ប្រទេសថៃ ៖ ស្របពេលបណ្តាខេត្តនានារបស់ថៃរងគ្រោះដោយសារទឹកជំនន់កើនឡើងមិនឈប់ឈរក្រោយពីថៃរងឥទ្ធិពលខ្យល់ព្យុះជាបន្តបន្ទាប់មានភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង និងទឹកហូរពីព្រៃភ្នំ នៅខេត្តអយុធ្យាក៏ដូចគ្នាដែរ គឺនៅតំបន់ខ្លះ ទឹកជំនន់បានលិចផ្ទះពលរដ្ឋរយៈពេល១ខែមកហើយ កម្ពស់ទឹកចេះតែកើនឡើងខ្លាំងរហូតដល់ដំបូលផ្ទះធ្វើឱ្យពលរដ្ឋលង់ទឹកស្លា.ប់ ចំនួន៣នាក់ ។ នេះបើតាមការផ្សព្វផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានថៃ Khaosod កាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ ។

ស្ថានភាពទឹកជំនន់នៅខេត្តអយុធ្យា គឺកម្ពស់ទឹកនៅតែកើនឡើងខ្លាំងលិចតំបន់នានាដែលតម្រូវឱ្យពលរដ្ឋតាមដានទឹកជំនន់យ៉ាងដិតដល់ ។ ទឹកទន្លេចៅប្រាយ៉ាដែលហូរកាត់តាមខេត្តអយុធ្យាធ្វើឱ្យបរិមាណទឹកក្នុងទន្លេណយ និងប្រឡាយផ្សេងៗកើនឡើងមិនខុសពីតាមបណ្តាស្រុករបស់ខេត្តអយុធ្យា ដូចជា ៖ នៅឃុំបានក្រាធុម ស្រុកសេណា ខេត្តអយុធ្យា គឺកម្ពស់ទឹកជំនន់ស្មើជាង៣ម៉ែត្រ ដោយសារទឹកទន្លេណយកើនឡើងរយៈពេល១ខែ ។ ផ្ទះពលរដ្ឋជាច្រើនខ្នងលិចដល់ដំបូល ផ្ទះខ្លះលិចខ្លាំងត្រូវប្រមូលរបស់ប្រើប្រាស់ចាំបាច់ដាក់នៅកន្លែងខ្ពស់ៗ ខណៈផ្ទះខ្លះទៀតលិចត្រឹមបង្អួច ។

លោក ស្វែង ស៊ីណាងយេម អាយុ៦៦ឆ្នាំ រៀបរាប់ថា ផ្ទះខ្លួនត្រូវទឹកលិចត្រឹមបង្អួចគ្មានកន្លែងសម្រាកទេ ទើបលោកយកឈើមកតម្រៀបគ្នាធ្វើកន្លែងសម្រាកបណ្តោះអាសន្ន ។ ម្យ៉ាងទៀត ក្នុងផ្ទះមានម្តាយចាស់ជរាពិបាកធ្វើដំណើរទៅរស់នៅតាមផ្លូវ រីឯកូនចៅបានទៅរស់នៅកន្លែងផ្សេងអស់ហើយ មិនហ៊ានរស់នៅក្នុងផ្ទះ ខ្លាចមានគ្រោះថ្នាក់ ។

ម្តាយរបស់លោក គឺលោកយាយ សាំងវៀន អាយុ៨៧ឆ្នាំ និយាយទាំងទឹកភ្នែកថា លោកយាយត្រូវស៊ូទ្រាំរស់នៅជាមួយទឹកជំនន់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ប៉ុន្តែពុំចង់ចេញទៅរស់នៅខាងក្រៅ ដោយសារបារម្ភពីផ្ទះ និងពិបាកធ្វើដំណើរ ។ ឆ្នាំ២០២៥ ទឹកបានលិចខ្លាំងដូចបណ្តាឆ្នាំមុនៗ លោកយាយសុំរស់នៅក្នុងសភាពបែបនេះ ទោះជាលំបាកក៏ដោយ ។

