សម្តេចសង្ឃ ដាឡៃ ឡាម៉ា (Dalai Lama) ទី១៤ ឈ្មោះ Tenzin Gyatso ត្រូវបានប្រទេសចិនចាត់ទុកជាអ្នកនៅពីក្រោយចលនាបំបែករដ្ឋទីបេ។

រដ្ឋាភិបាលចិន បានចាត់ទុកតំបន់ទីបេ ស្ថិតក្នុងដែនអធិតេ្យភាពរបស់ខ្លួន ដូចដែលពួកគេចាត់ទុកកោះតៃវ៉ាន់។

ចិន បានចូលគ្រប់គ្រងតំបន់ទីបេនៅឆ្នាំ១៩៥០ ដោយបានរឹតត្បិតខ្លាំងលើសិទ្ធិសេរីភាពសាសនា និងអភិរក្សវប្បធម៌។

ប្រជាជនទីបេ យល់ឃើញថាខ្លួនកំពុងក្លាយជាជនជាតិភាគតិចនៅលើទឹកដីកំណើតខ្លួន ដោយរងការឈ្លានពានពីជនជាតិហាន ដែលជាជនជាតិចិនបច្ចុប្បន្ន។

រដ្ឋាភិបាលចិន បានអភិវឌ្ឍន៍តំបន់ទីបេ ដោយប្រយោជន៍ភាគច្រើនឱ្យទៅពួកហាន ជាងពួកទីបេ ដែលជាម្ចាស់ទឹកដី។

មកទល់សពថ្ងៃនេះ ការបះបោរបំបែករដ្ឋទីបេនៅតែបន្តមាន ក៏ប៉ុន្តែហាក់មិនមានសំលេងគាំទ្រខ្លាំងដូចពីមុននោះទេ។

សម្តេចសង្ឃ ដាឡៃ ឡាម៉ា (Dalai Lama) ទី១៤ មិនជំទាស់នឹងការដាក់តំបន់ទីបេឱ្យបន្តស្ថិតជាតំបន់ស្វ័យយ័តទេ ក៏ប៉ុន្តែទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលចិនផ្តល់សិទ្ធស្វ័យភាពពិតប្រាកដ ពិសេសការគោរពសិទ្ធិសេរីភាពសាសនា និងការថែរក្សាវប្បធម៌របស់ប្រជាជនទីបេ៕

បាងកក៖ ព្រះនាង Bajrakitiyabha Narendira Debyavati របស់ប្រទេសថៃបានធ្លាក់ព្រះកាយប្រឈួនធ្ងន់ធ្ងរជាមួយនឹងជំងឺច្រើនមុខ ហើយខណៈនេះស្ថិតនៅក្រោមការតាមដានយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ពីសំណាក់ក្រុមគ្រូពេទ្យ នៅមន្ទីរពេទ្យរដ្ឋ Chulalongkorn ក្នុងទីក្រុងបាងកក។ នេះបើតាមសេចក្ដីជូនដំណឹងដោយការិយាល័យរាជវាំងនៃព្រះរាជាណាចក្រថៃ។

នៅថ្ងៃសុក្រ ទី15 ខែសីហា ឆ្នាំ 2025 ការិយាល័យរាជវាំងបានចេញសេចក្ដីជូនដំណឹងទៅដល់សាធារណជនទាំងអស់ឲ្យបានជ្រាបថា ព្រះនាងម្ចាស់ Bajrakitiyabha Narendira Debyavati បុត្រីនៃព្រះមហាក្សត្រ Rajasarini Siribajra Maha Vajiralongkorn បានដួលសន្លប់ភ្លាមៗដោយសារបញ្ហាបេះដូង ហើយបានចូលសម្រាកព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យចាប់តាំងពីថ្ងៃទី 15 ខែធ្នូ ឆ្នាំ 2022។

ក្រុមគ្រូពេទ្យដែលកំពុងផ្តល់ការព្យាបាលព្រះនាងបានរាយការណ៍បន្ថែមថា បច្ចុប្បន្នគ្រូពេទ្យបាននិងកំពុងផ្តល់ឱសថ និងឧបករណ៍ជំនួយដល់ដំណើរការនៃសួត និងគ្រលានរបស់ទ្រង់។ ក្រុមគ្រូពេទ្យក៏បានប្រទះឃើញថា មានការជ្រៀតចូលយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនៃមេរោគចូលទៅក្នុងប្រព័ន្ធសសៃឈាមរបស់ព្រះអង្គ ដែលតម្រូវឲ្យគ្រូពេទ្យត្រូវប្រើប្រាស់ឱសថប្រភេទអង់ទីប៊ីយោទិច ដើម្បីទប់ស្កាត់ការឆ្លងទាំងនេះ ក៏ដូចជាថ្នាំប្រឆាំងនឹងជំងឺលើសឈាមរបស់ទ្រង់ ដើម្បីធ្វើឱ្យសម្ពាធឈាមមានស្ថេរភាព ចាប់តាំងពីថ្ងៃទី 9 ខែសីហា ឆ្នាំ 2025មក។

