ប្រទេសថៃ ៖ បន្ទាប់ពីមានគ្រោះទឹកជំនន់ និងភ្លៀងធ្លាក់នៅតាមខេត្តមួយចំនួន ការព្រមានអំពីហានិភ័យនៃជំងឺ melioidosis ពីក្រសួងសុខាភិបាលថៃទៅកាន់ពលរដ្ឋដែលរស់នៅតាមទីជនបទ ជាពិសេសកសិករឲ្យមានការប្រុងប្រយ័ត្ន បន្ទាប់ពីការឆ្លងបានកើនឡើងដល់ 147ករណី និងមានអ្នកស្លា.ប់ផងដែរគិតចាប់ពីដើមឆ្នាំ 2025មក។ នេះបើយោងតាម The Nation សារព័ត៌មានរបស់ប្រទេសថៃ។

វេជ្ជបណ្ឌិត Taweechai Wisanuyothin ប្រធានការិយាល័យគ្រប់គ្រងជំងឺប្រចាំតំបន់ទី 9 ដែលមានមូលដ្ឋាននៅខេត្ត Nakhon Ratchasima បានរាយការណ៍អំពីការផ្ទុះឡើងវិញនៃ melioidosis ក្នុងតំបន់ ដោយមានករណីបញ្ជាក់ចំនួន 147 ករណី និងមានអ្នកស្លាប់ចំនួន 5 នាក់ ចាប់តាំងពីដើមឆ្នាំរហូតដល់ថ្ងៃទី 19 ខែឧសភា។ ចំនួនករណីខ្ពស់បំផុតត្រូវបានរាយការណ៍នៅក្នុងខេត្ត Buriram ដោយមានការឆ្លងចំនួន 61 នាក់ និងស្លាប់ 1នាក់។ នេះតាមពីក្រោយដោយខេត្តសុរិន្ទ (37ករណី) នគររាជសីមា (33ករណី ស្លាប់1នាក់) និងឆៃភូម (16ករណី ស្លាប់3នាក់)។

គួរជម្រាបថា ជំងឺ «melioidosis» គឺបណ្តាលមកពីបាក់តេរី burkholderia pseudomallei ដែលត្រូវបានរកឃើញជាទូទៅនៅក្នុងដី និងទឹក ជាពិសេសនៅតំបន់កសិកម្ម ដូចជាវាលស្មៅ វាលស្រែ និងដីចម្ការ។ Melioidosis មិនបង្ហាញរោគសញ្ញាមិនជាក់លាក់ដែលនោះទេ។ ដោយអ្នកខ្លះអាចកើតមានគ្រុនក្តៅខ្លាំង ឡើងកន្ទួលរមាស់ ឬដំបៅលើស្បែក រោគសញ្ញាផ្លូវដង្ហើម ហើយការឆ្លងមេរោគដែលរីករាលដាលជាប្រព័ន្ធទៅកាន់សរីរាង្គផ្សេងៗ គឺជាករណីធ្ងន់ធ្ងរអាចបណ្តាលឱ្យស្លា.ប់បាន។

បើតាមការរាយការណ៍ ភាគច្រើននៃអ្នកជំងឺគឺជាមនុស្សចាស់ ជាពិសេសអ្នកដែលមានអាយុចាប់ពី 65 ឆ្នាំឡើងទៅ បន្ទាប់មកគឺបុគ្គលដែលមានអាយុពី 55-64 និង 45-54ឆ្នាំ។ ជាពិសេសអ្នកប្រកបរបរធ្វើស្រែចម្ការ និងកសិកម្មទទួលរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងជាងគេ។ ក្រៅពីនេះ ក្រុមមនុស្សដែលមានជំងឺរ៉ាំរ៉ៃដូចជា ជំងឺទឹកនោមផ្អែម ជំងឺតម្រងនោម ជំងឺ thalassaemia ឬប្រព័ន្ធភាពស៊ាំចុះខ្សោយ ក៏មានហានិភ័យខ្ពស់ផងដែរ ព្រោះប្រព័ន្ធការពាររាងកាយរបស់ពួកគេចុះខ្សោយ ធ្វើឱ្យពួកគេងាយនឹងឆ្លងមេរោគនេះធ្ងន់ធ្ងរ។

