ប្រទេសថៃ ៖ កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មានថៃរាយការណ៍ថា នៅអាកាសយានដ្ឋានដនមឿង ទីក្រុងបាងកក លោកស្រី ផេថងថាន ស៊ីណាវ៉ាត់ នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ បានប្រាប់ទៅពលរដ្ឋកុំឱ្យបារម្ភ ករណីអាមេរិកដំឡើងពន្ធខ្ពស់លើទំនិញនាំចូលពីប្រទេសថៃ រហូតដល់៣៦% ។ លោកស្រីនឹងចរចាជាមួយអាមេរិក ហើយលោកស្រីជឿជាក់ថា ប្រទេសថៃនឹងអាចកែសម្រួលអត្រាពន្ធបាន វានឹងពុំប៉ះពាល់ដល់គោលដៅផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) របស់ថៃទេ ។

លោកស្រី ផេថងថាន នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃបានលើកឡើងពីករណីអាមេរិកដំឡើងពន្ធខ្ពស់លើទំនិញនាំចូលពីថៃ រហូតដល់៣៦% ថា ប្រទេសថៃត្រូវតែកែសម្រួលអត្រាពន្ធជាមួយអាមេរិក និងបង្កើតក្រុមការងារចរចាជាមួយអាមេរិក ។ ថៃពុំបាននាំចូលទំនិញពីអាមេរិកច្រើនទេ ប៉ុន្តែត្រូវបានអាមេរិកកំណត់ពន្ធទំនិញថៃខ្ពស់ រហូតដល់៣៦% ទើបថៃត្រូវត្រៀមផែនការរយៈពេលខ្លី និងរយៈពេលវែង ក្នុងនោះផែនការរយៈពេលខ្លី គឺចរចាជាមួយអាមេរិកដើម្បីជួយក្រុមហ៊ុននាំចេញទំនិញថៃ ។

នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃបានត្រៀមវិធានការផ្សេងៗរួចរាល់ហើយ កាលពីព្រឹកថ្ងៃទី៣ ខែមីនា លោកស្រី ផេថងថាន បានជជែកជាមួយលោក ជូឡាផាន់ អាម៉ុនវិវ៉ាត់ អនុរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុ ក្រោយពីអាមេរិកប្រកាសអត្រាពន្ធថ្មី ។ លោកស្រីធ្លាប់បានជជែកពីការកំណត់ពន្ធរបស់អាមេរិកជាមួយមន្ត្រីពាក់ព័ន្ធ ជាពិសេស គឺការបង្កើតក្រុមចរចា សូមពលរដ្ឋកុំបារម្ភបញ្ហានេះ ។ ថៃមានវិធានការការពារក្រុមហ៊ុននាំចេញរបស់ខ្លួន ប៉ុន្តែផលប៉ះពាល់ដោយសារការដំឡើងពន្ធខ្ពស់ លោកស្រីជឿថា នឹងអាចចរចាជាមួយអាមេរិកបាន ។

ប្រទេសថៃនឹងពុំបណ្តោយឱ្យការដំឡើងពន្ធខ្ពស់លើទំនិញថៃ ខុសនឹងគោលដៅផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) របស់ថៃទេ ដោយក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុនឹងជូនដំណឹងលម្អិតដល់ពលរដ្ឋយ៉ាងឆាប់រហ័សបំផុត ។ ការកំណត់អត្រាពន្ធទំនិញថ្មីរបស់អាមេរិក គឺថៃត្រូវតែកែសម្រួលឡើងវិញ ដោយមានលោក ផាន់សាក់ វីនយ៉ារ៉ាត់ ប្រធានគណៈកម្មការប្រឹក្សាគោលនយោបាយរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រី បានធ្វើឯកសារពាណិជ្ជកម្មជាមួយអាមេរិក គឺពិនិត្យមើលគ្រប់ទំនិញដែលថៃនាំចូល និងនាំចេញ ។ លោកស្រីសង្ឃឹមថា វិធានការនឹងចេញមក នាពេលឆាប់ៗ ។

គួរបញ្ជាក់ថា ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Donald Trump បានកំណត់ពន្ធអប្បបរមា ស្មើ១០% លើទំនិញនាំចូលពីគ្រប់ប្រទេស និងអនុវត្តចាប់ពីថ្ងៃទី៥ ខែមេសា តទៅ ។ រីឯប្រទេសដែលអាមេរិកចាត់ទុកថា ការប្រមូលពន្ធ ឬវិធានការពាណិជ្ជកម្មពុំយុត្តិធម៌ អាមេរិកនឹងប្រមូលពន្ធខ្ពស់ (ហៅថា Reciprocal Tariffs) អនុវត្តចាប់ពីថ្ងៃទី៩ ខែមេសា ។

