ប្រទេសថៃ ៖ កងទ័ពភូមិភាគ២ថៃ បានសរសរក្នុងហ្វេសប៊ុកផេកពីស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃកាលពីល្ងាចថ្ងៃទី២២ ខែសីហា និងចោទប្រកាន់ថា កងកម្លាំងពិសេសកម្ពុជា (BHQ) បង្កប់មីនថ្មីនៅខាងលិចភ្នំ៣៥០ ដែលស្ថិតនៅឆ្ងាយពីទីតាំងប្រតិបត្តិការរបស់កងទ័ពថៃប្រមាណ១០០ម៉ែត្រ ហើយកងទ័ពថៃបានទៅពិនិត្យមើលតំបន់នេះឃើញថា ជាមីន PMN-2 ។ នេះបើតាមការផ្សព្វផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន Thairath នៅថ្ងៃទី២៣ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥ ។

នៅថ្ងៃទី២៣ ខែសីហា កងទ័ពភូមិភាគ២ថៃបានសរសេរក្នុងហ្វេសប៊ុកផេកពីស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃថា នាវេលាម៉ោង៤ល្ងាច ថ្ងៃទី២២ ខែសីហា កងទ័ពថៃប្រទះឃើញកងទ័ពកម្ពុជា ពី២នាក់ ទៅ៣នាក់ និងសន្និដ្ឋានថា គឺជាកងកម្លាំងពិសេសកម្ពុជា (BHQ) ដោយសារពាក់មួកសុវត្ថិភាពពណ៌ខ្មៅ បានបង្កប់មីនថ្មីនៅខាងលិចតំបន់ភ្នំ៣៥០ ក្នុងឃុំបាក់ដៃ ស្រុកភ្នំដងរ៉ាក់ ខេត្តសុរិន្ទ ដែលស្ថិតនៅឆ្ងាយពីទីតាំងប្រតិបត្តិការរបស់កងទ័ពថៃ ប្រមាណ១០០ម៉ែត្រ ។

ពេលកងទ័ពថៃទៅពិនិត្យមើលក្នុងតំបន់ឃើញថា មីនដែលទើបបង្កប់នេះប្រភេទ PMN-2 ចំនួន១គ្រាប់ ហើយកងទ័ពថៃក៏ប្រើប្រាស់ឧបករណ៍រាវមីនយ៉ាងលម្អិត និងកំណត់សញ្ញាសម្គាល់សម្រាប់ក្រុមរុករកមីនចាត់វិធានការបន្ត ។ ថៃចាត់ទុកថា កងទ័ពកម្ពុជានៅតែបន្តបង្កប់មីនប្រឆាំងមនុស្សក្នុងដែនអធិបតេយ្យរបស់ថៃ ដែលជាការបំពានកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់ និងល្មើសសន្ធិសញ្ញាអូតាវ៉ាជាបន្តបន្ទាប់ ។ កងទ័ពថៃបន្តតាមដានស្ថានការណ៍យ៉ាងដិតដល់ និងត្រៀមខ្លួនការពារអធិបតេយ្យជាតិដើម្បីសន្តិភាព សម្រាប់ជាតិ សាសនា ព្រះមហាក្សត្រ និងប្រជាជន ។

កងទ័ពថៃនៅតែចោទប្រកាន់ដដែលៗថា កម្ពុជាបង្កប់មីនថ្មីក្នុងទឹកដីរបស់ខ្លួន បើទោះជាអាជ្ញាធរមីនកម្ពុជាបានបដិសេធ និងច្រានចោលទាំងស្រុងចំពោះការចោទប្រកាន់ក្តី ។ កម្ពុជានៅតែរក្សាជំហរម៉ឺងម៉ាត់ គឺគ្មានការប្រើប្រាស់មីនថ្មីជាដាច់ខាត កម្ពុជាមានមោទកភាពក្នុងនាមជារដ្ឋភាគីអនុសញ្ញាហាមប្រាមការប្រើប្រាស់មីនប្រឆាំងមនុស្ស ដែលកម្ពុជាបានផ្តល់សច្ចាប័នក្នុងឆ្នាំ១៩៩៩ ។ កម្ពុជាត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិចំពោះសមិទ្ធផលការបោសសម្អាតមីន និងគ្មានការប្រើប្រាស់មីនប្រឆាំងមនុស្សឡើយ ។

