ប្រទេសថៃ ៖ សារព័ត៌មានបរទេសជាច្រើនបានផ្សព្វផ្សាយពីស្ថានភាពបរិស្ថានបច្ចុប្បន្នរបស់ប្រទេសថៃថា ថៃបានក្លាយជាគោលដៅទទួលយកកាកសំណល់ពុល, សំរាមអេឡិចត្រូនិក និងសំរាមផ្លាស្ទិកមកពីប្រទេសជឿនលឿនជាច្រើននៅលើពិភពលោក ។ សារព័ត៌មានបរទេសបញ្ជាក់ថា កាកសំណល់គីមី និងសំរាមអេឡិចត្រូនិកដែលបញ្ជូនមកពីប្រទេសជឿនលឿនបានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ការរស់នៅ និងសុខភាពរបស់ពលរដ្ឋថៃយ៉ាងខ្លាំង ។

តាំងពីរដ្ឋាភិបាលចិនបានប្រកាសអនុវត្តច្បាប់ថ្មីកំណត់ការនាំចូលសំរាមផ្លាស្ទិក និងសំរាមអេឡិចត្រូនិកយ៉ាងតឹងរ៉ឹង បានធ្វើឱ្យប្រទេសជឿនលឿនជាច្រើន ដូចជា ៖ អាមេរិក, អង់គ្លេស, ចិន, កូរ៉េខាងត្បូង, ជប៉ុន, សិង្ហបុរី និងអូស្ត្រាលី នាំគ្នាផ្តោតមកលើគោលដៅថ្មីដើម្បីបញ្ជូនកាកសំណល់គ្រោះថ្នាក់ដល់បរិស្ថាន និងពិបាកកែច្នៃឡើងវិញ ។ រីឯគោលដៅថ្មីនេះ គឺបណ្តាប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ី ដែលគ្មានច្បាប់តឹងរ៉ឹងសម្រាប់គ្រប់គ្រងបរិស្ថាន ។

តាមការផ្សព្វផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន ABC News និងសារព័ត៌មាន The Guardian បានបញ្ជាក់ថា ថៃស្ថិតក្នុងចំណោមប្រទេសគោលដៅថ្មីសម្រាប់បោះបង់កាកសំណល់ពុល ដោយសារមានអាជីវកម្មបែងចែក និងកៃច្នៃសំរាមដុះដូចផ្សិតនៅតាមបណ្តាខេត្តរបស់ថៃ ។ អាជីវកម្មភាគច្រើនជាកម្មសិទ្ធិរបស់ក្រុមហ៊ុនខុសច្បាប់ គ្មានលិខិតអនុញ្ញាតត្រឹមត្រូវ ហើយក្រុមហ៊ុនខ្លះមានម្ចាស់ជាជនជាតិថៃ និងខ្លះទៀតមានម្ចាស់ជាជនជាតិចិន ។

សារព័ត៌មាន ABC News បញ្ជាក់ថា ការកែច្នៃកាកសំណល់នៅប្រទេសថៃ គឺជាអាជីវកម្មស្វែងរកប្រាក់ចំណេញរបស់ក្រុមហ៊ុន ដោយសារពួកគេអាចបំបែកសារធាតុរ៉ែ និងលោហៈដ៏មានតម្លៃចេញពីសំរាមអេឡិចត្រូនិកយកទៅលក់បន្តទៀត ដូចជា ៖ មាសធម្មតា, មាសក្រហម និងប្រាក់ ។ ប៉ុន្តែសំរាមអេឡិចត្រូនិកមានតម្លៃទាំងនេះ គឺលាយឡំទៅដោយសារធាតុគីមីពុលផងដែរ ដូចជា ៖ កាដ្យូម, សំណរ និងបារ៉ត ។ បើពួកគេធ្វើពុំបានល្អក្នុងអំឡុងពេលបំបែកសារធាតុរ៉ែមានតម្លៃចេញពីសំរាមទេនោះ នឹងធ្វើឱ្យជាតិពុលបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់បរិស្ថាន ។