គិតត្រឹមថ្ងៃទី15 ខែសីហា ឆ្នាំ2025 នេះក្រុមគ្រូពេទ្យកំពុងបន្តផ្តល់ការថែទាំយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ និងតាមដានស្ថានភាពរបស់ព្រះអង្គយ៉ាងដិតដល់។

គួរជម្រាបថា ព្រះនាង Bajrakitiyabha Narendira Debyavati បច្ចុប្បន្នមានព្រះជន្ម 46 ព្រះវស្សា គឺជាបុត្រីច្បងរបស់ព្រះបាទ Maha Vajiralongkorn ត្រូវបានរាជវាំងប្រកាសថាបានចូលសម្រាកនៅមន្ទីរពេទ្យកាលពីខែធ្នូ ឆ្នាំ 2022 បន្ទាប់ពីសន្លប់បាត់បង់ស្មារតីដោយសារជំងឺបេះដូង ប៉ុន្តែស្ថានភាពទ្រង់ហាក់មិនទាន់មានការធូរស្បើយនៅឡើយទេរហូតមកដល់ឆ្នាំ2025នេះ៕

ទីក្រុងប៉េកាំង៖ ចិនបានបង្ហាញបច្ចេកវិទ្យាថ្មី ​ មនុស្សយន្ត antelope ដែលមានរូបរាងស្ទើរតែដូចទៅនឹងសត្វពិតៗ ដោយមានភ្នែកដូចសត្វ និងរោមព័ត៌ត្នោតក្រាស់។ វាត្រូវបានបំពាក់ដោយប្រព័ន្ធ 5G និងបញ្ញាសិប្បនិម្មិត​ AI សម្រាប់តាមដានសត្វកម្រ (antelope) នៅវាលខ្ពង់រាប Hoh Xil នៅតំបន់ទីបេ។ នេះបើតាមសារព័ត៌មានរ៉យទ័រ។

បង្កើតឡើងដោយ Xinhua បណ្ឌិតសភាវិទ្យាសាស្ត្រចិន និង Deep Robotics ដែលមានមូលដ្ឋាននៅទីក្រុង Hangzhou មនុស្សយន្ត antelope ត្រូវបានបំពាក់ដោយការតភ្ជាប់ 5G និងប្រព័ន្ធចក្ខុវិស័យបញ្ញាសិប្បនិម្មិត ដែលអនុញ្ញាតឱ្យវាអាចត្រួតពិនិត្យពេលវេលាជាក់ស្តែង ការបរិភោគ និងអាកប្បកិរិយារបស់សត្វកម្រជិតផុតពូជផ្សេងទៀត នៅតំបន់សត្វចម្រុះទីបេ។

បច្ចេកវិទ្យា 5G ត្រូវបានដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់នៅទីបេចាប់ពីឆ្នាំ ២០១៩ មក ហើយក្នុងឆ្នាំ ២០២២ មានអ្នកប្រើប្រាស់រហូតដល់ទៅលើស ១ លាននាក់។ នៅចុងឆ្នាំ ២០២៣ ការបើកស្ថានីយ៍ 5G នៅទីក្រុង Gogmo ត្រូវបានគ្របដណ្ដប់គ្រប់ស្រុកទាំងអស់ក្នុងតំបន់ទីបេ។

យ៉ាងណាមិញ ក្រៅពីការតាមដាន សត្វ antelope បណ្ដាញ 5G នៅទីបេក៏គាំទ្រកម្មវិធី AI ផ្សេងៗទៀត ដូចជា ដ្រូនសម្រាប់តំបន់ដែលរ៉ាដាមិនអាចទៅដល់ ការពិគ្រោះវេជ្ជសាស្រ្តតាមវីដែអូ ព្រំទាំងបច្ចេកវិទ្យាចិញ្ជឹមសត្វយ៉ាងឆ្លាតវ័យផងដែរ។ នេះបើយោងតាមរបាយការណ៍របស់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរដ្ឋរបស់ចិន។

