នៅថ្ងៃទី 6 ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ 2026 រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងវប្បធម៌ថៃបានធ្វើសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ជាសាធារណៈនៅចំពោះមុខសារព័ត៌មានដោយអះអាងថា «ប្រាសាទតាក្របី និងក្រុមប្រាសាទតាមាន់» គឺកម្មសិទ្ធិរបស់ថៃដែលបានចុះបញ្ជីតាំងពីឆ្នាំ១៩៣៥ មកម្ល៉េះ។ នេះបើតាមការចុះការផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន Khaosod។

ថ្លែងនៅក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មាននៅសារមន្ទីរជាតិថៃ លោកស្រី សាប៊ីដា ថៃសេត រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងវប្បធម៌ថៃ បានទទូចថា ប្រទេសថៃនឹងចាប់ផ្ដើមដំណើរការជួសជុលប្រាសាទតាក្របី ប្រាសាទតាមមាន់ និងប្រាសាទបុរាណនានាដែលស្ថិតនៅតាមបណ្ដោយព្រំដែនក្នុងទឹកដីថៃ ដោយលើកឡើងពីការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ បន្ទាប់ពីការប៉ះទង្គិចគ្នាកាលពីកន្លងទៅថ្មីៗនេះ។

លោកស្រី សាប៊ីដា បាននិយាយទៀតថា ប្រាសាទតាមាន់ធំ និងប្រាសាទតាមាន់តុច ត្រូវបានចុះបញ្ជីជាផ្លូវការជាវត្ថុបុរាណរបស់ថៃក្នុងឆ្នាំ 1935 ដោយការជួសជុលត្រូវបានអនុម័ត និងបញ្ចប់រវាងឆ្នាំ 1990 និង 1996 ដោយគ្មានការជំទាស់ពីកម្ពុជា។ លោកស្រីបានបន្ថែមថា នាយកដ្ឋានវិចិត្រសិល្បៈត្រូវតែធ្វើសកម្មភាពយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដើម្បីទប់ស្កាត់ការខូចខាតបន្ថែមទៀតដល់បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ដែលមានសារៈសំខាន់ជាសកល។

ខណៈដែលថៃខ្លួនឯងជាអ្នកបំផ្លិ.ចបំផ្លា.ញប្រាសាទសោះ រដ្ឋមន្រ្តីវប្បធម៌ថៃរូបនេះបែរជានិយាយយកល្អថា កម្ពុជាបានប្រើប្រាស់ទីតាំងបុរាណដ្ឋានទាំងនេះធ្វើជាមូលដ្ឋានយោធា ជាហេតុធ្វើឲ្យវារងការខូចខាតយ៉ាងខ្លាំងនៅប្រាសាទតាមាន់ និងខូចរចនាសម័ន្ធស្ទើតែទាំងស្រុងសម្រាប់ប្រាសាទតាក្របី។

គួរជម្រាបថា ការលើកឡើងដោយគ្មានភាពអៀនខ្មាសរបស់រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងវប្បធម៌ថៃដូចខាងលើនេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីកម្ពុជាបានបកអាក្រា.តថៃជាបន្តបន្ទាប់ថា ភាគីថៃបានល្មើសនឹងច្បាប់អន្តរជាតិជាច្រើនលើកច្រើនសារ បំផ្លា.ញទីតាំងប្រាសាទបុរាណដែលជាសម្បត្តិវប្បធម៌ប្រវត្តិសាស្រ្ត និងទីសក្ការៈបូជា ដែលជំរុញឲ្យមានការតវ៉ាប្រឆាំងពីសំណាក់កម្ពុជា និងអន្តរជាតិមួយចំនួនមានការខកចិត្តផងដែរ។

កន្លងមក ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានអន្តរជាតិ Al Jazeera លោក Tony Cheng ដែលបានចុះទៅដល់ទីតាំងប្រាសាទនិងពិនិត្យមើលផ្ទាល់បានអះអាងថា ប្រាសាទដែលយោធាថៃបាននិងកំពុងឈរជើងកាន់កាប់ក្រោយការប្រយុទ្ធគ្នាជាមួយកម្ពុជា គឺសុទ្ធសឹងតែជាកម្មសិទ្ធរបស់កម្ពុជាទាំងអស់ ដោយបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ពីគោលបំណងឈ្លានពានរបស់យោធាថៃ។

