរដ្ឋអាមេរិក៖ អាចម៍ផ្កាយ 2011 UL21 ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាអាចម៍ផ្កាយដ៏គ្រោះ.ថ្នាក់បំផុតនៅលើពិភពលោក នឹងហោះមកកៀកផែនដីយ៉ាងលឿននៅចុងសប្តាហ៍នេះ ដោយហោះក្នុងល្បឿនប្រហែល ៩៣,០០០ គីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង។
យោងតាម IFL Science ដែលបានចុះផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៤ ថា 2011 UL21 គឺជាអាចម៍ផ្កាយតែមួយគត់ដែលនៅជិតផែនដីបំផុត ដោយវាមានទំហំប៉ុនភ្នំ ហើយជារៀងរាល់បីឆ្នាំម្តងគឺវាតែងតែហោះជុំវិញផែនដី និងហោះកាន់តែកៀកទៅៗ ជាហេតុធ្វើឱ្យអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំង។

យោងតាមគេហទំព័រ SpaceReference.org ផ្អែកលើការសង្កេតពីមុន អាចម៍ផ្កាយនេះមានទទឹងចន្លោះពី ១.៧ ទៅ ៣.៩ គីឡូម៉ែត្រ ដែលមានន័យថាវាមានទំហំធំជាង ៩៩ ភាគរយនៃអាចម៍ផ្កាយដទៃទៀត។ អ្វីដែលគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍នោះគឺថា UL21 ជាអាចម៍ផ្កាយដ៏ធំបំផុតមួយក្នុងចំណោមអាចម៍ផ្កាយចំនួន ១០ ដែលឆ្លងកាត់ក្នុងរង្វង់ ៧.៥ លានគីឡូម៉ែត្រនៃភពផែនដីរបស់យើង។ ទោះជាយ៉ាងណា UL21 ទំនងជាតូចជាងអាចម៍ផ្កាយ Vredefort ដែលបានបំផ្លាញដាយណូស័រប្រហែល ៦៦ លានឆ្នាំមុន។

បើតាមទីភ្នាក់ងារអវកាសអឺរ៉ុប (ESA) បាននិយាយថា ប្រសិនបើអាចម៍ផ្កាយនេះធ្លាក់មកលើផែនដី គឺវាមានសក្តានុពលក្នុងការបង្កការខូចខាតនៅលើមាត្រដ្ឋានទ្វីប និងបញ្ចេញកំទេចកំទីទៅក្នុងបរិយាកាស ដើម្បីបង្កឱ្យមានការប្រែប្រួលអាកាសធាតុខ្លាំង ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យវាត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជា ” ឃាតករភព” ។ ទីភ្នាក់ងារនេះក៏បានបន្តទៀតថា ទោះបីជាអាចម៍ផ្កាយមិនបង្កការគំរាមកំហែងដល់ផែនដីនៅពេលនេះក៏ដោយ ក៏អនាគតទៅប្រហែល ១០០០ ឆ្នាំខាងមុខវានឹងធ្លាក់មកលើផែនដីជាមិនខាន។

ដូច្នេះនៅថ្ងៃទី ២៨ ខែមិថុនានេះ UL21 នឹងឆ្លងកាត់ផែនដីនៅចម្ងាយប្រហែល ៦.៦ លានគីឡូម៉ែត្រដែលជិតជាងចម្ងាយដែលវាធ្លាប់បានមកដល់ភពផែនដីរបស់យើងកាលពី ១១០ ឆ្នាំមុន។ ទោះជាយ៉ាងណាយោងតាមមន្ទីរពិសោធន៍ Jet Propulsion (JPL) របស់ NASA បានឱ្យដឹងថា បច្ចុប្បន្នអាចម៍ផ្កាយនេះនៅតែឆ្ងាយពីផែនដីប្រហែល ១៧ ដងឯណោះ៕

ប្រទេសប៉ាគីស្ថាន ៖ ពលរដ្ឋរស់នៅទីក្រុង Karachi ស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងប្រទេសប៉ាគីស្ថាន បានប្រឈមនឹងសន្ទស្សន៍កំដៅ (Heat Index) រហូតដល់៥០អង្សារសេ ស្របពេលការដោះស្រាយបញ្ហារបស់រដ្ឋាភិបាលបរាជ័យ ពីព្រោះដាច់ចរន្តអគ្គិសនីញឹកញាប់ ។ ហេតុនេះ បណ្តាលឱ្យចំនួនពលរដ្ឋស្លា.ប់ ក្នុងផ្ទះកើនឡើងរហូតដល់ជាង៥០០នាក់ ក្នុងរយៈពេលមិនដល់១សប្តាហ៍ ។

កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៤ សារព័ត៌មាន BBC រាយការណ៍ថា សន្ទស្សន៍កំដៅបានកើនឡើងរយៈពេល៦ថ្ងៃ នៅទីក្រុង Karachi ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់ពលរដ្ឋ ។ រយៈពេល៦ថ្ងៃនេះ មានពលរដ្ឋស្លាប់ចំនួន៥៦៨នាក់ ក្នុងនោះ១៤១នាក់បានស្លាប់នៅថ្ងៃទី២៥ ខែមិថុនា (គឺត្រឹមតែរយៈពេល១ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ) ។

បើទោះជាគ្រូពេទ្យពុំបានបញ្ជាក់ពីមូលហេតុនៃការស្លាប់ទាំងអស់ក្តី ប៉ុន្តែអាកាសធាតុក្តៅខ្លាំងដែលមានសីតុណ្ហភាពកើនឡើងជាង៤០អង្សារសេ និងសន្ទស្សន៍កំដៅកើនឡើងដល់៥០អង្សារសេ បានធ្វើឱ្យពលរដ្ឋជាច្រើននាក់ធ្លាក់ខ្លួនឈឺ និងបញ្ជូនទៅមន្ទីរពេទ្យនៅទីក្រុង Karachi ។ គ្រូពេទ្យបានប្រាប់សារព័ត៌មាន BBC ថា ពលរដ្ឋជាច្រើនពុំអាចធ្វើដំណើរមកមន្ទីរពេទ្យបានទេ ហើយពួកគេបានរកវិធីកាត់បន្ថយកំដៅដោយខ្លួនឯង ដូចជា ៖ លេងទឹក, ផឹកទឹកច្រើន និងស្លៀកខោអាវស្តើងៗ ។

ពលរដ្ឋប៉ាគីស្ថានរស់នៅទីក្រុង Karachi និយាយថា ពលរដ្ឋជាច្រើននាក់បានស្លាប់ដោយសារអាកាសធាតុក្តៅខ្លាំងនៅលើពិភពលោក ប៉ុន្តែគួរឱ្យសោកស្តាយ ដែលរដ្ឋាភិបាលគ្មានវិធានការជួយសង្គ្រោះពលរដ្ឋ ។ រីឯអ្នកជំនាញផ្នែកអាកាសធាតុសន្និដ្ឋានថា ទីក្រុង Karachi នឹងក្តៅខ្លាំងបន្តទៀត រហូតដល់ដើមខែកកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ បន្ទាប់មក សីតុណ្ហភាពនឹងធ្លាក់ចុះបន្តិចម្តងៗ ។

ចំណែកអាជ្ញាធរបញ្ជាក់ថា ពលរដ្ឋស្លាប់ដោយសារអាកាសធាតុក្តៅខ្លាំងបានកើនឡើងគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើល ហើយអ្នកស្លាប់ភាគច្រើនគ្មានផ្ទះសម្បែង, អ្នកធ្វើការនៅក្រោមកំដៅថ្ងៃ និងមនុស្សចាស់ ។

សន្ទស្សន៍កំដៅ (Heat Index) មានន័យថា គឺជាសីតុណ្ហភាពដែលរាងកាយមានអារម្មណ៍ថា អាកាសធាតុក្តៅខ្លាំងកម្រិតណានៅពេលនោះ ហើយវាអាស្រ័យលើសីតុណ្ហភាព និងសំណើមទាក់ទងនឹងខ្យល់ ។ វាបង្ហាញពីគ្រោះថ្នាក់ដែលរាងកាយនឹងរងផលប៉ះពាល់ ដោយសារកំដៅខ្លាំងជាងសីតុណ្ហភាពខ្ពស់បំផុត ។

សន្ទស្សន៍កំដៅ (Heat Index) គឺជាការយកសីតុណ្ហភាពខ្យល់មករួមបញ្ចូលជាមួយសំណើម ឬបើនិយាយឱ្យស្រួលស្តាប់ គឺសន្ទស្សន៍កំដៅ មានន័យថា រាងកាយរបស់មនុស្សមានអារម្មណ៍ថា អាកាសធាតុក្តៅខ្លាំងកម្រិតណា ៕