ប្រទេសតួកគី ៖ វាបានធ្វើឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលពេញបណ្តាញសង្គមនៅប្រទេសតួកគី កាលពីចុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៥ ក្រោយពីបុរសម្នាក់សម្រេចចិត្តមករស់នៅក្នុងរូងភ្នំជំនួសផ្ទះ ដោយសារបារម្ភពីគ្រោះរញ្ជួយដី ។ បុរសរូបនេះប្រាប់ថា ខ្លួនបានមករស់នៅទីនេះរយៈពេល២ឆ្នាំហើយ កាលពី២ឆ្នាំមុន គ្រោះរញ្ជួយដីបានបំផ្លា.ញ ផ្ទះអស់គ្មានសល់ ។ ការរស់នៅរូងភ្នំមានសុវត្ថិភាពជាងផ្ទះដែលសាងសង់ដោយមនុស្ស ហើយខ្លួននឹងពុំចាកចេញទៅណាទេ ។

កាលពីឆ្នាំ២០២៣ តំបន់ភាគខាងត្បូងរបស់ប្រទេសតួកគី មានគ្រោះរញ្ជួយដីកើតឡើងក្នុងកម្រិត៧.៨រិចទ័រ ដែលបានសម្លាប់ជីវិតមនុស្សអស់រាប់ម៉ឺននាក់ ខណៈលំនៅឋាន និងអគារជាច្រើនកន្លែងបាក់ខូចខាតនៅសល់តែគំនរថ្ម ។ រីឯផ្ទះរបស់បុរសរស់នៅក្នុងរូងភ្នំ ក៏បានខូចខាតដោយសាររញ្ជួយដីនេះដែរ ។

លោក អាលី បូសូក្លាន់ (Ali Bozoglan) មានកូន៣នាក់ រស់នៅខេត្តហាថេ ភាគខាងត្បូងប្រទេសតួកគី រៀបរាប់ថា បើទោះជាលោក និងគ្រួសារបានរួចជីវិតពីរញ្ជួយដីក្តី ប៉ុន្តែផ្ទះរបស់លោកខូចខាតអស់គ្មានសល់ ។ ហេតុការណ៍រញ្ជួយដីនេះធ្វើឱ្យលោកភ័យខ្លាច និងប៉ះទង្គិចផ្លូវចិត្តយ៉ាងខ្លាំង រហូតដល់លែងហ៊ានរស់នៅក្នុងផ្ទះ ឬអគារដែលសាងសង់ដោយមនុស្ស ។

ក្រោយមក លោកក៏បានឃើញរូងភ្នំមួយកន្លែងនៅជាយក្រុង ដែលមានសភាពស្ងប់ស្ងាត់គួរឱ្យរស់នៅ ។ លោកមករស់នៅរូងភ្នំនេះតែម្នាក់ឯង ដោយសារប្រពន្ធ-កូនពុំព្រមមករស់នៅជាមួយ ។ តាំងពីឆ្នាំ២០២៣ រហូតដល់ឆ្នាំ២០២៥ លោករស់នៅក្នុងរូងភ្នំយ៉ាងមានសេចក្តីសុខ និងស្ងប់ស្ងាត់ ។

ក្រោយពីរឿងរ៉ាវរបស់លោកបានល្បីល្បាញក្នុងបណ្តាញសង្គម អភិបាលស្រុកក៏ស្នើឱ្យលោកទៅរស់នៅក្នុងទូរកុងទឺន័រដែលមានសម្ភារៈប្រើប្រាស់គ្រប់មុខ ប៉ុន្តែលោកបដិសេធ ដោយសារពុំចូលចិត្តរស់នៅក្នុងទីក្រុងដ៏សែនរញ៉េរញ៉ៃ ។

ក្នុងរូងភ្នំដែលលោក អាលី រស់នៅ គឺមានសម្ភារៈចាំបាច់មួយចំនួន ដូចជា ៖ ចានឆ្នាំងសម្រាប់ដាំស្ល, កន្លែងលាងចាន និងម៉ាស៊ីនបោកគក់ ។ លោករស់នៅជាមួយធម្មជាតិ ឆ្ងាយពីមនុស្សម្នា ហើយលោកពុំគិតច្រើនទេ ទោះជាអ្នកខ្លះថា លោករស់កន្លែងពុំសមរម្យក្តី ពីព្រោះពួកគេពុំស្គាល់លោកច្បាស់ ។

