ប្រាសាទគឺជាទីតំកល់ព្រះអទិទេពសម្រាប់ធ្វើកិច្ចពិធីសាសនាណាមួយ និងជាសំណង់បុរាណដែលមានអាយុកាលរាប់ពាន់ឆ្នាំមកហើយ សាងសង់ឡើងដោយបុព្វបុរសនាសម័យមុនៗ។ ប្រាសាទត្រូវបានមនុស្សជាច្រើនគិតថា ជាលំនៅដ្ឋានរបស់ស្តេច ឬព្រះរាជា ប៉ុន្តែតាមពិតទៅប្រាសាទគឺគេសាងសង់ឡើងដើម្បីរំលឹកដល់ព្រះអាទិទេពប៉ុណ្ណោះ មិនមែនជាលំនៅដ្ឋានរបស់ស្តេចនោះទេ។ ទោះជាយ៉ាងណាតើលោកអ្នកដឹងទេថា នៅលើពិភពលោកយើងនេះ ប្រទេសណាដែលសម្បូរមានប្រាសាទច្រើនជាងគេបំផុត?

ច្បាស់ណាស់គឺប្រទេសឥណ្ឌា ឥណ្ឌាគឺជាប្រទេសចំណាស់ជាងគេទីពីរនៅលើពិភពលោកបន្ទាប់ពីអេហ្ស៊ីប។ ប្រទេសឥណ្ឌាមានវប្បធម៌ចម្រុះជាច្រើន រួមទាំងសាសនាហិណ្ឌូ ព្រះពុទ្ធសាសនា សាសនាចេន និងសាសនាស៊ីក ដោយក្នុងចំណោមសាសនាទាំងនោះ សុទ្ធតែបានសាងសង់នូវប្រាសាទដ៏សម្បូរបែបជាច្រើន។ បច្ចុប្បន្នប្រទេសអាស៊ីមួយនេះមានប្រាសាទសរុបទាំងអស់ចំនួន ៦៤៩,០០០ ដែលស្ថិតនៅរដ្ឋកំពូលទាំង ១២ នៃប្រទេសឥណ្ឌា។ ខណៈប្រាសាទដែលចំណាស់ជាងគេគឺ ប្រាសាទ Gavimath ត្រូវបានគេប៉ាន់ស្មានថាមានអាយុកាលរហូតដល់ ១០,០០០ ឆ្នាំឯណោះ។

ក្រៅពីឥណ្ឌាប្រទេសនេប៉ាល់ ស្រីលង្កា បង់ក្លាដែស និងប៉ាគីស្ថានក៏ជាប្រទេសមួយដែលសម្បូរមានប្រាសាទបុរាណច្រើនជាងគេផងដែរ។ ចំណែកប្រទេសកម្ពុជាយើងវិញទោះបីមិនស្ថិតក្នុងបញ្ជីប្រទេសដែលមានប្រាសាទច្រើនជាងគេលើពិភពលោកក៏ដោយ ក៏ស្ថិតក្នុងបញ្ជីប្រទេសដែលមានប្រាសាទច្រើនជាងគេនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ផងដែរ ដោយមានប្រមាណ ៤០០០ ប្រាសាទ ហើយខេត្តដែលមានប្រាសាទច្រើនជាងគេគឺខេត្តសៀមរាប ជាមួយប្រាសាទជាង ៣៦០ ប្រាសាទ។ នៅខេត្តសៀមរាប ប្រាសាទបុរាណដែលទាក់ទាញទេសចរណ៍ជាងគេគឺ ប្រាសាទអង្គរវត្ត ប្រាសាទបាយ័ន ប្រាសាទតាព្រហ្ម ប្រាសាទភ្នំបាខែង និងប្រាសាទបាពួន រួមទាំងប្រាសាទជាច្រើនផ្សេងទៀត។

នៅលំដាប់ទី ២ គឺខេត្តព្រះវិហារ ដែលខេត្តនេះក៏មានប្រាសាទច្រើនជាងគេផងដែរសរុបចំនួន ២១៥ ខណៈចំណាត់ថ្នាក់ទី ៣ គឺខេត្តបន្ទាយមានជ័យមានប្រាសាទចំនួន ១០២ រីឯខេត្តកំពង់ធំ ឈរនៅលំដាប់ទី ៤ ដោយមានប្រាសាទ ១០០ ចំណែកឯខេត្តឧត្ដរមានជ័យមាន ៤៧ ប្រាសាទឈរនៅលំដាប់លេខ ៥ និងខេត្តខ្មែរជាច្រើនទៀតក៏ពោរពេញទៅដោយប្រាសាទបុរាណផងដែរ៕

