កាលពីថ្ងៃទី១៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ កងទ័ពថៃប្រដាប់ដោយអាវុធបានបំពានចូលទឹកដីកម្ពុជាដើម្បីព័ទ្ធយកដីពលរដ្ឋនៅព្រំដែនភូមិព្រៃចាន់ ឃុំអូរបីជាន់ ស្រុកអូរជ្រៅ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ប៉ុន្តែត្រូវបានពលរដ្ឋកម្ពុជាប្រឈមមុខយ៉ាងរឹងមាំដោយមានការការពារពីកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធកម្ពុជា ។ ពលរដ្ឋកម្ពុជាបានប៉ះពាក្យសម្តីធ្ងន់ៗជាមួយកងទ័ពឈ្លានពានថៃ និងវាយកម្ទេ.ច រុះរើបន្លាលួសចេញ ថែមទាំងបណ្តេញកងទ័ពឈ្លានពានថៃចេញពីទឹកដីកម្ពុជាផងដែរ ។

ការប៉ះពាក្យសម្តីគ្នារវាងពលរដ្ឋកម្ពុជា និងកងទ័ពឈ្លានពានថៃ ត្រូវបានសារព័ត៌មាននានារបស់ថៃផ្សព្វផ្សាយចោទប្រកាន់ពលរដ្ឋនៅភូមិព្រៃចាន់បង្កចលាចល និងរារាំងការរាយបន្លាលួសរបស់កងទ័ពថៃ ។ ក្រោយការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មាននេះ នៅថ្ងៃទី១៧ ខែកញ្ញា អភិបាលខេត្តស្រះកែវ លោក បរិញ្ញា ផូធិសាត់ គំរាមថា នឹងបញ្ជូនកម្លាំងសមត្ថកិច្ចមកបង្ក្រាបពលរដ្ឋខ្មែរដែលរុះរើបន្លាលួសនៅព្រំដែនខេត្តស្រះកែវ ។

នៅថ្ងៃទី១៧ ខែកញ្ញា លោក បរិញ្ញា ផូធិសាត់ អភិបាលខេត្តស្រះកែវ រួមទាំងអភិបាលរងខេត្ត និងមន្ត្រីពាក់ព័ន្ធបានធ្វើដំណើរមកទីក្រុងប៉ោយប៉ែត ប្រទេសកម្ពុជា តាមស្ពានមិត្តភាពកម្ពុជា-ថៃ ទល់មុខច្រកព្រំដែនបានឃ្លងលឹក ស្រុកអារញ្ញប្រាថេត ខេត្តស្រះកែវ ដើម្បីប្រជុំជាមួយអភិបាលខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ឯកឧត្តម អ៊ុ រាត្រី និងមន្ត្រីកម្ពុជា ។

ការចូលរួមកិច្ចប្រជុំនេះ គឺក្រោយពីលោក ណាត់ថាផុង ណាកផានិច រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិថៃបញ្ជាឱ្យអភិបាលខេត្តស្រះកែវពិភាក្សាបញ្ហាព្រំដែនជាមួយកម្ពុជា ក្រោយពីកងទ័ពឈ្លានពានថៃយកបន្លាលួសមករាយនៅព្រំដែនភូមិណងញ៉ាកែវ ឃុំណូនម៉ាកនុម ស្រុកខូកស៊ូង ខេត្តស្រះកែវ ប៉ុន្តែត្រូវបានពលរដ្ឋកម្ពុជារុះរើបន្លាលួសចេញកាលពីថ្ងៃទី១៦ ខែកញ្ញា ។

នេះជាការប្រជុំលើកទី១ ក្រោយពីអភិបាលខេត្តស្រះកែវ លោក បរិញ្ញា ផូធិសាត់ បានផ្ញើលិខិតមកកាន់អភិបាលខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ដើម្បីឱ្យបណ្តេញពលរដ្ឋខ្មែរចេញពីភូមិសាស្ត្រស្រុកអូរជ្រៅ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ (ជាប់ព្រំដែនភូមិណងចាន់ ឃុំណូនម៉ាកនុម ស្រុកខូកស៊ូង ខេត្តស្រះកែវ) ដោយចោទប្រកាន់ពលរដ្ឋខ្មែរល្មើសចូលទឹកដីថៃ ។