ប៉ុន្តែការរស់នៅក្នុងរូងភ្នំ ពុំល្អដូចការគិតទេ ដោយសារសម្បូរសត្វពស់ និងសត្វផ្សេងទៀត ប៉ុន្តែពេលនេះ លោក អាលី មានទម្លាប់នឹងការរស់នៅបែបនេះ ។ លោកចង់បានបន្ទប់ទឹក និងទឹកស្អាតប្រើប្រាស់ ប៉ុន្តែពុំអាចធ្វើបាន ។ លោកនឹងដំឡើងបន្ទះសូឡាស្រូបពន្លឺព្រះអាទិត្យ សម្រាប់ប្រើប្រាស់ជាមួយម៉ាស៊ីនបោកគក់ និងទូរទឹកកក ៕

ប្រទេសថៃ ៖ លោក Volker Turk មន្ត្រីឧត្តមស្នងការអង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកសិទ្ធិមនុស្ស (Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights-OHCHR) បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយថា រដ្ឋាភិបាលថៃបញ្ជូនជនជាតិអ៊ុយគូ ចំនួន៤០នាក់ដែលមកសុំសិទ្ធិជ្រកកោននៅថៃ ទៅឱ្យប្រទេសចិន គឺល្មើ.សនឹងច្បាប់សិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិយ៉ាងខ្លាំង ហើយធ្វើឱ្យសហគមន៍អន្តរជាតិបារម្ភពីសុវត្ថិភាពរបស់ជនជាតិអ៊ុយគូ ពេលពួកគេធ្វើដំណើរដល់ចិន ។

ក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់ OHCHR បញ្ជាក់ថា ការបញ្ជូនជនជាតិអ៊ុយគូពីថៃទៅចិន គឺជាការល្មើសច្បាប់ និងរំលោភសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ ។ ទង្វើរបស់រដ្ឋាភិបាលថៃ គឺល្មើសនឹងគោលការណ៍មិនបញ្ជូនត្រឡប់ (Non-Refoulement) ដែលសរសេរថា ហាមនិរទេសជនជាតិណាមួយត្រឡប់ទៅប្រទេសដើម ដែលប្រឈមនឹងការធ្វើទារុណកម្ម និងធ្វើបាបធ្ងន់ធ្ងរជាដាច់ខាត ។

កន្លងមក មន្ត្រី OHCHR បានអំពាវនាវជាច្រើនលើក សូមឱ្យរដ្ឋាភិបាលថៃគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ និងសិទ្ធិជនជាតិអ៊ុយគូ (Uyghur) ដែលស្នាក់នៅថៃ ។ វាគួរឱ្យសោកស្តាយណាស់ ដែលថៃបង្ខំឱ្យពួកគេត្រឡប់ទៅចិន ។ មន្ត្រី OHCHR បានស្នើមកកាន់រដ្ឋាភិបាលថៃឱ្យធានាថា ថៃនឹងពុំបញ្ជូនជនជាតិអ៊ុយគូទៅចិនម្តងទៀត ដោយសារពួកគេបានភៀសខ្លួនពីចិន និងមកសុំសិទ្ធិជ្រកកោននៅថៃ ។ ពួកគេគួរតែទទួលបានការគ្រប់គ្រង និងថែទាំសុវត្ថិភាពយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ពីរដ្ឋាភិបាលថៃស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ ។

សេចក្តីថ្លែងការណ៍បញ្ជាក់ទៀតថា ចិនគួរតែបង្ហាញពីកន្លែងរស់នៅរបស់ជនជាតិអ៊ុយគូដែលរដ្ឋាភិបាលថៃបញ្ជូនទៅឱ្យចិន ។ ចិនត្រូវធានាថា នឹងគោរពសិទ្ធិពួកគេតាមច្បាប់អន្តរជាតិ ។

