នេះហើយជាលទ្ធផលនៃសង្រ្គា.ម! ត្រឹមរយៈពេលតែ ២ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ បន្ទាប់ពីប្រទេសអ៊ីរ៉ង់បានបញ្ជូនគ្រាប់មីស៊ីលទៅកម្ទេចផ្នែកខ្លះនៃប្រទេសអារ៉ាប់រួម, ទីក្រុងឌូបៃ ដែលជាធម្មតាគឺជាមជ្ឈមណ្ឌលទេសចរណ៍ និងការធ្វើដំណើរដ៏មមាញឹកបំផុតមួយនៅមជ្ឈិមបូព៌ា បានប្រែក្លាយទៅជាទីក្រុងខ្មោចដ៏ស្ងប់ស្ងាត់ភ្លាមៗ ក្រោយអាជ្ញាធរបានប្រកាសបិទដែនអាកាស និងបញ្ឈប់ប្រតិបត្តិការហោះហើរ ឬធ្វើដំណើរទៅមក ជំរុញឲ្យទីក្រុងដ៏ប្រណិតមួយនេះធ្លាក់ទៅក្នុងសភាពដ៏ស្ងាត់ជ្រងុំ។

យោងតាមការចេញផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេសគិតត្រឹមថ្ងៃទី២ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ នេះ ដងផ្លូវ មជ្ឈមណ្ឌលផ្សារទំនើប និងឆ្នេរខ្សាច់ដែលជាធម្មតាតែងមានមនុស្សម្នារធ្វើសកម្មភាពយ៉ាងអ៊ូអររបស់ទីក្រុងឌូបៃ ហាក់ដូចជាស្ងប់ស្ងាត់ខុសពីធម្មតា ដោយប្រជាជនជាច្រើនបង្ខំចិត្តសម្ងំនៅក្នុងផ្ទះ ឬស្វែងរកកន្លែងជ្រកកោនសុវត្ថិភាព ខណៈដែលការជូនដំណឹងអំពីការវាយប្រហារតាមអាកាសនៅតែបន្ត។

តាមរយៈរូបភាព និងការបង្ហោះរបស់អ្នកដែលកំពុងស្នាក់នៅទីក្រុងឌូបៃជាច្រើនបានបង្ហាញថា មនុស្សមួយចំនួនបានប្រញាប់ប្រញាល់ទៅផ្សារទំនើបដើម្បីទិញទំនិញប្រើប្រាស់ចាំបាច់មករក្សាទុក។ ចំណែកការដឹកជញ្ជូនអាហារតាមអនឡាញ បានកត់ត្រាការពន្យារពេលដោយសារតែតម្រូវការកើនឡើងហួសប្រមាណ។ ជាមួយគ្នានេះ នៅក្នុងសង្កាត់ដែលធ្លាប់តែមានមនុស្សច្រើនដើរអ៊ូអរពេញដងផ្លូវរហូតដល់យប់ជ្រៅ ឥឡូវនេះប្រែជាទទេស្អាតគ្មានសូម្បីតែសម្លេងមនុស្សជជែកគ្នា។

ជាមួយគ្នានេះដែរ បើទោះជាទីក្រុងឌូបៃមានប្រព័ន្ធការពារផ្លូវអាកាសទំនើបអាចស្ទាក់ចាប់គ្រាប់ផ្លោងចូលភាគច្រើនក៏ដោយ ប៉ុន្តែកម្ទេចកម្ទីដែលសេសសល់ពីការស្ទាក់ចាប់ទាំងនោះ បានបង្កឱ្យមានអគ្គីភ័យនៅតាមទីតាំងសំខាន់ៗដូចជាតំបន់ Palm Jumeirah ហើយបំណែកមួយចំនួនទៀតបានធ្លាក់ទៅបំផ្លាញផ្នែកខ្លះនៃអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិឌូបៃ និងសណ្ឋាគារ Burj Al Arab ដ៏ល្បីល្បាញ ហើយអាជ្ញាធរបានរាយការណ៍ពីអ្នករបួស និងការខូចខាតហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ទោះបីជាពួកគេបានខិតខំធានាដល់សាធារណជន និងរក្សាសណ្តាប់ធ្នាប់ក៏ដោយ។