អាជ្ញាធរបានតាមដានស្ថានភាពទឹកជំនន់នៅទន្លេប៉ាសាក់យ៉ាងដិតដល់ ព្រមទាំងមានការជូនដំណឹងតាមប្រព័ន្ធ Cell Broadcast មកកាន់ពលរដ្ឋឱ្យត្រៀមខ្លួនដោយសារកម្ពស់ទឹកទន្លេប៉ាសាក់កើនឡើងលិចខេត្តអយុធ្យា និងខេត្តស្រះបុរី ។ បើគិតត្រឹមថ្ងៃទី២៤ ខែកញ្ញា ពលរដ្ឋនៅខេត្តអយុធ្យាបានលង់ទឹកស្លាប់ ចំនួន៣នាក់ ។

ឧតុនិយមថៃប្រកាសថា ថៃបានរងឥទ្ធិពលខ្យល់ព្យុះរ៉ាកាសាចាប់ពីថ្ងៃទី២៣ ដល់ថ្ងៃទី២៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ ទើបធ្វើឱ្យបណ្តាខេត្តនៅភាគខាងជើង ឦសាន កណ្តាល ខាងកើត រួមទាំងទីក្រុងបាងកក និងតំបន់ជុំវិញ មានភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង ។ ហេតុនេះ ពលរដ្ឋត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នគ្រោះថ្នាក់ដោយសារទឹកជំនន់កើនឡើងខ្លាំង និងការបាក់ដីនៅតំបន់ជាច្រើន ៕

ប្រទេសថៃ ៖ កាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ ផ្លូវនៅមុខមន្ទីរពេទ្យវ៉ាជិរ៉ាបានបាក់ស្រុតក្លាយជារណ្តៅយ៉ាងធំជម្រៅរហូតដល់ជាង៥០ម៉ែត្រ បណ្តាលឱ្យកកស្ទះចរាចរណ៍ខ្លាំង ខូចខាតបណ្តាញលូបង្ហូរទឹក បាក់បង្គោលភ្លើង និងបង្កហានិភ័យដល់អ្នកដំណើរ ហើយការបាក់ស្រុតផ្លូវកាន់តែរីកធំឡើងត្រូវជម្លៀសអ្នកជំងឺចេញពីមន្ទីរពេទ្យជាបន្ទាន់ ។ នាយកដ្ឋានធរណីវិទ្យាបានបង្ហាញពីមូលហេតុធ្វើឱ្យបាក់ស្រុតផ្លូវ គឺដោយសារការខួងដីធ្វើផ្លូវរថភ្លើងក្រោមដីខុសបច្ចេកទេស ទើបបែកបំពង់បង្ហូរទឹកស្អាតក្នុងទីក្រុង ។

ក្រោយការត្រួតពិនិត្យជាមួយអាជ្ញាធរក្រុងបាងកក លោក ពិជិត សម្បត្តិម៉ាក អគ្គនាយកនៃអគ្គនាយកដ្ឋានធរណីវិទ្យានិយាយថា នៅទីក្រុងបាងកកសុទ្ធតែជាដីឥដ្ឋ គ្មានបញ្ហាផ្លូវបាក់ស្រុតទេ បើគ្មានធ្វើសកម្មភាពរំខាន ដូចជា ៖ ខួងដីធ្វើផ្លូវរថភ្លើងក្រោមដីពុំត្រឹមត្រូវបណ្តាលឱ្យបែកបំពង់បង្ហូរទឹកស្អាត ដីក្លាយជាប្រហោង ថែមទាំងមានភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងហូរច្រោះដី ដែលទាំងអស់នេះជាមូលហេតុចម្បងធ្វើឱ្យបាក់ស្រុតផ្លូវនៅមុខមន្ទីរពេទ្យវ៉ាជីរ៉ា ។ ជាទូទៅ មុននឹងធ្វើផ្លូវរថភ្លើងក្រោមដី អ្នកបច្ចេកទេសនឹងប្រមើលមើលពីហានិភ័យការបាក់ស្រុតផ្លូវដើម្បីកុំឱ្យប៉ះពាល់បរិស្ថាន ប៉ុន្តែពេលខួងដីធ្វើផ្លូវរថភ្លើងក្រោមដីអាចមានការធ្វេសប្រហែស ពីព្រោះបើគ្មានការខួងដីទេ ក៏គ្មានការបាក់ស្រុតផ្លូវដែរ ។