លោកស្រី ផេថងថាន ស៊ីណាវ៉ាត់ នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ បាននិយាយមកកាន់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយថា ជនជាតិអ៊ុយគូ ចំនួន៤០នាក់ ដែលថៃបញ្ជូនទៅឱ្យចិន កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែកុម្ភៈ គឺពួកគេមានសុវត្ថិភាព និងរស់នៅជាមួយគ្រួសារ ។ រដ្ឋាភិបាលចិនសន្យាជាមួយថៃ ថា ជនជាតិអ៊ុយគូ គ្រប់រូបនឹងគ្មានគ្រោះថ្នាក់ពេលគេធ្វើដំណើរទៅដល់ចិន ទើបថៃសម្រេចបញ្ជូនពួកគេទៅចិន ដោយសារពួកគេបានមករស់នៅថៃខុសច្បាប់អស់ជាង១០ឆ្នាំ ។

អ៊ុយគូ គឺជាក្រុមជនជាតិភាគតិចតួកគី ដែលភាគច្រើនរស់នៅអាស៊ីកណ្តាល ជាពិសេស រស់នៅតំបន់ Xinjiang ភាគពាយ័ព្យប្រទេសចិន ហើយជនជាតិអ៊ុយគូស្ទើរតែទាំងអស់គោរពសាសនាឥស្លាម ។ តាមកំណត់ត្រាចិន គឺមានជនជាតិអ៊ុយគូ ១២លាននាក់ រស់នៅចិន ពួកគេមានជម្លោះផ្នែកនយោបាយ និងវប្បធម៌ ដោយសាររដ្ឋាភិបាលចិនព្យាយាមគ្រប់គ្រងតំបន់ដែលពួកគេរស់នៅ ហើយរដ្ឋាភិបាលចិនកំណត់គោលនយោបាយប៉ះពាល់ដល់សាសនា និងវប្បធម៌ពួកគេ ។

កាលពីឆ្នាំ២០១៨ អង្គការសហប្រជាជាតិចេញរបាយការណ៍ថា ជនជាតិអ៊ុយគូ ១លាននាក់ ត្រូវបានឃុំឃាំងនៅតំបន់ Xinjiang របស់ចិន ហើយជនជាតិអ៊ុយគូ ២លាននាក់ទៀត ត្រូវបង្ខំឱ្យទទួលការអប់រំពីនយោបាយ និងវប្បធម៌ក្នុងជំរំ ។ រដ្ឋាភិបាលចិនកំណត់វិធានការបង្ក្រាបពួកគេយ៉ាងតឹងតែង ដែលធ្វើឱ្យអាមេរិក និងអង់គ្លេស ថ្កោលទោសចិន ។ ហេតុនេះ ក្រោយពីរងសម្ពាធខ្លាំងក្នុងរយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំកន្លងមក ទើបធ្វើឱ្យជនជាតិអ៊ុយគូរត់ភៀសខ្លួនពីចិន ដើម្បីទៅរស់នៅប្រទេសផ្សេងៗ រួមទាំងថៃ ៕

ប្រទេសថៃ ៖ បន្ទាប់ពីមានបញ្ហារកាំរកូសនៅតាមតំបន់ព្រំដែនកម្ពុជា ឡាវ និងមីយ៉ាន់ម៉ា កងទ័ពថៃបានរឹតបន្តឹង និងបង្កើនកម្លាំងទ័ពច្រើនខុសធម្មតា ដើម្បីការពារសុវត្ថិភាពការចេញ-ចូលនៅតំបន់ព្រំដែនថៃជាប់ប្រទេសទាំង៣ ។ ក្រៅពីនេះ កងទ័ពថៃបានដឹកជញ្ជូនសម្ភារៈទៅចែកឱ្យកងទ័ពរបស់ខ្លួន ដែលឈរជើងនៅព្រំដែនដើម្បីផ្តល់កម្លាំងចិត្ត ។

កាលពីថ្ងៃទី២ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មានថៃរាយការណ៍ថា ប្រទេសថៃបានបង្កើនកម្លាំងកងទ័ពស៊ុរ៉ាណារី (Suranaree) ទៅការពារនៅព្រំដែនជាប់ឡាវ ក្រោយពីទទួលដំណឹងថា មានការរំលោ.ភ អធិបតេយ្យភាពថៃ ស្របពេលថៃកំពុងមានបញ្ហាព្រំដែនជាមួយមីយ៉ាន់ម៉ាជាបន្តបន្ទាប់ ជាពិសេស នៅខេត្តតាក គឺកងទ័ពមីយ៉ាន់ម៉ា តែងតែល្មើសចូលទឹកដីថៃ ។

