ប្រទេសថៃ ៖ ការអប់រំប្រវត្តិសាស្ត្រក្លែងក្លាយបានធ្វើឱ្យពលរដ្ឋថៃយល់ច្រឡំរហូតមក គឺពួកគេតែងតែយល់ថា កម្ពុជាជាប្រទេសទើបបង្កើតថ្មី ហើយបារាំងបានយកខេត្តមួយចំនួនរបស់ថៃប្រគល់ឱ្យកម្ពុជា ដូចជា ៖ ខេត្តកោះកុង បាត់ដំបង សៀមរាប និងស៊ីសូផុន ។ ហេតុនេះ ពលដ្ឋថៃតែងតែខឹងសម្បារ ឈឺចាប់ចង់បានខេត្តទាំងនេះ និងជំរុញឱ្យកងទ័ពខ្លួនធ្វើសង្គ្រាមជាមួយកម្ពុជាដោយពុំខ្លាចច្បាប់អន្តរជាតិ ។

អតីតប្រធានសភាតំណាងរាស្ត្រ និងស្ថាបនិកសាកលវិទ្យាល័យ Rangsit លោក អាថីត អ៊ុរៃរ៉ាត់ បានសរសេរក្នុងហ្វេសប៊ុក នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ពាក់ព័ន្ធនឹងស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃថា រដ្ឋាភិបាលថៃត្រូវតែចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ប្រកាសឱ្យប្រទេសនានានៅទូទាំងពិភពលោកដឹងច្បាស់ថា ទឹកដីមួយចំនួនរបស់កម្ពុជា គឺជាអតីតទឹកដីថៃពីមុនមក ដូចជា ៖ នៅសម័យរជ្ជកាលទី៥ ខេត្តកោះកុង បាត់ដំបង សៀមរាប និងស៊ីសូផុន គឺជាទឹកដីថៃ ។

លោក អាថីត អ៊ុរៃរ៉ាត់ និយាយថា ពេលបារាំងមកដាក់អាណានិគមនៅប្រទេសមួយចំនួនក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងធ្វើសន្ធិសញ្ញានៅទីក្រុងតូក្យូ បារាំងក៏បានប្រគល់ខេត្តកោះកុងឱ្យកម្ពុជា ។ កាលពីសម័យរជ្ជកាលទី៦ ខេត្តកោះកុង គឺជាខេត្តរបស់ថៃមានឈ្មោះថា ប្រាជួបស៊ិរីខេត្ត ជាគូជាមួយខេត្តប្រាជួបស៊ិរីខាន់ ដែលមានទីតាំងនៅទល់មុខឈូងសមុទ្រថៃ ហើយបារាំងក៏បានប្រគល់ខេត្តបាត់ដំបង សៀមរាប ស៊ីសូផុន ទៅឱ្យកម្ពុជាដែលជាប្រទេសទើបបង្កើតថ្មីយ៉ាងអយុត្តិធម៌ ហើយថៃត្រូវតែយល់ព្រម ។

តាមសន្ធិសញ្ញាព្រំដែនទឹក គឺបណ្តាប្រទេសទាំងឡាយ រួមទាំងប្រាសាទព្រះវិហារ ប្រាសាទតាមាន់ធំ ប្រាសាទតាមាន់តូច និងប្រាសាទតាក្របី គឺស្ថិតនៅលើទឹកដីថៃទាំងអស់ ។ ពេលនោះ បារាំងពុំបានប្រើប្រាស់ផែនទីថៃ គឺបារាំងប្រើប្រាស់ផែនទីអន្តរជាតិជាគោល ហើយថៃត្រូវព្រមទទួលយកតាមផែនទីបារាំងរហូតមក ។ តាំងពីពេលនោះមក ថៃចាត់ទុកប្រទេសកម្ពុជា និងពលរដ្ឋកម្ពុជាដូចជាបងប្អូន (គឺប្រទេសថៃជាបង ប្រទេសកម្ពុជាជាប្អូន) ហើយថៃបានជួយកម្ពុជាគ្រប់ផ្នែករហូតមក ទោះជាពេលកម្ពុជាមានសង្គ្រាមផ្ទៃក្នុង ថៃក៏បានជួយជម្លៀសជនភៀសខ្លួនពីសង្គ្រាម ។