ក្នុងអំឡុងពេលធ្វើសេចក្ដីរាយការណ៍ព័ត៌មាន លោក Tony Cheng បាននិយាយថា៖ ទីនេះប្រាសាទមាន់ធំ នៅលើតំបន់ព្រំដែនតែម្តង។ អ្នកអាចមើលឃើញចម្លាក់ខ្មែរដ៏អស្ចារ្យទាំងអស់នេះ ហើយចម្លាក់ទាំងនោះជារបស់ខ្មែរពិតៗ។ ជាមួយគ្នានេះ លោក Tony ក៏បានរំលេចឡើងអំពីប្រាសាទតាក្របី ដែលនៅលើភ្នំមិនធ្លាប់ត្រូវបានគេប៉ញពាល់ផងនោះក៏រងការបំផ្លា.ញស្ទើរទាំងស្រុងដែរ។

ទាំងនេះសបញ្ជាក់ឲ្យឃើញយ៉ាងច្បាស់ពីការមើលឃើញរបស់អន្តរជាតិជុំវិញបញ្ហាជម្លោះរវាងកម្ពុជា និងថៃ ដោយកត់សម្គាល់ថារដ្ឋាភិបាលថៃ បានធ្វើសកម្មបង្កហេតុដោយយកលេសការជាន់មីនរបស់យោធាខ្លួន និងបានបើកការវាយប្រហារជាថ្មីនិងសាហាវបំផុតមកលើបូរណភាពទឹកដីកម្ពុជា ក្នុងនោះមានការបំផ្លាញប្រាសាទបុរាណ វត្តអារាម ស្ពាន លំនៅឋាន ទីផ្សារ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធស៊ីវិលច្រើនផ្សេងទៀត៕

គ្មានមនុស្ស គ្មានការសម្រាក! ក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាយក្សចិន Xiaomi បានបង្ហាញរោងចក្រផលិតស្មាតហ្វូនដើរដោយស្វ័យប្រវត្តិសុទ្ធសាធនៅក្នុងប្រទេសចិនដែលដំណើរការ ២៤ ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃដោយគ្មានកម្មករមនុស្ស ហើយមានសមត្ថភាពអាចផលិតទូរស័ព្ទស្មាតហ្វូនបាន ១គ្រឿងត្រឹមពេល ១វិនាទីប៉ុណ្ណោះ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់គេហទំព័រព័ត៌មានបច្ចេកវិទ្យា Fossbytes។

រោងចក្រថ្មីមួយរបស់ក្រុមហ៊ុន Xiaomi ដែលស្ថិតនៅស្រុក Changping ទីក្រុងប៉េកាំង ប្រទេសចិនជាមួយនឹងរទំហំ 96,900 យ៉ាតការ៉េ។ រោងចក្រនេះត្រូវបានដាក់ឲ្យដំណើរការតាមរយៈ AI, មនុស្សយន្ត, គ្រឿងចក្រម៉ាស៊ីន និងភស្តុភារកម្មស្វ័យប្រវត្តិដើម្បីដំណើរការជាបន្តបន្ទាប់រយៈពេល ២៤ ម៉ោងពេញក្នុងមួយថ្ងៃ។

មនុស្សមួយចំនួនបានហៅរោងចក្រនេះថាជា «រោងចក្រងងឹត» ដោយសារតែវាពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើមនុស្សយន្ត បញ្ញាសិប្បនិម្មិត និងប្រព័ន្ធស្វ័យប្រវត្តិ ដូច្នេះវាមិនត្រូវការភ្លើងបំភ្លឺដូចមនុស្សធម្មតាត្រូវការនោះទេ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យវាដំណើរការជាបន្តបន្ទាប់ជាមួយនឹងប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ និងការរំខានតិចតួចបំផុត។ អ្វីដែលគួឲ្យភ្ញាក់ផ្អើលបំផុត គឺរោងចក្រនេះអាចផលិតស្មាតហ្វូនបានមួយគ្រឿងក្នុងពេលត្រឹមតែមួយវិនាទីប៉ុណ្ណោះ ដែលនេះនឹងជំរុញទិន្នផលយ៉ាងច្រើន ខណៈពេលដែលគុណភាពនឹងនៅតែរក្សាបានជាប់លាប់។