ចំពោះរបៀបដែលមេរោគនេះឆ្លងគឺតាមរយៈ ៖ ការប៉ះពាល់ផ្ទាល់ទៅលើដីដែលមានផ្ទុកមេរោកនេះជាមួយដៃ ឬជើងដែលកំពុងមានរបួស, ការផឹកទឹកមិនស្អាត ឬយកទឹកនោះទៅដាំស្ល និងការស្រូបចូលនៃកម្ទិចធូលីតាមផ្លូវដង្ហើម។ ចំណែករោគសញ្ញានឹងបង្ហាញឡើងនៅរយៈពេល 1 ទៅ21ថ្ងៃបន្ទាប់ ប៉ុន្តែក្នុងករណីខ្លះវាអាចចំណាយពេលយូរជាងនេះក្នុងការបញ្ចេញរោគសញ្ញា អាស្រ័យលើបរិមាណបាក់តេរី និងការឆ្លើយតបនៃប្រព័ន្ធភាពស៊ាំរបស់មនុស្សម្នាក់ៗ។

បច្ចុប្បន្នវាមិនទាន់មានវ៉ាក់សាំងការពារ ឬថ្នាំព្យាបាលជាក់លាក់នោះទេ ដូច្នេះវិធីការពារមានដូចជា៖
-ចៀសវាងការដើរ ឬត្រាំក្នុងភក់ដោយផ្ទាល់ ត្រូវពាក់ស្បែកជើងកវែង ឬសម្លៀកបំពាក់មិនជ្រាបទឹក
-ការពារមុខរបួសឲ្យបានត្រឹមត្រូវ ត្រូវរកអ្វីមកបិទមុខរបួសឲ្យជិតល្អ
-ត្រូវលាងសម្អាតខ្លួន ឬងូតទឹកភ្លាមបន្ទាប់ពីត្រឡប់មកពីធ្វើការងារនៅស្រែចម្ការ
-ទទួលទានតែទឹកស្អាត ឬឆ្អិន
-ប្រសិនបើនរណាម្នាក់ដែលមានគ្រុនក្តៅខ្លាំងភ្លាមៗ ឈឺក្បាល ឬឈឺសាច់ដុំ បន្ទាប់ពីប៉ះពាល់នឹងភក់ ឬទឹកជំនន់ គួរតែស្វែងរកខាងវេជ្ជសាស្ត្រជាបន្ទាន់ ហើយប្រាប់គ្រូពេទ្យអំពីសកម្មភាពថ្មីៗរបស់ពួកគេ សម្រាប់ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យត្រឹមត្រូវ និងការព្យាបាលភ្លាមៗ៕

កាលពីថ្ងៃទី ២៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២៥ សារព័ត៌មាន South China Morning បានឲ្យដឹងថា ប្រជាជននៅតំបន់ជិតព្រំដែនភាគខាងជើងប្រទេសថៃ ត្រូវបានគេជូនដំណឹងអំពីបញ្ហាធំមួយទាក់ទងនឹងបរិស្ថាន គឺទន្លេកុក ដែលជាទន្លេសំខាន់មួយនៅខេត្តជៀងរ៉ាយ បានប្រែពណ៌ជាពណ៌ទឹកក្រូច។ អាជ្ញាធរបានពិនិត្យឃើញថា ទឹកក្នុងទន្លេនេះមានសារធាតុអាសេនិច (arsenic) ដែលជាសារធាតុគីមីពុល និងមានហានិភ័យខ្ពស់ចំពោះសុខភាពមនុស្ស។

