រាជធានីភ្នំពេញ ៖ នាថ្ងៃអាទិត្យ ទី៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងវប្បធម៌ និង វិចិត្រសិល្បៈកម្ពុជា លោកជំទាវ ភៀង សកុណា បានបញ្ចេញសារលិខិតមួយច្បាប់ ដើម្បីជាការរំលឹកដល់លោកស្រី ផែថងថាន ស៊ីណាវ៉ាត្រ រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងវប្បធម៌ថៃ ដែលបដិសេធមិនព្រមបញ្ជូនវត្ថុបុរាណចំនួន ២០ដុំ មកឲ្យកម្ពុជា ក្រោមហេតុផល «ខ្វះខាតថវិការដឹកជញ្ជូន» ដោយស្នើសុំឲ្យថៃគោរពតាមកិច្ចព្រមព្រៀងលើការផ្ដល់មកវិញនៃវត្ថុបុរាណទាំងនេះផង។

នៅក្នុងលិខិតដែលផ្ញើទៅកាន់រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងវប្បធម៌ នៃព្រះរាជាណាចក្រថៃ លោកជំទាវ ភឿង សកុណា បានបញ្ជាក់ថា ៖ ខ្ញុំសូមរំលឹកជូន លោកជំទាវ មេត្តាជ្រាបថា នៅក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចផ្លូវការរបស់លោកជំទាវ ក្នុងនាមជានាយករដ្ឋមន្រ្តីថៃ កាលពីខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤ កន្លងទៅ នៅរាជធានីភ្នំពេញ រាជរដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសទាំងពីរ បានប្រកាសរួមគ្នាឯកភាពលើការប្រគល់វត្ថុបុរាណខ្មែរទាំង ២០ដុំ ដែលជាមរតកដ៏ថ្លៃថ្លារបស់ប្រជាជនខ្មែរ មកឲ្យកម្ពុជាវិញ។

ចំពោះការលើកឡើងពីបញ្ហាខ្វអថវិការរបស់ប្រទេសថៃ ក្នុងការដឹកជញ្ជូនវត្ថុបុរាណទាំងនេះមកកម្ពុជា លោកជំទាវ ភឿង សកុណា បានអះអាងថា៖ រាល់ការចំណាយលើការដឹកជញ្ជូនគឺជាបន្ទុករបស់កម្ពុជា ដែលពុំពាក់ពាន់នឹងបន្ទុកថវិការណាមួយរបស់ក្រសួងវប្បធម៌របស់ថៃឡើយ។

ជាមួយគ្នានេះ រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈកម្ពុជា បានស្នើសុំឲ្យក្រសួងវប្បធម៌ថៃ អនុវត្តទៅតាមកិច្ចព្រមព្រៀង និងពេលវេលាដែលបានកំណត់ ដោយការដឹកជញ្ជូនពីប្រទេសថៃមកកម្ពុជា ត្រូវចាប់ផ្ដើមពីខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥នេះតទៅ ដើម្បីចៀងវាងការអូសបន្លាយពេលវេលាតទៅមុខទៀត។

គួររំលឹកថា ត្រឹមតែរយៈពេលមួយថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ បន្ទាប់ពីបានឡើងកាន់តំណែងជារដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងវប្បធម៌ថៃ លោកស្រី ផែថងថាន ស៊ីណាវ៉ាត្រ បានបញ្ជារឲ្យផ្អាកការប្រគល់វត្ថុបុរាណទាំង ២០ដុំ មកឲ្យកម្ពុជា ដោយលើកយកហេតុផលខ្វះថវិកាក្នុងដឹកជញ្ជូនមកបញ្ជាក់។ ការណ៍នេះ បានធ្វើឲ្យមានការហួសចិត្តជាខ្លាំង ពីសំណាក់ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ និងប្រជាជនកម្ពុជា បន្ទាប់ពីប្រទេសមួយដែលតែងអួតអាងពីសព្វាវុ.ធទំនើបៗតម្លៃរាប់សិបលានដុល្លារ និងមានពាណិជ្ជកម្មរីកចម្រើនខ្លាំង បែរជាគ្មានថវិការគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការដឹកជញ្ជូនវត្ថុបុរាណមកឲ្យកម្ពុជាវិញដូចនេះ៕