លោកបន្តថា កម្ពុជាពុំធ្លាប់ទទួលស្គាល់ការពិត ហើយអតីតប្រធានសភាតំណាងរាស្ត្រចោទប្រកាន់ថា កម្ពុជាបានល្មើសចូលទឹកដីថៃជាបន្តបន្ទាប់ តាំងពីប្រាសាទព្រះវិហារ និងប្រាសាទផ្សេងៗ រួមទាំងឃុបឃិតជាមួយអ្នកនយោបាយថៃបែងចែកផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន ក៏ដូចជាបែងចែងទ្រព្យសម្បត្តិជាតិ និងអធិបតេយ្យ រហូតដល់កម្ពុជា-ថៃត្រូវធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀង MOU ឆ្នាំ២០០០ និងឆ្នាំ២០០១ ។

លោកបន្តទៀតថា កម្ពុជានៅតែទាមទារទឹកដីថៃជាបន្តបន្ទាប់រហូតដល់បច្ចុប្បន្ន ដោយកម្ពុជាពុំដឹងគុណ និងមានមិត្តភាពជាមួយប្រទេសថៃទេ ហើយថែមទាំងស្អប់ថៃទៀត ។ ហេតុនេះ បើកម្ពុជានៅតែពុំបញ្ឈប់ការទាមទារទឹកដីពីថៃ គឺកម្ពុជាជាអ្នកបង្ខំឱ្យថៃគ្មានជម្រើសអ្វីក្រៅពីទាមទារទឹកដីថៃទាំងអស់ពីកម្ពុជាមកវិញ ដូចជា ៖ ខេត្តកោះកុង បាត់ដំបង សៀមរាប និងស៊ីសូផុន ។ កម្ពុជាត្រូវប្រគល់ខេត្តទាំងនេះឱ្យថៃវិញដើម្បីឱ្យជនជាតិថៃនៅខេត្តទាំងនេះរស់នៅមានសេចក្តីសុខបន្តទៀត ។

ចុងក្រោយ លោក អាថីត អ៊ុរៃរ៉ាត់ អតីតប្រធានសភាតំណាងរាស្ត្របញ្ជាក់ថា ប្រទេសថៃគ្រប់គ្រងដោយលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ដែលមានព្រះមហាក្សត្រជាប្រមុខ ។ ព្រះមហាក្សត្រថៃមានអំណាច និងតួនាទីការពារសន្តិសុខជាតិ និងពលរដ្ឋ ព្រះមហាក្សត្រជាអគ្គមេបញ្ជាការកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ និងពុំមែនជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិទេ ។

គួរបញ្ជាក់ថា ពលរដ្ឋថៃពុំទទួលស្គាល់ការពិតឡើយ ពលរដ្ឋថៃរៀនសូត្រតែប្រវតិ្តសាស្ត្រក្លែងក្លាយពីជំនាន់មួយទៅជំនាន់មួយ ទើបធ្វើឱ្យពួកគេមានមហិច្ឆតាឈ្លានពាន និងលេបទឹកដីកម្ពុជា ។ រដ្ឋាភិបាលថៃតែងតែងអំពាវនាវឱ្យមានកិច្ចចរចាទ្វេភាគីដើម្បីដោះស្រាយជម្លោះព្រំដែនជាមួយកម្ពុជា និងបដិសេធពុំឡើងតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ដោយសារខ្លាចចាញ់កម្ពុជា ៕

(ភ្នំពេញ)៖ គិតមកត្រឹមថ្ងៃចន្ទ ទី២៨ ខែកក្កដានេះ បណ្តាញសារព័ត៌មានក្នុងស្រុកថៃ និងបណ្តាញផេកផ្លូវការរបស់ភាគីថៃជាច្រើន បានបិទប្រព័ន្ធមិនឱ្យប្រជាជននៅកម្ពុជាអាចចូលមើលពីការផ្សាយព័ត៌មានរបស់ខ្លួនបាននោះទេ នេះក៏អាចដោយសារតែថៃរអៀសខ្លួន ខ្លាចគេដឹងការពិត ព្រោះកន្លងមកតែងផ្សាយព័ត៌មិនពិតបង្កាច់បង្ខូចកម្ពុជា។

ថ្លែងនៅក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានបង្ហាញបច្ចុប្បន្នភាព ថ្ងៃទី៥ នៃការបង្កសង្គ្រាមរបស់យោធាថៃឈ្លានពានដែនអធិបតេយ្យកម្ពុជា នាម៉ោង១១ព្រឹកថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥នេះ លោកស្រីឧត្តមសេនីយ៍ឯក ម៉ាលី សុជាតា បានថ្លែងថា មកទល់ពេលនេះ បណ្តាញសារព័ត៌មានក្នុងស្រុកថៃ និងបណ្តាញផេកផ្លូវការរបស់ភាគីថៃជាច្រើន បានបិទប្រព័ន្ធមិនឱ្យប្រជាជនកម្ពុជាចូលមើល ដើម្បីដឹងថា ភាគីថៃបានផ្សាយព័ត៌មានមូលបង្កាច់ បំពុល និងមូលបង្កាច់កម្ពុជាយ៉ាងណានោះទេ ដែលចំណុចនេះហើយ សបញ្ជាក់ថា ភាគីថៃ រអៀសខ្លួន ដែលខ្លួនប្រព្រឹត្តតែខ្លាចគេដឹង»។

