ម្រាមមួយចង្អុលទៅកាន់គេ តែភ្លេចថាម្រាមបីទៀតបែរមករកខ្លួនឯង! ថ្មីៗនេះវោហាសាស្រ្តរបស់នាយករដ្ឋមន្រ្តីអ៊ីស្រាអែល លោក Benjamin Netanyahu បានបង្កឲ្យមានភាពចម្រូងចម្រាស់ជាខ្លាំង តាមរយៈការជំរុញឱ្យអ្នកកាន់សាសនាគ្រិស្តថ្កោលទោសអ៊ីរ៉ង់ចំពោះការធ្វើឲ្យបាត់បង់ជីវិតគ្រិស្តសាសនិកក្នុងសង្គ្រាមដែលខ្លួនវា.យប្រហារលើពលរដ្ឋមូស្លីមដែលកាន់សាសនាឥស្លាមយ៉ាងដំណំ។

យោងតាមសារដែលបានបង្ហោះនៅថ្ងៃទី ៥ ខែមេសា ក្នុងអំឡុងពេលនៃពិធីបុណ្យ Easter ដែលជាថ្ងៃឈប់សម្រាកដ៏សំខាន់មួយរបស់គ្រិស្តសាសនិក លោក Netanyahu បានលើកឡើងថា គ្រិស្តបរិស័ទត្រូវបានគេធ្វើទុក្ខបុកម្នេញនៅទូទាំងមជ្ឈិមបូព៌ា នៅក្នុងប្រទេសស៊ីរី លីបង់ នីហ្សេរីយ៉ា តួកគី និងលើសពីនេះ។ ជាមួយនឹងការលើកឡើងបែបនេះ លោក Netanyahu បានចាត់ទុកសកម្មភាពអ៊ីរ៉ង់ថាជាការបង្កអស្ថិរភាព ដោយអំពាវនាវឱ្យគ្រិស្តបរិស័ទនៅជុំវិញពិភពលោក ចូលរួមថ្កោលទោសនិងប្រឆាំងជាមួយអ៊ីរ៉ង់។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ស្ថានភាពនេះបានបង្កឱ្យមានមតិប្រតិកម្មតបវិញយ៉ាងខ្លាំង ដោយសារមនុស្សជាច្រើនយល់ឃើញថា ជម្លោះដែលពាក់ព័ន្ធនឹងប្រតិបត្តិការយោធាអ៊ីស្រាអែល បានបណ្តាលឱ្យមានអ្នកស្លា.ប់ និងរបួសយ៉ាងច្រើនជាហូរហែរ ហើយភាគច្រើនគឺជាជនជាតិមូស្លីម។ កន្លងមកមានរបាយការណ៍អន្តរជាតិសំខាន់ៗមួយចំនួនបានបង្ហាញថា សោកនាដកម្មទាំងនោះ កំពុងបង្កើនការព្រួយបារម្ភផ្នែកមនុស្សធម៌ និងការពិតដ៏ស្មុគស្មាញនៃសង្គ្រាម។

អ្នកវិភាគនិយាយថា ការសន្ទនាបច្ចុប្បន្នឆ្លុះបញ្ចាំងពីគំរូដ៏ទូលំទូលាយមួយនៅក្នុងជម្លោះសម័យទំនើប ដែលមេដឹកនាំនយោបាយស្វែងរកការគាំទ្រពីអន្តរជាតិដោយអំពាវនាវដល់តម្លៃរួម រួមទាំងអត្តសញ្ញាណសាសនា។ ក្នុងពេលជាមួយគ្នានេះ យុទ្ធសាស្ត្របែបនេះអាចធ្វើឱ្យមានការបែកបាក់កាន់តែស៊ីជម្រៅ និងបង្កឱ្យមានការរិះគន់ ប្រសិនបើពួកគេត្រូវបានគេមើលឃើញថាមើលរំលងផលវិបាកនៃវិបត្តិមនុស្សធម៌។