ថៃ ៖ ក្រសួងការបរទេសថៃ អំពាវនាវឱ្យកម្ពុជាត្រលប់ទៅតុចរចាតាមរយៈគណៈកម្មាធិការព្រំដែនរួម (JBC) ដើម្បីដោះស្រាយជម្លោះព្រំដែនដែលកំពុងបន្ត ជំនួសឱ្យការបង្កើនបញ្ហានេះទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ)។

យោងតាមសារព័ត៌មានថៃ The Nation បានឲ្យដឹងថា ប្រទេសថៃបានច្រានចោលការចោ.ទប្រកាន់របស់កម្ពុជា ដែលថាថៃបានរំខានដំណើរការចរចាទ្វេភាគីតាមរយៈ JBC ។ សេចក្តីថ្លែងការណ៍នេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីកម្ពុជាសម្រេចដាក់ពាក្យបណ្ដឹ.ងទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ លើទីតាំងជម្លោះចំនួន ៤ គឺប្រាសាទតាមាន់ធំ ប្រាសាទតាមាន់តូច ប្រាសាទតាក្របី និងតំបន់មុំបី ដោយអះអាងថាជារបស់ខ្លួន។

នៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍ដដែល ក្រសួងការបរទេសថៃបានកត់សម្គាល់ថា៖ ប្រទេសទាំងពីរបានចុះហត្ថលេខាលើអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នា (MoU) ក្នុងឆ្នាំ 2000 (ព.ស. 2543) ដោយប្តេជ្ញាដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនផ្តាច់មុខតាមរយៈយន្តការ JBC ។ ក្រសួងការបរទេសថៃបានសង្កត់ធ្ងន់ថា MoU មិននិយាយអំពី ICJ ឬយន្តការភាគីទីបីណាមួយផ្សេងទៀតសម្រាប់ការដោះស្រាយវិវាទនោះទេ ដូច្នេះហើយកម្ពុជាមានកាតព្វកិច្ចគោរពកិច្ចព្រមព្រៀងដោយការចូលរួមតាមរយៈ JBC ។

ក្រសួងបានបន្ថែមថា “ដូច្នេះការណ៍ដែលថៃមិនចង់ដោះស្រាយនៅ ICJ មិនមែនជាការបំពានលើលក្ខខណ្ឌនៃ MoU នោះទេ។ ថៃតែងប្រើយន្តការ JBC ជាមួយប្រទេសជិតខាងផ្សេងទៀត”។ ក្រសួងបានចង្អុលបង្ហាញថា “ប្រទេសថៃបានប្រើប្រាស់យន្តការ JBC បានដោយជោគជ័យដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនជាមួយប្រទេសជិតខាង រួមទាំងម៉ាឡេស៊ី និងឡាវផងដែរ។ ក្នុងករណីទាំងពីរនេះ ជាង ៩០% នៃការបោះបង្គោលព្រំដែនត្រូវបានបញ្ចប់រួចរាល់ហើយ។

ប្រទេសថៃបានរង់ចាំអស់រយៈពេលជាង១២ឆ្នាំសម្រាប់កម្ពុជាដើម្បីបន្តកិច្ចពិភាក្សារបស់ JBC។ កិច្ចប្រជុំថ្មីបំផុតដែលបានធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី 14 និង 15 ខែមិថុនា នៅក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ គឺជាការប្រជុំលើកដំបូងក្នុងរយៈពេលជាងមួយទសវត្សរ៍។

ដូចនេះ ថៃនៅតែរំពឺងថាកម្ពុជាខ្លួនឯងនឹងគោរព MoU ព្រមទាំងចូលរួមការចរចាទ្វេភាគីតាមរយៈយន្តការ JBC ដែលមានស្រាប់ ជាជាងការឡើងទៅ ICJ ដើម្បីដោះស្រាយជម្លោះព្រំដែនដោយសន្តិវិធី៕

