ប្រទេសម៉ិកស៊ិក ៖ កាលពីថ្ងៃទី៣០ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៤ សារព័ត៌មានបរទេសរាយការណ៍ថា និស្សិតមួយក្រុមបានមកស្រាវជ្រាវនៅក្នុងព្រៃជ្រៅ ហើយពួកគេក៏ប្រទះឃើញទីក្រុងបុរាណយ៉ាងធំមួយដោយចៃដន្យ ដែលទីក្រុងនេះបានលិចបាត់ក្នុងព្រៃរបស់ប្រទេសម៉ិកស៊ិកអស់រយៈពេលរាប់រយឆ្នាំមកហើយ ។

ក្រុមនិស្សិតផ្នែកបុរាណវិទ្យាបានប្រទះឃើញទីក្រុងរបស់ជនជាតិភាគតិចម៉ាយ៉ា ដែលទីក្រុងនេះបានលិចបាត់ក្នុងព្រៃរបស់រដ្ឋ Campeche ស្ថិតនៅភាគអាគ្នេយ៍ប្រទេសម៉ិកស៊ិក ហើយក្រុមនិស្សិតបានដាក់ឈ្មោះទីក្រុងនេះថា «Valeriana» ។

ក្រុមនិស្សិតបានប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាស្រាវជ្រាវដោយឡាស៊ែរឈ្មោះថា «Lidar» និងគូសផែនទីអគារកប់នៅក្រោមព្រៃឈើ ហើយពួកគេក៏បានរកឃើញអគាររហូតដល់៦.៧៦៤កន្លែង ព្រមទាំងពីរ៉ាមីត, ទីលានលេងកីឡា, ផ្លូវតភ្ជាប់ពីតំបន់មួយទៅតំបន់មួយ, មហោស្រព និងអាងស្តុកទឹក ។ ទីក្រុងនេះលាតសន្ធឹងនៅលើផ្ទៃដីដ៏ធំល្ហល្ហេវ និងមានទីតាំងនៅក្បែរទីក្រុង Edinburgh របស់ប្រទេសស្កុតឡេន ។

ក្រុមនិស្សិតជឿជាក់ថា វាជាប្រភពអរិយធម៌របស់ជនជាតិភាគតិចម៉ាយ៉ា ដែលមានជំនាញសាងសង់ស្ថិតក្នុងលំដាប់ទី២ នៅអាមេរិកឡាទីន បន្ទាប់ពីទីក្រុង Calakmul ។

លោក Luke Auld-Thomas និស្សិតមកពីសាកលវិទ្យាល័យ Tulane សហរដ្ឋអាមេរិក បានប្រទះឃើញទីក្រុងនេះមុនគេ ដោយបានឃើញទិន្នន័យរបស់ទីក្រុងក្នុង Google ។ លោក Luke និយាយថា ៖ «ខ្ញុំស្វែងរកព័ត៌មានមួយចំនួនក្នុង Google ហើយរកឃើញទិន្នន័យស្រាវជ្រាវដោយឡាស៊ែររបស់អង្គការការពារបរិស្ថានម៉ិកស៊ិក» ។

ការស្រាវជ្រាវដោយបច្ចេកវិទ្យាឡាស៊ែរ គឺជាការបាញ់ឡាស៊ែរពីយន្តហោះចុះក្រោមដើម្បីគូសផែនទីនៅផ្នែកខាងក្រោម ។ វាផ្អែកលើការវាស់វែងពេលវេលា ដែលឡាស៊ែរប្រើប្រាស់ត្រឡប់មកវិញ ។

ប៉ុន្តែពេលលោក Luke ប្រមូលទិន្នន័យស្រាវជ្រាវក្នុងតំបន់នេះតាមវិធីសាស្ត្ររបស់អ្នកបុរាណវិទូ ស្រាប់តែលោកឃើញអ្វីម្យ៉ាងដែលអ្នកដទៃពុំឃើញ គឺទីក្រុងបុរាណដ៏ធំមួយ ។ ទីក្រុងនេះធ្លាប់មានមនុស្សរស់នៅពី៣ម៉ឺននាក់ ទៅ៥ម៉ឺននាក់ គិតចាប់ពីឆ្នាំ៧៥០ ដល់ឆ្នាំ៨៥០ ហើយចំនួននេះច្រើនជាងចំនួនពលរដ្ឋរស់នៅក្នុងតំបន់នាពេលបច្ចុប្បន្ន ។

