នៅថ្ងៃទី២៣ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ មេដឹកនាំបណ្តាញនិស្សិត និងប្រជាជនដើម្បីកំណែទម្រង់ប្រទេសថៃ បានដឹកនាំពលរដ្ឋថៃមួយក្រុមធ្វើបាតុកម្មមុខស្ថានទូតអាមេរិកនៅទីក្រុងបាងកក ដោយទាមទារឱ្យលោកប្រធានាធិបតី Donald Trump បញ្ចប់សង្គ្រា.មជាមួយអ៊ីរ៉ង់ដោយឥតលក្ខខណ្ឌជាបន្ទាន់ និងងាកមកចរចាបើកច្រកសមុទ្រ Hormuz ពីព្រោះសង្គ្រា.មធ្វើឱ្យពិភពលោក រួមទាំងប្រទេសថៃ មានវិបត្តិថាមពល និងប្រេងឥន្ធនៈ ។ មេដឹកនាំបាតុក.ម្មបានអានសេចក្តីថ្លែងការណ៍នៅមុខស្ថានទូតអាមេរិក និងគ្មានអំពើហិ.ង្សាណាមួយកើតឡើងទេ ដោយសារមានកម្លាំងសមត្ថកិច្ចជាច្រើននាក់រៀបចំសណ្តាប់ធ្នាប់ ។

មេដឹកនាំបណ្តាញនិស្សិត និងប្រជាជនដើម្បីកំណែទម្រង់ប្រទេសថៃ បានអានលិខិតនៅមុខស្ថានទូតអាមេរិក ដែលមានខ្លឹមសារថា តាំងពីលោកប្រធានាធិបតី Trump ឡើងកាន់តំណែងអាណត្តិទី២ កាលពីថ្ងៃទី២០ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ បង្កឱ្យមានការល្មើសទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិកើតឡើងជាច្រើន ដោយពួកគេចោទប្រកាន់លោក Trump ដាក់សម្ពាធលើប្រទេសផ្សេងៗតាមរយៈការដំឡើងពន្ធទំនិញបណ្តាលឱ្យមានសង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្ម ។

ពួកគេចោទប្រកាន់ទៀតថា លោក Trump បានប្រើប្រាស់ឥទ្ធិពលលើប្រទេសផ្សេង ដូចជា ៖ វេណេស៊ុយអេឡា ព្រមទាំងសហការជាមួយនាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែល លោក Benjamin Netanyahu ធ្វើសង្គ្រាមជាមួយអ៊ីរ៉ង់កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែកុម្ភៈ បណ្តាលឱ្យមេដឹកនាំអ៊ីរ៉ង់ជាច្រើនរូបស្លាប់ រួមទាំងកូនសិស្សអ៊ីរ៉ង់១៤៧នាក់ទៀត ។ លើសពីនេះ សង្គ្រាមបង្កឡើងដោយអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល ប៉ះពាល់ដល់ថាមពលលើពិភពលោក និងតម្លៃទំនិញឡើងថ្លៃ រួមទាំងទំនិញនៅប្រទេសថៃ ។ សូម្បីតែពលរដ្ឋអាមេរិកក៏មិនគាំទ្រឱ្យមេដឹកនាំពួកគេធ្វើសង្គ្រាមជាមួយអ៊ីរ៉ង់ដែរ បច្ចុប្បន្ន ពិភពលោក និងមនុស្សជាច្រើនបានរងផលប៉ះពាល់ដោយសារសង្គ្រាមនេះ ។

បណ្តាញនិស្សិត និងប្រជាជនដើម្បីកំណែទម្រង់ប្រទេសថៃ ដែលតំណាងឱ្យពលរដ្ឋថៃរងនូវផលប៉ះពាល់ដោយសារសង្គ្រាម បានទាមទារឱ្យលោកប្រធានាធិបតី Trump និងនាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែល លោក Netanyahu បញ្ចប់សង្គ្រាមជាមួយអ៊ីរ៉ង់ដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌដើម្បីបញ្ចប់វិបត្តិថាមពលលើពិភពលោក ។