លោកស្រីឧត្តមសេនីយ៍ឯក ម៉ាលី សុជាតា បានសង្កត់ធ្ងន់ថា «កម្ពុជាសូមធ្វើការទាមទារឱ្យភាគីថៃ បញ្ឈប់ជាបន្ទាន់រាល់យុទ្ធនាការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានមិនពិត ដែលធ្វើឱ្យកើតឡើងនៃការបិទបាំងអំពីការរំលោភបំពានលើច្បាប់អន្តរជាតិរបស់ខ្លួន។»

អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការពារជាតិរូបនេះ បានបន្ថែមថា៖ ដោយយោងតាមមាត្រា ៥១ នៃធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ នេះគឺជាសិទ្ធស្របច្បាប់របស់កម្ពុជា ក្នុងការការពារខ្លួន និងការឆ្លើយតបយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ចំពោះអំពើឈ្លានពានយ៉ាងកំរោលរបស់ភាគីថៃ។ កងយុទ្ធពលខេរភូមិន្ទរបស់កម្ពុជា បានធ្វើសកម្មភាពដោយការអត់ធ្មត់ខ្ពស់ ប្រកបដោយវិជ្ជាជីវៈ ដោយធ្វើការវា.យបកការពារខ្លួនតែប៉ុណ្ណោះ ដោយផ្តោតតែលើមូលដ្ឋានកងទ័ពតែមួយគត់ និងមិនផ្តោតលើគោលដៅជនស៊ីវិលនោះឡើយ។

កម្ពុជានៅតែប្តេជ្ញាក្នុងការដោះស្រាយវិវាទដោយសន្តិវិធី តាមរយៈមធ្យោបាយផ្លូវច្បាប់ កាទូត ស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ។ ក្រសួងការពារជាតិ ក៏បញ្ជាក់ពីការត្រៀមខ្លួនយ៉ាងពេញលេញរបស់កងយុទ្ធពលខេមរភូមិន្ទ ដើម្បីការពារអធិបតេយ្យ បូរណភាពទឹកដី និងប្រជាជនរបស់ខ្លួន មិនថាក្នុងតម្លៃណាមួយក៏ដោយ៕

ប្រទេសថៃ ៖ តាំងពីកងទ័ពថៃបើកឆាកបា.ញ់ប្រ.ហារ និងឈ្លានពានលើបូរណភាពទឹកដីកម្ពុជា ធ្វើឱ្យពលករកម្ពុជារាប់ម៉ឹននាក់សម្រេចចិត្តត្រឡប់មកប្រទេសកំណើតវិញ ពីព្រោះការរស់នៅថៃគ្មានសុវត្ថិភាព រងនូវការគំរា.មកំហែងគ្រប់បែបយ៉ាងពីក្រុមជ្រុលនិយមថៃ ដែលបង្កការអុកឡុកតាមកន្លែងស្នាក់នៅរបស់ពលករកម្ពុជា ហើយទង្វើថោកទាបរបស់ក្រុមជ្រុលនិយមថៃចេះតែបន្តកើនឡើង បើទោះមានការហាមឃាត់ពីរដ្ឋាភិបាល និងសមត្ថកិច្ច ។ រីឯសិស្ស-និស្សិតកម្ពុជាមួយចំនួនដែលសិក្សានៅថៃ ក៏បានត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញដែរ ក្នុងនោះនិស្សិតខ្លះចាកចេញពីថៃដោយឆ្លងដែនតាមឡាវ ។

និស្សិតកម្ពុជាខ្លះទៀតសម្រេចចិត្តរៀននៅថៃបន្ត ប៉ុន្តែពួកគេជួបការលំបាកយ៉ាងខ្លាំងខ្វះការទំនាក់ទំនង ដោយសារសាកលវិទ្យាល័យថៃមួយចំនួនដកហូតទូរស័ព្ទនិស្សិត ហើយសាកលវិទ្យាល័យថៃប្រាប់ឱ្យនិស្សិតកម្ពុជាបោះបង់ចោលអាហារូបករណ៍ ស្របពេលកងទ័ពថៃនៅតែបន្តឈ្លានពានទឹកដីកម្ពុជាមិនឈប់ឈរ ។