ជាមួយនឹងការរួមបញ្ចូលគ្នានៃការលុបចោលជើងហោះហើរ ការបិទអាជីវកម្ម និងការជូនដំណឹងសន្តិសុខនៅក្នុងកម្រិតខ្ពស់ បានធ្វើឱ្យទីក្រុងឌូបៃបច្ចុប្បន្ននេះប្រែក្លាយស្ទើរតែដូចជា “ទីក្រុងខ្មោច” ទាំងស្រុង និងសូម្បីតែនៅក្នុងរដូវទេសចរណ៍កំពូលក៏ដោយ។ ការផ្លាស់ប្តូរភ្លាមៗនេះបង្ហាញពីរបៀបដែលជម្លោះក្នុងតំបន់អាចប៉ះពាល់យ៉ាងឆាប់រហ័សដល់សកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ច និងជីវិតប្រចាំថ្ងៃនៅក្នុងទីក្រុងដែលត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាទីក្រុងមួយក្នុងចំណោមទីក្រុងដែលមានសុវត្ថិភាព និងមានស្ថេរភាពបំផុតនៅក្នុងឈូងសមុទ្រមជ្ឈិមបូព៌ា៕

តើសង្គ្រាមលោកលើកទី៣ នឹងផ្ទុះឡើងក្នុងពេលឆាប់ៗនេះហើយមែនទេ? បន្ទាប់ពីមេដឹកនាំអ៊ីរ៉ងត្រូវបានសម្លា.ប់ភ្លាមៗ ឥឡូវនេះក្រុមប្រដាប់អាវុធលីបង់ Hezbollah បានប្រកាសជាផ្លូវការថា ពួកគេនឹងចូលរួមយ៉ាងពេញទីជាមួយអ៊ីរ៉ង់បើកការប្រឆាំងនឹងអ៊ីស្រាអែល ព្រមទាំងសហរដ្ឋអាមេរិក ជុំវិញការវា.យប្រហារដែលឈានដល់ការសម្លា.ប់មេដឹកនាំកំពូល អាលី ខាមេនី ។ នេះជាសញ្ញាឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពតានតឹងថាកំពុងតែមានការកើនឡើង ស្របពេលដែលប្រទេសជាច្រើនចាប់ផ្ដើមលូកដៃចូលក្នុងសង្រ្គាមរវាងអ៊ីរ៉ង អ៊ីស្រាអែល និងសហរដ្ឋអាមេរិក។

យោងតាមសេចក្ដីរាយការណ៍របស់ទីភ្នាក់ងារ Al Jazeera នៅថ្ងៃទី២ ខែមីនានេះបានឲ្យដឹងថា ក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធប្រដាប់អាវុធ ហេសបូឡាហ៍ នៅក្នុងប្រទេសលីបង់បានសន្យាថា នឹងបំពេញកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួនក្នុងការ “ប្រឈមមុខនឹងការឈ្លានពាន” បន្ទាប់ពីការវាយប្រហារដោយអ៊ីស្រាអែល និងសហរដ្ឋអាមេរិកបានសម្លាប់មេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់ អាយ៉ាតូឡាហ៍ អាលី ខាមេនី។

អគ្គលេខាធិការរបស់ហេសបូឡា លោក ណាអ៊ីម កាសេម បាននិយាយថា ក្រុមនេះនឹងអនុវត្ត «កាតព្វកិច្ចប្រឈមមុខនឹងការឈ្លានពាន» ហើយនឹងមិនបោះបង់ចោល «វិស័យកិត្តិយស និងការតស៊ូ» ឡើយ ដោយបានកំណត់ជំហររបស់ខ្លួនថាជាការគាំទ្រដល់អ៊ីរ៉ង់ និងការតស៊ូប្រឆាំងនឹងអ្វីដែលខ្លួនហៅថា អរិភាពរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ រហូតមកដល់ពេលនេះ ក្រុមហេសបូឡា ដែលធ្វើប្រតិបត្តិការជាកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធឯករាជ្យភាគច្រើននៅក្នុងប្រទេសលីបង់ មិនទាន់បានចាត់វិធានការប្រឆាំងនឹងអ៊ីស្រាអែល ឬទ្រព្យសម្បត្តិរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកនៅឡើយទេ ចាប់តាំងពីការវាយប្រហារបានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃសៅរ៍។