ចំណែកនៅតំបន់ព្រំដែនថៃជាប់ឡាវវិញ ក៏មានបញ្ហាដែរ នាពេលថ្មីៗនេះ កងទ័ពថៃបានសង្កេតឃើញការលួចនាំចូលសម្ភារៈខុសច្បាប់ និងថ្នាំញៀនជាច្រើនចូលមកទឹកដីថៃ ដោយសារជនខិលខូចឃើញថៃសម្រុកបញ្ជូនកម្លាំងទ័ពយ៉ាងច្រើនទៅការពារនៅព្រំដែនមីយ៉ាន់ម៉ា ។ ដូច្នេះ ថៃក៏បង្កើនកម្លាំងកងទ័ព (Suranaree) មកកាន់ព្រំដែនឡាវយ៉ាងច្រើនខុសធម្មតា ដើម្បីទប់ស្កាត់ទង្វើខុសច្បាប់របស់ក្រុមជនខិលខូច និងការរំលោភអធិបតេយ្យភាពថៃ នៅស្រុកណាមយឺន ខេត្តឧប៊ុនរ៉ាជថានី ។

ក្រៅពីនេះ កងទ័ព Suranaree ក៏បានប្រគល់សម្ភារៈមួយចំនួនទៅឱ្យកងទ័ពថៃដែលឈរជើងនៅតំបន់ព្រំដែនជាប់ឡាវ ដើម្បីជារង្វាន់ និងផ្តល់កម្លាំងចិត្តឱ្យកងទ័ពប្រឹងប្រែងបំពេញតួនាទីការពារព្រំដែន ។

នៅថ្ងៃដដែល (ថ្ងៃទី២ ខែមីនា) កងទ័ពថៃ Suranaree ក៏បានសហការជាមួយទាហានឈុតខ្មៅថៃ ចុះត្រួតពិនិត្យស្ថានការណ៍នៅតាមព្រំដែននៅស្រុកភ្នំដងរែក ខេត្តសុរិន្ទ ជាប់ប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ ក្រោយពីកើតហេតុការណ៍កងទ័ពថៃហាមពលរដ្ឋខ្មែរច្រៀងចម្រៀងជាតិនៅប្រាសាទតាមាន់ធំ ។

ពលរដ្ឋថៃបានផ្តល់កម្លាំងចិត្តដល់កងទ័ពគ្រប់រូបឱ្យចៀសផុតពីគ្រោះថ្នាក់ និងការពារទឹកដីនៅជាប់ព្រំដែនប្រទេសទាំង៣ កុំឱ្យបាត់បង់ គឺនៅជាប់មីយ៉ាន់ម៉ា ឡាវ និងកម្ពុជា ។

ពលរដ្ឋថៃខ្លះបានទម្លាក់កំហុសទៅលើរដ្ឋាភិបាលថា ពុំធ្វើរបងការពារនៅតំបន់ព្រំដែនជាប់មីយ៉ាន់ម៉ា ឡាវ និងកម្ពុជា និងកំណត់ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនឱ្យច្បាស់លាស់ ពីព្រោះបច្ចុប្បន្ន បណ្តាប្រទេសជិតខាងរបស់ថៃតែងតែឆ្លៀតឱកាស ដោយសារឃើញមេដឹកនាំថៃទន់ជ្រាយ ហើយសូម្បីតែឡាវ ក៏លែងញញើតថៃ ។

នៅខែមីនានេះ ពលរដ្ឋឡាវជាច្រើនបានលួចឆ្លងដែនមកទឹកដីថៃតាមច្រកធម្មជាតិ ហើយបើគ្មានកងទ័ពថៃយាមល្បាតទេនោះ គឺពលរដ្ឋឡាវកាន់តែឆ្លងដែនខុសច្បាប់ច្រើនឡើងៗ ជាពិសេស នៅខេត្តជាប់ព្រំដែន គឺឧប៊ុនរ៉ាជថានី ។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់ពលរដ្ឋថៃក្នុងបណ្តាញសង្គម ៕

ប្រទេសថៃ ៖ កាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៥ ក្រុមហ៊ុនជប៉ុនវិនិយោគនៅប្រទេសថៃ Mitsubishi Motors ប្រកាសថា ក្រុមហ៊ុននឹងផ្តល់ប្រាក់សំណងចំនួន៤០ខែ ទៅឱ្យបុគ្គលិកណាដែលស្ម័គ្រចិត្តលាឈប់ពីការងារដោយពុំចាំបាច់បណ្តេញចេញ ដោយសារក្រុមហ៊ុនមានបញ្ហាផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ ។ ក្រោយពីក្រុមហ៊ុនប្រកាសរួចមក គឺមានបុគ្គលិករហូតដល់៤០០នាក់ បានដាក់ពាក្យលាឈប់ ។