និស្សិតកម្ពុជាម្នាក់បានសរសេរក្នុងបណ្តាញសង្គមថា ៖ «ពេលនេះ សាលារៀនរបស់ខ្ញុំ គឺសាលា Boromarajchoni Nursing School នឹងដកហូតទូរស័ព្ទដៃខ្ញុំ រួមទាំងឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិកទាំងអស់ ដែលធ្វើឱ្យខ្ញុំពុំអាចទំនាក់ទំនងជាមួយអ្នកណាបានទេ ។ សាលារៀនឱ្យនិស្សិតជ្រើសយកជម្រើសផ្សេងទៀត គឺនិស្សិតអាចត្រឡប់ទៅកម្ពុជាវិញ ហើយបោះបង់ចោលអាហារូបករណ៍» ។

ចំណែកនិស្សិតកម្ពុជាផ្សេងទៀតដែលសិក្សានៅប្រទេសថៃ ប្រាប់ថា គ្រាប់ផ្លោងហោះកាត់ក្បាល គ្មានអារម្មណ៍រៀនទេ ហើយក៏ពុំអាចលេបបាយចូលដែរ តើឱ្យទៅរៀននៅកន្លែងណា ។

ទោះយ៉ាងណា និស្សិតកម្ពុជាមួយចំនួនទៀតដែលសិក្សានៅទីក្រុងបាងកក ពុំត្រូវបានសាកលវិទ្យាល័យដកហូតទូរស័ព្ទទេ គឺមានតែសាកលវិទ្យាល័យមួយចំនួនប៉ុណ្ណោះដែលដកហូតទូរស័ព្ទនិស្សិត ។ ការដកហូតទូរស័ព្ទពីនិស្សិតកម្ពុជា ដោយសារថៃបារម្ភថា និស្សិតកម្ពុជានឹងរាយការណ៍ព័ត៌មានសម្ងាត់ផ្សេងៗប្រាប់កងទ័ពរបស់ខ្លួន ។

ផលវិបាករបស់សិស្ស-និស្សិតកម្ពុជាសិក្សានៅប្រទេសថៃ គឺកើតឡើងដោយសាររដ្ឋាភិបាល និងកងទ័ពថៃជាអ្នកបង្កបញ្ហាតាំងពីការរឹតបន្តឹងព្រំដែន បិទព្រំដែន រហូតដល់ធ្វើសង្គ្រាមឈ្លានពានលើទឹកដីកម្ពុជា ។ ការដកហូតទូរស័ព្ទរបស់សិស្ស-និស្សិតកម្ពុជា គឺជាការរំលោភសិទ្ធិបុគ្គលដែលពុំគួរកើតឡើងឡើយ ។

រហូតមកដល់ថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា កងទ័ពថៃនៅតែបន្តវាយប្រហារមកលើកម្ពុជា ទោះជាប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Donald Trump បានចេញមុខឱ្យកងទ័ពថៃឈប់ឈ្លានពានក្តី ។ ប៉ុន្តែពួកគេនៅតែដោះសារដើម្បីការពារខ្លួន និងប្រកែករាល់ទង្វើរបស់ខ្លួនទាំងអស់ ។

អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជាឱ្យដឹងថា រហូតមកដល់ថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា គឺជាថ្ងៃទី៥ នៃការឈ្លានពានរបស់ថៃ ហើយថៃនៅតែបន្តបាញ់ប្រហារមកលើកម្ពុជាយ៉ាងឃោរឃៅ និងយ៉ាងគឃ្លើន ដោយប្រើប្រាស់អាវុធធុនធ្ងន់គ្រប់ប្រភេទ រួមមាន ៖ ដ្រូនអត្តឃាត, យន្តហោះបាញ់ផ្សែងគីមីពុល, យន្តហោះចម្បាំង និងគ្រាប់បែកចង្កោម ដែលរំលោភច្បាប់អន្តរជាតិ និងគោលការណ៍អាស៊ាន ។

បើតាមរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡាកម្ពុជា លោក ហង់ជួន ណារ៉ុន ឱ្យដឹងថា កាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ និស្សិតកម្ពុជា ចំនួន២៩នាក់ បានចាកចេញពីខេត្តឧប៊ុនរ៉ាជថានី ប្រទេសថៃ មកកម្ពុជាវិញ តាមប្រទេសឡាវ ។ បន្ទាប់មក នៅថ្ងៃទី២៧ ខែកក្កដា និស្សិតកម្ពុជា ចំនួន៧៩នាក់ បានចេញពីខេត្តឧប៊ុនរ៉ាជថានី ប្រទេសថៃ មកកម្ពុជាវិញ ៕

