បារាំង និង វៀតណាម កាលពីថ្ងៃចន្ទនេះ បានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងទិញយន្តហោះ Airbus និងកិច្ចសហការការពារជាតិ រួមជាមួយកិច្ចព្រមព្រៀងផ្សេងៗទៀតដែលមានតម្លៃសរុបជាង 10 ពាន់លានដុល្លារ។ ការចុះកិច្ចព្រមព្រៀងនេះត្រូវបានធ្វើឡើង ក្នុងអំឡុងពេលប្រធានាធិបតីបារាំង លោក Emmanuel Macron បានធ្វើដំណើរទស្សនកិច្ចនៅទីក្រុងហាណូយ កាលពីថ្ងៃទី26 ឧសភា ឆ្នាំ 2025។

យោងតាមសារព័ត៌មាន Reuters បានឲ្យដឹងថា ប្រទេសវៀតណាមដែលពឹងផ្អែកលើការនាំចេញ កំពុងមានការព្រួយបារម្ភអំពីពន្ធបដិការដែលកំណត់ដោយសហរដ្ឋអាមេរិកចំនួន 46% ។ ដូចនេះវៀតណាមកំពុងស្វែងរកប្រទេសជាដៃគូផ្សេងទៀត ដើម្បីបញ្ចៀសការនាំចេញពីអត្រាពន្ធដ៏ខ្ពស់មួយនេះ។ ជាមួយគ្នានេះដែរ ការគំរា.មដាក់ពន្ធ 50% ពីលោក Donald Trump មកលើទំនិញអឺរ៉ុប ក៏នាំឲ្យបារាំងកំពុងជំរុញឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួនចំពេលមានហានិភ័យនៃពន្ធគយខ្ពស់របស់សហរដ្ឋអាមេរិកផងដែរ។ ដូចនេះ ការធ្វើទស្សនៈកិច្ចមកកាន់វៀតណាម និងប្រទេសមួយចំនួនទៀតនៅទ្វីអាស៊ី និងអឺរ៉ុប គឺយុទ្ធសាស្ត្ររយៈពេលវែង និងសំរាប់ការរីកចម្រើនទ្វេភាគី។

នៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងដែលបានចុះហត្ថលេខារវាងបារាំង និង វៀតណាម គឺមានដូចជា៖ បញ្ជាទិញយន្តហោះ Airbus A330neo ចំនួន 20 គ្រឿង ពីក្រុមហ៊ុន Airbus, កិច្ចព្រមព្រៀងសហការរវាងក្រសួងការពារជាតិទាំងពីរ ដើម្បីពង្រឹងការសហការលើ សន្តិសុខឌីជីថល (cybersecurity), ការអភិវឌ្ឍ បច្ចេកវិទ្យានុយក្លេអ៊ែសម្រាប់គោលបំណងសន្តិភាព, កិច្ចសហការលើផ្នែកសុខាភិបាល និងឧស្សាហកម្មឱសថ, កិច្ចព្រមព្រៀងសហការក្នុងការអភិវឌ្ឍវិស័យអេឡិចត្រូនិក និងបច្ចេកវិទ្យាអវកាស, ការពិចារណាលើផ្គត់ផ្គង់បច្ចេកវិទ្យាថ្មីសម្រាប់បណ្តាញរថភ្លើងល្បឿនលឿនដើម្បីបម្រើឲ្យឧស្សាហកម្មដឹកជញ្ជូនរវាងបារាំង និងវៀតណាម និងកិច្ចព្រមព្រៀងផ្សេងទៀតសរុបចំនួន 14 ច្បាប់ មាតម្លៃស្មើនឹង 10 ពាន់លានដុល្លាអាមេរិក។

លោក Macron បានធ្វើសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ទៅកាន់អនកសរព័ត៌មាន ដោយបញ្ជាក់ថាបារាំងនឹងបន្តគាំទ្រសេរីភាពខាងការធ្វើនាវាចរណ៍នៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង។ លោកបន្ថែមទៀតថាការចាប់ដៃគូបារាំង-វៀតណាមលើកនេះ គឺដើម្បីពង្រឹងកិច្ចសហការខាងការពារជាតិដូចដែលយើងឃើញស្រាប់ហើយថាប្រទេសទាំង២បានចុះហត្ថលេខាលើគម្រោងជាច្រើនក្នុងផ្នែកយោធា និងវិស័យអវកាសផងដែរ។

