សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ កាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មាន AFP រាយការណ៍ថា រដ្ឋាភិបាលប្រេស៊ីលបង្ហាញការមិនពេញចិត្តយ៉ាងខ្លាំងចំពោះអាជ្ញាធរអាមេរិក ដែលបញ្ជូនពលរដ្ឋប្រេស៊ីលរស់នៅអាមេរិកខុសច្បាប់ត្រឡប់មកប្រទេសវិញ តាមយន្តហោះគ្មានម៉ាស៊ីនត្រជាក់ និងដាក់ខ្នោះ ដៃជើង។ លើសពីនេះ ពលរដ្ឋប្រេស៊ីលដែលអាមេរិកបញ្ជូនមកវិញ គឺពុំអនុញ្ញាតឱ្យផឹកទឹក ឬចូលបន្ទប់ទឹកលើយន្តហោះទេ ។

រដ្ឋាភិបាលប្រេស៊ីលហៅទង្វើនេះថា ជាការរំលោភសិទ្ធិជនអន្តោប្រវេសន៍ ដែលអាមេរិកបានបណ្តេញចេញពីទឹកដីរបស់ខ្លួន ។ ជាមួយគ្នានេះ ក៏មានសេចក្តីរាយការណ៍ថា ក្រោយពីយន្តហោះអាមេរិកចុះចតនៅអាកាសយានដ្ឋានទីក្រុង Manaus ខេត្ត Amazonas ស្ថិតនៅភាគខាងជើងប្រទេសប្រេស៊ីស អាជ្ញាធរប្រេស៊ីលបានប្រាប់ឱ្យអាជ្ញាធរអាមេរិកដោះខ្នោះដៃចេញពីពលរដ្ឋប្រេស៊ីលជាបន្ទាន់ ។

លោក Ricardo Lewandowski រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌ប្រេស៊ីល បានជូនដំណឹងទៅប្រធានាធិបតីប្រេស៊ីល លោក Luiz Inácio Lula da Silva អំពីការល្មើសសិទ្ធិពលរដ្ឋប្រេស៊ីល ។ រីឯក្រសួងការបរទេសប្រេស៊ីលបានអំពាវនាវឱ្យមានការបកស្រាយពីអាមេរិកថា ហេតុអ្វីធ្វើបែបនេះដាក់ពលរដ្ឋប្រេស៊ីល ចំនួន៨៨នាក់ ដែលអាមេរិកបញ្ជូនពួកគេត្រឡប់មកប្រទេសវិញ កាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែមករា កន្លងមក ។

លោក Edgar da Silva Moura អាយុ៣១ឆ្នាំ អ្នកជំនាញបច្ចេកទេសកុំព្យូទ័រ គឺជាជនអន្តោប្រវេសន៍ម្នាក់ដែលត្រូវបានឃុំខ្លួននៅអាមេរិកជាង៧ខែ មុនពេលអាមេរិកបញ្ជូនមកប្រទេសវិញ និយាយថា ៖ «ពួកគេមិនឱ្យយើងផឹកទឹកលើយន្តហោះទេ យើងត្រូវដាក់ខ្នោះដៃជើង ហើយពួកគេហាមឃាត់យើងចូលបន្ទប់ទឹក ។ អាកាសធាតុក្តៅខ្លាំងណាស់ រហូតដល់អ្នកខ្លះខ្យល់គរ» ។

ជនអន្តោប្រវេសន៍ប្រេស៊ីលម្នាក់ទៀត គឺលោក Luis Antonio Rodriguez Santos អាយុ២១ឆ្នាំ អ្នកនិពន្ធឯករាជ្យ បានរៀបរាប់ពីហេតុការណ៍ដូចសុបិនអាក្រក់ថា ៖ «រយៈពេល៤ម៉ោងលើយន្តហោះ ពួកគេពុំបើកម៉ាស៊ីនត្រជាក់ទេ ដោយសារមានបញ្ហាបច្ចេកទេស ។ អ្វីគ្រប់យ៉ាងផ្លាស់ប្តូរអស់ហើយពេលលោក Donald Trump ត្រឡប់មកកាន់តំណែងប្រធានាធិបតីអាមេរិក ពួកគេធ្វើដាក់ជនអន្តោប្រវេសន៍ដូចឧក្រិដ្ឋជន» ។