នៅព្រឹកថ្ងៃច័ន្ទទី ២៨ ខែ កក្កដានេះសារព័តឥមានថៃបានចុះផ្សាយថាមេទ័ពភូមិភាគពីររបស់ខ្លួន លោក ប៊ុនស៊ីង ផាតក្លាង នៅមានជីវិតមិនបានស្លា.ប់ដូចអ្វីដែលសារព័ត៌មានមួយចំនួនបានចុះផ្សាយថា លោកត្រូវបានទាហានខ្មែរបា.ញ់សម្លា.ប់នៅក្នុងសមរភូមិនោះទេ។ នេះបើតាមសារព័ត៌មានថៃ Khaosod។

យោងតាមការរាយការណ៍ពីសារព័ត៌មាន The Nation ការចេញមកបដិសេធចំពោះព័ត៌មានដែលចេញផ្សាយថាលោក ប៊ុនសីង ផាតក្លាង បានអស់ជីវិតនេះ ត្រូវបានធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីមានការចែករំលែកតៗគ្នានៅក្នុងបណ្ដាញសង្គមថា មេទ័ពជើងខ្លាំងរូបនេះបានស្លា.ប់បាត់បង់ជីវិតដោយសារទាហានខ្មែរនៅក្នុងសមភូមិ ធ្វើឲ្យពលរដ្ឋថៃជាច្រើនមានក្ដីបារម្ភជាខ្លាំង។

ជាមួយគ្នានេះ លោក ប៊ុនសីង ផាតក្លាង បានចេញមកអះអាងថា កម្ពុជាបានព្យាយាមធ្វើឱ្យខូចសីលធម៌របស់ទាហានថៃ តាមរយៈការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានមិនពិតដែលអះអាងថាគាត់ត្រូវបានសម្លា.ប់ដោយកងកម្លាំងកម្ពុជា។ លោកក៏បានប្រាប់ទៅកាន់ប្រជាជនថៃទាំងអស់ កុំឲ្យមានការព្រួយបារម្ភអី ព្រោះខណៈនេះលោកមានសុវត្ថិភាពធម្មតា និងកំពុងប្រតិបត្តិការគ្រប់គ្រងកម្លាំងទ័ព។

គួរកត់សម្គាល់ថាលោក ប៊ុនស៊ីង ផាតក្លាង គឺជាមេទ័ពជើងគោកថៃម្នាក់ដែលប្រចាំនៅព្រំដែនតំបន់ភូមិភាគ២ ដែលកន្លងមកមេទ័ពរូបនេះ តែងចិញ្ចឹមចិត្តចង់បានទឹកដីកម្ពុជា ជាពិសេសប្រាសាទបុរាណទាំង៣ដែលស្ថិតនៅលើជួរភ្នំដងរែករបស់កម្ពុជា។

គួរឲ្យដឹងផងដែរថា នៅក្នុងជម្លោះហិ.ង្សារវាងកម្ពុជា និង ថៃដែលកំពុងកើតមានមកទល់ពេលនេះ គឺស្នាដៃដែលផ្ដើមចេញពី ប៊ុនស៊ីង ផាតក្លាង នេះឯង ជាអ្នកបញ្ជាឲ្យទាហានថៃ ធ្វើការព័ទ្ធបន្លាលួសបិទប្រាសាទតាមាន់ធំរបស់កម្ពុជាកាលពីថ្ងៃទី ២៤ ខែ កក្កដា ហើយជាពេលដែលទាហានថៃបានបើកការវា.យប្រហារលើប្រទេសកម្ពុជាមុន។ កងទ័ពកម្ពុជាបានប្រើប្រាស់សិទ្ធិការពារខ្លួនក្នុងអធិបតេយ្យនិងបូរណភាពទឹកដីរបស់ខ្លួនប្រឆាំងនឹងការឈ្លានពានរបស់កងទ័ពថៃដែលបានបំពានលើបូរណភាពទឹកដីកម្ពុជា។

យ៉ាងណាក៏ដោយ ដោយសារនៅក្នុងកំឡុងពេលដែលកម្ពុជានិងថៃកំពុងមានសង្រ្គា.មនេះ គេសង្កេតឃើញថា លោកប៊ុនសុីន ហាក់មិនសូវចេញមុខមាត់និយាយអ្វីជាសាធារណទៅកាន់សារព័ត៌មានដូចមុន និងនៅពេលដែលមានការផ្សព្វផ្សាយពាក្យចចាមអរាមបែបនេះទៀត កាន់ធ្វើឲ្យពលរដ្ឋថៃមានការព្រួយបារម្ភខ្លា.ចលោកស្លា.ប់ថែមមួយកម្រិតទៀត៕