បើតាមអ្នកជំនាញផ្សេងទៀតថា ការបាក់ស្រុតផ្លូវបណ្តាលមកពីកត្តាជាច្រើន រួមមាន ៖ ដីឥដ្ឋទន់ជ្រាយ ការបូមទឹកពីក្រោមដីច្រើនពេក ការសាងសង់អគារខ្ពស់ៗ និងការដ្ឋានសំណង់ច្រើន ទើបផ្លូវបាក់ស្រុតភ្លាមៗដោយពុំបានត្រៀមខ្លួនជាមុន ។ អ្នកជំនាញបានដាស់តឿនជាច្រើនលើកពីទីក្រុងបាងកកប្រឈមនឹងលិចទឹករយៈពេល៥០ឆ្នាំទៀត ដែលរដ្ឋាភិបាលគួរតែបង្កើតទីក្រុងថ្មីនៅតំបន់ខ្ពង់រាប ។

ការស្រាវជ្រាវរបស់សាកលវិទ្យាល័យជូឡាឡុងកនបានបង្ហាញពីដីនៅទីក្រុងបាងកកបាក់ស្រុតដោយសារកត្តា៣យ៉ាង រួមមាន ៖ ការបូមទឹកក្រោមដីច្រើន ទម្ងន់ដ៏ធ្ងន់មហាសាលរបស់អគារ និងសំណង់ក្រោមដីដែលស្រទាប់ដីទន់មិនអាចទ្រទ្រង់បាន រួមទាំងការជ្រាបទឹកកាន់តែធ្វើឱ្យមានហានិភ័យខ្លាំង ។ អ្នកជំនាញបញ្ជាក់ថា មុនដីបាក់ស្រុត វានឹងផ្តល់សញ្ញាផ្សេងៗ រួមមាន ៖ ផ្លូវចាប់ផ្តើមស្រុតចុះ របងផ្អៀង បង្គោលភ្លើង ឬដើមឈើផ្អៀងខុសធម្មតា និងអគារមានស្នាមប្រេះ សូមកុំមើលរំលងចំណុចទាំងនេះ ពីព្រោះវាជាសញ្ញាប្រាប់ថា ទីក្រុងបាងកកអាចកើតហេតុការណ៍បែបនេះគ្រប់ពេលវេលា ។

ទោះយ៉ាងណា ត្រូវរង់ចាំការស្វែងរកមូលហេតុច្បាស់លាស់បន្ថែមទៀតដែលបណ្តាលឱ្យផ្លូវបាក់ស្រុត និងសង្កេតមើលមានអ្វីខុសប្លែកដែរឬទេមុនពេលបាក់ស្រុតផ្លូវ ។ អ្វីគួរឱ្យតក់ស្លុតបំផុតនោះ គឺការបាត់ស្រុតផ្លូវនៅទីក្រុងបាងកកបានក្លាយជារណ្តៅយ៉ាងធំ និងជ្រៅជាងរណ្តៅនៅប្រទេសនានាដែលបានបាក់កន្លងមក ។

គួរបញ្ជាក់ថា នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោក អនុថីន ឆាន់វីរៈគូន បានមកពិនិត្យមើលនៅទីតាំងកើតហេតុផ្ទាល់ ហើយលោកថា នឹងចំណាយពេល២ថ្ងៃដើម្បីរកមូលហេតុការបាក់ស្រុតផ្លូវ រីឯការធ្វើផ្លូវរថភ្លើងក្រោមដីបណ្តាលឱ្យបាក់បំពង់បង្ហូរទឹកស្អាត គ្រាន់តែជាការសន្និដ្ឋានជំហ៊ានដំបូងប៉ុណ្ណោះ ។ ការជួសជុលផ្លូវនេះឱ្យដូចដើមវិញ ត្រូវចំណាយពេលរហូតដល់១ឆ្នាំ ៕