ប្រទេសថៃ ៖ សារព័ត៌មានថៃ Khaosod រាយការណ៍កាលពីថ្ងៃទី៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ថា ឆ្នាំនេះ ជំងឺអេដស៍ (HIV) បានឆ្លងរាតត្បាតយ៉ាងខ្លាំងនៅប្រទេសថៃ ដោយមានពលរដ្ឋថៃឆ្លងជំងឺអេដស៍សរុបរហូតដល់ជាង៥សែននាក់ ខណៈអ្នកឆ្លងជំងឺអេដស៍ថ្មីស្មើជាង១ម៉ឺន៣ពាន់នាក់ ។ នាយកដ្ឋានគ្រប់គ្រងជំងឺបានប្រាប់ពីមូលហេតុបណ្តាលឱ្យអ្នកជំងឺអេដស៍កើនឡើងខ្លាំង និងមានពលរដ្ឋជាច្រើនពុំត្រួតពិនិត្យសុខភាពដោយសារបារម្ភពីសង្គមមើលងា.យ ។

កាលពីថ្ងៃទី១ ខែកក្កដា កន្លងមក នាយកដ្ឋានគ្រប់គ្រងជំងឺនៃក្រសួងសុខាភិបាលថៃបានផ្សព្វផ្សាយទិន្នន័យជំងឺអេដស៍ និងកាមរោគ ដោយលោក នីទិ ហត្ថានុរ៉ាក់ អគ្គនាយករងនៃនាយកដ្ឋានប្រឆាំងជំងឺបាននិយាយពីអ្នកជំងឺអេដស៍នៅឆ្នាំ២០២៥ សរុបស្មើរហូតដល់៥៤៧,៥៥៦នាក់ (ទាំងអ្នកជំងឺចាស់ និងថ្មី) រីឯអ្នកជំងឺអេដស៍ថ្មី ស្មើ១៣,៣៥៧នាក់ ។

មូលហេតុចម្បងធ្វើឱ្យជំងឺអេដស៍ឆ្លងយ៉ាងឆាប់រហ័សដោយសារពុំការពារខ្លួន ហើយនៅមានពលរដ្ឋថៃជាច្រើននាក់ពុំត្រួតពិនិត្យសុខភាពរកជំងឺអេដស៍ និងខ្លាចក្នុងការត្រួតពិនិត្យនៅមន្ទីរពេទ្យ ដោយសារបារម្ភពីសង្គមមើលងាយ ។ ហេតុនេះ អ្នកផ្ទុកជំងឺអេដស៍ពុំបានព្យាបាល និងបណ្តាលឱ្យឆ្លងជំងឺនេះទៅដៃគូដោយពុំដឹងខ្លួន ។

ការត្រួតពិនិត្យជំងឺអេដស៍ គឺជាការចាប់ផ្តើមសំខាន់សម្រាប់ថែទាំសុខភាពរបស់ខ្លួន និងអ្នកដទៃ ។ បើត្រួតពិនិត្យកាន់តែឆាប់រហ័ស និងដឹងថាខ្លួនមានមេរោគអេដស៍តាំងពីដំណាក់កាលដំបូង ឆាប់ព្យាបាល នឹងជួយកាត់បន្ថយការស្លាប់ដោយសារមេរោគនេះ ។ ក្រៅពីនេះ ការលេបថ្នាំព្យាបាលជាបន្តបន្ទាប់ រួមទាំងកាត់បន្ថយបរិមាណមេរោគក្នុងឈាម វានឹងពុំឆ្លងទៅអ្នកដទៃទេ ។