ចំណែកសារព័ត៌មាន Channel News Asia របស់ប្រទេសសិង្ហបុរីធ្លាប់បានបញ្ជូនបុគ្គលិករបស់ខ្លួន ដើម្បីសរសេរព័ត៌មានអំពីកាកសំណល់ពុលនៅខេត្តសមុទ្រប្រាកាន ប្រទេសថៃផងដែរ ។ សារព័ត៌មាននេះរាយការណ៍ដូចគ្នាថា ថៃបានក្លាយជាគោលដៅមួយដែលបណ្តាប្រទេសជឿនលឿនបានបញ្ជូនកាកសំណល់ពុលមកបោះចោល ។

សារព័ត៌មាន Channel News Asia បានសម្ភាសន៍ពលរដ្ឋម្នាក់រស់នៅភូមិណងផាវ៉ា ខេត្តរ៉ាក់យ៉ង ព្រមទាំងក្រុមអភិរក្សបរិស្ថាន ហើយសន្និដ្ឋានថា កាកសំណល់គីមី និងសំរាមអេឡិចត្រូនិកដែលបញ្ជូនមកពីប្រទេសជឿនលឿនបានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ការរស់នៅ និងសុខភាពរបស់ពលរដ្ឋយ៉ាងខ្លាំង ។ ពលរដ្ឋនិយាយថា គ្មានស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាលណាមួយចាត់វិធានការក្រុមហ៊ុនកែច្នៃសំរាមទាំងនេះទេ ។

រោងចក្រកែច្នៃសំរាមដែលដំណើរការដោយខុសច្បាប់នៅប្រទេសថៃ គឺបានបំផ្លាញបរិស្ថាន និងសុខភាពពលរដ្ឋ ។ បើរោងចក្រទាំងនេះត្រូវបានបញ្ជាឱ្យបិទដំណើរការ ក៏ពួកគេនៅតែអាចដំណើរការជាថ្មីឡើងវិញ និងបង្កបញ្ហាដល់បរិស្ថានបន្តទៀត ៕

ចំនេះជំនាញគឺជាអ្វីដែលមនុស្សគ្រប់រូបត្រូវតែមាន នៅពេលសិស្សានុសិស្សបញ្ចប់ថ្នាក់វិទ្យាល័យពួកគេនឹងចូលសាកលវិទ្យាល័យដើម្បីជ្រើសរើសជំនាញណាមួយដែលពួកគេចូលចិត្ត ដូច្នេះការរៀនអំពីមុខជំនាញ គឺជាជំហានដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់សិស្សក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍ខ្លួនឱ្យប្រសើឡើងនាពេលអនាគត។ ទោះជាយ៉ាងណាការអភិវឌ្ឍន៍នៃបច្ចេកវិទ្យាកំពុងធ្វើឱ្យវិជ្ជាជីវៈជាច្រើនប្រឈមនឹងហានិភ័យនៃការបាត់ខ្លួន ដោយសារតែបច្ចេកវិទ្យាអាចនឹងដណ្តើមការងាររបស់មនុស្សនាពេលអនាគត។ ដូច្នេះខាងក្រោមនេះគឺជាមុខវិជ្ជាចំនួន ៤ ដែលអ្នកជំនាញជាច្រើនបានព្យាករថាអាចនឹងបាត់ខ្លួននៅពេលអនាគត៖

១.អ្នកសរសេរកម្មវិធី៖ កំណើតនៃកម្មវិធីជជែក AI កំពុងធ្វើឱ្យអ្នកសរសេរកម្មវិធីប្រឈមមុខនឹងហានិភ័យខ្ពស់នៃភាពអត់ការងារធ្វើ។ ជាពិសេសចាប់តាំងពី Chat GPT ដែលជា chatbot បង្កើតឡើងដោយ OpenAI ត្រូវបានចេញផ្សាយជាសកល។ បច្ចុប្បន្ននេះ ប្រហែល ៤០% នៃបន្ទាត់ពាក្យបញ្ជាកម្មវិធីកុំព្យូទ័រកំពុងត្រូវបានកែសម្រួលដោយបញ្ញាសិប្បនិមិត្ត ដោយមិនចាំបាច់ប្រើមនុស្ស ជួយកាត់បន្ថយពេលវេលាដើម្បីបញ្ចប់ការងារ និងសម្រេចបាននូវប្រសិទ្ធភាពល្អបំផុត។