ភ្នំពេញ៖ ក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិបានឆ្លើយតបនឹងការចោ.ទប្រកាន់របស់ថៃ ដែលថាប្រជាជនកម្ពុជានៅភូមិព្រៃចាន់ បានរំលោ.ភនិងទន្រ្ទានលើអធិបតេយ្យភាពរបស់ថៃដោយធ្វើការអះអាងថា ប្រទេសថៃមិនអាចទាមទារអធិបតេយ្យ ឬអនុវត្តច្បាប់ក្នុងស្រុករបស់ខ្លួននៅតំបន់នេះបានឡើយ ព្រោះតំបន់នេះមិនទាន់មានការកំណត់ខណ្ឌសីមាព្រំដែនរួចរាល់ជាផ្លូវការ។

យោងតាមសេចក្ដីថ្លែងការណ៍កាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសថៃបានអះអាងក្នុង សន្និសីទសារព័ត៌មានថា អ្នកភូមិព្រៃចាន់កម្ពុជាបានទន្ទ្រានចូលទឹកដីថៃដើម្បីធ្វើការតវ៉ា ដែលជំរុញឱ្យ ប្រទេសថៃត្រូវអនុវត្តច្បាប់របស់គេលើអ្នកភូមិទាំងនោះ។ ក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា យល់ថាជាការចាំបាច់ត្រូវតែឆ្លើយតបចំពោះសេចក្តីថ្លែងការណ៍បំភ្លៃការពិតនេះ ដូចខាងក្រោម៖

ទីមួយ ប្រទេសថៃមិនអាចទាមទារអធិបតេយ្យ ឬអនុវត្តច្បាប់ក្នុងស្រុករបស់ខ្លួនចំពោះសហគមន៍ រស់នៅក្នុងតំបន់មិនទាន់មានការកំណត់ខណ្ឌសីមាព្រំដែនរួចរាល់ជាផ្លូវការនោះទេ សហគមន៍ខ្មែរបានរស់នៅលើដីនៅក្នុងតំបន់នេះនៃប្រទេសកម្ពុជា តាំងពីយូរយារណាស់មកហើយ គឺមុនពេលនៃ MOU 2000 ទៅទៀត។

ទីពីរ ការតវ៉ារបស់អ្នកភូមិកម្ពុជា គឺជាការឆ្លើយតបត្រឹមត្រូវចំពោះការរំលោភបំពានលើទ្រព្យសម្បត្តិ និងផ្ទះសម្បែងរបស់ពួកគេ ជាមួយនឹងលួសបន្លាឡោមព័ទ្ធភូមិ និងរបាំងបិទផ្លូវចូលផ្ទះ និង ដីស្រែចម្ការរបស់ពួកគេ។
ទីបី សូម្បីតែតាមបន្ទាត់ត្រង់គូសក្រៅផ្លូវការមិនត្រឹមត្រូវក៏បង្ហាញដែរថា មានជនជាតិថៃបានកាន់កាប់ និងធ្វើស្រែចម្ការអស់ជាច្រើនឆ្នាំលើផ្ទៃដីជាច្រើនហិកតាដែលស្ថិតនៅហួសខ្សែព្រំដែនចូលមកខាងកម្ពុជា។ ហើយកម្ពុជាបានអំពាវនាវឱ្យភាគីថៃដោះស្រាយ បញ្ហាតំបន់ជម្លោះនេះតាមរយៈគណៈកម្មការព្រំដែនចម្រុះ (JBC) ប្រទេសទាំងពីរ ជាជាងការអនុវត្តច្បាប់ថៃ និងទាមទារអធិបតេយ្យដោយការប្រើកម្លាំងបណ្តេញអ្នកភូមិកម្ពុជា។