សារធាតុពុលនេះត្រូវបានគេជឿជាក់ថា កើតចេញមកពីការជីកយករ៉ែ នៅតំបន់ភាគខាងជើងប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ដែលជាប់ព្រំដែនជាមួយប្រទេសថៃ។ នៅតំបន់នេះ មានការជីកយករ៉ែ “Rare Earth” ដែលជារ៉ែមានតម្លៃខ្ពស់មួយ ដែលត្រូវបានប្រើសម្រាប់ផលិតឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិកដូចជា ទូរស័ព្ទដៃ កុំព្យូទ័រ ថ្មទូរស័ព្ទ និងរថយន្តអគ្គិសនីជាដើម។ បច្ចេកវិទ្យាដែលប្រើក្នុងការជីករ៉ែបែបនេះ មិនបានគ្រប់គ្រងយ៉ាងម៉ត់ចត់ឡើយ ដែលជាហេតុធ្វើឲ្យសារធាតុគីមីដូចជា អាសេនិច ហូរចូលក្នុងទឹកភ្លៀង ហើយច្រោះចូលមកទន្លេកុក។

គួរបញ្ជាក់ថា ទន្លេកុកគឺជាអ្នកផ្គត់ផ្គង់ទឹកសំខាន់បំផុតសម្រាប់ជីវភាពប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជាជនថៃជាច្រើន។ ពួកគេប្រើទឹកនេះសម្រាប់ផឹក លាងសម្អាត ចិញ្ចឹមសត្វ ព្រមទាំងកសិកម្មនានាផងដែរ។ ការធ្វើឲ្យសារធាតុគីមីហូរចូលទឹកស្អាតនេះ បានបង្កការលំបាកយ៉ាងខ្លាំងដល់ជីវភាពរបស់ពួកគេ។ យ៉ាងណាមិញ អាជ្ញាធរថៃក៏បានចេញសេចក្ដីជូនដំណឹងផងដែរ ឲ្យប្រជាជនជៀសវាងការប្រើប្រាស់ទឹកពីទន្លេ។ ការនេះមានន័យថា មនុស្សជាច្រើនត្រូវរកទឹកពីប្រភពផ្សេង ដែលអាចនឹងមិនមានសុវត្ថិភាពគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ប្រើប្រាស់ ឬមានការចំណាយថវិកាច្រើនជាងមុន។

ដូចគ្នានេះ រដ្ឋាភិបាលថៃកំពុងធ្វើការស៊ើបអង្កេតបន្ថែម និងពិភាក្សាជាមួយរដ្ឋាភិបាលមីយ៉ាន់ម៉ា ដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយ ក៏ដូចជាការសហការជាមួយអង្គការសង្គមស៊ីវិល និងអង្គការអន្តរជាតិ ដើម្បីត្រួតពិនិត្យ និងសម្អាតទឹកជាដំណាក់កាល។ អាជ្ញាធរបានចេញព្រមានឲ្យប្រជាជនប្រុងប្រយ័ត្ន និងរកវិធីការពារសុខភាពរបស់ខ្លួន ដូចជាការមិនផឹកទឹកពីទន្លេ ឬធ្វើម្ហូបជាមួយទឹកនេះ។

ទោះជាយ៉ាងណា ប្រសិនបើបញ្ហានេះមិនត្រូវបានដោះស្រាយលឿននោះទេ វាអាចនាំឲ្យមានបញ្ហាសុខភាពរាំរៃដល់ប្រជាជន ដូចជា ជំងឺស្បែក ជំងឺក្រពះ ឬសូម្បីតែជំងឺមហារីក។ បន្ថែមពីនេះ វាក៏អាចប៉ះពាល់ដល់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី ត្រី និងសត្វដែលនៅក្នុងទន្លេនេះផងដែរ។ វាជាបញ្ហាមួយធំសម្រាប់ប្រទេសទាំងពីរ ដែលត្រូវការការសហការយ៉ាងខ្លាំង ដើម្បីការពារបរិស្ថាន និងជីវភាពប្រជាជន៕