ពេជ្រជាត្បូងដ៏មានតម្លៃ អ្នកណាៗក៏ចង់បានដែរ ជាទូទៅពេជ្រត្រូវបានគេផលិតជាគ្រឿងអលង្ការដូចជា ចិញ្ចៀន ខ្សែក និងខ្សែដៃជាដើម។ ក្រៅពីគ្រឿងអលង្ការពេជ្រក៏ត្រូវបានគេយកទៅប្រើប្រាស់សម្រាប់វិស័យសិក្សាស្រាវជ្រាវ និងឧស្សហកម្មផងដែរ ដោយសារពួកវាជាវត្ថុរឹងជាងគេបំផុតលើផែនដី និងជាវត្ថុដែលមានតម្លៃទាំងផ្នែកសោភ័ណភាព និងតម្លៃនៃការដោះដូរ។ ដូច្នេះហើយតើលោកអ្នកដឹងទេថា ប្រទេសណាខ្លះដែលសម្បូរពេជ្រ ក៏ដូចជាផលិតពេជ្រច្រើនជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោក?

១.ប្រទេសរុស្ស៊ី៖ អាចនិយាយបានថាប្រទេសមួយនេះគឺជាកន្លែងស្តុកធនធានពេជ្រដ៏ធំជាងគេលើពិភពលោក។ រុស្ស៉ីមានទីតាំងអណ្តូងរ៉ែចំហធំៗច្រើនជាង ១០ កន្លែង ដោយប្រទេសនេះបានចាប់ផ្តើមជីករករ៉ែពេជ្រតាំងពី ១៩៤៧ ហើយបច្ចុប្បន្នជាប្រទេសសម្បូរពេជ្រច្រើនជាងគេបំផុត និងជាប្រទេសដែលនាំចេញពេជ្រមិនទាន់ច្នៃក្នុងបរិមាណច្រើនជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោកផងដែរ ដូច្នេះប្រទេសរុស្ស៊ីមានពេជ្រសរុបទាំងអស់ប្រមាណ ៤១ លានការ៉ាត់។

២.ប្រទេសបុតស្វាណា៖ ក្នុងនាមជាប្រទេសផលិតពេជ្រច្រើនគេនៅទ្វីបអាហ្រ្វិក បុតស្វាណាឈរនៅលេខរៀងទី ២ លើពិភពលោក។ ចាប់តាំងតែពីទសវត្សឆ្នាំ ១៨៧០ មកគ្រាប់ពេជ្រមានគុណភាព និងតម្លៃខ្ពស់ ដែលអាចយកទៅច្នៃជាគ្រឿងអលង្ការបាន ភាគច្រើនមកពីទ្វីបអាហ្រិ្វកនេះឯង រួមទាំងដុំពេជ្រធំជាងគេលើលោកឈ្មោះថា ឃូលីណាន់ (Cullinan) ផងដែរ។ ការរុករកពេជ្របានចាប់ផ្តើមដំបូងនៅក្នុងប្រទេសបុតស្វាណា កាលពីទសវត្សឆ្នាំ ១៩៥០ ដូច្នេះគិតមកដល់ដាច់ឆ្នាំ ២០២៤ នេះប្រទេសដែលស្ថិតក្នុងទ្វីបអាហ្រ្វិកមួយនេះមានពេជ្រសរុបទាំងអស់ ២៤ លានការ៉ាត់។

៣.ប្រទេសកាណាដា៖ ការរុករកពេជ្រនៅកាណាដាបានចាប់ផ្តើមដំបូងនៅឆ្នាំ ១៩៩៨ ហើយអណ្តូងរ៉ែឈ្មោះ អីកាទី (Ekati) ជាអណ្តូងរ៉ែពេជ្រដែលបានធ្វើប្រតិបត្តិការដំបូងបង្អស់នៅក្នុងប្រទេសកាណាដា។ វាបានជួយត្រួសត្រាយផ្លូវឱ្យមានការបង្កើតអណ្តូងរ៉ែពេជ្រជាបន្តបន្ទាប់ទៀត ដែលរុញច្រានឱ្យកាណាដាក្លាយជាប្រទេសផលិតពេជ្រលំដាប់លេខ ៣ នាពេលបច្ចុប្បន្ន។ ហេតុនេះហើយប្រទេសកាណាដា មានពេជ្រសរុបទាំងអស់ ១៦ លានការ៉ាត់។