អភិបាលខេត្តស្រះកែវគំរាមថា បើពលរដ្ឋខ្មែរនៅតែបន្តរុះរើបន្លាលួស និងរារាំងកងទ័ពថៃ លោកនឹងបញ្ជូនកម្លាំងសមត្ថកិច្ចមកបង្ក្រាបដើម្បីឱ្យតំបន់ព្រំដែនមានសណ្តាប់ធ្នាប់មុនថ្ងៃទី២៦ ខែកញ្ញា ដែលថៃត្រៀមបញ្ជូនកងទ័ពមកចាត់ការបញ្ហាព្រំដែនក្នុងពេលជាមួយគ្នា ៕

ប្រទេសថៃ ៖ កងទ័ពថៃនៅតែប្រើល្បិចចាស់ដដែលៗ ដោយយកមីនថ្មីមកបង្កប់នៅតំបន់ព្រំដែនជាប់កម្ពុជា រួចហើយចោទប្រកាន់កងទ័ពកម្ពុជាបង្កប់មីនទៅវិញ បើទោះជាកម្ពុជាឆ្លើយតបជាច្រើនលើកមិនបានបង្កប់មីនថ្មី និងស្នើឱ្យកងទ័ពថៃល្បាតត្រឹមតែទឹកដីរបស់ខ្លួនក្តី ។ ពេលប្រទេសទាំងពីរបញ្ចប់កិច្ចប្រជុំចរចាស្វែងរកសន្តិភាព និងអនុវត្តកិច្ចឈប់បា.ញ់ឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព កងទ័ពថៃក៏ស្រែកដូចមុនឃើញមីនថ្មីទៀតហើយ ដែលបញ្ជាក់ថា នេះជាទង្វើញុះញង់របស់កងទ័ពឈ្លានពានថៃ ។

សារព័ត៌មាន Thairath រាយការណ៍ថា កងទ័ពភូមិភាគ២ថៃបានរកឃើញមីនថ្មីប្រភេទ PMN-2 ចំនួន៨គ្រាប់ បង្កប់នៅតំបន់ដូនអៅ (Don Ao) ខេត្តស៊ីសាកេត កាលពីថ្ងៃទី១៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ ។ ក្រោយពីកងទ័ពថៃយកមីនថ្មីមកបង្កប់នៅព្រំដែនខេត្តស៊ីសាកេតដើម្បីទម្លាក់កំហុសលើកម្ពុជាតាមទម្លាប់នោះ អ្នកនាំពាក្យកងទ័ពថៃក៏ចោទប្រកាន់កម្ពុជាបំពានបទឈប់បា.ញ់ និងព្យាយាមមិនឈប់ឈរក្នុងការប្រើប្រាស់អាវុធប្រឆាំងនឹងកងកម្លាំងថៃ ខណៈថៃខ្លួនឯងបានបំពានបទឈប់បាញ់ជាបន្តបន្ទាប់ ។

កាលពីថ្ងៃទី១៧ ខែកញ្ញា នៅទីបញ្ជាការកងទ័ពជើងគោក លោកឧត្តមសេនីយ៍ វិនឆ័យ សុវ៉ារី អ្នកនាំពាក្យកងទ័ពថៃនិយាយថា កងទ័ពជើងគោកទទួលបានសេចក្តីរាយការណ៍ពីកងទ័ពភូមិភាគ២ ថា កងពលតូចថ្មើរជើងលេខ១៣២ បានសហការជាមួយមជ្ឈមណ្ឌលកម្ចាត់មីន (TMAC) ដោះមីននៅតំបន់ដូនអៅ ស្រុកកាន់ថាឡាក់ ខេត្តស៊ីសាកេត កាលពីថ្ងៃទី១៦ ខែកញ្ញា ស្រាប់តែរកឃើញមីនប្រឆាំងមនុស្សប្រភេទ PMN-2 ចំនួន៨គ្រាប់ ដែលទើបបង្កប់ថ្មីៗ ។ ហេតុនេះ ភ្នាក់ងារ TMAC ក៏បានដោះមីន និងប្រមូលទុកកម្ទេច ។

ការយកមីនថ្មីមកបង្កប់នៅព្រំដែន និងទម្លាក់កំហុសលើកម្ពុជា គឺជាល្បិចចាស់របស់កងទ័ពឈ្លានពានថៃដើម្បីចោទប្រកាន់កម្ពុជាបង្កប់មីនថ្មី និងព្យាយាមមិនឈប់ឈរក្នុងការប្រើប្រាស់អាវុធប្រឆាំងនឹងកងកម្លាំងថៃ ។ កងទ័ពថៃថែមទាំងចោទប្រកាន់កម្ពុជាបំពានបទឈប់បាញ់ដែលផ្ទុយពីការចរចាក្នុងកិច្ចប្រជុំ GBC កន្លងមក ដែលប្រទេសទាំងពីរបានព្រមព្រៀងដោះមីន ។