ទីបួន នៅក្នុងក្របខណ្ឌនៃ MOU 2000 កម្ពុជាបានធ្វើការតវ៉ាផ្លូវការជាច្រើនដងទៅភាគីថៃ ដោយស្នើសុំឱ្យមានការកែតម្រូវនៅតំបន់ដែលមានរំលោភ បំពានព្រំដែនចូលមកខាងកម្ពុជា ប៉ុន្តែមិនមានលទ្ធផលអ្វីឡើយ។ ភាពតានតឹងនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ បង្ហាញពីតម្រូវការបន្ទាន់សម្រាប់ភាគីទាំងពីរក្នុងការលើកទឹកចិត្តគណៈកម្មការព្រំដែនចម្រុះ ឱ្យផ្តល់ អាទិភាព និងពន្លឿនការបញ្ចប់កិច្ចការខណ្ឌសីមាលើកំណាត់ព្រំដែនឲ្យខាងតែបាន។
ទីប្រាំ កម្ពុជាបញ្ជាក់ជាថ្មីនូវការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ខ្លួនចំពោះលក្ខខណ្ឌបទឈប់បាញ់ ដូចដែល បានកត់ត្រាក្នុងកិច្ចប្រជុំនានាកាលពីកន្លងមក ដោយកម្ពុជាសង្ឃឹមថា ភាគីថៃក៏ប្រកាន់ខ្ជាប់ដោយសុទ្ធចិត្តផងដែរនូវលក្ខខណ្ឌឈប់បាញ់ រួមទាំងបញ្ឈប់នូវផែនការបណ្តេញប្រជាជនរាប់រយគ្រួសារចេញផ្ទះសម្បែង និងដីធ្លីដែលគេបានរស់នៅអស់ជាច្រើនទស្សវត្សរ៍មកហើយ ហើយអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកដែលត្រូវបានបណ្តេញចេញរួចហើយត្រឡប់ ទៅភូមិដ្ឋាន និងដីរបស់ពួកគេវិញ ដោយសូមអត់ធ្មត់រង់ចាំគណៈកម្មការព្រំដែនចម្រុះធ្វើការបញ្ចប់លើ កិច្ចការខណ្ឌសីមាំព្រំដែន។

រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ប្តេជ្ញាស្វែងរកដំណោះស្រាយប្រកបដោយដោយស្មារតីមេត្រីភាពចំពោះ រាល់ទំនាស់ព្រំដែនជាមួយប្រទេសថៃ ក៏ដូចជាប្រទេសជិតខាងទាំងអស់ តាមរយៈមធ្យោបាយសន្តិវិធី ស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ ទន្ទឹមនឹងការប្តេជ្ញាចិត្តរក្សាជំហរជាគោលការណ៍របស់ខ្លួនថា ព្រំដែនមិនត្រូវ ផ្លាស់ប្តូរដោយកម្លាំងនោះឡើយ៕

ប្រទេសថៃ ៖ ទោះជាលោក អនុថីន ឆាន់វីរៈគូន កាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ ប៉ុន្តែលោកបានប្រគល់អំណាចពេញលេញឱ្យកងទ័ពចាត់វិធានការព្រំដែន បង្កើនកងកម្លាំង បង្កើនអាវុធស្រាល-ធ្ងន់នៅព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃមិនខុសគ្នាពីរដ្ឋាភិបាលចាស់ ។ លោកថា ថៃបានប្រកាសច្បាប់អាជ្ញាសឹកប្រគល់អំណាចឱ្យកងទ័ពរួចហើយ រដ្ឋាភិបាលនឹងពុំបើកព្រំដែនទេ បើពលរដ្ឋមិនគាំទ្រ ហើយលោកថែមទាំងបដិសេធការចរចាផ្សេងៗ ដោយចោទប្រកាន់កម្ពុជាបង្កើនកម្លាំងកងទ័ព និងអាវុ.ធធុនធ្ងន់នៅព្រំដែន ។

នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោក អនុថីន ឆាន់វីរៈគូន បានបដិសេធការចរចាដោយចោទប្រកាន់កម្ពុជាបង្កើនកម្លាំងកងទ័ព និងអាវុ.ធធុនធ្ងន់នៅព្រំដែន លោកបារម្ភពីសុវត្ថិភាពពលរដ្ឋរបស់ខ្លួននៅតាមព្រំដែន និងសន្យាបំពេញការងារឱ្យអស់ពីសមត្ថភាពក្នុងរយៈពេល៤ខែ រួមទាំងផ្តល់ប្រាក់សំណងឱ្យពលរដ្ឋរងផលប៉ះពាល់ ។ នេះបើតាមការផ្សព្វផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានថៃ Matichon នៅថ្ងៃទី២៥ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ ។

កាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែកញ្ញា នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោក អនុថីន បាននិយាយមកកាន់សារព័ត៌មាននៅមន្ទីរពេទ្យវ៉ាជិរ៉ា ពាក់ព័ន្ធនឹងស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃថា លោកនឹងចុះពិនិត្យមើលស្ថានការណ៍នៅព្រំដែន ពីព្រោះលោកក៏កាន់តំណែងជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃផងដែរ ។ បច្ចុប្បន្ន នៅព្រំដែនមានទាំងកងទ័ព និងអាជ្ញាធរថៃ ហើយលោកក៏ត្រូវធ្វើដំណើរមកព្រំដែនដោយខ្លួនឯង ។

ពេលនេះ លោកពុំទាន់បានជជែកជាមួយរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាជាផ្លូវការនៅឡើយទេ ប៉ុន្តែថៃមានគោលជំហរច្បាស់លាស់ក្នុងការរក្សាអធិបតេយ្យ ដោយប្រគល់អំណាចឱ្យកងទ័ពសម្រេចចិត្តតាមរយៈក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខជាតិ និងបានប្រកាសច្បាប់អាជ្ញាធរសឹករួចហើយនៅព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ។ ហេតុនេះ ការសម្រេចចិត្តស្ថិតនៅលើមេបញ្ជាការយោធភូមិភាគ២ បើទោះជាផ្លាស់ប្តូរអ្នកកាន់តំណែងថ្មីនៅចុងខែកញ្ញា ។

នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃបានចោទប្រកាន់កម្ពុជាបង្កើនកម្លាំងកងទ័ព និងអាវុធធុនធ្ងន់នៅព្រំដែន លោកនឹងពុំចរចាអ្វីទាំងអស់ បើកម្ពុជាពុំដកកងទ័ព និងអាវុធចេញ គឺព្រំដែននៅតែបិទបន្តទៀត រហូតដល់កម្ពុជាដកកងទ័ព និងអាវុធធុនធ្ងន់ ។ លោក អនុថីន បារម្ភពីផលប៉ះពាល់នៃទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ថៃ ក្រោយពីសម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន ប្រធានព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជាថ្លែងថា ទោះថៃបិទព្រំដែន១០០ឆ្នាំទៀត ក៏ពុំប៉ះពាល់កម្ពុជា ។

រយៈពេល៤ខែនេះ លោកនឹងប្រឹងប្រែងបំពេញតួនាទីឱ្យខ្លាំងបំផុត ប៉ុន្តែពុំព្រមឱ្យថៃបាត់បង់អធិបតេយ្យ ឬចាញ់ប្រៀបដាច់ខាត ។ ក្រៅពីនេះ លោកបារម្ភពីសុវត្ថិភាពពលរដ្ឋនៅតាមព្រំដែនដោយបញ្ជាឱ្យត្រៀមកន្លែងភៀសសឹក និងផ្តល់ប្រាក់សំណងឱ្យពលរដ្ឋរងផលប៉ះពាល់ដោយសារការប៉ះទង្គិចនៅព្រំដែន ។

ដោយឡែក អ្នកជំនាញថៃបារម្ភពីដំណោះស្រាយជម្លោះព្រំដែនជាមួយកម្ពុជា ក្រោយពីនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃប្រគល់អំណាចពេញលេញឱ្យកងទ័ពសម្រេចចិត្ត ដោយអ្នកជំនាញមើលឃើញថា នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃគួរតែហៅមេបញ្ជាកងទ័ពមកប្រជុំរកដំណោះស្រាយ និងបញ្ជាឱ្យចាត់វិធានការផ្សេងៗ ប៉ុន្តែនេះបែរជាទម្លាក់ការទទួលខុសត្រូវទៅឱ្យកងទ័ពសម្រេចចិត្តទៅវិញ ។

គួរបញ្ជាក់ថា កាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន ប្រធានព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជាបានបង្ហោះក្នុងហ្វេសប៊ុកថា តាំងពីកងទ័ពថៃបិទព្រំដែនជាឯកតោភាគីមក កម្ពុជាមិនដែលបានសុំភាគីថៃបើកច្រកវិញទេ គ្រាន់តែប្រាប់ទៅភាគីថៃថា (ថៃជាអ្នកបិទ ថៃគឺជាអ្នកបើក មិនបាច់ចរចាជាមួយកម្ពុជាទេ ហើយកម្ពុជានឹងបើកតាមក្រោយយ៉ាងយូរ៥ម៉ោង) ។ ជំហរកម្ពុជានឹងមិនផ្លាស់ប្តូរ ហើយកម្ពុជាក៏មិនធ្វើថោកទៅសុំថៃបើកច្រកព្រំដែននោះដែរ ថៃអាចបន្តបិទសូម្បី១០០ឆ្នាំទៀត ក៏កម្ពុជាមិនស្លាប់ ៕

