សត្វចិញ្ចឹមជាចំណែកមួយសំខាន់ក្នុងជីវិតមនុស្ស ហើយវាក៏ចេះមានអារម្មណ៍សប្បាយ ខឹង ឬអន់ចិត្តជាមួយម្ចាស់ដូចមនុស្សដែរ។ ការស្រាវជ្រាវជាច្រើនបានបង្ហាញថា សត្វក៏អាចមានបញ្ហាធ្លាក់ទឹកចិត្ត (depression) បានដែរ បើទោះបីវាមិនដូចជា depression របស់មនុស្សក៏ដោយ។ អាការៈនេះជារឿងមិនគួរមើលរំលងឡើយ ព្រោះវាអាចប៉ះពាល់ដល់សុខភាពផ្លូវកាយ និងផ្លូវចិត្តរបស់សត្វចិញ្ចឹមរបស់អ្នកយ៉ាងខ្លាំង។ មូលហេតុអ្វីបានជា សត្វអាចធ្លាក់ទឹកចិត្ត?

ជាទូទៅមានរឿងជាច្រើនដែលធ្វើឲ្យសត្វចិញ្ចឹមរបស់អ្នកបាក់ទឹកចិត្ត ដូចជា៖
ការបាត់បង់ម្ចាស់ នៅឯកាគ្មានអ្នកលេងជាមួយ សុខភាពមិនល្អ
និងបញ្ហាផ្លូវចិត្តដោយសារអារម្មណ៍របស់ម្ចាស់ជាដើម។ ខាងក្រោមនេះ ជាសញ្ញាមួយចំនួនដែលបង្ហាញថា សត្វចិញ្ចឹមរបស់អ្នកអាចកំពុងធ្លាក់ទឹកចិត្ត ដូចជា៖
-ការគេងច្រើនលើសធម្មតា
-ទម្លាប់ញ៉ាំអាហារមិនដូចមុន (ញ៉ាំតិច ឬមិនចង់ញ៉ាំ)
-មិនចូលចិត្តលេង ឬបាត់ចំណាប់អារម្មណ៍លើសកម្មភាពដែលវាធ្លាប់ចូលចិត្ត
-រក្សាគម្លាត ឬទំនាក់ទំនងជាមួយមនុស្ស
-បញ្ចេញសម្លេងត្អូញត្អែរ ឬស្រែកគ្មានហេតុ
-មានអាកប្បកិរិយាខ្លាចៗ
-និងក្លាយជាសត្វ “clingy” ចង់ឱ្យតែម្ចាស់នៅជាប់ជានិច្ច។ ទោះជាយ៉ាង សញ្ញាទាំងនេះអាចបញ្ជាក់ពីបញ្ហាសុខភាពផ្សេងៗទៀតផងដែរ ដូច្នេះដើម្បីចង់ដឹងច្បាស់ គួរនាំពួកគេទៅជួបពេទ្យសត្វគឺសំខាន់។

សត្វចិញ្ចឹមដូចជាក្មេងតូចដែរត្រូវការការយកចិត្តទុកដាក់ មើលថែថ្នាក់ថ្នមលើពួកគេដែរ ហើយទាំងនេះជាអ្វីដែលម្ចាស់អាចធ្វើដើម្បីជួយសត្វកុំឲ្យមាន ឬឈានទៅជំងឺធ្លាក់ទឹកចិត្ត៖

១. ផ្ដល់ពេលវេលា និងលេងជាមួយវា
សកម្មភាពកីឡា ដើរកំសាន្ត និងល្បែងបញ្ញា (puzzle toys) ជួយវាកាត់បន្ថយស្ទ្រេស និងធ្វើឱ្យវាមានអារម្មណ៍ល្អឡើងវិញ។

២. រក្សារបៀបរស់នៅប្រចាំថ្ងៃឲ្យថេរ
Routine មានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់សត្វ ដែលធ្វើឱ្យវាមានអារម្មណ៍សុវត្ថិភាព និងតម្លាភាព។