លោក នីទិ ហត្ថានុរ៉ាក់ អគ្គនាយករងនៃនាយកដ្ឋានប្រឆាំងជំងឺបានសំណូមពរឱ្យពលរដ្ឋថៃត្រួតពិនិត្យរកជំងឺអេដស៍ពុំគិតថ្លៃនៅមន្ទីរពេទ្យ ចំនួន២លើកក្នុង១ឆ្នាំ ឬស្នើសុំឧបករណ៍ពិនិត្យជំងឺអេដស៍ដោយខ្លួនឯង (HIV Self-Test) ពុំគិតថ្លៃតាមរយៈកម្មវិធីអនឡាយ ។ លោកថា ការពិនិត្យដោយខ្លួនឯង គឺងាយស្រួល ចេញលទ្ធផលរយៈពេល២០នាទី ។ បើរកឃើញជំងឺអេដស៍ គួរទៅពិនិត្យម្តងទៀតនៅមន្ទីរពេទ្យ និងព្យាបាលភ្លាមៗ ប៉ុន្តែបើត្រួតពិនិត្យគ្មានជំងឺអេដស៍ យើងនឹងអស់កង្វល់ ប៉ុន្តែត្រូវមានវិធីការពារខ្លួនកុំឱ្យឆ្លង ។

ចំណែកប្រធានផ្នែកជំងឺអេដស៍ និងកាមេរោគ លោក ភូមិថន ឆាតិភីថាក់ និយាយថា ជំងឺអេដស៍អាចការពារបាន និងប្រើប្រាស់ស្រោមអនាម័យយ៉ាងត្រឹមត្រូវគ្រប់ពេលនៅជាមួយដៃគូ ពីព្រោះវាអាចការពារទាំងជំងឺអេដស៍ កាមរោគ និងមានផ្ទៃពោះ ។

នាយកដ្ឋានគ្រប់គ្រងជំងឺបានពន្លឿនយុទ្ធនាការយល់ដឹងជាមួយភ្នាក់ងារពាក់ព័ន្ធដើម្បីការពារជំងឺអេដស៍ និងកាមេរោគ ដោយបង្កើនទីតាំងចែកចាយស្រោមអនាម័យ និងទីតាំងត្រួតពិនិត្យជំងឺអេដស៍ដោយខ្លួនឯងពុំគិតថ្លៃ ។ វាជាការបង្កលក្ខណៈងាយស្រួលដល់ពលរដ្ឋអាចវាយតម្លៃហានិភ័យដោយខ្លួនឯង តាមរយៈកម្មវិធីអនឡាញ Stand by you ៕

ប្រទេសថៃ ៖ «ខ្ញុំចង់ឱ្យប្រទេសកម្ពុជា និងថៃជជែកធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយគ្នា ពីព្រោះបច្ចុប្បន្ន ពលរដ្ឋថៃរស់នៅតាមព្រំដែនរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងណាស់» ។ នេះជាការអំពាវនាវរបស់ពលរដ្ឋថៃរស់នៅស្រុកអារញ្ញប្រាថេត ខេត្តស្រះកែវ ទៅកាន់រដ្ឋាភិបាលរបស់ខ្លួនប្រើប្រាស់វិធីចរចាស្តារទំនាក់ទំនងជាមួយកម្ពុជា​ឱ្យស្ថានការណ៍ធូរស្រាលឡើងវិញដើម្បីឱ្យពលរដ្ឋនៅតាមព្រំដែនអាចរស់នៅក្នុងជីវិតដូចមុន ។

ពលរដ្ឋថៃរស់នៅស្រុកអារញ្ញប្រាថេត ខេត្តស្រះកែវ ប្រាប់ថា ពលរដ្ឋខ្មែរ និងថៃរស់នៅតាមព្រំដែនរាប់អានគ្នា និងមានទំនាក់ទំនងល្អ បើទោះជាស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃតានតឹង ហើយថៃមានវិធានការគ្រប់គ្រងការធ្វើដំណើរចេញ-ចូលព្រំដែនក្តី ។