២.មេធាវី៖ យោងតាមអត្ថបទមួយនៅលើកាសែត VnExpress មេធាវីគឺជាវិជ្ជាជីវៈមួយដែលអាចនឹងរលាយបាត់នាពេលអនាគត នៅពេលដែលបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) អាចត្រូវបានប្រើដើម្បីជំនួសអ្នកជំនាញក្នុងវិស័យច្បាប់។ សូម្បីតែជាមួយនឹងស្ថានភាពបច្ចេកវិទ្យាបច្ចុប្បន្ន ដោយផ្អែកលើខ្លឹមសារច្បាប់បច្ចុប្បន្ន និងសំណួរបញ្ចូលរបស់អតិថិជន ប្រព័ន្ធ AI អាចផ្តល់នូវការឆ្លើយតបត្រឹមត្រូវ និងមានប្រយោជន៍បំផុត។

៣.រចនាក្រាហ្វិក៖ បច្ចុប្បន្ននេះនៅលើពិភពលោកមានកម្មវិធីបញ្ញាសិប្បនិមិត្តជាច្រើនដែលមានសមត្ថភាពរចនាផលិតផលដោយប្រើពេលតែប៉ុន្មាននាទីប៉ុណ្ណោះ។ ជាឧទាហរណ៍ Dall.E និង MidJourney បានធ្វើឱ្យមនុស្សជាច្រើននៅក្នុងឧស្សាហកម្មរចនាក្រាហ្វិចឈប់ធ្វើការ ពីព្រោះអាជីវកម្មគ្រាន់តែត្រូវការការបញ្ចូលទៅក្នុងឧបករណ៍ AI ទាំងនេះ ហើយពួកគេអាចបង្កើតផលិតផលក្រាហ្វិក និងឡូហ្គោជាមូលដ្ឋានបាន។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ AI អាចជំនួសបានតែផ្នែកមួយនៃការងាររបស់សិល្បករប៉ុណ្ណោះ ព្រោះស្នាដៃដែលបានបង្កើតត្រូវតែមានលក្ខណៈដើម និងផ្អែកលើបំណងប្រាថ្នា និងការបំផុសគំនិតពិសេសរបស់វិចិត្រករ។

៤.ការបកប្រែ៖ ការលេចឡើងនៃកម្មវិធីសំឡេង និងអត្ថបទជួយឱ្យមនុស្សបកប្រែកាន់តែងាយស្រួល ជំនួសឱ្យការរកមើល និងបកប្រែអត្ថបទតាមតម្រូវការ កម្មវិធីទាំងនេះឥឡូវនេះនឹងជួយអ្នកបង្កើតការបកប្រែដែលមានលក្ខណៈអក្សរ និងលឿនជាងមុន។ ការបង្ហាញតាមអ៊ីនធឺណិតជាច្រើនបង្ហាញថា ChatGPT ធ្វើការងារបកប្រែប្រសើរជាង Google Translate ទៅទៀត។ ដូច្នេះនៅពេលដែលក្រុមហ៊ុនប្រកួតប្រជែងដើម្បីកែលម្អគំរូភាសារបស់ពួកគេ និងបណ្តុះបណ្តាលប្រព័ន្ធរបស់ពួកគេជាភាសាបរទេស តម្រូវការសម្រាប់អ្នកបកប្រែកម្រិតចូលនឹងថយចុះ៕

ប្រទេសអូស្ត្រាលី ៖ មុនសម្រេចចិត្តចិញ្ចឹមឆ្មា អ្នកចិញ្ចឹមឆ្មាភាគច្រើនពុំបានគិតដល់ចំណុចនេះទេ! អាជ្ញាធរអូស្ត្រាលីកំណត់ឱ្យពលរដ្ឋចិញ្ចឹមឆ្មាក្នុងផ្ទះ ដោយសារមូលហេតុមួយដែលគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើល ។ ពលរដ្ឋអូស្ត្រាលីបានចិញ្ចឹមឆ្មាកាន់តែច្រើននាពេលបច្ចុប្បន្ន បើតាមការកត់ត្រាបង្ហាញថា មានឆ្មាសរុបស្មើរហូតដល់ជាង៥លានក្បាល ហើយម្ចាស់ឆ្មាភាគច្រើនបានព្យាយាមចិញ្ចឹមឆ្មានៅតែក្នុងផ្ទះ ឬឱ្យឆ្មារត់ទៅ-មកនៅបរិវេណទទួលខុសត្រូវ ។