៣. ត្រួតពិនិត្យសុខភាពជាប្រចាំ
បើសត្វមានអាការៈចុះខ្សោយ ញ៉ាំអាហារតិចៗ ឬឈឺចាប់ អ្នកគួរតែនាំពួកវាទៅពិនិត្យ។ ជំងឺជាច្រើនអាចមានរោគសញ្ញាដូច depression ដែរ។

៤. បង្កើតបរិយាកាសល្អក្នុងផ្ទះ
ទីកន្លែងស្ងប់ស្ងាត់ កន្លែងគេងកក់ក្តៅ និងការយកចិត្តទុកដាក់ជាប់លាប់អាចជួយសត្វមានអារម្មណ៍សុវត្ថិភាព។

៥. ពិគ្រោះជាមួយអ្នកជំនាញ
ក្នុងករណីធ្ងន់ អ្នកអាចពិគ្រោះជាមួយ “Veterinary behaviorist” ឬអ្នកជំនាញអាកប្បកិរិយាសត្វ ដែលអាចផ្តល់ការណែនាំ ឬការព្យាបាលជាក់លាក់។

សត្វចិញ្ចឹមមានអារម្មណ៍ ផ្លូវចិត្ត និងជីវវិទ្យាស្មុគស្មាញជាងអ្វីដែលមនុស្សជាច្រើនគិត។ ការធ្លាក់ទឹកចិត្តចំពោះសត្វមិនមែនជារឿងលេងសើចទេ ជាពិសេសសម្រាប់អ្នកស្រឡាញ់សត្វ ចាត់ទុកសត្វចិញ្ចឹមជាសមាជិកគ្រួសារ ដែលបញ្ហានេះត្រូវបានអ្នកស្រាវជ្រាវ និងពេទ្យសត្វជាច្រើនចាប់អារម្មណ៍។ ដូច្នេះ គួរយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះពួកគេផង ការទទួលបានអារម្មណ៍ស្រឡាញ់ និងទំនាក់ទំនងស្និទ្ធស្នាលជាមួយម្ចាស់ គឺជាថ្នាំដ៏ល្អបំផុតក្នុងការការពារ និងព្យាបាលជំងឺធ្លាក់ទឹកចិត្តរបស់សត្វ៕

រាជធានីភ្នំពេញ៖ ក្រសួងកិច្ចការនារី បានប្រកាសថ្កោលទោ.សយ៉ាងដាច់អហង្ការចំពោះទង្វើដ៏សា.ហាវព្រៃផ្សៃ និងអមនុស្សធម៌ របស់ក្រុមទាហានឈុតខ្មៅថៃមកលើពលករខ្មែរចំនួន ១៣នាក់ និងបានប្រព្រឹត្តអំពើថោ.កទាប ស្មោ.គគ្រោក (រំលោ.ភបូក) ទៅលើពលករខ្មែរជាស្រ្តីម្នាក់។ ក្រសួងកិច្ចការនារី នឹងចាត់វិធានការផ្លូវច្បាប់ទៅអង្គការអន្តរជាតិ ដើម្បីប្ដឹងតវ៉ាចំពោះសកម្មភាពរបស់ទាហានថៃទាំងនេះ។

យោងតាមសេចក្ដីថ្លែការណ៍ ចេញនៅថ្ងៃទី១៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៥ បានបង្ហាញថា ក្រសួងកិច្ចការនារីបានចាត់ទុកទង្វើដែលក្រុមទាហានឈុតខ្មៅថៃ គឺជាទង្វើគួរឱ្យស្អ.ប់ខ្ពើម អមនុស្សធម៌ ព្រៃផ្សៃមិនអាចទទួលយកបាន ហើយជាបទឧក្រិដ្ឋ និងជាការរំលោភ បំពានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរលើសិទ្ធិមនុស្ស សិទ្ធិស្ត្រី និងសិទ្ធិពលករទេសន្តរប្រវេសន៍ ដែលមានចែងក្នុងច្បាប់ជាតិ និងលិខិតុបករណ៍ របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ (UN) អនុសញ្ញាស្តីពីការលុបបំបាត់រាល់ទម្រង់នៃការរើសអើងប្រឆាំងនឹងស្ត្រីភេទ (CEDAW) អង្គការអន្តរជាតិទេសន្តរប្រវេសន៍ (IOM) និងសមាគមប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍ (ASEAN)។