៤.ប្រទេសកុងហ្គោ៖ សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ (DRC) ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ៤ នៃប្រទេសកំពូលៗខាងផលិតពេជ្រ។ ក្នុងប្រទេសអាហ្រ្វិកមួយនេះ មានក្រុមហ៊ុនរុករកពេជ្រផ្លូវការតែមួយប៉ុណ្ណោះ ដែលសហការរវាងរដ្ឋាភិបាល និងក្រុមហ៊ុនមួយរបស់ប៊ែលហ្ស៉ិក។ កាលពីឆ្នាំ ២០១៨ ការផលិតពេជ្រនៅក្នុងប្រទេសកុងហ្គោមានចំនួនជិត ១៦.៤ លានការ៉ាត់ ដែលគិតជាតម្លៃស្មើនឹង ១៣៦.‌១ លានដុល្លារអាមេរិក។ ទោះជាយ៉ាងណា គិតមកដល់ឆ្នាំ ២០២៤ នេះបរិមាណពេជ្រនៅក្នុងប្រទេសនេះបានធ្លាក់ចុះសល់ត្រឹមតែ ៩ លានការ៉ាត់ប៉ុណ្ណោះ៕

ប្រទេសអង់គ្លេស ៖ កាលពីថ្ងៃទី៤ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មានបរទេសរាយការណ៍ថា ក្រុមអ្នកបុរាណវិទ្យាបានរកឃើញរណ្តៅប្លែកៗជិត២០០រណ្តៅ នៅកន្លែងយកថ្មក្បែរទីក្រុងឡុងដ៍ ប្រទេសអង់គ្លេស ។ ក្រោយមក ទើបពួកគេដឹងថា វាពុំមែនជារណ្តៅធម្មតាទេ គឺជាដានជើងរបស់សត្វដាយណូស័រដើរជាជួរ កាលពី១៦៦លានឆ្នាំមុន ។

ការប្រទះឃើញដានជើងធំៗរបស់ដាយណូស័រ គឺស្ថិតនៅក្បែរទីក្រុងឡុងដ៍ ហើយត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះថា «ផ្លូវដើរដាយណូស័រ» ។ អ្នកជំនាញនៅសាកលវិទ្យាល័យ Birmingham ជឿជាក់ថា ការរកឃើញដានជើងដាយណូស័រទាំងនេះ គឺជាការបង្ហាញភស្តុតាងសំខាន់ក្នុងយុគសម័យ Jurassic កណ្តាល ។

អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ និស្សិត និងអ្នកស្ម័គ្រចិត្ត ជាង១០០នាក់ បានសហការគ្នាជីកដីនៅកន្លែងយកថ្ម តាំងពីខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៤ ហើយបានឃើញដានជើងទាំងនេះនៅឆ្ងាយពីគ្នាប្រមាណ ៣ម៉ែត្រ ។ ពីដំបូង យើងគិតថា វាគ្រាន់តែជារណ្តៅធម្មតាប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែដោយសារអង់គ្លេសធ្លាប់រកឃើញដានជើងដាយណូស័រនៅបរិវេណក្បែរនេះកាលពីឆ្នាំ១៩៩០ ទើបយើងសន្និដ្ឋានថា វាជាដានជើងដាយណូស័រ ។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់លោក Gary Johnson ដែលបានឃើញដានជើងមុនគេ ។

ក្នុងចំណោមដានជើងដាយណូស័រជិត២០០កន្លែង ក្នុងនោះមានដានជើង៤កន្លែងជារបស់ដាយណូស័រពូជ Cetiosaurus ដែលស៊ីរុក្ខជាតិជាអាហារ និងដើរជើង៤ ។ រីឯដានជើង១កន្លែងទៀត គឺជារបស់ដាយណូស័រពូជ Megalosaurus ស៊ីសាច់ និងដើរជើង២ ។ ការរកឃើញដានជើងដាយណូស័របង្ហាញថា នៅមានភស្តុតាងថ្មីៗជាច្រើនទៀតពាក់ព័ន្ធនឹងសត្វប្រភេទនេះ ។

ក្រុមអ្នកបុរាណវិទ្យានៅសាកលវិទ្យាល័យ Birmingham និយាយថា ដានជើងដាយណូស័រវែងជាងគេមានប្រវែង១៥០ម៉ែត្រ ហើយវាអស្ចារ្យបំផុតដែលពួកគេមិនធ្លាប់ឃើញ ។ ចូរស្រមៃទៅរកអតីតកាលរាប់លានឆ្នាំមុន គឺយើងនឹងឃើញសត្វមានខ្លួនធំៗដូចយក្សដើរទៅមក ហើយយើងនឹងយល់ពីការបម្លាស់ទី និងបរិស្ថារស់នៅ ។ ឯកសារជាច្រើននឹងក្លាយជាជំនួយសម្រាប់ស្រាវជ្រាវនាថ្ងៃអនាគត អំពីទំហំខ្លួន និងការបម្លាស់ទីរបស់ដាយណូស័រ ៕