ជាមួយនឹងប្រព័ន្ធ AI កម្រិតខ្ពស់ក្នុងការត្រួតពិនិត្យលើដំណាក់កាលនីមួយៗនៃការផលិត រោងចក្រថ្មីនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីការជំរុញកាន់តែទូលំទូលាយរបស់ក្រុមហ៊ុន Xiaomi ឆ្ពោះទៅរកការផលិតឆ្លាតវៃ ខណៈដែលក្រុមហ៊ុនចិនប្រណាំងប្រជែងគ្នាដើម្បីទទួលយកស្វ័យប្រវត្តិកម្មដើម្បីកាត់បន្ថយថ្លៃដើម បង្កើនភាពជាក់លាក់ និងរក្សាការប្រកួតប្រជែងទូទាំងពិភពលោក។

ក្រុមហ៊ុន Xiaomi និយាយថា រោងចក្រនេះតំណាងឱ្យអនាគតនៃការផលិត ដោយរួមបញ្ចូលគ្នានូវល្បឿន ប្រសិទ្ធភាព និងភាពជាក់លាក់ ខណៈពេលដែលដាក់ក្រុមហ៊ុននៅជួរមុខនៃការជំរុញស្វ័យប្រវត្តិកម្មឧស្សាហកម្មរបស់ប្រទេសចិន។

ជាមួយគ្នានេះ អ្នកវិភាគឧស្សាហកម្មបានលើកឡើងថា រោងចក្របែបនេះអាចផ្លាស់ប្តូរខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់អេឡិចត្រូនិច ប៉ុន្តែក៏បង្កើនឲ្យមានការព្រួយបារម្ភអំពីអនាគតនៃការងាររបស់មនុស្សនៅក្នុងរោងចក្រប្រពៃណីផងដែរ ខណៈដែលក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យានានាកំពុងជំនួសកម្លាំងពលកម្មដោយដៃកាន់តែខ្លាំងឡើងជាមួយនឹងម៉ាស៊ីនឆ្លាតវៃ និង AI៕

កែវជ័រសម្បូរមីក្រូផ្លាស្ទិក (Microplastic) ទោះជាចាក់ទឹកត្រជាក់ចូល ឬចាក់ទឹកក្តៅចូល វានឹងបញ្ចេញមីក្រូផ្លាស្ទិកលាយឡំជាមួយទឹក ។ អ្នកស្រាវជ្រាវផ្លាស្ទិកបានដាស់តឿនពីផលប៉ះពាល់សុខភាពដែលយើងមានទម្លាប់ធ្វើជាប្រចាំ គឺយកកែវជ័រមកប្រើប្រាស់សម្រាប់ឆុងភេសជ្ជៈផ្សេងៗលាយទឹកក្តៅ គឺជាការបញ្ចូលមីក្រូផ្លាស្ទិកដោយផ្ទាល់ទៅក្នុងរាងកាយ បន្ទាប់ពីមីក្រូផ្លាស្ទិកនៅលាយឡំជាមួយទឹកដែលចាក់ចូលកែវជ័រ ។

អត្ថបទស្រាវជ្រាវពីផ្លាស្ទិកផ្សព្វផ្សាយក្នុងទស្សនាវដ្តី Journal of Hazardous Materials បង្ហាញថា កែវជ័រធម្មតាផលិតពីផ្លាស្ទិកស្តើង គឺមានសារធាតុផ្សំពីផ្លាស្ទិកប្រភេទ Polyethylene និង Polypropylene ហើយពេលត្រូវទឹកក្តៅ វានឹងបញ្ចេញមីក្រូផ្លាស្ទិកមកលាយឡំជាមួយភេសជ្ជៈ ។ ការស្រាវជ្រាវផ្សេងទៀតក៏បង្ហាញដូចគ្នាដែរថា បរិមាណមីក្រូផ្លាស្ទិកចេញពីកែវជ័រ គឺអាចមានចាប់ពីរាប់រយ រហូតដល់រាប់លានភាគល្អិត ។