គួរបញ្ជាក់ថា លោក Donald Trump បានសន្យាពេលរកសំឡេងឆ្នោតថា លោកនឹងបណ្តេញជនអន្តោប្រវេសន៍ខុសច្បាប់ចេញពីទឹកដីអាមេរិកឱ្យអស់បើលោកជាប់ឆ្នោតក្លាយជាប្រធានាធិបតី ពីព្រោះលោកយល់ថា អធិបតេយ្យភាពអាមេរិកកំពុងរងការវាយប្រហារពីជនអន្តោវេសន៍ខុសច្បាប់ ៕

ក្រុមអ្នកជំនាញសរសៃប្រសាទបានរកឃើញទិន្នន័យដែលអាចជួយឱ្យយើងដឹងពីនាទីចុងក្រោយមុនពេលលាចាកលោករបស់មនុស្សថា តើមានអ្វីកើតឡើងក្នុងខួរក្បាលរបស់មនុស្សជិតស្លា.ប់? កាលពីឆ្នាំ២០២២ គេហទំព័រ Frontiers in Aging Neuroscience បានផ្សព្វផ្សាយពីលទ្ធផលការស្រាវជ្រាវមួយថា រលកខួរក្បាលរបស់មនុស្សទើបតែស្លា.ប់ នៅតែដំណើរការ ។ រីឯមនុស្សភាគច្រើនជឿថា មនុស្សស្លា.ប់ ថ្មីៗ ខួរក្បាលនឹងលែងដំណើរការ គឺពុំពិតឡើយ ។

ក្រុមអ្នកជំនាញសរសៃប្រសាទនៅសាកលវិទ្យាល័យ Tartu ប្រទេសអេស្តូនី បានស្រាវជ្រាវស៊ីជម្រៅពីខួរក្បាលរបស់អ្នកជំងឺឆ្កួតជ្រូកម្នាក់ ដោយពួកគេប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ត្រួតពិនិត្យរលកខួរក្បាល ព្រមទាំងព្យាយាមត្រួតពិនិត្យសញ្ញាប្រកាច់របស់អ្នកជំងឺ ។ បើទោះជាទទួលការព្យាបាលយ៉ាងដិតដល់ក្តី ប៉ុន្តែអ្នកជំងឺរូបនេះបានស្លាប់បាត់បង់ជីវិតដោយសារគាំងបេះដូង ។

ពួកគេនៅតែត្រួតពិនិត្យខួរក្បាលរបស់អ្នកជំងឺបន្តទៀត ដែលជាការស្រាវជ្រាវលើកដំបូង ។ អ្នកស្រាវជ្រាវនិយាយថា យើងបានវាស់សកម្មភាពខួរក្បាល ចំនួន៩០០វិនាទី ពេលអ្នកជំងឺជិតផុតដង្ហើម ហើយយើងកំណត់គោលដៅថា តើមានអ្វីកើតឡើងក្នុងរយៈពេល ៣០វិនាទីមុន និងក្រោយពេលបេះដូងឈប់លោត ។

លទ្ធផលការស្រាវជ្រាវបង្ហាញថា រយៈពេលមុន និងក្រោយពេលបេះដូងឈប់លោត គឺរលកខួរក្បាលផ្លាស់ប្តូរ ហើយរលកខួរក្បាលរបស់អ្នកជំងឺដែលទើបផុតដង្ហើម មានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នានឹងរលកខួរក្បាលដែលកើតឡើងពេលយើងដេកសុបិន គិតពីការចងចាំរឿងរ៉ាវអតីតកាល ឬដូចអង្គុយសមាធិ ។ ពេលជិតផុតដង្ហើម អ្នកជំងឺធ្ងន់តែងតែនឹកឃើញដល់ជីវិតកាលពីអតីតកាល ។