លោក អ៊ិន វិចិត្រ បានសម្តែងការអាក់អន់ចិត្តក្នុងការប្រកួតកម្មវិធីបវរកញ្ញាដែលលោករៀបចំកម្ពុជាធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះមិនសូវទទួលបានការគាំទ្រពីទស្សនិកជនប៉ុន្តែបែរល្បីក្នុងពេលដែល Sasha Star
Miss Teen Icon International 2025 បង្ហាញកាយវិការមិនសមរម្យរហូតដល់ចេញ សេចក្តីថ្លែងការសូមទោសជាសាធារណៈ។ ជាមួយគ្នានេះលោក អ៊ិន វិចិត្រ សង្ឃឹមថាទស្សនិកជននឹងអភ័យទោសទៅដល់ Miss Teen Icon International 2025។

បន្ទាប់ពី Sasha Star ចេញមកសូមទោសចំពោះកំហុសឆ្គងរបស់ខ្លួន លោក អ៊ិន វិចិត្រ បានចេញមកបង្ហោះសំណេរជាបន្តបន្ទាប់ថា «ពេលភ្ញៀវបរទេសមកលេងផ្ទះយើងហើយ យើងរៀបចំម្ហូបឱ្យគាត់ញុំាម្ហូបខ្លះគាត់ញុំាបាន ម្ហូបខ្លះគាត់ញុំាអត់បាន វាជារឿងធម្មតា។ សម្រាប់កំហុសរបស់Sasha គឺគាត់គួរតែបង្ហាញ ការគោរពទៅលើម្ហូបម្ចាស់ផ្ទះរៀបចំឱ្យ។ កំហុសនេះ មិនគួរជាការធំដុំពេកទេ ដែលត្រូវកាត់ទោសគាត់មួយជីវិតគាត់នៅជាយុវវ័យ នៅឡើយ សម្រាប់ខ្ញុំ គាត់ដឹងខុស គាត់សុំទោស ហើយសន្យានឹងកែខ្លួនឱ្យល្អខ្ញុំគិតថា បងប្អូនគួរយោគយល់គាត់។ប៉ុន្តែការគិតម្នាក់ៗខុសៗគ្នាខ្ញុំសុំបងប្អូនយោគយល់ទៅលើបញ្ហានេះ បើបងប្អូនមានគំនិតផ្ទុយខ្ញុំ»។

នាយកប្រតិបត្តិ Media Load រូបនេះបានបង្ហោះសំណេរមួយទៀតថា ក្នុងន័យថាប្រសិនជាមិនពេញចិត្តបវរកញ្ញារូបនេះសុំបញ្ចេញយោបល់ដោយមានសុជីវធម៌ លោកមិនបិទការបញ្ចេញមតិទេ តែខ្ញុំសុំកុំឱ្យមានការជេរប្រទិចគ្នា ឬហិង្សាពាក្យសម្តី ដែលពេលនេះនាងនៅជាយុវវ័យនៅឡើយ។ លោកក៏បញ្ជាក់ដែរថានាងជាលោកខាងលិច មានចរិតត្រង់ៗបើមិនចូលចិត្តអ្វីនឹងនិយាយភ្លាមៗហើយការអត់ឱន និងស្វាគមន៍រាប់អាន ជាភាពទន់ភ្លន់របស់ខ្មែរ។ លោក អ៊ិន វិចិត្រ ក៏បានបញ្ជាក់ដែរថាក្រុមការ ងាររបស់លោកនៅជាមួយ Sasha Star នាងគេងតែ ៣ -៤ ម៉ោងអីទេមួយយប់ៗ ហើយ មកកម្ពុជាមួយខែមុនការប្រកួតគឺបានផ្តល់តម្លៃដល់កម្មវិធីយើងណាស់ដែរ។