ចំណែកខាងលោកនាយករដ្ឋមន្រ្តីវៀតណាម លោក Pham Minh Chinh បានលើកឡើងថា ការចាប់ដៃគូសហការជាមួយបារាំងនឹងពង្រឹងភាពជាដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រជាមួយបារាំង ជាពិសេសក្នុងវិស័យ៖ បច្ចេកវិទ្យា, ការលើកកម្ពស់ទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្ម, ការការពារជាតិ និងកិច្ចសហការលើវិស័យឧស្សហកម្មយោធា។ ប៉ុន្តែក្រៅពីនេះ បើតាមការបង្ហើបដោយរដ្ឋាភិបាលវៀតណាម គឺវៀតណាមក៏នឹងត្រូវយន្តហោះ Boeing ពីក្រុមហ៊ុនអាមេរិកឲ្យបានកាន់តែច្រើនជាងមុនផងដែរ ដើម្បីជាការសម្របសម្រួលកុំឲ្យអាមេរិកបន្តតម្លើងអត្រាពន្ធគយមកកាន់វៀតណាមខ្ពស់ពេក៕

ប្រទេសទីម័រឡេស្តេ នឹងត្រូវបញ្ចូលជាសមាជិកពេញសិទ្ធិ នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ានលើកទី៤៧ នៅខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ ខាងមុខនេះ។

បើតាម រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសម៉ាឡេសលោក Mohamad Hasan ថ្លែងក្នុងនាមជាម្ចាស់ផ្ទះអាស៊ានប្តូរវេន បានលើកឡើងថា៖”ប្រទេសទីម័រឡេស្តេ សម្រេចបានវឌ្ឍនភាពយ៉ាងល្អប្រសើរ ក្នុងការអនុវត្តផែនការដើម្បីឱ្យខ្លួនអាចចូលរួមជាមួយអាស៊ាន”។

ទីម័រ បានស្នើសុំចូលជាសមាជិកអាស៊ានចំនួន២លើក ពោលនៅឆ្នាំ២០១១ និង២០១៧ ក៏ប៉ុន្តែសុទ្ធសឹងតែត្រូវចានចោល ពីប្រទេសជាសមាជិក ដោយយល់ឃើញថា ប្រទេសនេះមានកង្វះធនធានមនុស្ស និងបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច។

គួរបញ្ជាក់ថា ប្រទេសទីម័រឡេស្តេ ទើបតែទទួលបានឯករាជ្យកាលពីឆ្នាំ២០០២ប៉ុណ្ណោះ ក្រោយពីឥណ្ឌូនេសុីដាក់អាណានិគមចន្លោះពីឆ្នាំ១៩៧៥ ដល់ឆ្នាំ១៩៩៩៕

ប្រទេសថៃ ៖ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអប់រំ លោក ផើមផូន ឈិតឆប (Permpoon Chidchob) ព្រួយបារម្ភពីជំងឺកូវីដ-១៩ ឆ្លងរាតត្បាតនៅតាមសាលារៀនប្រទេសថៃនាពេលបច្ចុប្បន្ន ទើបគណៈកម្មការអប់រំមូលដ្ឋានកំណត់ឱ្យសាលារៀនទូទាំងប្រទេសតាមដានស្ថានការណ៍ការឆ្លងរាតត្បាតជំងឺកូវីដ និងចាត់វិធានការការពារសុវត្ថិភាពកូនសិស្ស គ្រូបង្រៀន និងបុគ្គលិកសាលាយ៉ាងដិតដល់ ។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់លោក ថានុ វង្សចិន្តា អគ្គលេខាធិការនៃគណៈកម្មការអប់រំមូលដ្ឋាន កាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ ។

ទិន្នន័យកាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែឧសភា របស់នាយកដ្ឋានគ្រប់គ្រងជំងឺនៃក្រសួងសុខាភិបាលបង្ហាញថា ចាប់ពីថ្ងៃទី១ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ រហូតដល់បច្ចុប្បន្ន (ថ្ងៃទី២៦ ខែឧសភា) ប្រទេសថៃមានអ្នកឆ្លងជំងឺកូវីដ ចំនួន៣៤១,២២១នាក់ និងស្លាប់៣៤នាក់ ។ ទោះជានាយកដ្ឋានគ្រប់គ្រងជំងឺបញ្ជាក់ថា ទិន្នន័យនេះស្របតាមការរំពឹងទុក ហើយកូវីដបានក្លាយជាជំងឺក្នុងតំបន់ដែលមានអ្នកឆ្លងពេញមួយឆ្នាំ ជាពិសេស ឆ្លងខ្លាំងនៅរដូវវស្សា ប៉ុន្តែមន្ទីរអប់រំខេត្ត-ស្រុកនៅទូទាំងប្រទេសត្រូវតែប្រុងប្រយ័ត្ន និងការពារកូនសិស្ស គ្រូបង្រៀន និងបុគ្គលិកសាលាឱ្យមានសុវត្ថិភាពបំផុត ។