ការស្រាវជ្រាវលើកឡើងពីកត្តាសំខាន់ធ្វើឱ្យមីក្រូផ្លាស្ទិកចេញពីកែវជ័រមកលាយឡំក្នុងភេសជ្ជៈ ដោយសារសីតុណ្ហភាពទឹកក្តៅចាក់ចូលក្នុងកែវជ័រ ។ អ្នកស្រាវជ្រាវបានសាកល្បងដោយបែងចែកកែវជ័រជា២ផ្នែក រួមមាន ៖ ១-ចាក់ភេសជ្ជៈមិនក្តៅចូលកែវជ័រ ដែលសីតុណ្ហភាពស្មើត្រឹម៥អង្សាសេ និង២-ចាក់ភេសជ្ជៈក្តៅចូលកែវជ័រ ដែលមានសីតុណ្ហភាពរហូតដល់៦០អង្សាសេ ដោយប្រើប្រាស់កែវជ័រសរុបជាង៤០០កែវ ។ លទ្ធផលការស្រាវជ្រាវ គឺកែវជ័របានបញ្ចេញមីក្រូផ្លាស្ទិកច្រើនជាងកែវផលិតពីក្រដាស ហើយការចាក់ភេសជ្ជៈក្តៅចូលកែវជ័រ បានបញ្ចេញមីក្រូផ្លាស្ទិករហូតដល់៣៣% ។

អ្នកស្រាវជ្រាវហាមដាច់ខាតចាក់ទឹកក្តៅឧណ្ឌៗ ឬទឹកក្តៅខ្លាំងចូលកែវជ័រ ពីព្រោះយើងនឹងផឹកមីក្រូផ្លាស្ទិកចូលរាងកាយដោយផ្ទាល់ សូម្បីតែកែវជ័រដាក់ទឹកត្រជាក់ធម្មតា ក៏បញ្ចេញមីក្រូផ្លាស្ទិកដែរ គ្រាន់តែក្នុងបរិមាណតិច ។ ហេតុនេះ គួរផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់ឈប់ប្រើប្រាស់កែវជ័រដើម្បីកាត់បន្ថយបរិមាណមីក្រូផ្លាស្ទិកចូលរាងកាយជាច្រើនក្នុងមួយថ្ងៃៗ និងប្រើប្រាស់កែវផ្ទាល់ខ្លួន ។

មីក្រូផ្លាស្ទិកផ្តល់ផលប៉ះពាល់ជាច្រើនសម្រាប់សុខភាព រួមមាន ៖ ប៉ះពាល់ប្រព័ន្ធដង្ហើម, ប៉ះពាល់ប្រព័ន្ធប្រសាទ, ប៉ះពាល់ឈាម និងបេះដូង, រំខានដល់អរម៉ូន, ប៉ះពាល់ប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ និងប៉ះពាល់ការរំលាយអាហារ ។ លើសពីនេះ អ្នកដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាលភាគច្រើន គឺសុទ្ធតែមានកម្រិតខ្ពស់នៃមីក្រូផ្លាស្ទិកដែលបង្កប់ក្នុងបន្ទះសរសៃឈាមធ្វើឱ្យស្ទះសរសៃឈាមរបស់មនុស្ស ។

សព្វថ្ងៃនេះ មីក្រូផ្លាស្ទិកមាននៅគ្រប់ទីកន្លែងក្នុងបរិស្ថាន ដូចជា ៖ ក្នុងមហាសមុទ្រ ទន្លេ ដី និងសូម្បីតែខ្យល់ដែលយើងដកដង្ហើម ក៏មានដែរ ។ ទំហំតូចរបស់វាធ្វើឱ្យយើងពិបាកលុបបំបាត់យ៉ាងខ្លាំង ជាហេតុធ្វើឱ្យវាបន្តស្ថិតក្នុងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីរយៈពេលយូរ ៕

ប្រទេសថៃ ៖ នាយកដ្ឋានគ្រប់គ្រងជំងឺប្រទេសថៃបានបញ្ជាក់ជាផ្លូវការនៅដើមខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ ថា ស្ត្រីថៃម្នាក់អាយុ៥៥ឆ្នាំ បានកើតជំងឺគ្រុនសេក (Psittacosis) ដោយសារឆ្លងពីសត្វសេកដែលខ្លួនចិញ្ចឹម ហើយអាការៈជំងឺនេះស្រដៀងនឹងផ្តាសាយធំ ដូចជា ៖ ក្តៅខ្លួន ឈឺខ្លួនប្រាណ ប៉ុន្តែស្ត្រីរូបនេះជាសះស្បើយហើយ ។ នាយកដ្ឋានគ្រប់គ្រងជំងឺជំរុញឱ្យពលរដ្ឋថៃ ជាពិសេស មនុស្សចាស់ ប្រុងប្រយ័ត្នសត្វស្លាប ដូចជា ៖ សេក ព្រាប ដោយចៀសវាងផ្តល់ចំណីឱ្យព្រាប និងសត្វស្លាបផ្សេងទៀត ។