បច្ចុប្បន្ន អាជ្ញាធរក្នុងតំបន់មួយចំនួនបានកំណត់ឱ្យពលរដ្ឋចិញ្ចឹមឆ្មាក្នុងផ្ទះប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែមានឆ្មាផ្សេងទៀតរត់លេងនៅបរិវេណក្រៅផ្ទះ, ដើរតាមផ្លូវ ឬដើរតាមសួនច្បារក្រោយផ្ទះអ្នកជិតខាង ។ អាជ្ញាធរក្នុងតំបន់១ក្នុងចំណោម៣ នៅប្រទេសអូស្ត្រាលីបានកំណត់ឱ្យពលរដ្ឋទាំងអស់ត្រូវទុកឆ្មាក្នុងផ្ទះនៅពេលយប់ ឬទុកឆ្មាក្នុងផ្ទះរយៈពេល២៤ម៉ោង ។ ការកំណត់បែបនេះភាគច្រើនស្ថិតនៅទីក្រុងក្នុងរដ្ឋ Australian Capital Territory និង Victoria ។ ចំណែកមូលហេតុដែលអាជ្ញាធរប្រាប់ឱ្យពលរដ្ឋទុកឆ្មានៅក្នុងផ្ទះរបស់ខ្លួន ដោយសារឆ្មាជាទីស្រឡាញ់ទាំងនេះអាចរំខានអ្នកជិតខាង ។

បើតាមរបាយការណ៍បង្ហាញថា ឆ្មាអាចសម្លាប់សត្វស្លាបជាច្រើនក្បាលក្នុង១ថ្ងៃ ហើយសត្វស្លាបស្មើជាង៩៩% បានរស់នៅតាមតំបន់ធម្មជាតិ និងជាសត្វសាបជិតផុតពូជស្មើជាង៧១ប្រភេទ ។ ជាទូទៅ ឆ្មាគ្មានម្ចាស់បានសម្លាប់សត្វស្លាបជាមធ្យមចំនួន៣១៦លានក្បាលក្នុង១ឆ្នាំ ខណៈឆ្មាមានម្ចាស់បានសម្លាប់សត្វស្លាបអស់៦១លានក្បាលក្នុង១ឆ្នាំ ។

សមាគមអភិរក្សសត្វរបស់អង់គ្លេសលើកឡើងថា ក្នុង១ឆ្នាំៗ ឆ្មាបានសម្លាប់សត្វស្លាបស្មើជាង២៧លានក្បាល ទើបអង្គការ International Union for Conservation of Nature (IUCN) បានចាត់ចំណាត់ថ្នាក់ឱ្យឆ្មាស្ថិតក្នុងបញ្ជីប្រភេទសត្វឈ្លានពាន និងគួរឱ្យខ្លាចបំផុតលើពិភពលោក ។ ការចិញ្ចឹមឆ្មានៅក្នុងផ្ទះ គឺជាការកាត់បន្ថយការសម្លាប់សត្វស្លាប និងសត្វតូចៗ ហើយនឹងធ្វើឱ្យវាមានសុខភាពល្អផងដែរ ។ វានឹងពុំឆ្លងជំងឺពីខាងក្រៅ ហើយអាចចម្លងជំងឺនេះមកមនុស្ស ។

ទោះយ៉ាងណា គោលនយោបាយកំណត់ឱ្យឆ្មាគ្រប់ក្បាលនៅតែក្នុងផ្ទះ ឬស្ថិតនៅផ្ទះពេលយប់នឹងទទួលបានលទ្ធផល បើមានអ្នកអនុវត្តតាម ។ ហេតុនេះ សាកលវិទ្យាល័យ Monash បានស្ទង់មតិមនុស្សជាង៣.៤០០នាក់ ដើម្បីចង់ដឹងថា តើពួកគេនឹងគាំទ្រគោលនយោបាយកំណត់ឱ្យម្ចាស់ឆ្មាទុកឆ្មាក្នុងផ្ទះដែរឬទេ?