ភូមិខូកសាប៊ែង មានទីតាំងស្ថិតនៅក្បែរព្រំដែនកម្ពុជា គឺមានពលរដ្ឋរស់នៅប្រមាណ៦០០នាក់ ហើយលំនៅឋានពលរដ្ឋ ចំនួន២២២ខ្នង ស្ថិតនៅឆ្ងាយពីព្រំដែនត្រឹមតែ២០០ម៉ែត្រប៉ុណ្ណោះ ។ ពលរដ្ឋនៅភូមិនេះភាគច្រើនប្រកបមុខរបរធ្វើស្រែ និងពឹងផ្អែកលើកម្លាំងពលកម្មរបស់ពលករខ្មែរមកជួយធ្វើស្រែ និងធ្វើការងារផ្សេងៗ ប៉ុន្តែការផ្លាស់ប្តូរនយោបាយ និងកំណត់វិធានការសន្តិសុខធ្វើឱ្យថៃរឹតបន្តឹងព្រំដែនខ្លាំង បានប៉ះពាល់ដល់ទំនាក់ទំនងល្អរវាងពលរដ្ឋកម្ពុជា-ថៃនៅព្រំដែន និងប៉ះពាល់ដល់ជីវភាព ។

អ្វីគួរឱ្យបារម្ភខ្លាំងជាងនេះ គឺពេលសេដ្ឋកិច្ចព្រំដែនចាប់ផ្តើមធ្លាក់ចុះ ពលរដ្ឋថៃគ្មានប្រាក់ចំណូលអាចកើតចោរកម្ម លួចឆក់នៅតាមភូមិ ហើយពលរដ្ឋត្រូវការពារទ្រព្យសម្បត្តិ ។ រីឯប្រាក់ចំណូលបានការលក់ដូរទំនិញផ្សេងៗនៅផ្សាររុងក្លឿ បានរងផលប៉ះពាល់ និងធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង ដោយហាងលក់ដូរខ្លះចាំបាច់ត្រូវឱ្យពលករខ្មែរត្រឡប់ទៅប្រទេសកម្ពុជាវិញ បើទោះជាម្ចាស់ហាងលក់ដូរជាជនជាតិថៃពុំចង់ឱ្យពលករខ្មែរចាកចេញក្តី ប៉ុន្ដែខ្លាចខុសច្បាប់នៅប្រទេសថៃ ។

ពលរដ្ឋថៃរស់នៅតាមព្រំដែនជាប់កម្ពុជា ចង់បានខ្លាំងបំផុតនាពេលនេះ គឺចង់ឱ្យប្រទេសកម្ពុជា និងថៃស្តារទំនាក់ទំនងជាមួយគ្នាឡើងវិញតាមរយៈការចរចា និងធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀងរួមគ្នាដើម្បីឱ្យពលរដ្ឋនៅតាមព្រំដែនអាចរស់នៅក្នុងជីវិតល្អប្រសើរដូចមុន ។

ពលរដ្ឋថៃរស់នៅភូមិខូកសាប៊ែង និយាយថា សូមកម្ពុជា និងថៃជជែកចរចាគ្នារកដំណោះស្រាយឆាប់ៗ ពីព្រោះពលរដ្ឋនៅព្រំដែនរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំង មិនថាអាជីវករលក់ដូរ និងអ្នកធ្វើការ សុទ្ធតែប៉ះពាល់ទាំងអស់ ។ ដូច្នេះ គួរតែចរចាគ្នាបញ្ចប់បញ្ហា កុំបណ្តោយឱ្យស្ថានការណ៍តានតឹងអូសបន្លាយយូរ ។ ប្រទេសទាំងពីរគួរស្តារទំនាក់ទំនងល្អ ដោយសារពេលព្រំដែនបិទភ្លាម បាត់ប្រាក់ចំណូលតែម្តង ៕