បញ្ហានេះបានបង្ហាញពីបញ្ហាប្រឈមនៃការធ្វើឱ្យមានតុល្យភាពរវាងសារនយោបាយ ការទូតអន្តរជាតិ និងការពិតនៅលើដី ស្របពេលដែលភាពតានតឹងនៅក្នុងតំបន់នៅតែបន្ត។ ទន្ទឹមគ្នានេះ ការជជែកវែកញែកជុំវិញការកត់សម្គាល់របស់លោក Benjamin Netanyahu ក៏បានគូសបញ្ជាក់ពីភាពរសើបនៃការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងសាសនា និងសង្រ្គា.មនៅក្នុងបរិយាកាសសកលដែលកំពុងស្ថិតក្នុងអស្ថិរភាពផងដែរ៕

សមុទ្រអារ៉ាល់ (Aral Sea) ដែលធ្លាប់តែជាបឹងទឹកប្រៃដីគោកធំជាងគេបំផុតលំដាប់ទី ៤ លើពិភពលោក បានក្លាយជាសក្ខីភាពនៃមហន្តរាយបរិស្ថានដែលបង្កឡើងដោយផ្ទាល់ពីស្នាដៃមនុស្ស។ ប៉ុន្តែនៅដើមឆ្នាំ ២០២៦ នេះ រូបភាពថ្មីនៃសមុទ្រនេះកំពុងបង្ហាញពីតុល្យភាពរវាងការបាត់បង់ដ៏ធំធេង និងក្តីសង្ឃឹមនៃការស្តារឡើងវិញតាមរយៈបច្ចេកវិទ្យា និងការដាំដុះ។

សមុទ្រអារ៉ាល់ គឺជាបឹងទឹកប្រៃដ៏ធំ ដែលព័ទ្ធជុំវិញដោយដីគោក និងមិនមានផ្លូវទឹកភ្ជាប់ទៅកាន់មហាសមុទ្រណាមួយឡើយ។ កាលពីមុនវាមានទំហំដ៏ធំសម្បើម គឺប្រហែល ៦៨០០០គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ដែលមើលទៅដាច់កន្ទុយភ្នែកដូចសមុទ្រពិតៗ។

តាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៦០ ការបង្វែរទិសដៅទន្លេមេពីរគឺ ទន្លេ Amu Darya និង Syr Darya ដើម្បីបម្រើដល់គម្រោងស្រោចស្រពចម្ការកប្បាសដ៏មហិមារបស់សហភាពសូវៀត បានធ្វើឱ្យសមុទ្រអារ៉ាល់ចាប់ផ្តើមរីងស្ងួត។ ក្នុងរយៈពេលត្រឹមតែប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ប៉ុណ្ណោះ ផ្ទៃទឹកប្រមាណ ៩០% បានរលាយបាត់ បន្សល់ទុកតែវាលខ្សាច់អំបិល និងគ្រោងកប៉ាល់នេសាទដែលពុកច្រេះនៅកណ្តាលវាលស្មៅដ៏ល្វឹងល្វើយ។
មហន្តរាយនេះមិនត្រឹមតែបំផ្លាញវិស័យនេសាទក្នុងតំបន់ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងបង្កជា ព្យុះអំបិលពុលដែលនាំសារធាតុគីមីកសិកម្មទៅបំផ្លាញសុខភាពប្រជាជនរាប់លាននាក់ បង្កជាជំងឺផ្លូវដង្ហើម និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុក្នុងតំបន់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរផងដែរ។

បច្ចុប្បន្ន សមុទ្រអារ៉ាល់ត្រូវបានបែងចែកជាពីរផ្នែកធំៗ ដែលមានស្ថានភាពផ្ទុយគ្នាស្រឡះ៖

១. ភាគខាងជើង៖ តាមរយៈការសាងសង់ទំនប់ Kokaral ដោយប្រទេសកាហ្សាក់ស្ថាន កម្រិតទឹកនៅភាគខាងជើងបានកើនឡើងវិញគួរឱ្យកត់សម្គាល់។ ត្រីបានវិលត្រឡប់មកវិញ ហើយភូមិដ្ឋានអ្នកនេសាទដែលធ្លាប់បោះបង់ចោល កំពុងចាប់ផ្តើមមានឡើងវិញ។ គិតត្រឹមដើមឆ្នាំ ២០២៦ នេះ គម្រោងដំណាក់កាលទី ២ កំពុងត្រូវបានជំរុញដើម្បីពង្រីកផ្ទៃទឹកឱ្យកាន់តែធំជាងមុន។