តាមលទ្ធផលការស្ទង់មតិបង្ហាញថា អ្នកឆ្លើយតបភាគច្រើនស្មើនឹង៦៦% បានគាំទ្រឱ្យទុកឆ្មានៅក្នុងផ្ទះ ខណៈអ្នកឆ្លើយតប៨% ជំទាស់ ។ រីឯអ្នកឆ្លើយតប២៦%ទៀត មិនច្បាស់លាស់ ។ ក្រៅពីនេះ ឆ្មាស្មើ២លាន២សែនក្បាល (ឬស្មើ៤២%) ត្រូវបានម្ចាស់របស់វាចិញ្ចឹមនៅក្នុងផ្ទះស្រាប់ហើយ ។

ការចិញ្ចឹមឆ្មានៅក្នុងផ្ទះ គឺងាយស្រួលគ្រប់គ្រងពួកវា ប៉ុន្តែបញ្ហាលំបាកបំផុត គឺពិបាកគ្រប់គ្រងឆ្មាគ្មានម្ចាស់ ។ ការប្រមូលឆ្មាគ្មានម្ចាស់បញ្ជូនទៅកន្លែងចិញ្ចឹមឆ្មា និងចាប់ក្រៀវ អាចជាវិធីដោះស្រាយបញ្ហាឆ្មាអនាថាដើរតាមផ្លូវ ដែលតែងតែសម្លាប់សត្វស្លា និងសត្វតូចៗជាប្រចាំ ៕

វីដេអូដែលបានចែករំលែកនៅលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមបង្ហាញពីកំពូលភ្នំជាច្រើន នៅឯប្រទេសចិន ស្រដៀងទៅនឹងប្រាសាទពីរ៉ាមីតនៃប្រទេសអេហ្ស៊ីប ដែលបានបង្កឱ្យមានការជជែកវែកញែកតាមអ៊ីនធឺណិតអំពីការករកើតភ្នំមួយនេះថាត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយធម្មជាតិឬក៏សុប្បនិម្មិត្ត។

រូបភាពចែកចាយពីបណ្តាញសង្គម នៃជួរភ្នំមួយកន្លែងស្ថិតនៅតំបន់ Anlong ខេត្ត Guizhou ភាគនិរតីនៃប្រទេសចិន បានធ្វើឱ្យអ្នកនិយមលេងអ៊ីនធឺណិតចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំង។ ភ្ញៀវទេសចរគ្រប់ៗរូបដែលគ្មានឱកាសទៅទស្សនាប្រាសាទពីរ៉ាមីតនៅឯប្រទេសអេហ្ស៊ីប គឺអាចមកទស្សនាភ្នំពីរ៉ាមីតនៅឯប្រទេសចិននេះជំនួសវិញបាន។ ខណៈដែលបច្ចុប្បន្ន វាបាននឹងកំពុងក្លាយទៅជាកន្លែងទាក់ទាញដ៏ពេញនិយមក្នុងចំណោមភ្ញៀវទេសចរមកពីទូទាំងប្រទេសចិន និងជុំវិញពិភពលោក។

ទោះជាយ៉ាងណា យោងតាមសាស្ត្រាចារ្យ Zhou Qiuwen ភូគព្ភវិទូមកពីសកលវិទ្យាល័យ Guizhou Normal បានឲ្យដឹងថា ភ្នំដែលមានរាងដូចពីរ៉ាមីតប្រទេសចិនទាំងនេះ មិនមែនជាសំណង់ដែលបង្កើតឡើងដោយមនុស្ស ឬជាកន្លែងផ្នូរបុរាណដូចទៅនឹងការលើកឡើងរបស់សាធារណជននោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ ភ្នំនេះគឺបង្កើតឡើងដោយធម្មជាតិ។