ក្រសួងកិច្ចការនារី បានសម្តែងការសោកស្តាយយ៉ាងខ្លាំងបំផុត និងសូមប្រកាសថ្កោលទោសដាច់អហង្ការ ចំពោះទង្វើដ៏សាហាវព្រៃផ្សៃ ឃោរឃៅ អមនុស្សធម៌របស់ក្រុមទាហានឈុតខ្មៅថៃ ដោយបានប្រើប្រាស់អំពើហិង្សា យ៉ាងសាហាវយង់ឃ្នង និងវាយដំ ទាត់ធាក់ ជំរិតទារប្រាក់ គំរាមកំហែងយកទ្រព្យសម្បត្តិ មកលើក្រុមពលករទេសន្តរ ប្រវេសន៍ខ្មែរចំនួន១៣នាក់ ហើយក្នុងនោះទាហានឈុតខ្មៅ៧នាក់ បានប្រព្រឹត្តអំពើថោកទាប ស្មោកគ្រោក (រំលោភ បូក)ទៅលើពលករខ្មែរជាស្ត្រី១នាក់ ខណៈដែលពលករខ្មែរទាំង១៣នាក់ ធ្វើដំណើរចេញពីប្រទេសថៃត្រឡប់មក ប្រទេសកម្ពុជា កាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៥ កន្លងទៅ។

ជាមួយគ្នានេះ ក្រសួងកិច្ចការនារីបាននិងកំពុងសហការតាមដានយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ ជាមួយក្រសួង ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ និង អាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ចគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ ក្នុងការចាត់វិធានការតាមផ្លូវច្បាប់ដើម្បីផ្តល់យុត្តិធម៌ជូនជនរងគ្រោះ ហើយ បច្ចុប្បន្ន ក្រសួងសហការជាមួយអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធបានសម្របសម្រួលផ្តល់ការថែទាំសុខភាពផ្លូវកាយ និងផ្លូវចិត្តជូនដល់ ស្ត្រីរងគ្រោះដែលកំពុងទទួលសេវាព្យាបាលនៅកន្លែងផ្តល់សេវាចម្រុះឆ្លើយតបដោយអំពើហិង្សាទាក់ទងនឹងយេនឌ័រនៅ មន្ទីរពេទ្យបង្អែកខេត្ត។

ជាថ្មីម្តងទៀត ក្រសួងកិច្ចការនារីក៏បានអំពាវនាវដល់សហគមន៍អន្តរជាតិ ការិយាល័យឧត្តមស្នងការអង្គការសហ ប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកសិទ្ធិមនុស្ស (OHCHR) ភ្នាក់ងារសហប្រជាជាតិលើកកម្ពស់សមភាពយេនឌ័រ និងបង្កើនភាពអង់ អាចដល់ស្ត្រី (UN Women) និងអង្គការអន្តរជាតិពាក់ព័ន្ធក្នុងការតាមដាន និងជំរុញឱ្យអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ចថៃធ្វើការ ស៊ើបអង្កេត និងចាត់វិធានការជាបន្ទាន់ ដើម្បីនាំយកឧក្រិដ្ឋជនមកផ្តន្ទាទោសតាមច្បាប់ និងផ្តល់យុត្តិធម៌ជូនជនរង គ្រោះ ដោយគ្មានការលើកលែង៕

ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ៖ ក្រុមប្រតិបត្តិការបច្ចេកទេស នៃភាគីកម្ពុជា និងភាគីថៃ ជួបប្រជុំគ្នានៅច្រកទ្វារព្រំដែនអន្តរជាតិប៉ោយប៉ែត ដើម្បីរៀបចំផែនការអនុវត្តការងារតាមស្មារតី បែបបទណែនាំបច្ចេកទេស (Technical Instruction) ក្នុងការបោះបង្គោលព្រំដែនបណ្ដោះអាសន្ននៅភូមិជោគជ័យ និងភូមិព្រៃចាន់ ចន្លោះលេខ ៤២ ដល់ ៤៧។

យោងតាមប្រសាសន៍របស់មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នៃរដ្ឋលេខាធិការដ្ឋានកិច្ចការព្រំដែន នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានថ្លែងឱ្យដឹងនៅថ្ងៃទី១៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៥ នេះថា បន្ទាប់ពីទទួលបានអនុម័តពីគណៈកម្មការចម្រុះខណ្ឌសីមាព្រំដែន (JBC) នៃប្រទេសទាំងពីរ, ប្រធានក្រុមប្រតិបត្តិការបច្ចេកទេសនៃភាគីកម្ពុជានិងភាគីថៃ បានជួបប្រជុំគ្នានៅថ្ងៃទី១៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៥ នេះ នៅច្រកទ្វារព្រំដែនអន្តរជាតិប៉ោយប៉ែត ដើម្បីរៀបចំផែនការអនុវត្តការងារតាមស្មារតី បែបបទណែនាំបច្ចេកទេស (Technical Instruction)។

មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នៃរដ្ឋលេខាធិការដ្ឋានកិច្ចការព្រំដែននៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានថ្លែងឱ្យដឹងបន្ថែមទៀតថា៖ «ក្រុមវាស់វែងចម្រុះនៃប្រទេសទាំងពីរ នឹងចុះពិនិត្យទីតាំង និងដំណើរការការងារបោះបង្គោលបណ្តោះអាសន្ន នៅចន្លោះបង្គោលព្រំដែនលេខ ៤២ ដល់ ៤៧ ស្ថិតក្នុងភូមិសាស្រ្ត ឃុំអូរបីជាន់ ស្រុកអូជ្រៅ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ និងខេត្តស្រះកែវ របស់ថៃ»។

តាមការបញ្ជាក់ ការចុះបោះបង្គោលបណ្តោះអាសន្ននៅកំណាត់ខ្សែព្រំដែននេះ គឺធ្វើឡើងតាមស្មារតីនៃកិច្ចប្រជុំគណៈកម្មការចម្រុះខណ្ឌសីមាព្រំដែន (JBC) កម្ពុជា-ថៃ កាលពីថ្ងៃទី២១-២២ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ កន្លងទៅ ដែលភាគីទាំងពីរបានឯកភាពពិនិត្យកែសម្រួលបញ្ចប់បែបបទណែនាំបច្ចេកទេស (TI) សម្រាប់ការវាស់ វែងរួមគ្នា និងបោះបង្គោលបណ្ដោះអាសន្ន នៅកំណាត់ខ្សែព្រំដែនអាទិភាពនៅចន្លោះបង្គោលលេខ ៤២-៤៧។

បន្ថែមលើនោះ សេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានរួមក៏បានគូសបញ្ជាក់ដែរថា៖ «បន្ទាប់ពីបញ្ចប់ការវាស់វែងនិងបោះបង្គោលបណ្តោះអាសន្ន ព្រមទាំងទទួលបានការយល់ព្រមពី រដ្ឋាភិបាលរៀងខ្លួន ភាគីទាំងពីរនឹងស្នើសុំយោបល់ពីរដ្ឋាភិបាលរៀងៗខ្លួន ដើម្បីពិនិត្យសម្រេចលើ ការបង្កើតយន្តការសមស្របណាមួយ សម្រាប់ធ្វើការកែសម្រួលការកាន់កាប់ និងអាស្រ័យផលរបស់ភាគីទាំងពីរ»៕