២. ភាគខាងត្បូង៖ ផ្ទុយទៅវិញ ភាគខាងត្បូងក្នុងដែនដីប្រទេសអ៊ូសបេគីស្ថាន នៅតែមានសភាពរីងស្ងួតខ្លាំង។ ទោះជាយ៉ាងណា រដ្ឋាភិបាលបានផ្លាស់ប្តូរយុទ្ធសាស្ត្រ ដោយការដាំដើមសាក់សូល (Saxaul) រាប់លានដើមនៅលើបាតសមុទ្រដែលរីងស្ងួតទៅហើយនេះ ដើម្បីបង្កើតជារបងបៃតង ទប់ស្កាត់ការហុយនៃខ្សាច់ពុល និងការស្តារប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីតាមបែបធម្មជាតិ។

រឿងរ៉ាវនៃសមុទ្រអារ៉ាល់ គឺជាការដាស់តឿនដល់បណ្តាប្រទេសជុំវិញពិភពលោក អំពីសារៈសំខាន់នៃការគ្រប់គ្រងធនធានទឹក និងផលវិបាកនៃការអភិវឌ្ឍដែលមិនគិតពីតុល្យភាពធម្មជាតិ។
ខណៈដែលបណ្តាប្រទេសនៅអាស៊ីកណ្តាលកំពុងត្រៀមរៀបចំកិច្ចប្រជុំកំពូលស្តីពីបរិស្ថាននៅខែមេសា ឆ្នាំ ២០២៦ ខាងមុខនេះ ពិភពលោកកំពុងតាមដានមើលថា តើមនុស្សជាតិអាចកែប្រែកំហុសអតីតកាល និងនាំយកពណ៌បៃតងត្រឡប់មកតំបន់ដែលរងការបំផ្លាញបំផុតនេះវិញបានកម្រិតណា?

អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រចិនទទួលបានជោគជ័យក្នុងការបង្កើតប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាចាប់សញ្ញាទីតាំងនាវាមុជទឹកនានានៅបាតសមុទ្រដោយផ្អែកលើការផ្លាស់ប្តូរទំនាញផែនដី ហើយពួកគេរំពឹងបច្ចេកវិទ្យាថ្មីនឹងក្លាយជាយុទ្ធសាស្ត្រសំខាន់សម្រាប់ភារកិច្ចរបស់កងទ័ពចិននាពេលឆាប់ៗ ក្នុងការកំណត់ទីតាំងនាវាមុជទឹកដែលកំពុងតែលាក់ខ្លួន ជាពិសេស នាវាអាមេរិក ខណៈមុនដំបូង អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រចិនមានគោលបំណងស្រាវជ្រាវសម្រាប់ផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រ និងរុករកធនធានធម្មជាតិប៉ុណ្ណោះ ។

បច្ចុប្បន្ន បច្ចេកវិទ្យាចាប់សញ្ញាទីតាំងនាវាមុជទឹកនៅបាតសមុទ្រកំពុងស្ថិតក្នុងការអភិវឌ្ឍដំណាក់កាលដំបូង ហើយពេលអភិវឌ្ឍន៍រួចរាល់ បច្ចេកវិទ្យានេះនឹងអាចចាប់សញ្ញាទីតាំងនាវាមុជទឹកធំៗ ដូចជា ៖ នាវាអាមេរិក Ohio-Class ដំណើរការដោយថាមពលនុយក្លេអ៊ែរដែលមានសមត្ថភាពដឹកជញ្ជូនរហូតដល់១៨,០០០តោន ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេសនៅថ្ងៃទី៦ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ ។

វាជាបច្ចេកវិទ្យាទំនើបជាងការបង្កើតបច្ចេកវិទ្យាកន្លងមក ដោយសារអាចចាប់ទំនាញនៅបរិវេណជុំវិញខ្លួន ហើយនាវាមុជទឹកអាមេរិកមិនអាចលាក់ខ្លួនបានឡើយ ។ ការដំណើរការរបស់បច្ចេកវិទ្យា គឺចាប់សញ្ញាទីតាំងឧបករណ៍ធំៗដែលកើតឡើងនៅផ្នែកខាងក្រោយទំនាញ ដូចជា ៖ ប្រសិនបើមាននាវាមុជទឹក ឬអ្វីមួយឆ្លងកាត់ វានឹងចាប់សញ្ញាបានភ្លាមៗថា មានអ្វីមួយកំពុងបម្លាស់ទី ។