Guizhou ជាខេត្តមួយនៅភាគនិរតីនៃប្រទេសចិន ត្រូវបានកំណត់លក្ខណៈដោយជួរភ្នំជាច្រើនដែលមានកំពូលភ្នំដ៏ចោតស្រួចនិងជ្រលងជ្រៅ។ ភ្នំដែលមានរាងបែបនេះគឺកើតឡើងដោយសារតែការរលាយនៃថ្មកាបូនរលាយតាមធម្មជាតិរបស់វា។

លោកសាស្ត្រាចារ្យរូបនេះបានពន្យល់ទៀតថា៖«ការហូរច្រោះទឹកពីលើកំពូលភ្នំចុះក្រោមតាមជ្រលងភ្នំបានបណ្តាលឲ្យមានការសឹករិចរើល ជាពិសេសគឺថ្មដែលស្ថិតនៅផ្តុំបរិវេនផ្នែកខាងលើនៃកំពូលភ្នំ ទើបបណ្តាលឲ្យមានរាងស្រួចនៅចុងកំពូលបែបនេះ។ ថ្មនៃភ្នំទាំងនេះទៀតសោត គឺជាប្រភេទថ្មកំបោរ ដែលត្រូវបានប៉ាន់ស្មានថាមានអាយុកាលជាង ២០០ លានឆ្នាំមកហើយផងដែរ៕

យោងតាមការស្រាវជ្រាវរបស់សាកលវិទ្យាល័យ Stockholm បញ្ជាក់ថា ទឹកភ្លៀងដែលបានធ្លាក់នៅទូទាំងពិភពលោក រួមទាំងនៅតំបន់ឆ្ងាយៗ ដូចជា ៖ អង់តាកទិក និងតំបន់ខ្ពង់រាបទីបេ គឺសុទ្ធតែលាយឡំជាមួយសារធាតុគីមីឈ្មោះ «PFAS» ។ រីឯការស្រាវជ្រាវផ្សេងទៀតបង្ហាញថា ការប្រើប្រាស់ ឬប៉ះពាល់ទឹកភ្លៀងនឹងធ្វើឱ្យកើតជំងឺមហារីក ។

PFAS គឺជាសារធាតុគីមីមួយប្រភេទដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងឧស្សាហកម្មផលិតសម្ភារៈផ្ទះបាយ, ឧបករណ៍ការពារភ្លើង, សម្លៀកបំពាក់, ព្រំការពារការជ្រាបទឹក, ថ្នាំពណ៌, ទឹកថ្នាំលាងសម្អាត និងវត្ថុជាច្រើនទៀត ។ បញ្ហាសំខាន់ គឺសារធាតុគីមីនេះបានចំណាយពេលរលាយក្នុងធម្មជាតិរហូតដល់ជាង១០០ឆ្នាំ ទើបគេហៅថា សារធាតុគីមីក្ររលាយ ។

ការស្រាវជ្រាវពីគ្រោះថ្នាក់ដែលបង្កឡើងដោយសារធាតុគីមីក្នុងទឹកភ្លៀង បានផ្សព្វផ្សាយក្នុងទស្សនាវដ្តីឈ្មោះ «Environmental Science & Technology» កាលពីឆ្នាំ២០២២ ។ ការស្រាវជ្រាវនេះបញ្ជាក់ថា រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំកន្លងមក អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមី PFAS ក្នុងធម្មជាតិជាបន្តបន្ទាប់ ព្រោះបើសារធាតុនេះនៅលាយឡំជាមួយទឹកភ្លៀងច្រើនកម្រិតណា វានឹងមានគ្រោះថ្នាក់កម្រិតនោះ ។

កាលពីខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២២ ភ្នាក់ងារការពារបរិស្ថានរបស់អាមេរិកបញ្ជាក់ថា ការប៉ះពាល់ជាមួយសារធាតុគីមីដែលនៅលាយឡំជាមួយទឹកភ្លៀង នឹងមានគ្រោះថ្នាក់ដល់សុខភាព គឺកើតជំងឺមហារីក ហើយការផឹកទឹកភ្លៀងគ្មានសុវត្ថិភាពទេ ។