លោក ថានុ វង្សចិន្តា អគ្គលេខាធិការនៃគណៈកម្មការអប់រំមូលដ្ឋានបានសង្កត់ធ្ងន់ និងជំរុញឱ្យមន្ទីរអប់រំខេត្ត-ស្រុកអនុវត្តតាមវិធានការការពារការឆ្លងរាតត្បាតជំងឺកូវីដយ៉ាងតឹងរ៉ឹងទាំងបរិវេណខាងក្នុង និងក្រៅសាលារៀន ព្រមទាំងត្រៀមផែនការរៀន-បង្រៀន ករណីកូនសិស្ស និងគ្រូបង្រៀនឆ្លងជំងឺកូវីដ ។ ចូរហ្វឹកហាត់តាមវិធីសាស្ត្រផ្សេងៗ និងចូលរួមក្នុងសហគមន៍ បើមានហានិភ័យ និងគ្មានសុវត្ថិភាពកើតឡើង គួរតែជូនដំណឹង និងទំនាក់ទំនងទៅស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ។ ទោះជាការឆ្លងជំងឺកូវីដពុំតម្រូវឱ្យបិទសាលារៀនទាំងអស់ ប៉ុន្តែសូមសាលាអនុវត្តតាមផែនការយ៉ាងត្រឹមត្រូវ និងឆាប់រហ័ស ដើម្បីឱ្យកូនសិស្សទទួលបានការអប់រំ រីឯកូនសិស្សឆ្លងកូវីដ ត្រូវរៀនតាមវិធីផ្សេងៗដើម្បីឱ្យទទួលបានការអប់រំដូចគ្នា ។

កាលពីថ្ងៃទី២១ ខែឧសភា គណៈកម្មការអប់រំមូលដ្ឋានបានចេញសេចក្តីប្រកាសបន្ទាន់បំផុត ស្តីពីការឆ្លងរាតត្បាតជំងឺកូវីដនៅកាន់មន្ទីរអប់រំខេត្ត-ស្រុកសម្រាប់អនុវត្តដូចខាងក្រោម ៖

១-ផ្តល់ចំណេះដឹងពីការទប់ស្កាត់ការឆ្លងរាតត្បាតជំងឺកូវីដលើកូនសិស្ស គ្រូបង្រៀន បុគ្គលិកសាលា អាណាព្យាបាល និងអ្នកមកសាកសួរព័ត៌មានសិក្សានៅសាលារៀន
២-កំណត់ឱ្យអ្នកចូលក្នុងបរិវេណសាលារៀន ត្រូវពាក់ម៉ាស់ លាងដៃដោយសាប៊ូ ឬអាល់កុល
៣-សម្អាតបរិវេណ និងឧបករណ៍ដែលកូនសិស្សប្រើប្រាស់រួមគ្នាជានិច្ច
៤-បើមានអាការៈស្រដៀងផ្តាសាយ ចូរពាក់ម៉ាស់ការពារការឆ្លងរាតត្បាត ឬបើពិនិត្យឃើញឆ្លងកូវីដ ចូរប្រញាប់ទៅព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យជាបន្ទាន់ដើម្បីកាត់បន្ថយហានិភ័យ និងអាការៈធ្ងន់ធ្ងរ
៥-ប្រុងប្រយ័ត្ន តាមដាន និងអនុវត្តតាមផែនការទប់ស្កាត់ជំងឺកូវីដឆ្លងរាតត្បាតនៅសាលារៀន
៦-បើសាលារៀនណាមួយមានជំងឺកូវីដឆ្លងខ្លាំង ចូរបិទសាលា បង្រៀនសិស្សតាមអនឡាញ និង
៧-តាមដានព័ត៌មានពីស្ថានការណ៍ឆ្លងជំងឺកូវីដតាមប្រព័ន្ធ Digital Disease Surveillance (DDS) ៕