ទីក្រុងបុរាណ Valeriana ស្ថិតនៅឆ្ងាយពីផ្លូវធំ និងនៅក្បែរទីក្រុង Xpujil ដែលជាកន្លែងរស់នៅបច្ចុប្បន្នរបស់ជនជាតិភាគតិចម៉ាយ៉ា ។ បើដើរពីទីក្រុង Xpujil ទៅកាន់ទីក្រុងបុរាណ គឺចំណាយពេលត្រឹមតែ១៥នាទីប៉ុណ្ណោះ ។

សាស្ត្រាចារ្យឈ្មោះ Marcello Canuto ដែលបានចូលរួមសរសេរការរកឃើញទីក្រុងបុរាណនិយាយថា ការរកឃើញទីក្រុង Valeriana នឹងជួយផ្លាស់ប្តូរការគិតរបស់ពលរដ្ឋនៅបណ្តាប្រទេសលោកខាងលិច ដែលជឿថា តំបន់ត្រូពិកបាត់បង់អរិយធម៌ ។ ប៉ុន្តែការពិត វាជាទីន្លែងមួយលើពិភពលោក ដែលពោរពេញទៅដោយវប្បធម៌ស្មុគស្មាញ ។

ប៉ុន្តែក្រុមនិស្សិតពុំបានបញ្ជាក់ច្បាស់លាស់ថា តើអ្វីជាមូលហេតុធ្វើឱ្យទីក្រុងបុរាណដ៏ធំនេះត្រូវគេបោះបង់ចោល ប៉ុន្តែពួកគេបញ្ជាក់ថា ទីក្រុងបុរាណស្ថិតនៅតំបន់រាំងស្ងួត ។ ដូច្នេះ វាអាចជាមូលហេតុធ្វើឱ្យមនុស្សក្នុងទីក្រុងផ្លាស់ប្តូរទៅរស់នៅតំបន់ផ្សេង ៕

ប្រទេសចិន ៖ សារព័ត៌មានរ៉យទ័របានរាយការណ៍ កាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៤ ថា លោក Zhang Yiming ជាស្ថាបនិករបស់ ByteDance ដែលជាក្រុមហ៊ុនមេរបស់ TikTok ត្រូវបានគេចាត់ចំណាត់ថ្នាក់ជាមហាសេដ្ឋីមានទ្រព្យសម្បត្តិច្រើនបំផុតនៅប្រទេសចិន ក្នុងឆ្នាំ២០២៤ គឺទ្រព្យសម្បត្តិរបស់លោកបានកើនឡើងដល់៤៩.៣០០លានដុល្លារអាមេរិក ។

លោក Zhang មានអាយុ៤១ឆ្នាំ បានលាឈប់ពីតំណែងជានាយកប្រតិបត្តិក្រុមហ៊ុន ByteDance កាលពីឆ្នាំ២០២១ ។ លោកជាបុគ្គលទី១៨ ដែលទទួលបានតំណែងជាមហាសេដ្ឋីមានទ្រព្យសម្បត្តិច្រើនបំផុតរបស់ចិន ដែលជាការចាត់ចំណាត់ថ្នាក់របស់ Hurun China Rich List ។

តម្លៃទ្រព្យសម្បត្តិរបស់លោក Zhang បានកើនឡើងលើសទ្រព្យសម្បត្តិមហាសេដ្ឋីឈ្មោះ Zhong Shanshan ជាស្ថានិកក្រុមហ៊ុនផលិតទឹករ៉ែម៉ាក Nongfu Sunquan ។ ហេតុនេះ មហាសេដ្ឋី Zhong បានធ្លាក់មកនៅចំណាត់ថ្នាក់ទី២ ដោយសារទ្រព្យសម្បត្តិធ្លាក់ចុះ២៤% គឺនៅសល់ត្រឹមតែ៤៧.៩០០លានដុល្លារអាមេរិក ។