Ian Cousins ជាអ្នកសរសេរពីគ្រោះថ្នាក់នៃទឹកភ្លៀងដែលលាយឡំជាមួយសារធាតុបង្កជំងឺមហារីក និយាយថា ៖ «បើទោះជាបច្ចុប្បន្ន មនុស្សគ្រប់គ្នាពុំសូវផឹកទឹកភ្លៀងដូចមុន ប៉ុន្តែមានមនុស្សជាច្រើននាក់នៅទូទាំងពិភពលោក គិតថា ពួកគេអាចផឹកទឹកភ្លៀងដោយសុវត្ថិភាព ហើយទឹកភ្លៀងជាប្រភពសម្រាប់ផលិតទឹកបរិសុទ្ធជាច្រើន» ។

បញ្ហាសំខាន់ ពលរដ្ឋរស់នៅប្រទេសក្រីក្រ ឬមានចំណូលតិច ឬរស់នៅឆ្ងាយពីទីប្រជុំជន តែងតែប៉ះពាល់ជាមួយទឹកភ្លៀងជាញឹកញាប់ ។ ការស្រាវជ្រាវបញ្ជាក់ទៀតថា បើទោះជាការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមី PFAS បានធ្លាក់ចុះខ្លាំងក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយ ដោយសារមានការរឹតបន្តឹង ប៉ុន្តែសារធាតុគីមីនេះពុំងាយរលាយក្នុងធម្មជាតិទេ គឺវាចំណាយពេលរលាយស្មើនឹងមួយជីវិតរបស់មនុស្ស ។

សារធាតុគីមីបង្កជំងឺមហារីកនេះស្ថិតនៅក្នុងបរិស្ថាន, សាយភាយពេញបរិយាកាស និងនៅលាយឡំជាមួយទឹកក្នុងពិភពលោក ។ ហេតុនេះ បញ្ហាដែលពិភពលោកបារម្ភខ្លាំងបំផុត គឺទឹកភ្លៀងគ្មានសុវត្ថិភាពសម្រាប់មនុស្សដូចមុនទៀតទេ ហើយទឹកភ្លៀងនឹងបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់មនុស្សគ្រប់គ្នាដោយផ្ទាល់ និងប្រយោល ។

ការស្រាវជ្រាវរបស់មជ្ឈមណ្ឌលគ្រប់គ្រង និងបង្ការជំងឺរបស់អាមេរិកបញ្ជាក់ថា ការប៉ះពាល់សារធាតុគីមី PFAS នឹងធ្វើឱ្យខូចថ្លើម, ប្រព័ន្ធបន្តពូជមានបញ្ហា, កើតជំងឺហឺត និងជំងឺក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីត ។

ចំណែកការស្រាវជ្រាវមួយទៀតកាលពីខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៣ របស់សាកលវិទ្យាល័យ Yale បង្ហាញថា ការប៉ះពាល់សារធាតុគីមី PFAS ដែលនៅលាយឡំជាមួយទឹកភ្លៀង នឹងធ្វើឱ្យជំងឺមហារីករាលដាលពេញខ្លួនប្រាណ ។ ដូចគ្នានេះ ការស្រាវជ្រាវកាលពីខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៣ បង្ហាញថា សារធាតុគីមី PFAS នឹងធ្វើឱ្យកើតជំងឺមហារីកស្បែកទ្វេដងសម្រាប់ស្ត្រី ។

ហេតុនេះ នៅពេលដឹងពីផលប៉ះពាល់របស់សារធាតុគីមី PFAS ចំពោះសុខភាពមនុស្ស ប្រទេសនានាគួរតែផ្តល់ភាពសំខាន់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះបរិស្ថាន និងការប៉ះពាល់សារធាតុគីមីនេះ ដោយកំណត់ការប្រើប្រាស់ឱ្យបានត្រឹមត្រូវនៅគ្រប់ទីកន្លែង ។ ម្យ៉ាងទៀត សារធាតុគីមីផ្សេងទៀតក៏ប៉ះពាល់ដល់សុខភាពមនុស្សដូចគ្នាដែរ ដែលយើងពុំគួរមើលរំលង ៕