ប្រទេសថៃ ៖ តាមការផ្សព្វផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានថៃ Daily News នៅថ្ងៃទី៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ឱ្យដឹងថា មេបញ្ជាការកងទ័ពភូមិភាគ២ លោក ប៊ុនស៊ីន ផាកក្លាង បានចូលរួមពិធីជូនពរនិស្សិតថ្មីនៅសាកលវិទ្យាល័យមហាសារ៉ាខាម ហើយលោកបានឆ្លើយសំណួររបស់និស្សិតពីស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ និងបញ្ជាក់ថា ប្រាសាទជារបស់ថៃ ។ បើមានការប៉ះទង្គិចគ្នា កងទ័ពថៃត្រៀមខ្លួនរួចរាល់ហើយ សូមពលរដ្ឋមានទំនុកចិត្តលើសុវត្ថិភាព គ្រប់យ៉ាងនឹងបញ្ចប់ត្រឹមរយៈពេល៣ថ្ងៃ ។

សាកលវិទ្យាល័យមហាសារ៉ាខាមបានរៀបចំពិធីជូនពរនិស្សិតថ្មី ប្រចាំឆ្នាំ២០២៥ ព្រមទាំងលើកកម្ពស់ការរៀនសូត្រពីវប្បធម៌ និងប្រពៃណីរបស់ថៃឦសាន ដែលមានលោកសាស្ត្រាចារ្យ ប្រាយុទ្ធ ស៊ីវីឡៃ ធ្វើជាប្រធានកិត្តិយសបើកពិធី ។ ពិធីនេះក៏បានអញ្ជើញមេបញ្ជាការកងទ័ពភូមិភាគ២ លោក ប៊ុនស៊ីន ផាកក្លាង មកចងអំបោះលើដៃនិស្សិត ហើយលោកក៏បានឆ្លើយសំណួរនិស្សិតដែលសួរពីបញ្ហាព្រំដែនថា លោករីករាយពេលជួបនិស្សិតយុវជនជំនាន់ថ្មី ។ និស្សិតអាចជួបមេទ័ពដោយផ្ទាល់លើវេទិកា គឺលោកធ្វើដើម្បីប្រទេសជាតិ និងទឹកដីរបស់ថៃទាំងអស់ ។

លោកនឹងចូលនិវត្តន៍ពីការងារកងទ័ពនាប៉ុន្មានខែខាងមុខ ហើយសូមផ្តាំទៅនិស្សិតថា ពួកយើងនឹងជាកម្លាំងតែមួយ សំឡេងតែមួយ ដែលត្រូវការពារប្រទេសជាតិបន្តទៀត ។ សូមឱ្យពួកយើងមានគំនិត ធ្វើជាមនុស្សល្អក្នុងសង្គម ជានិស្សិតល្អរបស់សាកលវិទ្យាល័យមហាសារ៉ាខាម និងជាក្តីសង្ឃឹមរបស់កងទ័ពថា ប្អូនៗជំនាន់ថ្មីនឹងលះបង់ដើម្បីប្រទេសជាតិ ពីព្រោះដល់ពេលមួយ ប្រទេសថៃត្រូវការសាមគ្គីរបស់ពលរដ្ឋ ។ លោកជឿជាក់ថា គ្រប់គ្នាអាចធ្វើបាន និងជាយុវជនជំនាន់ថ្មីជួយគ្នាការពារទឹកដីថៃឱ្យនៅគង់វង្សយូរអង្វែងដល់កូនចៅ ។

បន្ទាប់មក លោក ប៊ុនស៊ីន ក៏ប្រាប់ឱ្យនិស្សិតសាកសួរពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ហើយនិស្សិតក៏សួរសំណួរដំបូងថា ៖ «តើប្រាសាទដែលកំពុងមានបញ្ហាពេលនេះជារបស់ប្រទេសណា?» លោកក៏ឆ្លើយតបទៅនិស្សិតថា ៖ «ប្រាសាទជារបស់ប្រទេសថៃ អ្នកដទៃពុំដឹងទេ កងទ័ពថៃនឹងមិនព្រម…» ។