បើទោះជាលោក Zhang បានប្រឈមនឹងឧបសគ្គផ្លូវច្បាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងទ្រព្យសម្បត្តិនៅអាមេរិក ប៉ុន្តែប្រាក់ចំណូលនៅទូទាំងពិភពលោករបស់ក្រុមហ៊ុន ByteDance បានកើនឡើងរហូតដល់៣០% កាលពីឆ្នាំ២០២៣ គឺស្មើនឹង១១ម៉ឺនលានដុល្លារអាមេរិក ។ ហេតុនេះ វាបានជួយឱ្យទ្រព្យសម្បត្តិផ្ទាល់ខ្លួនរបស់លោក Zhang កើនឡើងផងដែរ ។

ចំណែកមហាសេដ្ឋីចិនមានទ្រព្យសម្បត្តិច្រើនស្ថិតក្នុងចំណាត់ថ្នាក់ទី៣ នៅឆ្នាំ២០២៤ គឺបានទៅ Pony Ma ជាស្ថាបនិក Tencent ។ រីឯមហាសេដ្ឋីឈ្មោះ Colin Huang ជាស្ថាបនិក PDD Holdings ធ្លាក់មកនៅចំណាត់ថ្នាក់ទី៤ បើទោះជាប្រាក់ចំណូលពីគេហទំព័រពាណិជ្ជកម្មអេឡិចត្រូនិក Pinduoduo និង Temu កើនឡើងក្តី ។

ចំនួនមហាសេដ្ឋីចិនដែលមានឈ្មោះក្នុងការចាត់ចំណាត់ថ្នាក់របស់ Hurun China Rich List ក្នុងឆ្នាំ២០២៤ បានថយចុះ១៤២នាក់ គឺនៅសល់ត្រឹមតែ៧៥៣នាក់ប៉ុណ្ណោះ ។ នេះចាត់ទុកថា ការចាត់ចំណាត់ថ្នាក់មហាសេដ្ឋីចិនក្នុងឆ្នាំ២០២៤ គឺតិចជាងឆ្នាំ២០២១ ។

Rupert Hoogewerf ជាប្រធាន Hurun China Rich List បញ្ជាក់ថា សេដ្ឋកិច្ច និងទីផ្សារហ៊ុនចិនកំពុងប្រឈមនឹងការលំបាក ហើយអាជីវកម្មដែលធ្លាក់ចុះទ្រព្យសម្បត្តិខ្លាំងបំផុត គឺផ្នែកអចលនទ្រព្យ ខណៈក្រុមហ៊ុនផលិតឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិកបានរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័ស ។ ជាក់ស្តែង Lei Jun ជាស្ថាបនិក Xiaomi មានទ្រព្យសម្បត្តិកើនឡើងដល់៥ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក នៅឆ្នាំ២០២៤ ៕

បរទេស៖ នៅឆ្នាំ ២០២៤ នេះចំនួនភ្ញៀវទេសចរដែលបានទៅលេងទ្វីបអង់តាក់ទិក គឺបានលើសពី ៤៣,០០០ នាក់ហើយកើនឡើងជាង ៥០០% បើប្រៀធៀបទៅនឹងរដូវរងាឆ្នាំ ២០១៧ ដែលមានតែអ្នកទេសចរប្រហែល ៧,០០០ នាក់ប៉ុណ្ណោះ។
ទ្វីបអង់តាក់ទិក គឺជាផ្ទៃទ្វីបថ្ម ឬដី ដែលគ្របដណ្តប់ស្ទើរតែទាំងស្រុងដោយផ្ទាំងទឹកកក និងជាទីកន្លែងត្រជាក់ជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោក ដោយបច្ចុប្បន្នមិនមានប្រទេសណាអាចគ្រប់គ្រងបានទេ។