រលកខួរក្បាលពាក់ព័ន្ធនឹងការរំលឹកឡើងវិញនូវការចងចាំពីអតីតកាល គឺអាចធ្វើឱ្យខួរក្បាលគិតដល់ហេតុការណ៍សំខាន់ៗក្នុងជីវិតជាលើកចុងក្រោយ ។ អ្វីដែលយើងអាចរៀនសូត្រពីការស្រាវជ្រាវនេះ គឺបើទោះជាមនុស្សជាទីស្រឡាញ់របស់យើងបិទភ្នែក និងត្រៀមលាចាកលោក ជារៀងរហូតគ្មានថ្ងៃវិលត្រឡប់ ប៉ុន្តែខួរក្បាលរបស់ពួកគេអាចកំពុងគិតពីរឿងរ៉ាវល្អៗក្នុងជីវិតម្តងហើយម្តងទៀត ៕

កោះ Svalbard ក្នុងប្រទេសន័រវេសគឺជាកោះមួយដែលដាច់ស្រយាលបំផុតក្នុងពិភពលោក ប៉ុន្តែបានទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចររាប់ពាន់នាក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដោយសារនៅទីនេះមានទេសភាពស្អាតខ្លាំងណាស់ ជាមួយពន្លឺ Aurora នាកណ្តាលអាធ្រាតដ៏ទាក់ទាញ។

កោះ Svalbard ដែលមានទីតាំងនៅពាក់កណ្តាលផ្លូវរវាងឆ្នេរសមុទ្រខាងជើងរបស់ប្រទេសន័រវេស និងប៉ូលខាងជើង គឺជាកន្លែងរស់នៅអចិន្ត្រៃយ៍របស់ប្រជាជន ២,៥០០ នាក់។

ប្រជាជនដែលរស់នៅទីនេះគឺចម្រុះជាតិសាសន៍មកពី ៥០ ប្រទេសដែលធ្វើការភាគច្រើនក្នុងវិស័យដូចជា ការស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្រ និងទេសចរណ៍តាមរដូវកាល។ នៅទីនេះមានទេសភាពធម្មជាតិដ៏ស្ងប់ស្ងាត់ និងសន្តិភាព ក៏ដូចជាមានធនធានដ៏សម្បូរបែបជាច្រើន ដូចជាត្រី ឧស្ម័ន និងរ៉ែ ដែលបច្ចុប្បន្នកន្លែងនេះគឺជាសក្ខីភាពនៃការអភិវឌ្ឍន៍យ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ច និងការស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្រ។ សម្រាប់អ្នកទេសចរ នេះគឺជាគោលដៅផ្សងព្រេងដ៏អស្ចារ្យបំផុតមួយក្នុងបញ្ជីដែលនាំអ្នកនូវបទពិសោធន៍ថ្មីប្លែកមិនធ្លាប់មាន។

ជារៀងរាល់ឆ្នាំភ្ញៀវទេសចរបានមកទីនេះដើម្បីកម្សាន្តអារម្មណ៍ រួមទាំងសម្រាកលំហែកាយ ស្ទូចត្រីលើទឹកកក ទស្សនាពន្លឺ Aurora នាកណ្តាលអាធ្រាត រួមទាំងអាចទស្សនាសត្វខ្លាឃ្មុំប៉ូល ឬកញ្ជ្រោងដើរតាមដងផ្លូវក្នុងតំបន់ទៀតផង។ ទោះជាយ៉ាងណា កោះ Svalbard ក៏មានគ្រោះថ្នាក់ផងដែរ ប្រសិនបើភ្ញៀវថ្មីថ្មោងមិនទាន់ស្គាល់ទិសដៅទាំងនេះច្បាស់ អាចមានការវង្វេង ឬត្រូវសត្វព្រៃវាយប្រហារ និងរងនូវអាកាសធាតុត្រជាក់ខ្លាំង ព្រោះនៅទីនេះជាកន្លែងផ្សងព្រេង មិនមានហ្គាយណែនាំផ្លូវនោះទេ។