មួយវិញទៀតឥឡូវនេះ ប្រទេសលីបង់កំពុងបន្តការប៉ុនប៉ងរបស់ខ្លួនដើម្បីស្តារឡើងវិញបន្ទាប់ពីសង្គ្រាមរយៈពេលមួយឆ្នាំរវាងហេសបូឡា និងអ៊ីស្រាអែល ដែលបានបញ្ចប់បន្ទាប់ពីបទឈប់បាញ់ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៤។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អ៊ីស្រាអែលបានបន្តវាយប្រហារលើប្រទេសលីបង់ដោយរំលោភលើកិច្ចព្រមព្រៀង និងបានរក្សាប៉ុស្តិ៍យោធាជាច្រើននៅក្នុងទឹកដីលីបង់៕

ស្ថានការណ៍វិវត្តដ៏អា.ក្រ.ក់ដែលមិននឹកស្មានដល់ជុំវិញការវា.យប្រ.ហារដោយយោធាដ៏សា.ហាវឃោ.ឃៅនៅក្នុងជម្លោះរវាងអ៊ីរ៉ង់ ជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក និង អ៊ីស្រាអែល ឥឡូវនេះបានពង្រីកវិសាលភាពរបស់វាយ៉ាងឆាប់រហ័សនិងទូលំទូលាយ ជំរុញឲ្យតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ាទាំងមូលធ្លាក់ចូលទៅក្នុងភាពរង្គោះរង្គើ ខណៈដែលការបិទដែនអាកាស និងការវិធានការសង្គ្រោះបន្ទាន់បានក្លាយជារឿងធម្មតាទៅហើយសម្រាប់ប្រទេសមួយចំនួននៅក្នុងតំបន់នោះ។

យោងតាមការរបាយការណ៍ដែលចេញផ្សាយដោយទីភ្នាក់ងារ Al Jazeera កាលពីថ្ងៃទី១ ខែមីនា ម្សិលមិញនេះបានបង្ហាញថា សំឡេងផ្ទុះនៃគ្រា.ប់បែ.ក និងគ្រាប់មីស៊ីលជាច្រើនត្រូវបានគេឮនៅទូទាំងរដ្ឋឈូងសមុទ្រ ហើយយ៉ាងហោចណាស់មនុស្សបីនាក់ត្រូវបានសម្លា.ប់នៅក្នុងប្រទេសអារ៉ាប់រួម ស្របពេលដែលអ៊ីរ៉ង់បានធ្វើការវាយប្រហារដើម្បីសងសឹកសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល ដែលបានសម្លា.ប់ លោក Ayatollah Ali Khamenei មេដឹកនាំកំពូលនិងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ផ្សេងទៀតរបស់ខ្លួន។

នៅបណ្ដាររដ្ឋជាប់ឈូងសមុទ្រ ប្រទេសនានារួមមានបារ៉ែន អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម កាតា គុយវ៉ែត និងអូម៉ង់ បានពង្រឹងការការពារដែនអាកាស ហើយក្នុងករណីខ្លះ ពួកគេបានរឹតត្បិតដែនអាកាសជាបណ្តោះអាសន្ន។ អាកាសយានដ្ឋាន និងទីក្រុងធំៗបានប្រឈមនឹងការរំខាន ខណៈដែលរដ្ឋាភិបាលជំរុញឱ្យមានភាពស្ងប់ស្ងាត់ និងការប្រុងប្រយ័ត្នបំផុត។ ទោះបីជាស្ថិរភាពផ្ទៃក្នុងនៅតែដដែលក៏ដោយ ក៏ភាពជិតស្និទ្ធនៃសកម្មភាពយោធាបានបង្កើនការព្រួយបារម្ភជាសាធារណជន ជាពិសេសនៅក្នុងវិស័យអាកាសចរណ៍ ពាណិជ្ជកម្ម និងទេសចរណ៍។