ការប្រកាសគោលនយោបាយថ្មី ស្តីពីពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិរបស់ប្រធានាធិបតីអាមេរិក បានធ្វើឱ្យប្រទេសជាច្រើនរងផលប៉ះពាល់ ដូចជា ៖ ពន្ធទំនិញកម្ពុជា ៤៩%, ឡាវ ៤៨%, វៀតណាម ៤៦%, មីយ៉ាន់ម៉ា ៤៤% , បង់ក្លាដែស ៣៧%, ថៃ ៣៦%, ចិន ៣៤%, ឥណ្ឌូណេស៊ី ៣២%, កូរ៉េខាងត្បូង ២៥%, ម៉ាឡេស៊ី ២៤%, ជប៉ុន ២៤% , សហភាពអឺរ៉ុប (EU) ២០%, ហ្វីលីពីន ១៧%, សិង្ហបុរី ១០% ៕

ប្រទេសវៀតណាម ៖ សេដ្ឋកិច្ចវៀតណាមបានរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័ស ក្រៅពីវិស័យឧស្សាហកម្ម រដ្ឋាភិបាលវៀតណាមបានព្យាយាមលើកកម្ពស់វិស័យទេសចរណ៍ និងសេវាកម្មនានាដើម្បីប្រមូលប្រាក់ចំណូលជួយជំរុញសេដ្ឋកិច្ចជាតិ ។ រដ្ឋាភិបាលវៀតណាមបានកំណត់គោលដៅឱ្យប្រទេសវៀតណាមក្លាយជាគោលដៅទេសចរណ៍លំដាប់ទី១ នៅតំបន់អាស៊ាន និងនាំមុខថៃ គឺវៀតណាមនឹងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរបរទេសមកកម្សាន្ត រហូតដល់២៣លាននាក់ ក្នុងឆ្នាំ២០២៥ ។

គោលដៅភ្ញៀវទេសចរបរទេស ចំនួន២៣លាននាក់ក្នុងឆ្នាំ២០២៥នេះ គឺខ្ពស់ជាងចំនួនភ្ញៀវទេសចរបរទេសមកវៀតណាម មុនជំងឺកូវីដ-១៩ ឆ្លងរាតត្បាតទៅទៀត ។ ស្ថាប័នស្រាវជ្រាវ DMI សន្និដ្ឋានថា វិស័យទេសចរណ៍វៀតណាមនឹងងើបឡើងវិញនៅឆ្នាំ២០២៥ ខណៈរដ្ឋាភិបាលវៀតណាមកំណត់ចំនួនភ្ញៀវទេសចរបរទេសឆ្នាំនេះ កើនឡើង៣០% ក្រោយពីវៀតណាមទទួលបានភ្ញៀវទេសចរច្រើនកាលពីឆ្នាំ២០២៤ ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេស នាដើមខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ ។

កាលពីឆ្នាំ២០២៤ ភ្ញៀវទេសចរឥណ្ឌាបានមកកម្សាន្តនៅវៀតណាម រហូតដល់៥សែន១ពាន់នាក់ ហើយភ្ញៀវទេសចរឥណ្ឌាបានធ្វើដំណើរមកវៀតណាម កើនឡើងទ្វេដង បើធៀបនឹងរយៈពេល២ឆ្នាំកន្លងមក ។ បច្ចុប្បន្ន វៀតណាមក្លាយជាគោលដៅទេសចរណ៍មួយគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ ជាពិសេស វៀតណាមលេចធ្លោជាងគេក្នុងចំណោមប្រទេសនៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ។

របាយការណ៍បញ្ជាក់ថា កាលពីឆ្នាំ២០២៤ វៀតណាមទទួលបានភ្ញៀវទេសចរបរទេស ចំនួន១៧លាន៥សែននាក់ កើនឡើងជាង៣៩.៥% បើធៀបនឹងឆ្នាំ២០២៣ ។ ក្រៅពីភ្ញៀវទេសចរឥណ្ឌាមកកម្សាន្តនៅវៀតណាមច្រើនជាងគេ គឺមានភ្ញៀវទេសចរមកពីបណ្តាប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ស្មើ៨០% នៃចំនួនភ្ញៀវទេសចរបរទេសសរុប ។ រដ្ឋាភិបាលវៀតណាមបាននិយាយកាលពីពាក់កណ្តាលឆ្នាំ២០២៤ ថា វៀតណាមនឹងកំណត់វិស័យទេសចរណ៍ជាប្រភពចំណូលចម្បងដើម្បីជំរុញការរីកចម្រើនសេដ្ឋកិច្ច ។