មកដល់ពេលនេះ មិនទាន់មានការស៊ើបអង្កេតផ្លូវការ និងមានតម្លាភាព ដើម្បីបញ្ជាក់ការពិតនៅឡើយពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហានេះ ។ ដូច្នេះ គ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធគួរចៀសវាងធ្វើសេចក្តីថ្លែងការណ៍ជាសាធារណៈណាមួយ ។ ការចោទប្រកាន់ដោយគ្មានការពិតនឹងប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះស្មារតីបទឈប់បាញ់ និងបាត់ទំនុកចិត្តរវាងគ្នានិងគ្នាក្នុងស្ថានភាពនេះ ។ កម្ពុជាសង្ឃឹមថា ភាគីថៃនឹងគោរពបាននូវចំណុចឯកភាពគ្នាក្នុងកិច្ចប្រជុំវិសាមញ្ញគណៈកម្មាធិការព្រំដែនទូទៅកម្ពុជា-ថៃ (GBC) ជាពិសេស ចំណុចទី២ ដែលចែងថា ភាគីទាំងពីរមិនត្រូវចល័តកងទ័ពរបស់ខ្លួន រាប់បញ្ចូលទាំងការមិនដើរល្បាតហួសពីទីតាំងរបស់ខ្លួនឈរជើងឡើយ ៕

ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី ៖ រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូណេស៊ីបានបង្ហាញគម្រោងឈ្មោះ «Laut Sebasah» ឬគម្រោង «Waste-Free Healthy Oceans» ដែលមានគោលដៅកាត់បន្ថយបរិមាណសំរាមក្នុងសមុទ្រ និងប្រភពទឹកផ្សេងៗរហូតដល់៧០% នៅឆ្នាំ២០២៩ ។ គម្រោងនេះនឹងផ្តោតលើការកាត់បន្ថយសំរាមនៅកន្លែងសំខាន់ៗ ដូចជា ៖ ទន្លេ ឆ្នេរសមុទ្រ កោះតូចៗ និងកំពង់ផែ ដែលមានក្រសួងកិច្ចការសមុទ្រ និងនេសាទ ទទួលខុសត្រូវអនុវត្តគម្រោងចូលរួមសហការពីក្រសួងផ្សេងៗ ។

អនុរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងកិច្ចការសមុទ្រ និងនេសាទឥណ្ឌូណេស៊ី លោក Didit Herdiawan និយាយថា សំរាមក្នុងសមុទ្រនៅតែជាបញ្ហាចម្បងនៅប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី ហើយគម្រោងនេះនឹងអាចជួយកាត់បន្ថយសំរាមក្នុងសមុទ្រ ទន្លេ ឆ្នេរសមុទ្រ កោះ និងកំពង់ផែ ក្នុងបរិមាណយ៉ាងច្រើន ។

ក្រៅពីនេះ ក្រសួងកិច្ចការសមុទ្រនឹងសហការជាមួយក្រសួងផ្សេងៗ ស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាល មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលថ្នាក់ខេត្ត អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល ស្ថាប័នអប់រំ និងផ្នែកឯកជន ដើម្បីប្រឆាំងនឹងការបំពុលក្នុងសមុទ្រដែលប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ដល់សត្វក្នុងសមុទ្រ ការនេសាទ និងការរស់នៅតាមឆ្នេរសមុទ្ររបស់ពលរដ្ឋ ។ នេះជាការតាំងចិត្តអនុវត្តគម្រោងកាត់បន្ថយសំរាមក្នុងទឹកសាបកុំឱ្យហូរធ្លាក់ចូលសមុទ្រ ។

ឥណ្ឌូណេស៊ីជាប្រទេសស្ថិតនៅក្បែរទីតាំងសំរាមដ៏ធំក្នុងមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក ដែលជាតំបន់ប្រមូលផ្តុំសំរាមយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ក្នុងសមុទ្រលើពិភពលោក ។ ឥណ្ឌូណេស៊ីក៏ស្ថិតក្នុងចំណាត់ថ្នាក់ទី៥ផងដែរ គឺជាប្រទេសមានសំរាមច្រើនបំផុតលើពិភពលោក ដែលរដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូណេស៊ីត្រូវមានវិធានការកម្ចាត់សំរាម ។

យោងតាមទិន្នន័យក្នុងប្រព័ន្ធព័ត៌មានគ្រប់គ្រងកាកសំណល់ជាតិ គឺឥណ្ឌូណេស៊ីនឹងមានសំរាមរហូតដល់ជាង៥០លានតោននៅចុងឆ្នាំ២០២៥ ។ ដូច្នេះ បើគ្មានវិធានការកម្ចាត់សំរាមទេនោះ សំរាមនៅឥណ្ឌូណេស៊ីរហូតដល់២០លានតោននឹងហូរចូលក្នុងសមុទ្រ ព្រមទាំងគំរាមកំហែងយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ជីវៈចម្រុះ និងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី ៕