ក្រៅពីនេះ ប្រទេសហ្ស៊កដានី ក៏បានចាត់វិធានការសន្តិសុខបង្ការផងដែរ ចំពេលមានការព្រួយបារម្ភអំពីផលប៉ះពាល់នៃការហៀរចេញពីតំបន់របស់ជម្លោះ។ បន្ថែមលើនោះ អារ៉ាប៊ីសាអូឌីតបានចេញមកថ្កោលទោសយ៉ាងខ្លាំងក្លាចំពោះការរំលោភបំពានអធិបតេយ្យភាពក្នុងតំបន់ ហើយកំពុងធ្វើឱ្យមានតុល្យភាពដោយប្រុងប្រយ័ត្នរវាងការទូតជាមួយនឹងការត្រៀមខ្លួនការពារជាតិខ្ពស់។

អ្នកវិភាគនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចបានមើលឃើញថា ផលប៉ះពាល់ក្នុងតំបន់រួមមានការកើនឡើងនៃតម្លៃប្រេង ខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ដែលរំខាន ជើងហោះហើរដែលពន្យារពេល និងការកើនឡើងនៃភាពលំអៀងខាងភូមិសាស្ត្រនយោបាយនឹងកើតឡើងកាន់តែទូលំទូលាយ។

ខណៈពេលដែលបណ្តាញការទូតរបស់ប្រទេសជាច្រើនកំពុងធ្វើការដើម្បីទប់ស្កាត់ការកើនឡើងបន្ថែមទៀតនៃជម្លោះ ស្ថានភាពនេះបានគូសបញ្ជាក់ពីរបៀបដែលសន្តិសុខមជ្ឈិមបូព៌ាបានក្លាយទៅជាមានទំនាក់ទំនងគ្នាទៅវិញទៅមក ដែលជម្លោះរវាងតួអង្គមួយចំនួនអាចប៉ះពាល់យ៉ាងឆាប់រហ័សដល់ស្ថិរភាព សេដ្ឋកិច្ច និងជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់តំបន់ទាំងមូល៕

ត្រៀមខ្លួនហើយឬនៅ? ការផ្លាស់ប្ដូរដ៏ធំសម្រាប់ទីផ្សារអន្តរជាតិនឹងចូលមកដល់នៅក្នុងពេលឆាប់ៗខាងមុខនេះ ព្រោះបើតាមការលើកឡើងរបស់អ្នកជំនាញខាងសេដ្ឋកិច្ចនិងទីផ្សារអន្តរជាតិបានឲ្យដឹងថា តម្លៃទំនិញអន្តរជាតិសំខាន់ៗរួមមានប្រេង និងមាស អាចបន្តហក់ឡើងខ្ពស់កប់មេឃប្រសិនបើជម្លោះមជ្ឈិមបូព៌ា ដែលផ្ទុះឡើងក្រោយអ៊ីស្រាអែល និងសហរដ្ឋអាមេរិករួមដៃគ្នាវាយប្រហារអ៊ីរ៉ង់នោះ បន្តតានតឹងកាន់តែខ្លាំង។

យោងតាមការចុះផ្សាយរបស់ The Global Times បានបង្ហាញថា តម្លៃមាសបានកើនឡើងដល់ជាង 5,278 ដុល្លារក្នុងមួយអោន ដែលជាការកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ចំពេលមានភាពតានតឹងផ្នែកភូមិសាស្ត្រនយោបាយកើនឡើងនៅមជ្ឈិមបូព៌ា។ អ្នកវិភាគបាននិយាយថា តម្លៃមាសអាចឡើងដល់កម្រិតខ្ពស់ថ្មី ប្រសិនបើស្ថានភាពនៅក្នុងតំបន់កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ ខណៈដែលប្រេងឆៅអាចកើនឡើងបន្ថែមទៀត ដោយសារតែការព្រួយបារម្ភអំពីការរំខានដល់ការផ្គត់ផ្គង់ដែលអាចកើតមាន ដោយបន្ថែមថា ក្នុងរយៈពេលខ្លី វាមិនទំនងជាមានផលប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ទៅលើការផ្គត់ផ្គង់ ឬការប្រើប្រាស់ប្រេងសរុបរបស់ប្រទេសចិននោះទេ។