គួរបញ្ជាក់ថា ការធ្វើបាតុកម្មនេះគ្មានអំពើហិង្សាណាមួយកើតឡើងទេ ដោយសារមានកម្លាំងសមត្ថកិច្ចប្រមាណ៦០នាក់ ចុះមករៀបចំសណ្តាប់ធ្នាប់ ព្រមទាំងគ្រប់គ្រងចំនួនពលរដ្ឋចូលរួមបាតុកម្ម ៕

បន្ទាប់ពីឃើញអ៊ីរ៉ង់ប្រកាសប្រមូលប្រាក់ពីនាវាដឹកប្រេងឥន្ធនៈ និងទំនិញផ្សេងៗដែលឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រ Hormuz ឥណ្ឌូណេស៊ីក៏ចង់ធ្វើតាមអ៊ីរ៉ង់ដែរ ដោយនៅថ្ងៃទី២២ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុឥណ្ឌូណេស៊ីលើកឡើងពីគំនិតតម្រូវឱ្យនាវាដែលឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រ Malacca ត្រូវតែបង់ប្រាក់ ប៉ុន្តែក៏ផ្លាស់ប្តូរគំនិតនេះវិញ បន្ទាប់ពីម៉ាឡេស៊ី និងសិង្ហបុរី ជំទាស់ ដោយលើកយកហេតុផលកត្តាច្បាប់ និងទីតាំងភូមិសាស្ត្រ ។

វាបានក្លាយជាប្រធានបទថ្មីជជែកគ្នាក្នុងតំបន់ បន្ទាប់ពីឥណ្ឌូណេស៊ីមានគម្រោងប្រមូលប្រាក់ពីនាវាផ្សេងៗដែលឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រ Malacca ដែលជាផ្លូវពាណិជ្ជកម្មដ៏សំខាន់មួយរបស់ពិភពលោក ។ ម៉ាឡេស៊ី និងសិង្ហបុរី បានប្រឆាំងនឹងគំនិតនេះថា ឥណ្ឌូណេស៊ីមិនអាចប្រមូលប្រាក់ពីនាវាបានទេ ដោយសារវាពាក់ព័ន្ធនឹងកត្តាច្បាប់ និងនយោបាយអន្តរជាតិ ។

ការប្រមូលប្រាក់ពីនាវាឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រ Malacca គឺជាការស្នើរបស់រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុឥណ្ឌូណេស៊ី លោក Purbaya Yudhi Sadewa ក្នុងអំឡុងពេលលោកចូលរួមសិក្ខាសាលានៅទីក្រុងហ្សាកាតា កាលពីថ្ងៃទី២២ ខែមេសា ។ លោកថា ឥណ្ឌូណេស៊ីគួរតែប្រើប្រាស់ប្រយោជន៍ពីច្រកសមុទ្រ Malacca ដែលជាទីតាំងថាមពល និងផ្លូវភ្ជាប់ពាណិជ្ជកម្មលើពិភពលោក ។

លោកបន្តថា នាវាជាច្រើនបានឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រ Malacca ដោយគ្មានការបង់ប្រាក់ តើវាសមស្របដែរឬទេ ដែលនាវាទាំងនោះអាចឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រដោយសេរី? លោកចង់ឱ្យឥណ្ឌូណេស៊ីប្រមូលប្រាក់ពីនាវាឆ្លងកាត់ ហើយនឹងយកប្រាក់ទៅបែងចែកជាមួយម៉ាឡេស៊ី និងសិង្ហបុរី ។

រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុឥណ្ឌូណេស៊ីបានលើកឡើងពីអ៊ីរ៉ង់ ដែលប្រកាសប្រមូលប្រាក់ពីនាវាឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រ Hormuz ស្របពេលស្ថានការណ៍ថាមពលតានតឹងលើពិភពលោក ។ បន្ទាប់ពីឥណ្ឌូណេស៊ីចង់ប្រមូលប្រាក់ដូចអ៊ីរ៉ង់ ម៉ាឡេស៊ី និងសិង្ហបុរី ដែលជាមានព្រំដែនជាប់ច្រកសមុទ្រ Malacca បានជំទាស់យ៉ាងដាច់អលង្ការ ដោយសិង្ហបុរីថា នាវាប្រទេសនានាមានសិទ្ធិឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រនេះ ហើយសិង្ហបុរីនឹងមិនសហការជាមួយឥណ្ឌូណេស៊ីទេ ។