ទោះបីកោះ Svalbard មានទីតាំងនៅឆ្ងាយដាច់ស្រយាលជាងគេ និងមានហានិភ័យតិចតួចក៏ដោយ ក៏តំបន់នេះមានអ្វីៗគ្រប់យ៉ាងដូចនៅទីក្រុងទំនើបដែររួមមាន៖ មន្ទីពេទ្យ សាលារៀន ព្រលានយន្តហោះ ផ្ទះសំណាក់ និងភោជនីយដ្ឋាន ដែលអាចធ្វើឱ្យភ្ញៀវទេសចរមានទំនុកចិត្តក្នុងការធ្វើដំណើរ ក៏ដូចជាអាចទទួលបានភាពសប្បាយរីករាយនៅទីនេះបានដោយសុវត្ថិភាព៕

ក្នុងឱកាសបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីខាងមុខនេះ ភ្ញៀវទេសចរចិនជាច្រើននាក់ ដែលគ្រោងនឹងធ្វើដំណើរកម្សាន្តទៅកាន់ប្រទេសថៃ បានបង្ហាញក្តីបារម្ភនៅលើបណ្តាញសង្គមថា តើពួកគេអាចទៅលេង “ទឹកដីនៃប្រាសាទមាស” ដោយសុវត្ថិភាពដែរឬទេ? ខណៈតារាចិនដូចជា Wang Xing និង Yang Zeqi សុទ្ធតែធ្លាប់បាត់ខ្លួននៅក្នុងប្រទេសថៃ ពាក់ព័ន្ធនឹងការជួញដូរមនុស្ស ទោះបីតារាទាំងនេះត្រូវបានរកឃើញវិញក៏ដោយ ក៏ភ្ញៀវទេសចរចិននៅតែស្ទាក់ស្ទើក្នុងការធ្វើដំណើរទៅកាន់ប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍មួយនេះ ដោយគិតថាប្រទេសថៃហាក់មិនមានសុវត្ថិភាព។

កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែមករាកន្លងទៅ តារាសម្តែងចិន Wang Xing អាយុ ៣១ ឆ្នាំត្រូវបានគេរាយការណ៍ថាបានបាត់ខ្លួននៅក្នុងខេត្ត Tak ភាគខាងជើងប្រទេសថៃជាប់ព្រំដែនមីយ៉ាន់ម៉ា នៅពេលលោកហោះពីចិនដើម្បីទៅសម្តែងរឿងក្នុងប្រទេសថៃ។ បន្ទាប់ពីបាត់ខ្លួនរយៈពេល ៤-៥ ថ្ងៃ នៅថ្ងៃទី៨ ខែមករា លោកក៏ត្រូវបានគេរកឃើញវិញក្នុងសភាពស្គមរ៉ាំរ៉ៃ មុខមាត់ស្លេកស្លាំង និងកោរសក់ ត្រូវបានគេសន្និដ្ឋានថា លោកទំនងជាជនរងគ្រោះនៃការជួញដូរមនុស្ស។

រីឯតារាម៉ូដែលចិនម្នាក់ទៀតឈ្មោះ Yang Zeqi អាយុ ២៥ ឆ្នាំ ក៏បានបាត់ខ្លួនជិតមួយខែនៅប្រទេសថៃផងដែរ ប៉ុន្តែត្រូវបានរកឃើញវិញនៅថ្ងៃទី ១៧ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៥។ តារាម៉ូដែលជនជាតិចិនរូបនេះបានបាត់ខ្លួនតាំងពីថ្ងៃទី២១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៤ មកម្លេះ នៅពេលលោកត្រូវបានគេល្បួងទៅប្រទេសថៃដើម្បីថតរឿងមួយ ដោយគេសន្យាថានឹងផ្តល់ប្រាក់ឱ្យលោករហូតដល់ ១ ម៉ឺនដុល្លារសម្រាប់ការងារ ១០ ថ្ងៃ។