បាងកក៖ ក្រោយទាហានខ្លួនដើរជាន់មីនដាច់ជើងញឹកពេក ថៃស្រាប់តែនឹកឃើញគំនិតថ្មី នោះគឺការបង្កើតស្បែងជើងពិសេសមួយប្រភេទ សម្រាប់ចែកឲ្យទាហានពាក់ការពារជៀសវាងការដើរជាន់មីន ឬកាត់បន្ថយកម្លាំងផ្ទុះប្រសិនបើបានជាន់។ នេះបើយោងតាមសារព័ត៌មាន The Nation កាលពីថ្ងៃទី២២ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥។

លោក Wuttipong Phongsuwan សមាជិកព្រឹទ្ធសភា និងជាសមាជិកនៃគណៈកម្មាធិការកិច្ចការយោធាថៃបានឲ្យដឹថា គាត់និងក្រុមរបស់គាត់បានសិក្សាស្រាវជ្រាវគំរូស្បែកជើងការពារមួយប្រភេទ ដែលត្រូវបានគេដាក់ប្រើក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមរវាងរុស្ស៊ី-អ៊ុយក្រែន ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងស្ថានភាពព្រំដែនកំពុងតានតឹងកម្ពុជា.ថៃ ដែលបានបន្តនាំឱ្យទាហានថៃជាច្រើននាក់បាត់បង់អវយវៈដោយសារគ្រាប់មីនរបស់កម្ពុជា។

លោក Wuttipong បានបញ្ជាក់ថា ស្បែកជើងនេះត្រូវបានរចនាឡើងយ៉ាងពិសេស ទាន់សម័យ ជាមួយនឹងជើងទម្រដ៏រឹងមាំញែកចេញពីគ្នាដូចសត្វពីងពាង ដើម្បីកាត់បន្ថយទម្ងន់ និងជៀសវាងការប៉ះបាតស្បែកជើងដោយផ្ទាល់ជាមួយគ្រាប់មីន។ វាមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការកាត់បន្ថយកម្លាំងផ្ទុះរហូតដល់ ៧០% ដែលអាចការពារទាហានល្បាតឲ្យរងរបួសតិចតួចបំផុត ឬគ្មានសោះតែម្ដង។

លោកបានបន្ថែមថា ការច្នៃប្រឌិតថ្មីនេះ មិនត្រឹមតែជួយលើកកម្ពស់សីលធម៌របស់ទាហានថៃប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងធ្វើឱ្យខូចដល់សីលធម៌របស់អ្នកដាំគ្រាប់មីននៅកម្ពុជាទៀតផង។

បច្ចុប្បន្នស្បែកជើងនេះ មិនទាន់បានដាក់ចេញឲ្យប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការសម្រាប់ទាហានថៃនោះទេ ដោយរដ្ឋាភិបាលថៃកំពុងសហការជាមួយនឹងរោងចក្រផលិត ហើយគំរូចុងក្រោយត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងរួចរាល់នៅសប្តាហ៍ក្រោយ បន្ទាប់មកនឹងត្រូវបញ្ជូនទៅតំបន់កងទ័ពភូមិភាគ២សម្រាប់ការសាកល្បងបន្ថែមទៀត។

គួរឲ្យដឹងថា ទាហានថៃដែលដើរល្បាតនៅតាមព្រំដែនតែងជួបគ្រោះថ្នាក់ជាន់មីនដាច់ជើង ឬរបួសធ្ងន់ស្រាលជាបន្តបន្ទាប់ រាប់ចាប់តាំងពីមុនមានការប្រយុទ្ធគ្នាជាមួយកម្ពុជា។ លើសពីនេះ រដ្ឋាភិបាល និងថ្នាក់ដឹកនាំថៃបានទម្លាក់កំហុសគ្រប់យ៉ាងមកឲ្យកម្ពុជា បើទោះជាគ្មានមូលដ្ឋានច្បាស់លាស់ក៏ដោយ៕

ប្រទេសជប៉ុន ៖ តាមការផ្សព្វផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេសកាលពីថ្ងៃទី២២ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥ ឱ្យដឹងថា អាជ្ញាធរជប៉ុនត្រៀមជម្លៀសពលរដ្ឋជាង៥សែន២ម៉ឺននាក់ចេញពីតំបន់គ្រោះថ្នា.ក់ដោយសារគ្រោះរញ្ជួយដីដ៏ខ្លាំងក្លានៅបាតសមុទ្ររយៈពេល១សប្តាហ៍មុន ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលប្រកាសអាសន្នពីគ្រោះរញ្ជួយដីនៅរណ្តៅបាតសមុទ្រនេះដែលមានជម្រៅជាង៧០០គីឡូម៉ែត្រ ស្ថិតនៅភាគនិរតីប្រទេសជប៉ុន ។