ក្រោយពីចោទប្រកាន់កម្ពុជាបង្កប់មីនរួច កងទ័ពថៃថា នឹងយកភស្តុតាងទាំងអស់ដែលប្រមូលបានបញ្ជូនឱ្យផ្នែកពាក់ព័ន្ធដើម្បីប្តឹងកម្ពុជាទៅអន្តរជាតិ ដើម្បីឱ្យកម្ពុជាទទួលខុសត្រូវ និងស្មោះត្រង់ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាមីនដែលកងទ័ពថៃលួចបង្កប់នៅព្រំដែន រួចហើយស្រែកថា ថៃជាជនរងគ្រោះតែម្ខាង ។ កងទ័ពថៃថា ខ្លួនចង់ដោះស្រាយបញ្ហាមីនឱ្យបានឆាប់បំផុតដើម្បីឱ្យពលរដ្ឋនៅព្រំដែនមានសុវត្ថិភាព ។

កន្លងមក ក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជាបានច្រានចោលទាំងស្រុងចំពោះការចោទប្រកាន់ដោយគ្មានមូលដ្ឋានច្បាស់លាស់របស់ភាគីថៃពាក់ព័ន្ធនឹងការបង្កប់មីនថ្មី ដោយ កម្ពុជានៅតែរក្សាជំហរយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ គឺគ្មានការប្រើប្រាស់ និងមិនប្រើប្រាស់មីនថ្មីដាច់ខាត ។ កម្ពុជា ជារដ្ឋភាគីនៃអនុសញ្ញាហាមប្រាមការប្រើប្រាស់មីនប្រឆាំងមនុស្ស ដែលកម្ពុជាបានផ្តល់សច្ចាប័នក្នុងឆ្នាំ១៩៩៩ ក៏ត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិចំពោះសមិទ្ធផលនៃការបោសសម្អាតមីន និងគ្មានការប្រើប្រាស់មីនប្រឆាំងមនុស្សឡើយ ។

កម្ពុជាអំពាវនាវឱ្យថៃគោរពលក្ខខណ្ឌកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់ ព្រមទាំងស្មារតី និងការឯកភាពគ្នាក្នុងកិច្ចប្រជុំវិសាមញ្ញគណៈកម្មាធិការព្រំដែនទូទៅ (GBC) ដែលថា ភាគីទាំងពីរបានព្រមព្រៀងរក្សាកម្លាំងកងទ័ពរបស់ខ្លួននៅទីតាំងបច្ចុប្បន្ន ដោយមិនអនុញ្ញាតឱ្យផ្លាស់ទីហួសពីទីតាំងដែលខ្លួនបានឈរជើងក្នុងពេលកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់បានចូលជាធរមាននាម៉ោង១២អធ្រាត្រកាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ឡើយ ។ ភាគីទាំងពីរមិនត្រូវចល័តកងទ័ពរបស់ខ្លួន រាប់បញ្ចូលទាំងការដើរល្បាតលើទីតាំងរបស់ភាគីម្ខាងទៀតឡើយ ៕

ភ្នំពេញ៖ សម្ដេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃកម្ពុជា បានផ្ញើសារលិខិតជូនឯកឧត្តម អាន់វ៉ា អុីប្រាហុីម នារករដ្ឋមន្រ្តីម៉ាឡេសុី និងជាប្រធានអាស៊ានបច្ចុប្បន្ន ព្រមទាំងថ្នាក់ដឹកនាំពិភពលោកនានា ដើម្បីទាញចំណាប់អារម្មណ៍ថ្នាក់ដឹកនាំទាំងអស់ទៅលើស្ថានការណ៍ថ្មីៗនៅតាមព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ បន្ទាប់ពីថៃបានបង្កការគំរា.មកំហែ.ងដល់សន្តិភាព និងស្ថិរភាពក្នុងតំបន់។ នេះបើយោងតាមសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រសួងការបរទេស នាយប់ថ្ងៃទី១៧ ខែកញ្ញា។