ការផ្លាស់ប្តូរយោធាដែលកំពុងបន្តពាក់ព័ន្ធរវាងអ៊ីរ៉ង់ អ៊ីស្រាអែល និងសហរដ្ឋអាមេរិក រួមជាមួយនឹងការរំខានសន្តិសុខក្នុងតំបន់ដែលប៉ះពាល់ដល់រដ្ឋឈូងសមុទ្រមួយចំនួន បានជំរុញតម្រូវការសម្រាប់លោហៈដ៏មានតម្លៃដែលត្រូវបានគេមើលឃើញថាជារបាំងការពារប្រឆាំងនឹងភាពមិនប្រាកដប្រជា។

មុនការវាយប្រហាររបស់អ៊ីស្រាអែល និងអាមេរិកកាលពីថ្ងៃសៅរ៍ អ្នកជំនាញទីផ្សារបានលើកឡើងរួចហើយថា តម្លៃប្រេងអន្តរជាតិអាចនឹងបន្តហក់ឡើង ប្រសិនបើភាពតានតឹងនៅមជ្ឈិមបូព៌ានៅតែបន្ត។ ពួកគេលើកឡើងថា ភាពតានតឹងអាចរំខានការផ្គត់ផ្គង់ប្រេងចេញពីច្រក Hormuz និងបង្កើនភាពស្រពេចស្រពិលផ្នែកផ្គត់ផ្គង់សកល។

ជាលទ្ធផលនៃការវាយប្រហារទ្រង់ទ្រាយធំរបស់អ៊ីស្រាអែល និងអាមេរិក និងការសងសឹកយ៉ាងចាស់ដៃពីអ៊ីរ៉ង់ ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានរ៉យទ័រ បានរាយការណ៍នៅព្រឹកថ្ងៃអាទិត្យនេះថា ម្ចាស់កប៉ាល់ដឹកប្រេងនានា និងក្រុមហ៊ុនប្រេង និងជួញដូរប្រេងជាច្រើន បានប្រកាសផ្អាកការដឹកជញ្ជូនប្រេងឆៅ ប្រេងឥន្ធនៈ និងឧស្ម័នធម្មជាតិពង្រាវតាមរយៈច្រកសមុទ្រ Hormuz ដោយខ្លាចរងការវាយប្រហារណាមួយកើតឡើង។

ប្រហែល ២០% នៃប្រេងដែលផ្គត់ផ្គង់លើពិភពលោក មកពីបណ្ដាប្រទេសឈូងសមុទ្រពែរ្សរួមមានអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត អារ៉ាប់រួម អ៊ីរ៉ាក់ គុយវ៉ែត និងអ៊ីរ៉ង់ជាដើមនោះ ត្រូវឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រ Hormuz ជារៀងរាល់ថ្ងៃ ខណៈកាតាក៏ដឹកឧស្ម័នធម្មជាតិពង្រាវ (LNG) ក្នុងបរិមាណដ៏ច្រើនកាត់តាមផ្លូវទឹកនេះផងដែរ។

គួរជម្រាបថា បើតាមការយល់ឃើញរបស់អ្នកវិភាគ ជម្លោះភូមិសាស្រ្តនយោបាយនាពេលនេះ បានជាប់ពាក់ព័ន្ធស្ទើរតែគ្រប់ប្រទេសក្នុងតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា ដែលបង្កក្ដីបារម្ភថាសង្រ្គាមអាចរីករាលដាលទូទាំងតំបន់ ហើយបង្កវិនាសសកម្មដល់ជីវិតជនស៊ីវិល សង្គម និងសេដ្ឋកិច្ច។ ភាពមិនប្រាកដប្រជានៃសេដ្ឋកិច្ច និងជម្លោះភូមិសាស្រ្តនយោបាយ ធ្វើឱ្យវិនិយោគិនងាកទៅវិនិយោគលើមាស ដែលគេចាត់ទុកថាជាទ្រព្យសម្បត្តិសុវត្ថិភាព ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យតម្លៃមាសហក់ឡើងទៅតាមនោះដែរ៕