និស្សិតក៏សួរសំណួរទៀតថា ៖ «បើមានការប៉ះទង្គិចគ្នាកើតឡើងនៅតំបន់ជម្លោះ តើកងទ័ពត្រៀមខ្លួនហើយឬនៅ?» ។ លោក ប៊ុនស៊ីន ឆ្លើយថា ៖ «យើងបានត្រៀមខ្លួនរួចអស់ហើយ សូមផ្តាំទៅប្រាប់ឪពុក-ម្តាយ និងបងប្អូនឱ្យសម្រាកលក់ស្រួលចុះ និងអាចមើលវីដេអូមេទ័ពនៅផ្ទះបាន អ្នកគាំទ្រមេទ័ពភាគច្រើនមានអាយុចាប់ពី៧០ឆ្នាំ ។ កងទ័ពថៃត្រៀមខ្លួនហើយ ភាគីខាងនោះពុំហ៊ានទេ បើមានអ្វីកើតឡើង គ្រប់យ៉ាងនឹងបញ្ចប់ត្រឹមរយៈពេល៣ថ្ងៃ» ។

គួរបញ្ជាក់ថា លោក ប៊ុនស៊ីន បាននិយាយពីស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃនាពេលកន្លងមកថា ស្ថានការណ៍ព្រំដែននឹងធូរស្រាលអាស្រ័យលើកម្ពុជាច្រើនជាងថៃ ថៃត្រៀមខ្លួនចរចាដោយសន្តិវិធីឱ្យស្ថានការណ៍ស្ងប់ស្ងាត់យ៉ាងឆាប់រហ័សដើម្បីឱ្យពលរដ្ឋប្រទេសទាំងពីរអាចលក់ដូរតាមធម្មតាឡើងវិញ ។ ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលថៃផ្តល់ដំណឹងមក កងទ័ពនឹងអនុវត្តតាម ៕

ប្រទេសថៃ ៖ សារព័ត៌មានថៃ Matichon និង Thairath បានរាយការណ៍កាលពីថ្ងៃទី៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ថា អ្នកនាំពាក្យមជ្ឈមណ្ឌលគ្រប់គ្រងស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃបានលើកឡើងពីស្ថានការណ៍ព្រំដែនបច្ចុប្បន្នចាប់ផ្តើមល្អប្រសើរ ប៉ុន្តែថៃពុំយល់ស្របជាមួយកម្ពុជាហាមឃាត់ការនាំចូលទំនិញថៃតាមច្រកព្រំដែនផ្សេងៗ ដោយថៃបារម្ភពីផលប៉ះពាល់មកលើពលរដ្ឋខ្មែរ ។

កាលពីថ្ងៃទី៤ ខែកក្កដា នៅវិមានរដ្ឋាភិបាល លោក ស៊ុរ៉ាសាន់ គុងស៊ិរិ អ្នកនាំពាក្យរងនៃទីបញ្ជាការកងទ័ពថៃ និងជាអ្នកនាំពាក្យមជ្ឈមណ្ឌលគ្រប់គ្រងស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃនិយាយថា បច្ចុប្បន្ន ស្ថានការណ៍ព្រំដែនជាប់កម្ពុជាកំពុងឈានទៅរកភាពល្អប្រសើរ ហើយលោកនឹងជូនដំណឹងឱ្យពលរដ្ឋថៃបានជ្រាប ។ លោកសូមឱ្យពលរដ្ឋរក្សាភាពអត់ធ្មត់ដូចមុន រីឯការជួយសង្គ្រោះឈ្មួញថៃដែលរងផលប៉ះពាល់ដោយសារការបិទព្រំដែន គឺកំពុងដំណើរការ ដោយរដ្ឋាភិបាលថៃបានកំណត់វិធានការជួយពលរដ្ឋជាបន្តបន្ទាប់ ។