ទោះជាយ៉ាងណាតារាសម្តែងប្រុសទាំងពីរនេះបច្ចុប្បន្នបានត្រឡប់ទៅប្រទេសចិនវិញដោយសុវត្ថិភាពហើយ។ យោងតាមក្រសួងសន្តិសុខជាតិចិនបាននិយាយថា ក្រៅពីតារាសម្តែងទាំងពីរនេះ ភ្ញៀវទេសចរចិនជាច្រើននាក់ក៏ត្រូវបានជួយសង្គ្រោះពីក្រុមជួញដូរមនុស្សនៅប្រទេសថៃថ្មីៗនេះផងដែរ។ បច្ចុប្បន្នក្រសួងសន្តិសុខជាតិ ប៉ូលិសចិន និងថៃបានរួមគ្នាចាប់ខ្លួនជនសង្ស័យចំនួន ១២ នាក់ ដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធក្នុងសកម្មភាពជួញដូរនេះ។

ទោះបីជាមានរឿងនេះបានកើតឡើងក្នុងប្រទេសថៃក៏ដោយ ប្រទេសថៃបានសន្យាថានឹងធានាសុវត្ថិភាពសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរគ្រប់រូប ខណៈសព្វថ្ងៃនេះក្រសួងសន្តិសុខជាតិរបស់ប្រទេសចិន និងប្រទេសថៃបានចាប់ដៃគ្នា ដោយសន្យាបន្ត «បង្ក្រាបយ៉ាងខ្លាំង» នូវទម្រង់ឧក្រិដ្ឋកម្មនេះ ដោយផ្តល់អាទិភាពដល់ការការពារកេរ្តិ៍ឈ្មោះជាតិ៕

ប្រទេសថៃ ៖ ស្ថានការណ៍ខ្យល់ពុល PM 2.5 នៅប្រទេសថៃបច្ចុប្បន្នកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរខ្លាំងឡើង ដែលបង្កផលប៉ះពាល់ដល់សុខភាពពលរដ្ឋ និងសេដ្ឋកិច្ច ហើយប៉ះពាល់សូម្បីតែការធ្វើដំណើរតាមយន្តហោះ ។ នៅថ្ងៃទី២៦ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ មជ្ឈមណ្ឌលព័ត៌មានគុណភាពខ្យល់នៅទីក្រុងបាងកក រាយការណ៍ថា ភាគល្អិតធូលីមានទំហំតូចបំផុត PM 2.5 បានកើនឡើងខ្លាំងដល់កម្រិតពណ៌ក្រហម ។

រដ្ឋាភិបាលថៃបានកំណត់វិធានការផ្សេងៗដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាខ្យល់ពុលនៅលើបរិយាកាស ដូចជា ៖ ស្នើក្រុមហ៊ុននានាអនុញ្ញាតឱ្យបុគ្គលិកធ្វើការពីផ្ទះ (Work from Home), ជិះរថភ្លើងអាកាស និងរថយន្តក្រុងពុំគិតថ្លៃ, បង្កើតទឹកភ្លៀងសិប្បនិម្មិត, រឹតបន្តឹងការដ្ឋានសំណង់ និងស្ទាក់ចាក់រថយន្តបញ្ចេញផ្សែងខ្មៅបើកបរក្នុងទីក្រុង ។

គេហទំព័ររបស់អាកាសយានិកប្រទេសថៃបានបង្ហាញរូបភាពការចុះអ័ព្ទលាយឡំជាមួយខ្យល់ពុល PM 2.5 មានសភាពក្រាស់គួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើល ដែលជាឧបសគ្គក្នុងការចុះចតយន្តហោះជាច្រើនគ្រឿងនៅអាកាសយានដ្ឋានសុវណ្ណភូមិ និងដនមឿង ។ ស្ថានការណ៍នេះធ្វើឱ្យយន្តហោះមួយចំនួនប្តូរទិសដៅទៅចុះចតនៅអាកាសយានដ្ឋានផ្សេង ។