ប្រទេសចិនបានបណ្តាក់ទុនយ៉ាងច្រើននៅទីបេ ដោយជំរុញតួនាទីក្នុងតំបន់ដែលនៅសេសសល់ក្នុងគំនិតផ្តួចផ្តើមហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធខ្សែក្រវាត់ និងផ្លូវ របស់ប្រធានាធិបតី Xi Jinping ដោយការពង្រឹងទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មរបស់ខ្លួនជាមួយអាស៊ីកណ្តាល ខណៈពេលដែលក៏រឹតបន្តឹងការឃ្លាំមើលលើចំនួនប្រជាជនរបស់ខ្លួន និងពង្រីកផ្លូវឌីជីថលរបស់ទីក្រុងប៉េកាំងឆ្ពោះទៅរកគូប្រជែងជិតខាងឥណ្ឌា។

ទោះជាយ៉ាងណា អ្នកវិភាគ និងក្រុមអ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្សបានចោទក្រុងប៉េកាំងពីការដាក់ពង្រាយកលល្បិច “តំបន់ប្រផេះ” ប៉ះពាល់នឹងប្រទេសជុំវិញតំបន់ខ្ពង់រាបទីបេ។ របាយការណ៍ខែកក្កដា ពីមជ្ឈមណ្ឌលសិក្សាយុទ្ធសាស្ត្រ និងអន្តរជាតិ បានបង្ហាញថា ចិនប្រើប្រាស់បណ្តាញទូរគមនាគមន៍ក្នុងស្រុកដើម្បីឃ្លាំមើលអ្នកប្រឆាំងដែលរស់នៅជិតខាង ដូចជានេប៉ាល់ រួមជាមួយនឹងករណីចោរកម្មតាមអ៊ីនធឺណិតផងដែរ៕

ហាណូយ៖ ក្រុមហ៊ុន CT Group នៃប្រទេសវៀតណាម បានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចសន្យាផ្គត់ផ្គង់យន្តហោះគ្មានមនុស្សបើក (UAV) ប្រភេទធុនធ្ងន់ ចំនួន ៥,០០០ គ្រឿង ទៅកាន់ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង ដែលជាកិច្ចព្រមព្រៀងនាំចេញលើកដំបូង និងជាជំហានដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់វិស័យផលិតបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់របស់ប្រទេសនេះ។

កិច្ចព្រមព្រៀងនេះ បានចុះហត្ថលេខាកាលថ្ងៃអង្គារ(ទី ១២ ខែសីហា) ក្នុងវេទិកាសេដ្ឋកិច្ចវៀតណាម–កូរ៉េខាងត្បូង នៅទីក្រុងសេអ៊ូល ជាមួយវត្តមានរបស់លេខាធិការទូទៅបក្ស To Lam និងនាយករដ្ឋមន្ត្រីកូរ៉េខាងត្បូង Kim Min Seok។ ជាមួយគ្នានេះដែរ កិច្ចព្រមព្រៀងនេះ គឺជាការសហការជាមួយរបស់ក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាយន្តហោះគ្មានមនុស្សបើក Airbility របស់កូរ៉េខាងត្បូង។ នេះបើតាមសារព័ត៌មានក្នុងស្រុក VnExpess ។

តាមការបញ្ជាក់របស់ CT Group ក្រុមហ៊ុនបានស្ទាត់ជំនាញខាងបច្ចេកវិទ្យាស្នូល ហើយអភិវឌ្ឍបានម៉ូដែល UAV ចំនួន ១៦ ប្រភេទ ដែលមានសមត្ថភាពខុសៗគ្នា។ UAV ធុនធ្ងន់ ដែលផលិតដោយ CT UAV អាចដឹកទំនិញមានទំងន់ចាប់ពី ៦០ ដល់ ៣០០ គីឡូក្រាម ហើយមានអត្រាផលិតក្នុងស្រុកដល់ទៅ ៨៥%។

យន្តហោះគ្មានមនុស្សបើកទាំងនេះអាចប្រើប្រាស់ក្នុងវិស័យជាច្រើនដូចជា វិស័យកសិកម្ម ដឹកជញ្ជូនទំនិញ ការគ្រប់គ្រងទីក្រុង សន្តិសុខ ការពន្លត់អគ្គីភ័យ និងការជួយសង្គ្រោះ។ បន្ថែមពីនេះ ក្រុមហ៊ុនក៏កំពុងអភិវឌ្ឍ UAV ដែលប្រើប្រាស់បញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) បញ្ចូលជាមួយបច្ចេកវិទ្យា semiconductor និងប្រព័ន្ធកំណត់ទីតាំងតាមបណ្តាញកម្រិតខ្ពស់ផងដែរ។