សារព័ត៌មានបរទេសរាយការណ៍ថា កាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ យន្តហោះរបស់ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ All Nippon Airways ដែលធ្វើដំណើរចាកចេញពីទីក្រុងតូក្យូ ប្រទេសជប៉ុន ទៅកាន់ទីក្រុងហ៊ូស្តុន សហរដ្ឋអាមេរិក ត្រូវផ្លាស់ប្តូរគោលដៅភ្លាមៗក្រោយពីអ្នកដំណើរម្នាក់ព្យាយាមបើកទ្វារយន្តហោះ២កន្លែង ពេលយន្តហោះកំពុងហោះហើរលើអាកាស ។ ក្រោយយន្តហោះចុះចតដោយសុវត្ថិភាព បុគ្គលិកអាកាសចរណ៍ និងអ្នកដំណើរផ្សេងគ្នាជួយគ្នាចាប់អ្នកដំណើររូបនេះបញ្ជូនទៅពិនិត្យផ្លូវចិត្តនៅមន្ទីរពេទ្យ ។

តាមសេចក្តីរាយការណ៍របស់ FBI និងអ្នកនាំពាក្យអាកាសយានដ្ឋាននៅទីក្រុងស៊ីតថល សហរដ្ឋអាមេរិក គឺយន្តហោះរបស់ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ All Nippon Airways បានធ្វើដំណើរចាកចេញពីអាកាសយានដ្ឋាន Haneda ប្រទេសជប៉ុន ទៅកាន់អាកាសយានដ្ឋាន George Bush Intercontinental Airport ទីក្រុងហ៊ូស្តុន សហរដ្ឋអាមេរិក ប៉ុន្តែអ្នកដំណើរម្នាក់ពុំគោរពច្បាប់ ទើបធ្វើឱ្យយន្តហោះផ្លាស់ប្តូរគោលដៅ ។

យន្តហោះដឹកអ្នកដំណើរនេះជាប្រភេទ Boeing 787-9 Dreamliner បានហោះលើអាកាសប្រមាណ១០ម៉ោង និងចុះចតនៅអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ Seattle-Tacoma International Airport សហរដ្ឋអាមេរិក ដោយសារអ្នកដំណើរព្យាយាមបើកទ្វារយន្តហោះ ។ ប៉ុន្តែហេតុការណ៍នេះពុំបណ្តាលឱ្យអ្នកដំណើរណាម្នាក់ និងបុគ្គលិកអាកាសចរណ៍រងរបួសទេ ។

ចំណែកក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ All Nippon Airways បញ្ជាក់ថា ក្រោយពេលយន្តហោះចុះចតនៅអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ Seattle-Tacoma រួចហើយ ស្រាប់តែអ្នកដំណើរម្នាក់ទៀតមានអាកប្បកិរិយាពុំសមរម្យដើរទៅធាក់ទ្វារបន្ទប់ទឹក ដោយសារពុំពេញចិត្តនឹងយន្តហោះផ្លាស់ប្តូរគោលដៅ ។ ក្រោយមក សមត្ថកិច្ចក៏នាំខ្លួនអ្នកដំណើរធាក់ទ្វារបន្ទប់ទឹកចុះពីយន្តហោះ ខណៈអ្នកដំណើរផ្សេងទៀតបានជិះយន្តហោះចាកចេញពីអាកាសយានដ្ឋាន Seattle-Tacoma ទៅទីក្រុងហ៊ូស្តុន ។ ប៉ុន្តែគ្មានការចោទប្រកាន់អ្នកដំណើរទាំង២រូប ដែលធ្វើឱ្យចលាចលលើយន្តហោះទេ ។

រដ្ឋបាលអាកាសចរណ៍អាមេរិក (FAA) បានកំណត់គោលការណ៍ពិន័យប្រាក់អ្នកដំណើរទាំងឡាយណាដែលមានអាកប្បកិរិយាពុំសមរម្យលើយន្តហោះ ក្រោយពីករណីដូចគ្នានេះកើតឡើងជាច្រើនកាលពីឆ្នាំ២០២១ ។

គួរបញ្ជាក់ថា ហេតុការណ៍ដូចគ្នានេះបានកើតឡើងកាលពីខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ នៅលើយន្តហោះដឹកអ្នកដំណើរជាង២០០នាក់ ដែលហោះហើរចេញពីកោះបាលី ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី ទៅកាន់ទីក្រុងមែនប៊ន ប្រទេសអូស្ត្រាលី ។ យន្តហោះនេះបានផ្លាស់ប្តូរគោលដៅជាបន្ទាន់ ដោយសារអ្នកដំណើរម្នាក់ព្យាយាមបើកទ្វារយន្តហោះ ពេលយន្តហោះកំពុងហោះលើមហាសមុទ្រឥណ្ឌា ៕