រដ្ឋាភិបាលវៀតណាមសង្ឃឹមថា នឹងអាចនាំមុខប្រទេសថៃក្នុងវិស័យទេសចរណ៍នាពេលឆាប់ៗនេះ ខណៈថៃបានទទួលភ្ញៀវទេសចរបរទេសកាលពីឆ្នាំ២០២៤ ចំនួន៣៥លាន៥សែននាក់ ។ ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យទេសចរណ៍វៀតណាមបានជំរុញឱ្យពលរដ្ឋដើរកម្សាន្តក្នុងស្រុក ក៏ដូចជាជំរុញឱ្យភ្ញៀវទេសចរបរទេសមកកម្សាន្តនៅវៀតណាម ជាពិសេស ភ្ញៀវទេសចរឥណ្ឌានឹងជំនួសភ្ញៀវទេសចរចិន ដោយសារមានជើងហោះហើរត្រង់ពីឥណ្ឌា មកវៀតណាម ។

ហេតុនេះ ភោជនីយដ្ឋាននានានៅវៀតណាម បានសរសេរអក្សរឥណ្ឌាក្នុងបញ្ជីម្ហូបអាហារកាន់តែច្រើន បន្ទាប់ពីភាសាអង់គ្លេស និងចិន ដើម្បីទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរឥណ្ឌា ។ ដូចគ្នានេះ ស្លាកសញ្ញាប្រាប់ផ្លូវនៅតំបន់ទេសចរណ៍វៀតណាម ក៏មានសរសេរអក្សរឥណ្ឌាដែរ ៕

សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Donald Trump បានថ្លែងទៅកាន់គណៈរដ្ឋមន្ត្រី និងមន្ត្រីជិតស្និទ្ធថា លោក Elon Musk មហាសេដ្ឋីបច្ចេកវិទ្យានាំមុខគ្រោងលាលែងពីតួនាទីមន្ត្រីពិសេសក្នុងក្រសួងប្រសិទ្ធភាពរបស់រដ្ឋាភិបាលអាមេរិក ដើម្បីងាកទៅផ្តោតលើការងារអាជីវកម្មរបស់លោកវិញ ។ នេះបើតាមចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេស កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ ដែលទទួលបានព័ត៌មានច្បាស់ការណ៍ពីមន្ត្រីជិតស្និទ្ធរបស់លោក Trump ។

លោក Elon Musk ជានាយកក្រុមហ៊ុន Tesla និង Space X ត្រូវបានលោក Trump តែងតាំងឱ្យធ្វើជាមន្ត្រីក្រសួងប្រសិទ្ធភាពរបស់រដ្ឋាភិបាល (DOGE) ដែលបំពេញតួនាទីកាត់បន្ថយការចំណាយប្រាក់របស់រដ្ឋាភិបាល និងបិទស្ថាប័នមួយចំនួន ហើយលោកមានឋានៈជាមន្ត្រីពិសេសរបស់រដ្ឋាភិបាលអាមេរិក ។ បើទោះជាគ្មានការបញ្ជាក់ពេលវេលាច្បាស់លាស់ពីការលាលែងតួនាទីមន្ត្រីក្រសួងប្រសិទ្ធភាពរបស់រដ្ឋាភិបាលអាមេរិក ប៉ុន្តែមានសេចក្តីរាយការណ៍ថា លោក Trump និងលោក Elon Musk បានព្រមព្រៀងគ្នាកន្លងមក គឺលោក Elon Musk នឹងត្រឡប់ទៅផ្តោតលើការងារអាជីវកម្មរបស់លោកវិញ នាពេលឆាប់ៗ ។