បរទេស៖ ថ្មីៗនេះប្រទេសអ៊ីតាលីបានចេញច្បាប់មួយដោយហាមអ្នកទេសចរទាំងអស់លួចខ្សាច់ ក្រួស ថ្ម និងសំបកសមុទ្រពីឆ្នេរសមុទ្រនៅលើកោះ Sardinia របស់ប្រទេស ប្រសិនបើនរណាម្នាក់ល្មើសច្បាប់អាចប្រឈមមុខនឹងការជាប់ពន្ធនា.គារ ឬពិន័យជាប្រាក់រហូតដល់ ៣,០០០ អឺរ៉ូ (ប្រមាណជាង ៣,២០០ ដុល្លារអាមេរិក) នេះបើយោងតាមការចុះផ្សាយរបស់ Euro News។

ការសម្រេចចិត្តនេះត្រូវបានធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីមានអ្នកទេសចរជាច្រើនមកលេងកោះ Sardinia ភាគនិរតីនៃប្រទេសអ៊ីតាលីដោយសម្ងាត់ដោយពួកគេបាននាំយកខ្សាច់ ក្រួស ថ្ម និងសំបកសមុទ្រជាច្រើនត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញ ដែលការធ្វើបែបនេះត្រូវបានផ្តន្ទាទោសពីបទលួចទ្រព្យសម្បត្តិជាតិ ដូច្នេះអ្នកទេសចរនឹងប្រឈមមុខនឹងការជាប់ពន្ធនាគារ ឬពិន័យជាប្រាក់រហូតដល់ ៣,០០០ អឺរ៉ូ ។

Pierluigi Cocco អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របរិស្ថានក្នុងស្រុក បាននិយាយថា ការលួចខ្សាច់ និងក្រួសថ្ម “អាចមានផលវិបាកធ្ងន់ធ្ងរដល់បរិស្ថានធម្មជាតិ” ។ លោកបានបន្ថែមថា ភ្ញៀវដែលមកលេងកោះនេះជាច្រើននាក់តែងតែលួចខ្សាច់ គិតជាមធ្យម ៤០ គីឡូក្រាមក្នុងម្នាក់។ កោះនេះទទួលភ្ញៀវទេសចរប្រហែលមួយលាននាក់ក្នុងមួយឆ្នាំ គ្រាន់តែគុណនឹង ៥% នៃភ្ញៀវមួយលាននាក់ដែលយកខ្សាច់ ២០ គីឡូក្រាមមកផ្ទះ ចំនួនខ្សាច់ដែលបាត់គឺមានចំនួនច្រើនរួចទៅហើយ។ Cocco បានបន្តថា “ក្នុងរយៈពេលពីរបីឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ខ្សាច់ដែលបាត់បង់បានរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ដល់ការរួមតូចនៃឆ្នេរសមុទ្រ” ។

គួររំលឹកដែរថា កាលពីដើមឆ្នាំនេះ ភ្ញៀវទេសចរមួយចំនួនត្រូវបានអជ្ញាធរចាប់ខ្លួន ខណៈដែលពួកគេរត់ពន្ធខ្សាច់ ថ្ម និងវត្ថុបុរាណពីកោះ។ អាជ្ញាធរក៏បានចោទអ្នកទេសចរជនជាតិបារាំងម្នាក់ថាបានព្យាយាមយកវត្ថុមានតម្លៃពីសមុទ្រទៅផ្ទះផងដែរ។ អ្នកទេសចរជនជាតិបារាំងនោះក៏ត្រូវបានចាប់ខ្លួនបន្ទាប់ពីប៉ូលិសបានរកឃើញក្រួស និងថ្ម ៤១ គីឡូក្រាមនៅក្នុងរថយន្តរបស់គាត់។ គួរបញ្ជាក់ដែរថា Sardinia គឺជាកោះដ៏ធំមួយ ដែលទាក់ទាញអ្នកទេសចរក្នុងប្រទេសអ៊ីតាលី ដោយសារឆ្នេរខ្សាច់ស និងទឹកពណ៌ខៀវថ្លា។ ប្រជាជនកោះនេះមានច្រើនជាង ១.៦ លាននាក់ ហើយជារៀងរាល់ឆ្នាំវាទទួលភ្ញៀវរហូតដល់ ១ លាននាក់៕