ចិន និងថៃ បានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងទិញ-លក់នាវាមុជទឹកទំនើបមួយគ្រឿង ដើរដោយថាមពលអគ្គិសនី ស្របពេលដែលមានភាពតានតឺងបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ។នាវាមុជទឹកនេះ ជាប្រភេទ Type 039a មានតម្លៃប្រមាណជា៤០០លានដុល្លារ ត្រូវបានថៃបញ្ជាទិញពិចិនតាំងពី២០១៧ តែត្រូវចិនព្យាពេលលក់ឱ្យ។
នាវានេះ មានបណ្តោយប្រវែង៧៧.៦ម៉ែត្រ និងទទឹង៦.៧ម៉ែត្រ អាចមុជទឹកជម្រៅបាន២៥០ម៉ែត្រ ក្នុងល្បឿនប្រមាណជា៣៧គីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង។Type 039a បំពាក់មកជាមួយមីសុីលជាទំនើបជាច្រើន ដូចជា wired-guided និង wake-homing torpedoes ជាពិសេសប្រព័ន្ធគ្រាប់មីសុីលកម្ទេចនាវាចម្បាំង ដែលបាញ់ចេញពីក្រោមបាតសមុទ្រ។តាមកិច្ចព្រមព្រៀង ចិន នឹងបង្វឹកទាហានថៃរយៈពេល៤០ខែ សម្រាប់ការបញ្ជា និងប្រើប្រាស់នាវាមុជទឹកនេះ មុននឹងប្រគល់ឱ្យថៃនៅឆ្នាំ២០២៨៕

នាយករដ្ឋមន្ត្រីប្រទេសអាល់បានី (Albania) លោក អេឌី រ៉ាម៉ា (Edi Rama) បានបានកំណត់ឱ្យប្រព័ន្ធ AI ឈ្មោះ ឌីឡា (Diella) ធ្វើជារដ្ឋមន្ត្រីទទួលបន្ទុកលទ្ធកម្មសាធារណៈ។

តួនាទីរបស់រដ្ឋមន្ត្រី AI ឌីឡា (Diella) ត្រូវត្រួតពិនិត្យ និងគ្រប់គ្រងប្រតិបត្តិការទិញសេវារបស់រដ្ឋ ដើម្បីធានាថាការដេញថ្លៃសាធារណៈប្រព្រឹត្តិទៅគ្មានអំពើពុករលួយ។

នាយករដ្ឋមន្ត្រីប្រទេសអាល់បានី យល់ឃើញថា៖”AI នឹងធ្វើឱ្យដំណើរការរដ្ឋាភិបាលមានប្រសិទ្ធភាព និងលឿនជាងមុន អាចដំណើរការទិន្នន័យ និងឯកសារច្រើនក្នុងរយៈពេលខ្លីជាងមនុស្ស”។

ជាពិសេស វាក៏បានបង្ហាញពីចក្ខុវិស័យរបស់ប្រទេសអាល់បានីក្នុងការទទួលយកបច្ចេកវិទ្យា ដើម្បីកែលម្អអភិបាលកិច្ច និងកាត់បន្ថយអំពើពុករលួយនៅក្នុងប្រទេស។

គួរបញ្ជាក់ថា AI ឌីឡា (Diella) ត្រូវបានប្រទេសអាល់បានី ដាក់ដំណើការចាប់តាំងពីខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ ក្នុងតួនាទីជាជំនួយការនិម្មិតនៅលើវេទិកាសេវាកម្មឌីជីថល សម្រាប់គ្រប់គ្រងឯកសារ និងជួយឱ្យពលរដ្ឋអាចចូលប្រើប្រាស់សេវាកម្មរដ្ឋងាយស្រួលជាងមុន៕