ចំណែកក្រសួងប្រសិទ្ធភាពរបស់រដ្ឋាភិបាល (DOGE) ពុំទាន់ចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ពាក់ព័ន្ធនឹងលោក Elon Musk លាលែងពីមន្ត្រីពិសេសរបស់រដ្ឋាភិបាលទេ ប៉ុន្តែលោក Elon Musk និយាយថា លោកនឹងលាលែងពីការងារជាមន្ត្រីពិសេសរបស់រដ្ឋាភិបាលនាពេលឆាប់ៗនេះ ។ ក្រោយពីមានព័ត៌មានការចាកចេញរបស់លោក Elon Musk បានធ្វើឱ្យភាគហ៊ុនរបស់ក្រុមហ៊ុន Tesla ដែលកាលពីមុនធ្លាក់ចុះ២% ដោយសារការលក់រថយន្តធ្លាក់ចុះកាលពីត្រីមាសទី១ ឆ្នាំ២០២៤ បានកើនឡើងរហូតដល់៥% ។

ទោះយ៉ាងណា ការលាលែងពីតួនាទីជាមន្ត្រីពិសេសរបស់រដ្ឋាភិបាលអាមេរិក ពុំមានន័យថា ក្រសួងប្រសិទ្ធភាពរបស់រដ្ឋាភិបាល (DOGE) នឹងបញ្ចប់ដំណើរការត្រឹមនេះទេ ។ បើតាមបទបញ្ជារបស់លោក Trump ដែលបានចុះហត្ថលេខាកាលពីថ្ងៃទី២០ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ គឺកំណត់ឱ្យភារកិច្ចរបស់ក្រុមមន្ត្រី DOGE មានតួនាទីសន្សំសំចៃប្រាក់រដ្ឋាភិបាល រហូតដល់ថ្ងៃទី៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ។

គួរបញ្ជាក់ថា តាំងពីលោក Elon Musk បំពេញតួនាទីជាមន្ត្រីពិសេសក្នុងក្រសួងប្រសិទ្ធភាពរបស់រដ្ឋាភិបាលអាមេរិក បានធ្វើឱ្យចំនួនលក់រថយន្ត Tesla ធ្លាក់ចុះខ្លាំង ។ នៅតាមរដ្ឋជាច្រើនបានប្រឆាំងនឹងរថយន្ត Tesla ដោយការដាក់គ្រាប់បែកផ្ទុះ និងដុតរថយន្តជាបន្តបន្ទាប់ ដោយសារមនុស្សមួយចំនួនពុំពេញចិត្តនឹងលោក Elon Musk កាត់បន្ថយការចំណាយប្រាក់រដ្ឋាភិបាល និងរំលាយស្ថាប័នរដ្ឋជាច្រើន ៕

ប្រទេសថៃ ៖ ក្រោយពីទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ រងឥទ្ធិពលគ្រោះរញ្ជួយដីខ្លាំងក្លាពីមីយ៉ាន់ម៉ា ដែលធ្វើឱ្យអគារចាស់ថ្មីជាច្រើនកន្លែងក្នុងទីក្រុងបាងកក មានស្នាមប្រេះ និងផ្អៀង ជាពិសេស អគារខុនដូខ្ពស់ៗ ធ្វើឱ្យពលរដ្ឋថៃលែងចង់រស់នៅទីក្រុងនេះ ។ មនុស្សជាច្រើនងាកមកចាប់អារម្មណ៍ទិញលំនៅឋាន និងខុនដូតាមបណ្តាខេត្ត ជាពិសេស ភូមិភាគឦសាន ។ វាធ្វើឱ្យលំនៅឋាន និងខុនដូភូមិភាគឦសានចាប់ផ្តើមមានទីផ្សារក្រោយរញ្ជួយដី ក្នុងនោះខេត្តខនគេន គឺជាគោលដៅចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងជាងគេ ។

គ្រោះរញ្ជួយដីកើតឡើងនៅមីយ៉ាន់ម៉ា កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៥ បានធ្វើឱ្យកក្រើកបណ្តាខេត្តជាច្រើនរបស់ថៃ ហើយអគារខ្ពស់ៗជាច្រើននៅទីក្រុងបាងកក មានស្នាមប្រេះ និងផ្អៀងជាបន្តបន្ទាប់ ។ រីឯអគារការិយាល័យត្រួតពិនិត្យប្រាក់រញ្ជួយដី ក្នុងតំបន់ចាក់តុចាក់ បានបាក់រលំទាំងស្រុងបណ្តាលឱ្យមនុស្សស្លាប់ និងរងរបួសជាច្រើននាក់ បច្ចុប្បន្ន ភ្នាក់ងារសង្គ្រោះកំពុងស្វែងរកមនុស្សជាង៧០នាក់ ដែលជាប់នៅក្រោមអគារនេះ ។