អត្ថប្រយោជន៍សំខាន់បំផុតនៃការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាផ្លាស់ប្តូរទំនាញផែនដី គឺនាវាមុជទឹកផ្សេងៗមិនអាចលាក់ខ្លួនបានទៀតឡើយ ខណៈប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាចាស់ដែលចាប់សញ្ញាទីតាំងនាវាមុជទឹក ដូចជា ៖ Sonar Radar ឬការចាប់ដែនម៉ាញេទិកអាចរងការរំខានផ្សេងៗ ឬនាវាមុជទឹកអាចគេចខ្លួន ។

ទោះជាបច្ចុប្បន្ន បច្ចេកវិទ្យានេះកំពុងស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលអភិវឌ្ឍន៍ ហើយមិនទាន់មានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងការចាប់សញ្ញាទីតាំងនាវាមុជទឹក ប៉ុន្តែក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រចិនថា ពួកគេកំពុងតែអភិវឌ្ឍន៍វាជារៀងរាល់ថ្ងៃដើម្បីសម្រេចក្តីសុបិននាថ្ងៃអនាគត ។

បច្ចេកវិទ្យានេះបានឆ្លងកាត់ការធ្វើតេស្តនៅខាងក្រៅមន្ទីរពិសោធន៍រួចហើយ ហើយត្រូវបានចាត់ទុកជាការស្រាវជ្រាវមួយដ៏លំបាក ដោយសារបច្ចេកវិទ្យាចាប់សញ្ញាទីតាំងនាវាមុជទឹកភាគច្រើនតែងតែទទួលសំឡេងរំខានផ្សេងៗ ដូចជា ៖ សំឡេងនាវាឆ្លងកាត់ សំឡេងខ្យល់ ទឹករលក និងសំឡេងគ្រោះរញ្ជួយដី ។

ទោះយ៉ាងណា អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រចិនអះអាងថា បច្ចេកវិទ្យានេះអាចដំណើរការនៅកន្លែងមានសំឡេងរំខានច្រើន ហើយវានឹងត្រូវដំឡើងលើនាវាធ្វើដំណើរតាមសមុទ្រ យន្តហោះ និងដ្រូន ដែលក្លាយជាបច្ចេកវិទ្យាសំខាន់សម្រាប់ភារកិច្ចរបស់កងទ័ពចិននាពេលឆាប់ៗ ៕

រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិថ្មីរបស់ថៃ លោក Adul Boonthamcharoen កាលពីថ្ងៃទី៤ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ បានផ្តល់សម្ភាសន៍ជាមួយព័ត៌មានដោយប្រាប់ពលរដ្ឋកុំជឿតាមការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានចចាមអារ៉ាមក្នុងបណ្តាញសង្គមថា នឹងមានសង្គ្រា.មជាមួយកម្ពុជាកើតឡើងលើកទី៣ ពីព្រោះអ្នកបង្ហោះព័ត៌មានមានគោលបំណងអ្វីមួយ និងប្រាប់ឱ្យជឿជាក់តែព័ត៌មានផ្លូវការប៉ុណ្ណោះ ដែលមានប្រភពពីអ្នកនាំពាក្យកងទ័ព ចៅហ្វាយស្រុក និងមេភូមិ ។

លោក Adul បានលើកឡើងពីស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃនាពេលបច្ចុប្បន្ន គឺគ្មានសង្គ្រាមលើកទី៣ កើតឡើងឡើយ ប៉ុន្តែកងទ័ពថៃឈរជើងនៅតាមបណ្តោយព្រំដែនបានត្រៀមខ្លួនរួចជាស្រេច ដោយលោកសំណូមពរកុំឱ្យពលរដ្ឋជឿតាមការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានចចាមអារ៉ាមមិនផ្លូវការក្នុងបណ្តាញសង្គម កងទ័ពថៃគ្មានការវាយប្រហារកម្ពុជាទៀតទេ ។