ជាមួយនឹងការលើកឡើងអំពីបវរកញ្ញា Sasha Star លោក អ៊ិន វិចិត្រ ក៏បានសម្តែងការ អន់ចិត្តដែលកម្មវិធីបវរកញ្ញារៀបចំនៅប្រទេសខ្លួនក្រោមក្រុមហ៊ុនរបស់លោកមិន សូវទទួលបានការសាទរទាំងប្រទេសដទៃៗគេសរសើរពីការរៀបចំកម្មវិធីលោក ។ លោកបានបញ្ជាក់ទៀតថា ការគាំទ្របវរកញ្ញាពិតគឺត្រូវធ្វើប្រចាំ រាល់ថ្ងៃ រាល់ពេល។ បើជា fan ពិតត្រូវទិញសំបុត្រទៅទស្សនា។ សុំឱ្យការគាំទ្របងប្អូនពិតប្រាកដឈឺឆ្អាលដើម្បីជាតិ ពិតប្រាកដ ដោយចូលរួមជាថវិការទិញសំបុត្រ ឬ sponsor ជាពេលវេលាទៅទស្សនាផ្ទាល់ កំលាំងជួយការងាររៀបចំដោយស្មគ្រចិត្ត ដើម្បីជាតិ។ លោកបានធ្វើកិច្ចការងារទាំងនេះ ហើយ ចំណាយកំលាំង និងលុយរាប់លានដុល្លារ»។

ជាមួយគ្នានេះលោក អ៊ិន វិចិត្រ ក៏បានរម្លឹកក្នុងការបញ្ជូនបវរកញ្ញារបស់ខ្លួនជិត៣០នាក់ លោកបានរួមចំណែកចេញជាថវិកា និងក្រុមការងារ ចំណាយរាប់សែនដុល្លារទាំងថ្លៃ franchise, ថ្លៃយន្តហោះ ថ្លៃប្រាក់ខែក្រុមការងារ ត្រូវចំណាយពេលវេលាច្រើន ដាច់បាយ ដាច់ទឹក។ពេលពួកគាត់ឈ្នះបានមកុដត្រឡប់មកវិញពេលខ្លះលោកត្រូវជួលមនុស្សឱ្យទៅទទួលគាត់ទៀតព្រោះស្ងាត់មនុស្សណាស់។ លោកបានសង្កត់ធ្ងន់ចុងក្រោយទៀតថា មិនបាច់បង្រៀនលោកឱ្យស្រលាញ់ជាតិទេ ព្រោះលោកកំពុងធ្វើវាជារាល់នាទី ទាំងថវិកា សកម្មភាព និងពេលវេលា៕

ខេត្តណារ៉ាធីវ៉ាត់ ៖ មន្ត្រីប៉ូលិសថៃម្នាក់បានស្លា.ប់ និងប្រាំនាក់ផ្សេងទៀតបានរងរបួសធ្ងន់.ស្រាលនៅក្នុងការវា..យប្រហារដោយខ្មា.ន់កាំភ្លើ.ងមិនស្គាល់អត្តសញ្ញាណ បា.ញ់ក្នុងអំឡុងពេលកំពុងគោរពទង់ជាតិនៅពេលព្រឹកក្នុងបរិវេណប៉ុស្តិ៍ប៉ូលីសរបស់ខ្លួន នៅខេត្តណារ៉ាធីវ៉ាត់កាលពីថ្ងៃពុធ។ នេះបើយោងតាមសារព័ត៌មានថៃ The Bangkok Post។