កាលព្រឹកពីថ្ងៃទី២៦ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ គេហទំព័រមួយរបស់អាកាសយានិកថៃបានបង្ហោះរូបភាពខ្យល់ពុលនៅអាកាសយានដ្ឋាន និងសរសេរថា ជួបបញ្ហាតាំងព្រលឹមនៅអាកាយានដ្ឋានសុវណ្ណភូមិ ដោយសារអាកាសយានិកមើលពុំឃើញកន្លែងចុះចត ហើយត្រូវចុះចតតាម Low Visibility ។ យន្តហោះណាដែលពុំទទួលការអនុញ្ញាតឱ្យចុះចតតាម Low Visibility ឬអាកាសយានិកពុំបានហ្វឹកហាត់ការចុះចតទេនោះ គឺពុំអាចចុះចតបានទេ ហើយត្រូវចុះចតទៅអាកាសយានដ្ឋានផ្សេង ។ រីឯអាកាសយានដ្ឋានដនមឿង ក៏មានស្ថានភាពបែបនេះដែរ យន្តហោះមួយចំនួនពុំអាចចុះចតបានទេ ។

ដោយឡែក អភិបាលក្រុងបាងកកបានណែនាំឱ្យពលរដ្ឋអនុវត្តតាមវិធានការ៥ចំណុច ដើម្បីការពារសុខភាពក្នុងពេលប្រទេសថៃមានបញ្ហាខ្យល់ពុលខ្លាំង ដូចជា ៖
១-ត្រួតពិនិត្យកម្រិតខ្យល់ពុលជានិច្ចមុនពេលចេញពីផ្ទះ
២-ពាក់ម៉ាស់ការពារ
៣-បិទទ្វារ-បង្អួចផ្ទះឱ្យជិត និងសម្អាតធូលីជាញឹកញាប់
៤-ចៀសវាងធ្វើអ្វីមួយនៅកណ្តាលថ្ងៃ និងកាត់បន្ថយការដុតសំរាម
៥-ត្រួតពិនិត្យរថយន្តដើម្បីកាត់បន្ថយខ្យល់ពុលដោយសារផ្សែងរថយន្ត ។

IQAir ជាគេហទំព័រស្វីសវាយតម្លៃគុណភាពខ្យល់រាយការណ៍ថា ខ្យល់ពុល PM 2.5 គឺជាភាគល្អិតមានទំហំតូចបំផុត ហើយវានឹងចូលក្នុងសួត និងចរន្តឈាមតាមរយៈការដកដង្ហើម និងបង្កផលប៉ះពាល់សុខភាពធ្ងន់ធ្ងរ ដូចជា ៖ កើតជំងឺមហារីក ៕

យើងដឹងហើយថា នៅលើពិភពលោកយើងនេះមានទ្វីបសរុបទាំងអស់ចំនួន ៧ ក្នុងនោះមានទ្វីបអឺរ៉ុប, អាស៊ី, អាហ្វ្រិក, អង់តាក់ទិច, ទ្វីបអូស្រ្តាលី និងទ្វីបអាមេរិកខាងជើង រួមទាំងទ្វីបអាមេរិកខាងត្បូង។ ទោះជាយ៉ាងណានៅថ្ងៃអនាគតអ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានព្យាករណ៍ថា ទ្វីបនៅលើពិភពលោកយើងនេះទំនងនឹងមាន ៨ ដោយសារបច្ចុប្បន្នមានទ្វីបមួយកំពុងបំបែកខ្លួនជាពីរក្នុងល្បឿនលឿនគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ដែលទ្វីបនោះគឺជាទ្វីបអាហ្វ្រិក។