ប្រទេសថៃ ៖ នៅថ្ងៃទី១៩ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ មេបញ្ជាការកងទ័ពថៃជាច្រើនរូបបានចូលរួមប្រជុំប្រចាំឆ្នាំនៅវិទ្យាស្ថានការពារជាតិដើម្បីពិភាក្សាពីការសាងសង់របងព្រំដែន និងស្ថានការណ៍ព្រំដែនជាមួយប្រទេសជិតខាង ដែលមានលោកឧត្តមសេនីយ៍ សុងវីត ណុនភក្តី អគ្គមេបញ្ជាការកងទ័ពធ្វើជាប្រធានកិច្ចប្រជុំ ។ ក្រោយបញ្ចប់កិច្ចប្រជុំ លោក សុងវីត បានផ្តល់សម្ភាសន៍ជាមួយសារព័ត៌មានថា កងទ័ពមានអំណាចបើក-បិទព្រំដែនគ្រប់ច្រក និងសាងសង់របងការពារការគំរា.មកំហែង ។

តាមការផ្សព្វផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានថៃ Khaosod នៅថ្ងៃទី១៩ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ ឱ្យដឹងថា អគ្គមេបញ្ជាការកងទ័ពថៃបាននិយាយពីអំណាចបើក-បិទព្រំដែនគ្រប់ច្រក គឺស្ថិតនៅលើកងទ័ព ពីព្រោះប្រទេសថៃបានប្រើប្រាស់ច្បាប់អាជ្ញាសឹកនៅព្រំដែនរួចហើយ ។ បច្ចុប្បន្ន កងទ័ពថៃចាំបាច់ត្រូវតែសាងសង់របងព្រំដែន ដើម្បីការពារការគំរា.មកំហែងពីប្រទេសជិតខាង និងទប់ស្កាត់ការឆ្លងដែនខុសច្បាប់ ។

លោកឧត្តមសេនីយ សុងវីត ណុនភក្តី បាននិយាយពីការសាងសង់របងព្រំដែនថា លោកត្រូវពិភាក្សាពីបន្ទាត់ព្រំដែន និងច្បាប់អន្តរជាតិ ដែលជាការទទួលខុសត្រូវរបស់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខជាតិ ។ ប៉ុន្តែពេលនេះ ចាំបាច់ត្រូវសាងសង់របងព្រំដែនដើម្បីការពារអធិបតេយ្យពីការគំរាមកំហែង ហើយមិនមែនមាន១តំបន់ទេ គឺមានតំបន់ជាច្រើនទៀតរងការគំរាមកំហែង ដែលថៃពុំអាចប្រើប្រាស់កម្លាំងកងទ័ពដើរល្បាតជាប្រចាំ រួមទាំងតំបន់ភាគខាងត្បូង ។ ការសាងសង់របងព្រំដែននឹងទប់ស្កាត់ការឆ្លងដែនខុសច្បាប់ ឬធ្វើឱ្យការឆ្លងដែនខុសច្បាប់កាន់តែពិបាក ។

ចំណែកវិធានការបើក-បិទព្រំដែន គឺថៃបានអនុវត្តក្រោយថ្ងៃទី៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ ដែលកិច្ចប្រជុំក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខជាតិបានស្នើឱ្យមេបញ្ជាការកងទ័ពជើងគោកមានសិទ្ធិបើក-បិទព្រំដែន ។ ការជជែកគ្នាចុងក្រោយរបស់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខជាតិ ក៏ប្រគល់អំណាចឱ្យកងទ័ពជាអ្នកបើក-បិទព្រំដែនគ្រប់តំបន់ក្រោយពីប្រើប្រាស់ច្បាប់អាជ្ញាសឹក ។

គួរបញ្ជាក់ថា កងទ័ពថៃសម្រេចបិទព្រំដែនជាមួយកម្ពុជាបន្តទៀត ដោយសារពួកគេចោទប្រកាន់កម្ពុជាល្មើសអធិបតេយ្យរបស់ខ្លួន ។ ព្រំដែនប្រទេសទាំងពីរនឹងបើកឡើងវិញ លុះត្រាតែស្ថានការណ៍ជម្លោះធូរស្រាល ៕