បើមានគ្រោះរញ្ជួយដីកម្រិត៨រិចទ័រកើតឡើង ឬខ្លាំងក្លាជាងនេះនៅតំបន់កណ្តាលដែលបានព្យាករណ៍ទុក គឺរដ្ឋាភិបាលជប៉ុននឹងប្រកាសអាសន្នពីគ្រោះរញ្ជួយដីដ៏ខ្លាំងក្លា ខណៈអាជ្ញាធរនឹងជម្លៀសពលរដ្ឋនៅតំបន់គ្រោះថ្នាក់ទៅកន្លែងសុវត្ថិភាពរយៈពេល១សប្តាហ៍មុន ។ តំបន់ត្រូវជម្លៀសពលរដ្ឋចេញជាមុន រួមមាន ៖ តំបន់មានមនុស្សចាស់ តំបន់ជនពិការ តំបន់មានពលរដ្ឋត្រូវការថែទាំជាពិសេស និងតំបន់ដែលពលរដ្ឋសុំជម្លៀសចេញ ។

ភ្នាក់ងារឧតុនិយមជប៉ុននឹងប្រកាសអាសន្នពីគ្រោះរញ្ជួយដីដ៏ខ្លាំងក្លាចាប់ពីកម្រិត៨រិចទ័រឡើងទៅ ហើយភ្នាក់ងារឧតុនិយមបញ្ជាក់ថា ជប៉ុនអាចប្រឈមនឹងគ្រោះរញ្ជួយដីកើតឡើងម្តងទៀត ។ រដ្ឋាភិបាលជប៉ុនបានអំពាវនាវឱ្យអាជ្ញាធរហ្វឹកហាត់ជម្លៀសពលរដ្ឋជានិច្ចដើម្បីត្រៀមខ្លួនទប់ទល់គ្រោះរញ្ជួយដី និងរលកយក្សស៊ូណាមិដែលអាចកើតឡើង ។

Nankai Trough គឺជាបាតសមុទ្រមានជម្រៅរហូតដល់ជាង៧០០គីឡូម៉ែត្រ ដែលត្រូវបានចាត់ទុកជាតំបន់មួយក្នុងចំណោមតំបន់ប្រឈមនឹងគ្រោះរញ្ជួយដី និងរលកយក្សស៊ូណាមិខ្លាំងបំផុតនៅប្រទេសជប៉ុន ។ កាលពីមុន បរិវេណនេះធ្លាប់កើតគ្រោះរញ្ជួយដីខ្លាំងក្លាម្តងហើយម្តងទៀត ដូចជា ៖ គ្រោះរញ្ជួយដីនៅឆ្នាំ១៩៤៤ ស្មើ៨.១រិចទ័រ និងឆ្នាំ១៩៤៦ ស្មើ៨.៤រិចទ័រ ដែលហេតុការណ៍ទាំងពីរបណ្តាលឱ្យមនុស្សស្លាប់រាប់ពាន់នាក់ ។

បើតាមការសន្និដ្ឋានរបស់អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ គឺឱកាសចាប់ពី៧០% ទៅ៨០% ដែលរណ្តៅ Nankai Trough នៅបាតសមុទ្រអាចកើតគ្រោះរញ្ជួយដីខ្លាំងក្លាម្តងទៀតក្នុងរយៈពេល៣០ឆ្នាំខាងមុខ ។ បើកើតគ្រោះរញ្ជួយដីចាប់ពីកម្រិត៨រិចទ័រនៅណ្តៅនេះ វានឹងបង្កជារលកយក្សស៊ូណាមិកម្ពស់ខ្ពស់ជាច្រើនម៉ែត្របោកបក់មកលើឆ្នេរខ្សាច់យ៉ាងរហ័ស ។ ដូច្នេះ គួរជម្លៀសពលរដ្ឋចេញពីតំបន់គ្រោះថ្នាក់ទៅកន្លែងសុវត្ថិភាព ជាពិសេស មនុស្សចាស់ និងជនពិការ ។

គ្រោះរញ្ជួយដីនៅរណ្តៅបាតសមុទ្រ Nankai Trough អាចកើតឡើងគ្រប់ពេលវេលា ហើយរដ្ឋាភិបាលជប៉ុនមើលឃើញថា ការជម្លៀសពលរដ្ឋជាមុន និងការហ្វឹកហាត់ជម្លៀសពលរដ្ឋជាប្រចាំ នឹងអាចការពារជីវិតពលរដ្ឋរហូតដល់ជាង១២០លាននាក់នៅទូទាំងប្រទេស ៕