ហេតុការណ៍រញ្ជួយដីនៅទីក្រុងបាងកក បានធ្វើឱ្យពលរដ្ឋថៃជាច្រើនងាកមកចាប់អារម្មណ៍ទិញលំនៅឋាន និងខុនដូនៅភូមិភាគឦសាន ពីព្រោះភូមិភាគនេះមានឱកាសកើតរញ្ជួយដីតិចតួច ឬពុំកើតរញ្ជួយដី បើធៀបនឹងភូមិភាគផ្សេងៗ ។

លោក ឆាន់ណារ៉ុង ប៊ុរិសាក់ត្រាគូន ប្រធានកិត្តិយសសភាពាណិជ្ជកម្មខេត្តខនគេន ឱ្យដឹងថា លោកសោកស្តាយចំពោះការបាក់រលំ និងខូចខាតអគារនៅប្រទេសថៃ ប៉ុន្តែអគារជាច្រើនកន្លែងរងផលប៉ះពាល់តិចតួច ។ គ្រោះរញ្ជួយដីនៅមីយ៉ាន់ម៉ាមានឥទ្ធិពលមកលើខេត្តរបស់ថៃភាគខាងជើង, កណ្តាល រហូតដល់ទីក្រុងបាងកក ខណៈខេត្តភាគឦសានរងឥទ្ធិពលតិចតួចប៉ុណ្ណោះ ជាក់ស្តែង អគារតូច-ធំនៅខេត្តខនគេន ពុំខូចខាតដោយសាររញ្ជួយដីឡើយ ។ ដូចគ្នានេះ លំនៅឋាន និងខុនដូ ក្រោយពីការត្រួតពិនិត្យលម្អិត គឺគ្មានខូចខាតអ្វីទាំងអស់ ។

អចលនទ្រព្យនៅប្រទេសថៃ នឹងមានផលប៉ះពាល់មួយរយៈក្រោយរញ្ជួយដី ពលរដ្ឋថៃខ្លះកំពុងសម្រេចចិត្ត តើគួររស់នៅបែបណា? តើគួរបន្តរស់នៅអគារខ្ពស់ៗក្នុងទីក្រុងធំ ឬរស់នៅអគារទាបវិញ ។ ប៉ុន្តែមនុស្សមួយចំនួនទៀតគិតថា ចង់ផ្លាស់ប្តូរទីលំនៅចេញពីទីក្រុងបាងកក ហើយមករស់នៅភូមិភាគឦសាន ។ វាដូចកន្លងមក ពេលទីក្រុងបាងកកលិចទឹកខ្លាំង មនុស្សម្នាបានប្តូរទីលំនៅមកភូមិភាគឦសានច្រើនណាស់ ។ រីឯពេលជំងឺកូវីដ-១៩ ឆ្លងរាតត្បាត អ្នកចាកចេញពីទីក្រុងបាងកក ក៏ច្រើនដែរ ពីព្រោះការរស់នៅទីក្រុងធំគ្មានសុវត្ថិភាព ។

ខនគេន គឺជាខេត្តមានទីតាំងនៅចំណុចកណ្តាលភូមិភាគឦសាន ហើយខេត្តនេះសម្បូរមន្ទីរពេទ្យ សាលារៀន និងមជ្ឈមណ្ឌលសុខភាពផ្សេងៗ ពុំចាញ់ទីក្រុងធំទេ ។ កត្តាទាំងនេះបានអំណោយផលដល់វិស័យអចលនទ្រព្យ ប៉ុន្តែវាពុំកើនឡើងខ្លាំងភ្លាមៗទេ ពីព្រោះបច្ចុប្បន្ន សេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារនីមួយៗធ្លាក់ចុះ ហើយការទិញលំនៅឋានថ្មីពុំងាយស្រួលទេ ។

ការជ្រើសរើសទិញលំនៅឋាន ឬខុនដូ គឺពាក់ព័ន្ធនឹងប្រាក់ចំណូលគ្រួសារ ហើយក៏ត្រូវកំណត់ផែនការរយៈពេលយូរក្នុងការសម្រេចចិត្តទិញលំនៅឋាន ។ បច្ចុប្បន្ន ពុំទាន់មានគម្រោងសាងសង់លំនៅឋានថ្មីៗទេ ដោយសារកត្តាសេដ្ឋកិច្ច ប្រាក់ចំណូល ប៉ុន្តែវាជាសញ្ញាវិជ្ជមាន នាថ្ងៃអនាគត ។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់លោក ឆាន់ណារ៉ុង ៕