កូរ៉េខាងត្បូង៖ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះរថយន្តអគ្គិសនីរបស់កូរ៉េបានឆាបឆេះដោយឯកឯង បង្កឱ្យមានឧប្បត្តិហេតុមិនល្អជាច្រើន ធ្វើឱ្យសាធារណជនទូទៅបាត់បង់ទំនុកចិត្ត។
ទោះជាយ៉ាងណាថ្មីៗនេះអ្នកស្រាវជ្រាវនៅក្នុងប្រទេសបានចាប់ផ្តើមខិតខំប្រឹងប្រែងលើការកែលម្អសុវត្ថិភាពនៃកញ្ចប់ថ្មនៅក្នុងរថយន្តអគ្គិសនីឡើងវិញ។ ដោយអ្នកស្រាវជ្រាវនៅវិទ្យាស្ថានវិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យា Daegu Gyeongbuk (DGIST) បានបង្កើតថ្មលីចូមដែកដែលមានអាយុកាលយូរជាងអាគុយលីចូម-អ៊ីយ៉ុងប្រពៃណី ជាមួយសមត្ថភាពពិសេសអាចពន្លត់ភ្លើងដោយខ្លួនឯងបានប្រសិនបើឆេះ។

មូលហេតុដែលរថយន្តអគ្គិសនីតែងតែឆាបឆេះដោយឯកឯងគឺដោយសារតែរថយន្តនីមួយៗមានខ្សែភ្លើងជាច្រើន ដែលបំពាក់ដោយប្រព័ន្ធសំឡេង ឬប្រព័ន្ធប្រឆាំងចោរកម្មពីហាងខាងក្រៅ ប្រសិនបើអ្នកបច្ចេកទេសមិនមានជំនាញក្នុងការដោះស្រាយប្រព័ន្ធអគ្គិសនី និងខ្សែភ្លើងនោះទេ វាអាចបណ្តាលឱ្យមានចរន្តអគ្គិសនី ឬឧបករណ៍ខ្លះអាចឡើងកំដៅ និងបង្កជាអគ្គីភ័យ។ លើសពីនេះប្រសិនបើមានការលេចធ្លាយប្រេងពីផ្នែកណាមួយនៃប្រព័ន្ធចែកចាយឥន្ធនៈ ហើយមកប៉ះនឹងបំពង់ផ្សែងក្តៅខ្លាំង នោះវានឹងមានឱកាសខ្ពស់ដែលធ្វើឱ្យរថយន្តឆេះផងដែរ។

ដូច្នេះហើយដើម្បីកែលម្អថ្មឡើងវិញ អ្នកស្រាវជ្រាវរបស់កូរ៉េខាងត្បូងក៏បានបង្កើតឡើងជាពិសេសនូវថ្មលីចូមដែកអេឡិចត្រូលីតជាមួយវត្ថុធាតុ polymer រឹងបីស្រទាប់ ដែលអាចការពារការឆេះរថយន្តដោយឯកឯងយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ គម្រោងនេះត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការធ្វើពាណិជ្ជកម្មនៃថ្មលីចូមលោហធាតុ ដោយប្រើអេឡិចត្រូលីតប៉ូលីម៊ែរដ៏រឹងមាំ។ យោងតាមលោកបណ្ឌិត Kim Jae-hyun អ្នកស្រាវជ្រាវនាំមុខគេបាននិយាយថា ប្រសិនបើបច្ចេកវិទ្យានេះត្រូវបានធ្វើពាណិជ្ជកម្ម វាក៏អាចត្រូវបានអនុវត្តទៅលើឧបករណ៍ជាច្រើន ចាប់ពីស្មាតហ្វូន យានយន្តអគ្គិសនី រហូតដល់ប្រព័ន្ធផ្ទុកថាមពលទ្រង់ទ្រាយធំផងដែរ។

ទោះជាយ៉ាងណា យន្តការការពារភ្លើងពីអាគុយខាងលើនេះ នៅតែស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលដំបូងនៃការស្រាវជ្រាវ និងអភិវឌ្ឍន៍នៅឡើយ ហើយនៅមិនទាន់មានដំណោះស្រាយគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ ដែលអាចទប់ស្កាត់ភ្លើងឆេះរថយន្តអគ្គិសនីបានទាំងស្រុងនៅពេលនេះនោះទេ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ដោយសារទីផ្សាររថយន្តអគ្គិសនីពិភពលោកកំពុងកើនឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំ អ្នកជំនាញបាននិយាយថា ដំណោះស្រាយសុវត្ថិភាពថ្មនឹងត្រូវបានអភិវឌ្ឍយ៉ាងឆាប់រហ័សក្នុងពេលឆាប់ៗនេះ៕