ទ្វីបដ៏ធំល្វឹងល្វើយនេះស្ថិតនៅចំប៉ូលខាងត្បូង នៃភពផែនដីតែម្តង ដោយផ្ទៃដី ឬថ្ម ៩៨ភាគរយរបស់វាគ្របដណ្តប់ដោយទឹកកក ដែលមានកម្រាស់យ៉ាងក្រាសរហូតដល់ ១.៦គីឡូម៉ែត្រ ឬ ២ គីឡូម៉ែត្រ។ វាជាកន្លែងប្រមូលផ្តុំទឹកកក ៩០ ភាគរយ នៃទឹកកកទាំងអស់នៅលើផែនដី និងទឹកសាបរហូតដល់ទៅ ៧០ ភាគរយឯណោះ ដែលនេះពិតជាចំនួនដ៏ច្រើនខ្លាំងណាស់។ កាលពីប៉ុន្មានទសវត្សរ៍មុន ការធ្វើដំណើរទៅកាន់ទ្វីបអង់តាក់ទិកមិនមែនជាបទពិសោធន៍ដ៏ប្រណីតដូចសព្វថ្ងៃនេះទេ។

មុននឹងទៅដល់តំបន់ទឹកកកនេះ ភ្ញៀវត្រូវតែធ្វើដំណើរតាមកប៉ាល់តូចៗ ឬហោះហើរជាច្រើនដង ដោយឆ្លងកាត់ប្រទេសអឺរ៉ុបជាច្រើនទៀត។ ហើយនៅពេលទៅដល់ទីនោះ ភ្ញៀវនឹងជួបប្រទះអាកាសធាតុដ៏សែនអាក្រក់ ក៏ដូចជាប្រឈមនឹងសត្វកាចសាហាវផងដែរ។ ទោះជាយ៉ាងណាថ្មីៗនេះ ខ្សែនាវាដូចជា Ponant, Silversea, Seabourn និង Scenic របស់អាមេរិកបានខិតខំប្រឹងប្រែងយ៉ាងខ្លាំងក្នុងការផ្តល់នូវបទពិសោធន៍ដ៏ប្រណីតសម្រាប់អ្នកធ្វើដំណើរទៅកាន់តំបន់ប៉ូល។ ពួកគេផ្តល់ជូននូវឈុតប្រណីតនៅលើយន្តហោះ អាហារឆ្ងាញ់ៗ និងសូម្បីតែស្ប៉ា។

ហេតុនេះហើយភ្ញៀវទេសចរកាន់តែច្រើនក៏បានចាប់អារម្មណ៍នឹងបទពិសោធន៍នៅទីនោះ ដែលធ្វើឱ្យទ្វីបអង់តាក់ទិកកំពុងក្លាយជាកន្លែងទេសចរណ៍ដ៏ពេញនិយមបំផុតនៅឆ្នាំនេះ។ ទោះបីជាយ៉ាងនេះក្តី ការកើនឡើងនៃចំនួនភ្ញៀវទេសចរបានធ្វើឱ្យអ្នកជំនាញជាច្រើនព្រមានអំពីផលប៉ះពាល់បរិស្ថាន។ អ្នកបរិស្ថានវិទ្យាបាននិយាយថា វត្តមានមនុស្សកាន់តែច្រើនឡើងនៅក្នុងទ្វីបអង់តាក់ទិក បានកំពុងធ្វើឱ្យកម្រិតកាបូនឌីអុកស៊ីតកើនឡើង ហើយព្រិលនៅអង់តាក់ទិកក៏កំពុងរលាយលឿនជាងមុនផងដែរ។

ដើម្បីការពារបរិស្ថាននៅតំបន់ទឹកកកអង់តាក់ទិក ប្រតិបត្តិករនាវាទេសចរណ៍បាននិយាយថា ពួកគេដឹងយ៉ាងច្បាស់អំពីផលប៉ះពាល់ដែលពួកគេមាននៅលើបរិស្ថាន។ ដូច្នេះអ្នកដំណើរដែលមកទីនេះ តែងតែត្រូវបានផ្តល់ការណែនាំលម្អិតមិនឱ្យនាំយកអាហារខាងក្រៅ ឬសារធាតុកខ្វក់ផ្សេងទៀតទៅកាន់អង់តាក់ទិកឡើយ។ ភ្ញៀវក៏ត្រូវបានណែនាំកុំឱ្យដេកលើព្រិល ហើយរក្សាចម្ងាយពីសត្វព្រៃដើម្បីការពារការរីករាលដាលនៃបាក់តេរី និងមេរោគទៅកាន់ពួកវាផងដែរ៕