រីឯម៉ាឡេស៊ីថា ការសម្រេចចិត្តណាមួយពាក់ព័ន្ធនឹងច្រកសមុទ្រ Malacca មិនអាចធ្វើជាឯកតោភាគីបានឡើយ និងត្រូវមានការយល់ព្រមពីគ្រប់ប្រទេសពាក់ព័ន្ធ ។ បន្ទាប់ពីប្រទេសទាំងពីរប្រឆាំងបែបនេះ ធ្វើឱ្យឥណ្ឌូណេស៊ីបោះបង់គំនិតរបស់ខ្លួនវិញ និងទទួលស្គាល់ថា បើទោះជាឥណ្ឌូណេស៊ីអាចប្រមូលប្រាក់ពីនាវាផ្សេងៗ ប៉ុន្តែការអនុវត្តជាក់ស្តែង មិនអាចធ្វើបានដោយសារមានឧបសគ្គផ្នែកច្បាប់ និងទីតាំងភូមិសាស្ត្រ ។

គួរបញ្ជាក់ថា ច្រកសមុទ្រ Malacca ស្ថិតនៅក្រោមគោលការណ៍អនុញ្ញាតឱ្យនាវាប្រទេសទាំងឡាយអាចឆ្លងកាត់ដោយសេរីស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ ទើបធ្វើឱ្យឥណ្ឌូណេស៊ីមិនអាចទាមទារឱ្យនាវាបង់ប្រាក់ និងត្រូវមានការយល់ព្រមពីគ្រប់ប្រទេសពាក់ព័ន្ធ ៕

សង្គ្រា.មរវាងរុស្ស៊ី និងអ៊ុយក្រែនបានអូសបន្លាយពេលជាច្រើនឆ្នាំ ទោះជាសហរដ្ឋអាមេរិកព្យាយាមសម្របសម្រួលការចរចាបញ្ចប់សង្គ្រា.ម និងបង្កើនការដាក់សម្ពាធលើរដ្ឋាភិបាលរុស្ស៊ីក្តី ប៉ុន្តែការចរចារវាងប្រទេសទាំងពីរបរាជ័យជាច្រើនលើក ដោយសាររុស្ស៊ីទាមទារកាន់កាប់ទឹកដីអ៊ុយក្រែន ខណៈអ៊ុយក្រែនអំពាវនាវជាច្រើនលើកទៅកាន់សហរដ្ឋអាមេរិក និងអន្តរជាតិ ឱ្យងាកមកចាប់អារម្មណ៍សង្គ្រា.មនេះឡើងវិញ ព្រោះតែមិនចង់បាត់បង់ជីវិតមនុស្សបន្តទៀត ។ កាលពីថ្ងៃទី២១ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ អ៊ុយក្រែនស្នើឱ្យអន្តរជាតិជួយរៀបចំកិច្ចប្រជុំកំពូលរវាងមេដឹកនាំខ្លួនជាមួយមេដឹកនាំរុស្ស៊ី ដើម្បីចរចា​គ្នាឱ្យមានកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាព ។

រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសអ៊ុយក្រែន លោក Andrii Sybiha កាលពីថ្ងៃទី២១ ខែមេសា បានស្នើឱ្យអន្តរជាតិរៀបចំកិច្ចប្រជុំកំពូលរវាងប្រធានាធិបតីអ៊ុយក្រែន លោក Volodymyr Zelenskyy ជាមួយប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ី លោក Vladimir Putin ដើម្បីជំរុញកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងសម្របសម្រួលរបស់អន្តរជាតិដឹកនាំដោយសហរដ្ឋអាមេរិកឈានទៅបញ្ចប់សង្គ្រាមរុស្ស៊ី-អ៊ុយក្រែនដែលអូសបន្លាយអស់រយៈពេលជាង៤ឆ្នាំ ។

សេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសអ៊ុយក្រែនបញ្ជាក់ថា អ៊ុយក្រែនបានស្នើឱ្យតួកគីធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះរៀបចំកិច្ចប្រជុំកំពូលរវាងលោក Zelenskyy ជាមួយលោក Putin ព្រមទាំងទំនាក់ទំនងទៅកាន់ប្រទេសជាច្រើនទៀតឱ្យធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះរៀបចំកិច្ចប្រជុំកំពូលនេះដែរ ។

រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសអ៊ុយក្រែន លោក Sybiha បញ្ជាក់ថា អ៊ុយក្រែននឹងពិចារណាពីទីតាំងកិច្ចប្រជុំកំពូលរវាងលោក Zelenskyy ជាមួយលោក Putin ប៉ុន្តែមិនប្រជុំនៅរុស្ស៊ី ឬបេឡារុសដែលជាសម្ព័ន្ធជិតស្និទ្ធរបស់រុស្ស៊ីទេ ។ កិច្ចប្រជុំទល់មុខគ្នារវាងមេដឹកនាំអ៊ុយក្រែន-រុស្ស៊ី គឺដើម្បីបញ្ចប់សង្គ្រាមរវាងប្រទេសទាំងពីរដែលអូសបន្លាយអស់រយៈពេលជាង៤ឆ្នាំ ។ កាលពីឆ្នាំ២០២៥ សហរដ្ឋអាមេរិកបានជួយសម្របសម្រួលបញ្ចប់សង្គ្រាម ប៉ុន្តែការចរចាទទួលបានលទ្ធផលតិចតួច ដោយសាររុស្ស៊ីទាមទារកាន់កាប់ទឹកដីអ៊ុយក្រែន ។

ទោះជាលោក Zelenskyy យល់ព្រមឈប់បាញ់ដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌជាមួយរុស្ស៊ីតាមការស្នើរបស់ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Donald Trump ប៉ុន្តែលោក Putin បែរជាបដិសេធ ។ អ្នកវិភាគយល់ថា ការបដិសេធនេះ ដោយសារលោក Putin មើលឃើញប្រទេសរបស់ខ្លួនមានប្រៀបជាង បន្ទាប់ពីការផ្តល់ថវិកា និងកម្លាំងកងទ័ពពីបណ្តាប្រទេសសម្ព័ន្ធមិត្តមកជួយអ៊ុយក្រែនតិចជាងមុន ដែលធ្វើឱ្យអ៊ុយក្រែនមិនអាចទប់ទល់នឹងការវាយប្រហារពីរុស្ស៊ី ។

ចំណែកអគ្គលេខាធិការក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខរុស្ស៊ី លោក Sergey Shoigu កាលពីខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ បានចោទប្រកាន់អ៊ុយក្រែនបង្កើនការវាយប្រហាររុស្ស៊ីតាមផ្លូវអាកាសរហូតដល់ជាង២ម៉ឺន ៣ពាន់លើកកាលពីឆ្នាំ២០២៥ ខណៈឆ្នាំ២០២៤ អ៊ុយក្រែនវាយប្រហាររុស្ស៊ីតាមផ្លូវអាកាសត្រឹមតែ៦,២០០លើកប៉ុណ្ណោះ ។

គួរបញ្ជាក់ថា ជាច្រើនខែកន្លងមកនេះ ជំនួបចរចារវាងសហរដ្ឋអាមេរិក អ៊ុយក្រែន និងរុស្ស៊ី មិនទាន់ទទួលបានលទ្ធផលជាក់ស្តែងណាមួយនៅឡើយទេ ខណៈរដ្ឋាភិបាលក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនកំពុងផ្តោតទៅលើសង្គ្រាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ាដែលផ្ទុះឡើងកាលពីចុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ ៕

គ្រាន់តែរឿងបិទច្រកសមុទ្រមួយធ្វើឲ្យពិភពលោករង្គោះរង្គើររកដំណោះស្រាយមិនទាន់ចេញផង ឥឡូវអ៊ីរ៉ង់ស្រាប់តែលើកយកចំណុចរសើបថ្មីមកដាក់សម្ពាធបន្ថែមទៀត ដោយគំរាមថានឹងធ្វើការទម្លាក់គ្រាប់បំផ្ទុះ កាត់ផ្ដាច់ខ្សែកាបអ៊ីនធឺណិតក្រោមសមុទ្រនៅឈូងសមុទ្រពែរ្ស ដែលអាចបង្កឲ្យប្រទេសមួយចំនួនគ្មានអ៊ីនធឺណិតប្រើប្រាស់ និងមានភាពរអាក់រអួលនៅទូទាំងពិភពលោក។