តាមរយៈសារលិខិតទាំងនេះ សម្តេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានជម្រាបជូនថ្នាក់ដឹកនាំពិភពលោក ទាំងអស់អំពីព្រឹត្តិការណ៍ជាបន្តបន្ទាប់ ដែលបាននាំទៅដល់ការពង្រីកទំហំ និងវិសាលភាពនៃតំបន់ជម្លោះ ហួសចេញពីតំបន់ជម្លោះប្រដាប់អាវុធកន្លងមក ក្នុងខេត្តព្រះវិហារ និងខេត្តឧត្តរមានជ័យ ។ សម្តេចធិបតី នាយករដ្ឋមន្ត្រីបានស្នើសុំថ្នាក់ដឹកនាំពិភពលោកទាំងអស់គាំទ្រ និងជំរុញឱ្យមានការគោរពពេញលេញ និងប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពចំពោះលក្ខខណ្ឌបទឈប់បាញ់ និងកិច្ចព្រមព្រៀងទាំងអស់ដែលបានសម្រេច នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំគណៈកម្មាធិការព្រំដែនទូទៅ(GBC) និងគណៈកម្មាធិការព្រំដែនថ្នាក់ភូមិភាគ (RBC) កាលពីពេលថ្មីៗនេះ។

នៅក្នុងលិខិតនេះក៏បានបញ្ជាក់ដែរថា ចាប់តាំងពីថ្ងៃទី១២ ខែសីហាមក កម្លាំងទាហានថៃបានបង្កើនការរាយបន្លាលួស និងចេញឱសានវាទបណ្ដេញពលរដ្ឋកម្ពុជាចេញពីផ្ទះសម្បែងដែលស្ថិតនៅលើទឹកដីកម្ពុជា។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ថៃគឺបានប្រើប្រាស់ផែនទីខ្នាត ១/៥០,០០០ ដែលគូសដោយឯកតោភាគី មកតតាំងទាមទារដណ្ដើមការកាន់កាប់លើទីតាំងដែលស្ថិតក្នុងដែនអធិបតេយ្យកម្ពុជា បើផ្អែកតាមផែនទីខ្នាត ១/២០០,០០០ ដែលមានការឯកភាពគ្នា និងមានការទទួលស្គាល់ដោយតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ព្រមទាំង MOU ២០០០។

ដោយឡែក ផ្អែកលើប្រភពគួរឱ្យទុកចិត្តបាន យោធាថៃមានបំណងប្រើប្រាស់កម្លាំងដើម្បីដណ្តើម យកទឹកដីនៅទីតាំងចំនួន ១៧ ផ្សេងទៀត នៅក្នុងតំបន់ ចាប់ពីខេត្តពោធិ៍សាត់ រហូតដល់ខេត្តកោះកុង ដែលស្ថិតនៅប៉ែកខាងលិច និងប៉ែកនិរតី នៃប្រទេសកម្ពុជា។

សកម្មភាពឯកតោភាគីរបស់ថៃ គឺជាការប៉ុនប៉ងធ្វើការកំណត់ខណ្ឌសីមាព្រំដែនជាឯកតោភាគី តាមរយៈការប្រាស់កម្លាំង ដែលជាការបំពានដោយផ្ទាល់លើអនុស្សរណៈ ឆ្នាំ២០០០ អាណត្តិរបស់គណៈ កម្មការចម្រុះខណ្ឌសីមាព្រំដែនគោកកម្ពុជា-ថៃ(JBC) និងការប្តេជ្ញាចិត្តដែលបានកត់ត្រាក្នុងកិច្ចប្រជុំនៃ គណៈកម្មាធិការព្រំដែនទូទៅ និងគណៈកម្មាធិការព្រំដែនថ្នាក់ភូមិភាគ នាពេលថ្មីៗនេះ ដែលថា៖ “ភាគីទាំងពីរបានព្រមព្រៀងគ្នាមិនធ្វើសកម្មភាពបង្កហេតុដែលអាចបង្កើនភាពតានតឹង…ឬ ពង្រីកវិសាលភាព និងទំហំជម្លោះ”។

វិធានការជាឯកតោភាគីទាំងនេះ រួមទាំងការអនុវត្តច្បាប់អាជ្ញាសឹកថៃលើទឹកដីកម្ពុជា គឺជាការ រំលោភលើអធិបតេយ្យរបស់កម្ពុជា ដែលមិនអាចទទួលយកបាន និងជាការរំលោភយ៉ាងជាក់ច្បាស់ចំពោះ ច្បាប់អន្តរជាតិ រួមទាំងធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ ធម្មនុញ្ញអាស៊ាន និងសន្ធិសញ្ញាមិត្តភាព និងកិច្ច សហប្រតិបត្តិការនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ លើសពីនេះ សកម្មភាពឯកតោភាគីទាំងនេះមិនត្រឹមតែជាការរំលោភ សិទ្ធិមនុស្សយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងបង្កឱ្យមានហានិភ័យនៃការប្រឈមមុខដាក់គ្នាដោយហិង្សាទៀតផង៕