បើតាមការវាយតម្លៃរបស់ Markets & Data ទីផ្សារ UAV របស់វៀតណាមមានតម្លៃប្រហែល ៧៣ លានដុល្លារនៅក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ ហើយអាចនឹងកើនដល់ ១៩១ លានដុល្លារ ក្នុងឆ្នាំ ២០៣១។ ក្រៅពីនេះ នៅថ្ងៃដូចគ្នានោះ CT Group ក៏បានចុះកិច្ចសន្យាផ្គុំ តេស្ត និងវេចខ្ចប់ឈីប semiconductor ចំនួន ១០០ លានឈីបផងដែរ សម្រាប់ក្រុមហ៊ុន Imagis របស់កូរ៉េខាងត្បូង និងបានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងសហការជាមួយសាកលវិទ្យាល័យ Inha ក្នុងការបណ្ដុះបណ្ដាល និងផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យា semiconductor ។

គួររំលឹកថា ក្រុមហ៊ុន CT Group បានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៩២ ជាក្រុមហ៊ុនអចលនទ្រព្យ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្នបានពង្រីកចូលទៅវិស័យបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់ រួមមាន semiconductor បញ្ញាសិប្បនិម្មិត UAV ព្រមទាំងបច្ចេកវិទ្យាថាមពលថ្មីជាដើម។ កាលខែមិថុនា ក្រុមហ៊ុនបានបង្ហាញការរចនាឈីប IoT ដោយប្រើបច្ចេកវិទ្យា CMOS និង III/V Semi ដែលហៅវាថាជាជំហានមួយក្នុងការគ្រប់គ្រងផលិតកម្ម semiconductor ដោយខ្លួនឯង៕

ប្រទេសថៃ ៖ អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលថៃ លោក ជិរ៉ាយុ ហួងសាប់ ឱ្យដឹងថា បើទោះជាគ្មានការប៉ះទង្គិចគ្នា ប៉ុន្តែកងទ័ពថៃបានពង្រាយកម្លាំងយ៉ាងរឹងមាំនៅតាមបណ្តោយព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ដើម្បីទប់ស្កាត់ការល្មើសអធិបតេយ្យ ។ ជាមួយគ្នានេះ ថៃបានទំនាក់ទំនងជាមួយអន្តរជាតិ ដើម្បីឱ្យអន្តរជាតិមើលឃើញពីការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ថៃក្នុងការដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី និងយុត្តិធម៌ ។ នេះបើតាមការផ្សព្វផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន Top News នៅថ្ងៃទី១៥ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥ ។

លោក ជិរ៉ាយុ ហួងសាប់ អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលថៃ និងជាគណៈកម្មការមជ្ឈមណ្ឌលគ្រប់គ្រងស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ និយាយថា រដ្ឋាភិបាលថៃគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ គោរពគោលការណ៍មនុស្សធម៌ ព្រមទាំងទំនាក់ទំនងជាមួយអន្តរជាតិ ដើម្បីឱ្យអន្តរជាតិមើលឃើញពីការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ប្រទេសថៃក្នុងការដោះស្រាយជម្លោះជាមួយកម្ពុជាដោយសន្តិវិធី និងយុត្តិធម៌ ។

រដ្ឋាភិបាលថៃនឹងចាត់វិធានការគ្រប់យ៉ាងដើម្បីការពារអធិបតេយ្យ និងផ្តល់សុវត្ថិភាពឱ្យពលរដ្ឋ ។ បច្ចុប្បន្ន កងទ័ពថៃបានពង្រាយកម្លាំងយ៉ាងរឹងមាំនៅតាមព្រំដែនខេត្តទាំង៧ និងពង្រាយបន្លាលួសជាបន្តបន្ទាប់កុំឱ្យប្រទេសជិតខាងល្មើសចូលមកជាដាច់ខាត កងទ័ពថៃត្រៀមខ្លួនប្រឆាំងតបតរវិញភ្លាមៗ ប្រសិនបើមានការល្មើសអធិបតេយ្យ ។