ទ្វីបអាហ្វ្រិកត្រូវបានគេសង្កេតឃើញថាមានស្នាមប្រេះប្រវែង ៥៦ គីឡូម៉ែត្រនៅវាលខ្សាច់អេត្យូពី ហើយកំពុងពង្រីកក្នុងអត្រាប្រហែល ១.២៧ សង់ទីម៉ែត្រក្នុងមួយឆ្នាំ។ ស្នាមប្រេះនេះត្រូវបានរកឃើញនៅឆ្នាំ ២០០៥ ហើយបច្ចុប្បន្នវាបានពង្រីកខ្លួនធំទៅៗ ដោយអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ និងអ្នកស្រាវជ្រាវជឿថា ផែនដីអាចនឹងបង្កើតទ្វីបមួយទៀត នៅពេលទ្វីបអាហ្រ្វិកត្រូវបានបំបែកជាពាក់កណ្តាលដោយការប្រេះឆាដ៏ធំមួយ ដែលកំពុងតែកើនឡើងលឿនបំផុត។

ភាពប្រេះឆាបានលាតសន្ធឹងពាសពេញប្រទេសសូម៉ាលី កេនយ៉ា តង់ហ្សានី និងពាក់កណ្តាលនៃប្រទេសអេត្យូពី ដែលអ្នកជំនាញជាច្រើនជឿជាក់ថានឹងក្លាយជាទ្វីបថ្មីមួយហៅថា “ទ្វីប Nubian”។ យោងតាមលោក Ken Macdonald សាស្ត្រាចារ្យនៅសាកលវិទ្យាល័យកាលីហ្វ័រញ៉ា Santa Barbara បានចែករំលែកថា ទ្វីប Nubian អាចកើតឡើងក្នុងរយៈពេល ១ ទៅ ៥ លានឆ្នាំខាងមុដោយអាចមានមហាសមុទ្រថ្មីមួយទៀតកើតឡើង ហើយទំនងជាជ្រៅដូចមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកដែរ។ ដូច្នេះនៅថ្ងៃអនាគតពិភពលោកយើងនេះទំនងនឹងមានទ្វីបចំនួន ៨ ក៏ដូចជាមានមហាសមុទ្រចំនួន ៦ ខណៈបច្ចុប្បន្នផែនដីមានទ្វីបត្រឹមតែ ៧ និងមហាសមុទ្រធំៗមាន ៥ ប៉ុណ្ណោះ។

គួរបញ្ជាក់ដែរថា ការបំបែកទ្វីបនេះមានប្រភពចេញពីប្រព័ន្ធប្រេះស្រាំអាហ្រ្វិកខាងកើត ដែលជាការប្រេះឆាប្រវែង ៣,២១៨ គីឡូម៉ែត្រ បានកើតឡើងតាំងពី ២២ លានឆ្នាំមុន។ តំបន់នេះក៏ជាកន្លែងនៃបន្ទះប្លាកែតពីរ គឺសូម៉ាលី និងនូប៊ី ដែលកំពុងរំកិលដាច់ពីគ្នាផងដែរ ហើយសំបកផែនដី និងផ្នែកខាងលើនៃអាវធំដែលបង្កើតជា lithosphere ក៏ត្រូវបានបែងចែកទៅជាបន្ទះ tectonic ផ្សេងៗគ្នាទៀតផង។

ហេតុនេះស្នាមប្រេះក៏បានលេចឡើងជាបន្តបន្ទាប់នៅក្នុងប្រទេសកេនយ៉ាក្នុងឆ្នាំ ២០១៨ បន្ទាប់ពីមានភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងជាមួយនឹងអ្នកស្រុកមួយចំនួនរាយការណ៍ថាមានអារម្មណ៍ថាដីញ័រខ្លាំងនៅពេលនោះ។ ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវបានព្រមានថា “ស្នាមប្រេះ” បែបនេះនឹងបន្តកើតមានឥតឈប់ឈរ ខណៈដែលផ្នែកទាំងពីរដាច់ដោយឡែកពីគ្នា ជាមួយម៉ាដាហ្គាស្ការក៏បំបែកទៅជាកោះពីរដាច់ដោយឡែកពីគ្នាផងដែរ៕