ហេតុការណ៍នេះបានកើតឡើងកាលពីវេលាម៉ោង ៨និង៤៥នាទីព្រឹកថ្ងៃទី ២៨ ឧសភា ២០២៥ នៅប៉ុស្តិ៍នគរបាល Chanae ក្នុងខេត្ត Narathiwat។ បើយោងតាមការទំនាក់ទំនងតាមវិទ្យុរបស់ក្រុមប៉ូលីស គឺមានខ្មា.ន់កាំភ្លើងមិ.នស្គាល់អត្តសញ្ញាណ បានប្រើកាំភ្លើងវែងលួ.ចតម្រង់បា.ញ់មកកាន់ក្រុមប៉ូលីស ខណៈពេលដែលពួកគេកំពុងតម្រង់ជួរឈរគោរពទង់ជាតិនៅក្នុងបរិវេណប៉ុស្តិ៍ប៉ូលីស។

ការឆ្មក់វា.យប្រហារនេះ បានបណ្ដាលឲ្យមន្ត្រីប៉ូលីសម្នាក់បានស្លា.ប់ភ្លាមៗ និងរងរបួសធ្ងន់ធ្ងរចំនួនពីរនាក់។ ជនរងគ្រោះជាប៉ូលីសដែលបានស្លា.ប់មានឈ្មោះថា Lance Corporal Abdullah Makaseng អាយុ ៣០ ឆ្នាំ ត្រូវបានខ្មា.ន់កាំភ្លើ.ងបា.ញ់ចំក្បាល។ ចំណែកអ្នករងរបួសធ្ងន់ធ្ងរជាងគេ គឺលោកអនុសេនីយ៍ទោ Jetsada Promrat អាយុ៣៣ឆ្នាំ ត្រូវបានគេបា.ញ់ចំដើមទ្រូង និងអ្នករងរបួសផ្សេងទៀតរួមមានមន្ត្រីប៉ូលិស និងស្ម័គ្រចិត្តការពារដែនដី ត្រូវបានបញ្ជូនព្យាបាលភ្លាមៗនៅមន្ទីរពេទ្យ Narathiwat Ratchanakarin។

ការស៊ើបអង្កេតផ្នែកកោសល្យវិច្ច័យបានរកឃើញថា គ្រាប់កាំភ្លើងទំនងជាត្រូវបានបា.ញ់ចេញពីចំណុចណាមួយដែលមានកម្ពស់ទាប ហើយបានបង្ហាញថា ខ្មា.ន់កាំភ្លើងបានចូលទៅដល់កន្លែងកើតហេតុនោះដោយថ្មើរជើងនិងបានលាក់ខ្លួនចាំស្ទាក់នៅទីនោះ។

ក្នុងពេលកើតហេតុ ក្រុមប្រដាប់អាវុធបានបា.ញ់រះទៅលើប៉ុស្តិ៍នគរបាល និងមានការបា.ញ់តបវិញពីខាងប៉ូលីសប្រហែល ១៥នាទី មុនពេលដែលជនល្មើសទាំងនោះបានដកថយ ហើយរត់ទៅត្រើយម្ខាងនៃអន្តេវាសិកដ្ឋាន។ ក្រោយបញ្ចប់ហេតុការណ៍ខាងលើ ក្រុមប៉ូលីសបានរកឃើញសំបកគ្រាប់ចំនួនប្រហែល ៣០គ្រាប់ នៅទីតាំងកើតហេតុ។

ក្រុមប៉ូលីសសង្ស័យថា ការវា.យប្រហារនេះ ប្រហែលជាធ្វើឡើងដោយក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធដែលដឹកនាំដោយ Hayuming-Sidi Putae ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាក្រុមធ្វើប្រតិបត្តិការនៅតំបន់ភ្នំនៃស្រុក Chanae ។ ក្រុមនេះមានប្រវត្តិធ្លាប់បង្កហិ.ង្សា និងភាពចលាចលពីមុនៗផងដែរនៅក្នុងតំបន់។ បច្ចុប្បន្នសមត្ថកិច្ចកំពុងស្រាវជ្រាវ និងបើកការស៊ើបអង្កេតបន្ថែម ដើម្បីតាមចា.ប់ជនសង្ស័យទាំងនេះ៕