កាលពីថ្ងៃទី៤ ខែមេសា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ លោក Adul បាននិយាយពីការឡើងកាន់តំណែងរបស់ខ្លួនពេលស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃមិនទាន់វិលត្រឡប់ទៅរកភាពប្រក្រតីថា គ្មានការដាក់សម្ពាធ និងមិនបារម្ភ ពីព្រោះមានទំនុកចិត្តលើមេបញ្ជាការ និងកងទ័ពក្នុងការការពារអធិបតេយ្យ ។ ប្រសិនបើកើតសង្គ្រាមលើកទី៣ នឹងមានការផ្តល់សញ្ញាជាក់លាក់ ពីព្រោះកងទ័ពថៃមានប្រព័ន្ធស៊ើបការណ៍ តាមដាន និងត្រួតពិនិត្យ ដូច្នេះ ក៏ជឿព័ត៌មានក្នុងបណ្តាញសង្គម ដោយជឿជាក់លើព័ត៌មានផ្លូវការពីអ្នកនាំពាក្យកងទ័ព ចៅហ្វាយស្រុក និងមេភូមិ ។ យើងមិនដឹងថា អ្នកបង្ហោះព័ត៌មានក្នុងបណ្តាញសង្គមត្រូវការអ្វីទេ សូមរក្សាភាពស្ងប់ស្ងាត់ កុំបង្កើតការបែកបាក់ ។

រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិថៃប្រាប់ពលរដ្ឋមិនបាច់បារម្ភរឿងកើតសង្គ្រាមលើកទី៣ លោកថា ពេលនេះ ប្រទេសថៃកំពុងឈានចូលក្នុងសង្គ្រាមកូនកាត់ (Hybrid Warfare) ដោយសំណូមពរឱ្យអ្នកតាមដានព័ត៌មានក្នុងបណ្តាញសង្គមត្រិះរិះពិចារណាមុននឹងជឿ ។

ការលើកឡើងនេះ បន្ទាប់ពីមានព័ត៌មានញុះញង់មួយចំនួនក្នុងបណ្តាញសង្គមថៃថា អាចនឹងមានសង្គ្រាមជាមួយកម្ពុជា លើកទី៣ ដែលធ្វើឱ្យមនុស្សភាគច្រើនបារម្ភពីផលប៉ះពាល់ជាច្រើនផ្នែក រួមទាំងការបាត់បង់ប្រាក់ចំណូលប្រចាំថ្ងៃដោយសារការបិទព្រំដែន ។ អាជីវករថៃលក់ដូរនៅតាមព្រំដែនបាត់បង់ចំណូលទាំងស្រុងពេលព្រំដែនបិទកន្លងមកនេះ បើសង្គ្រាមលើកទី៣ កើតឡើងមែន នឹងធ្វើឱ្យស្ថានការណ៍នេះកាន់តែអាក្រក់ខ្លាំង ។

គួរបញ្ជាក់ថា លោក Adul បានឡើងកាន់តំណែងជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិថ្មី ជំនួសលោក Natthaphon Narkphanit កាលពីថ្ងៃទី៣០ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ ដែលលោកជាអតីតអនុរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ ទទួលខុសត្រូវសន្តិសុខនៅព្រំដែនភាគឦសាន ។ កាលពីថ្ងៃទី៣១ ខែមីនា កន្លងមក លោកថា ការឡើងកាន់តំណែងជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ គឺដើម្បីគ្រប់គ្រងស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ និងសង្គ្រាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ា ។

កាលពីខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោក Anutin Charnvirakul ធ្លាប់ច្រានចោលព័ត៌មានថា កងទ័ពថៃនឹងបើកការវាយប្រហារឈ្លានពានកម្ពុជា ជាលើកទី៣ ដោយលោកថា ភាគីថៃគោរពតាមកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់ជាមួយកម្ពុជាកាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ និងមិនចង់បង្កសង្គ្រាមឈ្លានពានកម្ពុជាជាថ្មីទេ ដូច្នេះ ពលរដ្ឋអាចប្រកបរបរធម្មតា ៕