យោងតាមការចុះផ្សាយរបស់ The MES Times និង The Times of India នៅថ្ងៃព្រហស្បត្តិ៍ ទី២៣ ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានអ៊ីរ៉ង់បានរាយការណ៍ថា កងឆ្មាំបដិវត្តន៍អ៊ីរ៉ង់ (IRGC) បានចេញការព្រមានមួយ ដោយបង្ហាញថា ខ្សែកាបទិន្នន័យក្រោមសមុទ្រដែលរត់កាត់ច្រកសមុទ្រហ័រមូស នឹងក្លាយជាគោលដៅដែលងាយរងគ្រោះខ្លាំងចំពោះសកម្មភាពដោយចៃដន្យ ឬដោយចេតនា។

បន្ថែមលើនោះ របាយការណ៍ដែលបានចេញផ្សាយកាលពីថ្ងៃពុធដោយទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មាន Tasnim បានព្រមានថា “ការខូចខាតក្នុងពេលដំណាលគ្នាចំពោះខ្សែកាបសំខាន់ៗជាច្រើន” អាចបង្កឱ្យមានការដាច់ចរន្តអគ្គិសនីនៅតំបន់ទូទាំងឈូងសមុទ្រពែរ្ស ដែលជាសញ្ញាបង្ហាញថា ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធឌីជីថលដ៏សំខាន់នេះឥឡូវនេះអាចប្រឈមនឹងហានិភ័យ។

ខណៈដែលបច្ចុប្បន្នមិនទាន់មានខ្សែណាមួយត្រូវបានកាត់ផ្តាច់ អ្នកវិភាគយល់ឃើញថា ចលនានេះជាសញ្ញាយុទ្ធសាស្ត្រក្នុងអំឡុងពេលមានភាពតានតឹងក្នុងតំបន់កើនឡើង។ ប្រសិនបើខ្សែសំខាន់ៗជាច្រើននៅឈូងសមុទ្រត្រូវបានខូចខាត ប្រទេសដូចជាអារ៉ាប់រួម អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត កាតា បារ៉ែន គុយវ៉ែត អ៊ីរ៉ាក់ និងអ៊ីរ៉ង់អាចប្រឈមនឹងល្បឿនអ៊ីនធឺណិតយឺត ការដាច់សេវា និងរំខានដល់ដំណើរការរបស់ធនាគារ ដែលពន្យារពេលក្នុងការទូទាត់តាមប្រព័ន្ធឌីជីថល។ ជាមួយគ្នានេះ ក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាធំៗដែលប្រើប្រាស់មជ្ឈមណ្ឌលទិន្នន័យដែលមានមូលដ្ឋាននៅឈូងសមុទ្រក៏អាចរងផលប៉ះពាល់ផងដែរ។

គួរជម្រាបថា ខ្សែបណ្ដាញអុបទិកក្រោមបាតសមុទ្រទាំងនេះ គឺជាឆ្អឹងខ្នងលាក់កំបាំងនៃអ៊ីនធឺណិតសកល ដែលពួកវាផ្ទុកទិន្នន័យយ៉ាងច្រើនរវាងអាស៊ី អឺរ៉ុប មជ្ឈិមបូព៌ា និងអាហ្វ្រិកជារៀងរាល់វិនាទី។ ដូច្នេះហើយ អ្នកប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណិតនៅទូទាំងពិភពលោកអាចនឹងជួបប្រទះជាមួយបញ្ហាកម្មវិធីដំណើរការយឺត ការហៅជាវីដេអូយឺត ប្រតិបត្តិការហិរញ្ញវត្ថុយឺត និងសេវាកម្ម cloud មិនស្ថិតស្ថេរ ប្រសិនបើការរំខានរីករាលដាល។

សម្រាប់ពេលនេះ ការគំរាមកំហែងនៅតែជាការព្រមាននៅឡើយ ប៉ុន្តែវាបានលាតត្រដាងការពិតដែលកំពុងកើនឡើងថានៅក្នុងពិភពលោកសព្វថ្ងៃនេះ សង្គ្រាមលែងត្រូវបានប្រយុទ្ធតែនៅលើដី ឬនៅលើអាកាសទៀតហើយ ប៉ុន្តែក៏ស្ថិតនៅក្រោមសមុទ្រជ្រៅផងដែរ ហើយរាល់ការរំខានដល់ណាមួយដល់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទាំងនោះនឹងនាំឲ្យរបត់សង្គមមានការប្រែប្រួលនឹកស្មានមិនដល់៕