ចំណែកអ្នកស្រី ម៉ារ៉ាទី ណាលិតា អាន់ដាម៉ូ អ្នកនាំពាក្យរងក្រសួងការបរទេសនិយាយថា មជ្ឈមណ្ឌលគ្រប់គ្រងស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃបានតាមដានស្ថានការណ៍ក្នុងតំបន់ និងទទួលសេចក្តីរាយការណ៍ពីកងទ័ពពីការគ្រប់គ្រងការឆ្លងដែន គឺមានភាពស្ងប់ស្ងាត់ ។ ការរឹតបន្តឹងព្រំដែនជាប់កម្ពុជាពេលនេះ គឺជាវិធានការដែលកងទ័ពពិចារណាយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់តាមគោលនយោបាយរបស់មជ្ឈមណ្ឌលគ្រប់គ្រងស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ដោយផ្តោតលើការរស់នៅ និងសុវត្ថិភាពពលរដ្ឋក្នុងតំបន់ ។ ថៃត្រៀមកែសម្រួលវិធានការស្របតាមស្ថានការណ៍ក្នុងតំបន់ និងភាពចាំបាច់ ហើយគ្រប់ពេលមានការផ្លាស់ប្តូរ យើងនឹងប្រាប់ពលរដ្ឋឱ្យដឹងជាសាធារណៈ ។

តាមការផ្សព្វផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាននានាឃើញថា មានការបន្ធូរបន្ថយឱ្យមានការឆ្លងព្រំដែនតាមធម្មតាសម្រាប់បុគ្គលមានភាពចាំបាច់ រួមមាន ៖ អ្នកជំងឺ កូនសិស្ស និងនិស្សិតដែលត្រូវឆ្លងដែនមកប្រទេសថៃ រួមទាំងពលរដ្ឋទូទៅ ។ ប៉ុន្តែអ្នកស្រីជឿជាក់ថា ថៃនឹងអាចបង្ក្រាបឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែនក្រោយពីមានវិធានការ វាជាបញ្ហាក្នុងតំបន់ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ពលរដ្ឋគ្រប់ប្រទេស ។

ករណីកម្ពុជាពុំអនុញ្ញាតឱ្យដឹកជញ្ជូនទំនិញថៃតាមច្រកព្រំដែននោះ ថៃបានតាមដានវិធានការរបស់កម្ពុជាដើម្បីវាយតម្លៃសម្រាប់ថ្ងៃអនាគត ។ បច្ចុប្បន្ន នៅពុំទាន់មានភាពច្បាស់លាស់ពីការអនុវត្តវិធានការនេះ ហើយថៃសូមបញ្ជាក់ថា វិធានការហាមការនាំចូលទំនិញថៃ គឺពុំបានគិតពីផលប៉ះពាល់ដល់ពលរដ្ឋ វាផ្ទុយគ្នានឹងការព្យាយាមរបស់ថៃដែលចៀសវាងស្ថានការណ៍តានតឹងរវាងប្រទេសទាំងពីរ ។ រដ្ឋាភិបាលថៃនៅតែយល់ឃើញថា ស្ថានការណ៍តានតឹងនេះ គឺជាបញ្ហារវាងរដ្ឋាភិបាលនិងរដ្ឋាភិបាល ពុំមែនជាបញ្ហារបស់ពលរដ្ឋ រដ្ឋាភិបាលថៃបានត្រៀមខ្លួនចរចាជាមួយកម្ពុជាតាមរយៈយន្តការទ្វេភាគី ។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់អ្នកស្រី ម៉ារ៉ាទី ណាលិតា ។

គួរបញ្ជាក់ថា កម្ពុជាហាមឃាត់ការនាំចូលទំនិញថៃតាមច្រកព្រំដែន គឺជាការឆ្លើយតបនឹងទង្វើរបស់កងទ័ពថៃដែលបានបិទព្រំដែនជាឯកតោភាគី ហើយរដ្ឋាភិបាលថៃពុំដោះស្រាយបញ្ហាច្រកព្រំដែនដែលខ្លួនបិទឱ្យវិលមករកភាពប្រក្រតីឡើងវិញ ។ ការបិទឈប់ទិញទំនិញថៃមកក្នុងទីផ្សារកម្ពុជា នឹងជំនួសដោយការប្រើប្រាស់ទំនិញក្នុងស្រុក និងទំនិញមកពីប្រទេសផ្សេងក្រៅពីថៃ ៕