អ្នកតំណាងក្រុមហ៊ុន Mitsubishi ឱ្យដឹងថា ក្រមហ៊ុនមានគម្រោងឱ្យបុគ្គលិកឈប់ពីការងារដោយស្ម័គ្រចិត្តមុនពេលចូលនិវត្តន៍ ដើម្បីឱ្យបុគ្គលិកធ្វើការនៅការិយាល័យ, ធ្វើការនៅស្នាក់ការធំ និងបុគ្គលិកផ្នែកផលិតចូលរួមក្នុងគម្រោងនេះ ឬបុគ្គលិកដែលចង់ផ្លាស់ប្តូរការងារ ហើយត្រូវការដើមទុនរកស៊ី ឬប្រកបមុខរបរផ្សេង ។ បច្ចុប្បន្ន បុគ្គលិកចំនួន៤០០នាក់ បានស្ម័គ្រចិត្តលាឈប់ពីការងារ ខណៈក្រុមហ៊ុនមានបុគ្គលិកសរុបនៅប្រទេសថៃ ចំនួន៥,២០០នាក់ ។

មូលហេតុដែលក្រុមហ៊ុនបង្កើតគម្រោងផ្តល់ប្រាក់សំណងឱ្យបុគ្គលិកស្ម័គ្រចិត្តលាឈប់ពីការងារ គឺដោយសារមានបញ្ហាផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ ហើយក្រុមហ៊ុនត្រូវធ្វើកំណែទម្រង់ដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធភាពការងារឱ្យស្របនឹងស្ថានការណ៍ហិរញ្ញវត្ថុ ព្រមទាំងបង្កើតគ្រឹះរឹងមាំសម្រាប់ការរីកចម្រើនរបស់ក្រុមហ៊ុន នាថ្ងៃអនាគត ។ ហេតុនេះ ក្រុមហ៊ុនក៏ប្រកាសឱ្យបុគ្គលិកលាឈប់ដោយខ្លួនឯង ដើម្បីឱ្យពួកគេមានឱកាសផ្លាស់ប្តូរការងារ ។ នេះជាការផ្តល់ប្រាក់សំណងឱ្យបុគ្គលិកច្រើនបំផុត បើធៀបនឹងពេលកន្លងមក ។

បុគ្គលិកអាចលាឈប់ពីការងារ និងគ្មានការដាក់សម្ពាធពីក្រុមហ៊ុន ។ ក្រុមហ៊ុន Mitsubishi នៅតែរក្សាគុណភាពផ្នែកផលិត និងសេវាកម្មទាំងអស់ដើម្បីបំពេញតម្រូវការអតិថិជននៅប្រទេសថៃ ។ កាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២០ ក្រុមហ៊ុនក៏បានប្រកាសឱ្យបុគ្គលិកលាឈប់ពីការងារដែរ ដោយសារផលប៉ះពាល់ពីជំងឺកូវីដ-១៩ ដែលធ្វើឱ្យការលក់រថយន្តធ្លាក់ចុះ ពេលនោះ ក្រុមហ៊ុនបានផ្តល់ប្រាក់សំណងឱ្យបុគ្គលិកលាឈប់ ចាប់ពី៨ខែ ទៅ៣៥ខែ ។ ប៉ុន្តែនៅឆ្នាំ២០២៥ ក្រុមហ៊ុនផ្តល់ប្រាក់សំណងឱ្យបុគ្គលិករហូតដល់៤០ខែ ។

ដោយឡែក ក្រុមហ៊ុនផ្សេងៗក៏បានប្រកាសឱ្យបុគ្គលិកស្ម័គ្រចិត្តលាឈប់ដែរ ដើម្បីកាត់បន្ថយការចំណាយដើមទុន និងបង្កើនប្រសិទ្ធភាពការងារ ស្របពេលឧស្សាហកម្មផលិតរថយន្តធ្លាក់ចុះ ព្រមទាំងមានរថយន្តចិនប្រកួតលើទីផ្សារច្រើន ៕