លោក ជិរ៉ាយុ ហួងសាប់ បន្តថា ភ្នាក់ងារដោះមីនបានរកឃើញគ្រាប់មីនបង្កប់ក្នុងទឹកដីថៃ ហើយលោកចោទប្រកាន់ថា កងទ័ពកម្ពុជាបានបង្កប់គ្រាប់មីនទាំងនេះបណ្តាលឱ្យកងទ័ពថៃល្បាតនៅព្រំដែនរងរបួសម្តងហើយម្តងទៀត ។ លោកថែមទាំងចោទថា នេះជាការបំពានកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់ និងល្មើសសន្ធិសញ្ញាអូតាវ៉ា ដែលហាមប្រើប្រាស់មីនប្រឆាំងបុគ្គល ។

ក្រៅពីនេះ រដ្ឋាភិបាលថៃគោរពតាមកិច្ចព្រមព្រៀងក្នុងកិច្ចប្រជុំគណៈកម្មាធិការកិច្ចការព្រំដែនទូទៅ (GBC) កម្ពុជា-ថៃ ជាពិសេស ពុំប្រើប្រាស់កម្លាំងកងទ័ព និងពុំផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានក្លែងក្លាយ ។ មជ្ឈមណ្ឌលគ្រប់គ្រងស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃបានជូនដំណឹងទៅពលរដ្ឋភៀសសឹកដែលធ្វើដំណើរត្រឡប់មកផ្ទះវិញនៅព្រំដែន បើឃើញសំណល់ផ្ទុះគួរឱ្យសង្ស័យត្រូវរាយការណ៍មកអាជ្ញាធរ ឬសមត្ថកិច្ចក្នុងតំបន់ជាបន្ទាន់ដើម្បីបញ្ជូនភ្នាក់ងារបោសសម្អាតសំណល់ផ្ទុះ ។

បើទោះជាស្ថានការណ៍បច្ចុប្បន្នគ្មានការប៉ះទង្គិចគ្នា ប៉ុន្តែនៅតែមានភាពតានតឹង និងត្រូវតាមដានស្ថានការណ៍យ៉ាងដិតដល់ ។ ថៃសូមបង្ហាញគោលជំហរច្បាស់លាស់ក្នុងការរក្សាសន្តិភាព ប៉ុន្តែថៃត្រៀមការពារអធិបតេយ្យរបស់ខ្លួនគ្រប់ពេលវេលា ។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់លោក ជិរ៉ាយុ ។

គួរបញ្ជាក់ថា កម្ពុជាបានគោរពកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់ដែលប្រទេសទាំងពីរបានចរចាក្នុងកិច្ចប្រជុំគណៈកម្មាធិការកិច្ចការព្រំដែនទូទៅ (GBC) កម្ពុជា-ថៃ នៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ប៉ុន្តែបែរជាថៃបំពានកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់ជាបន្តបន្ទាប់ រួមមាន ៖ ចាប់វរៈកងទ័ពកម្ពុជា ១៨រូប និងពុំទាន់ដោះលែងត្រឡប់មកវិញ, ប្រើប្រាស់ជំពាមកៅស៊ូបាញ់មកលើទឹកដីកម្ពុជា, ពង្រាយលួសបន្លាយនៅភូមិព្រៃចាន់ ឃុំអូរ៣ជាន់ ស្រុកអូរជ្រៅ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ និងបន្ថែមកម្លាំងកងទ័ពក្រោយបទឈប់បាញ់ ។

កម្ពុជាអំពាវនាវឱ្យភាគីថៃគោរពនូវលក្ខខណ្ឌកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់ ព្រមទាំងស្មារតី និងការឯកភាពគ្នាក្នុងកិច្ចប្រជុំវិសាមញ្ញគណៈកម្មាធិការព្រំដែនទូទៅ (GBC) ដែលថា ភាគីទាំងពីរបានព្រមព្រៀងរក្សាកម្លាំងយោធារបស់ខ្លួននៅក្នុងទីតាំងបច្ចុប្បន្ន ដោយមិនអនុញ្ញាតឱ្យផ្លាស់ទីហួសពីទីតាំងដែលខ្លួនបានឈរជើងក្នុងពេលកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់បានចូលជាធរមាននាម៉ោង១២អធ្រាត្រ កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ឡើយ ។ ភាគីទាំងពីរមិនត្រូវចល័តកងទ័ពរបស់ខ្លួន រាប់បញ្ចូលទាំងការដើរល្បាតទៅលើទីតាំងរបស់ភាគីម្ខាងទៀតឡើយ ៕