ពីដំបូង ស្ត្រីរូបនេះមិនដឹងថាខ្លួនកើតជំងឺគ្រុនសេកទេ និងមានអាការៈក្តៅខ្លួន ឈឺខ្លួនប្រាណ ក៏ទៅទិញថ្នាំពេទ្យនៅគ្លីនិកមកលេបដោយខ្លួនឯង ប៉ុន្តែមិនជាសះស្បើយ ទើបទៅពិនិត្យអាការៈនៅមន្ទីរពេទ្យ លទ្ធផលត្រួតពិនិត្យរបស់មន្ទីរពេទ្យបញ្ជាក់ថា កើតជំងឺគ្រុនសេក ។

បើតាមនាយកដ្ឋានគ្រប់គ្រងជំងឺប្រទេសថៃ ស្ត្រីនេះបានព្យាបាលជំងឺគ្រុនសេកជាសះស្បើយតាំងពីខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ និងជំរុញឱ្យពលរដ្ឋប្រុងប្រយ័ត្នសត្វស្លាប ។ នាយកដ្ឋានបញ្ជាក់ថា ជំងឺគ្រុនសេកឆ្លងពីសត្វសេក និងព្រាបឈឺ ប៉ុន្តែពលរដ្ឋមិនគួរភ្ញាក់ផ្អើលនឹងជំងឺគ្រុនសេកទេ ពីព្រោះវាមិនមែនទើបតែឆ្លងថ្មី ហើយខុសគ្នាពីជំងឺផ្តាសាយបក្សី និងខុសពីជំងឺកូវីដ-១៩ ពលរដ្ឋថៃផ្សេងទៀតបានកើតជំងឺនេះកន្លងមក និងព្យាបាលជាសះស្បើយអស់ហើយ ។

នាយកដ្ឋានបានដាស់តឿនទៅកាន់មនុស្សចាស់ និងអ្នកមានជំងឺប្រចាំកាយ ត្រូវថែទាំសុខភាពឱ្យល្អ ពីព្រោះមនុស្សចាស់ឆាប់ឆ្លងជំងឺនេះ ។ រីឯកសិករចិញ្ចឹមសត្វស្លាប ត្រូវលាងសម្អាតកន្លែងចិញ្ចឹមឱ្យល្អ ដោយចៀសវាងចិញ្ចឹមក្នុងទ្រុងបិទជិត គ្មានខ្យល់ចេញ-ចូល ព្រមទាំងចៀសវាងផ្តល់ចំណីឱ្យព្រាប និងសត្វស្លាបផ្សេងទៀត ពីព្រោះលាមកសត្វស្លាបនឹងចម្លងជំងឺគ្រុនសេកមកមនុស្ស ។

គួរបញ្ជាក់ថា ជំងឺគ្រុនសេក (Psittacosis) ខុសគ្នាពីជំងឺគ្រុនផ្តាសាយបក្សី និងជំងឺកូវីដ-១៩ គឺជំងឺគ្រុនសេក បង្កឡើងដោយបាក់តេរីម្យ៉ាងនៅក្នុងលាមកសត្វស្លាប ជាពិសេស សេក និងព្រាប និងមានអត្រាស្លាប់ទាប ។ ក្រៅពីនេះ បាក់តេរីចម្លងជំងឺគ្រុនសេក ត្រូវបានរកឃើញក្នុងសត្វផ្សេងៗផងដែរ រួមមាន ៖ ឆ្កែ ឆ្មា ដោយចម្លងមកមនុស្សតាមរយៈការដកដង្ហើម ហើយអ្នកឆ្លងឆ្លងជំងឺនេះច្រើន រួមមាន ៖ ពេទ្យសត្វ អ្នកចិញ្ចឹមសត្វស្លាប និងអ្នកផ្តល់ចំណីឱ្យសត្វស្លាប ។

អ្នកកើតជំងឺគ្រុនសេក នឹងមានអាការៈក្តៅខ្លួនបន្តិច រងាញាក់ ឈឺក្បាល ឈឺសាច់ដុំ និងក្អកស្ងួត ហើយបង្ហាញអាការៈបន្ទាប់ពីឆ្លងជំងឺនេះចាប់ពី៥ថ្ងៃ ទៅ១៤ថ្ងៃ ។ រីឯអ្នកជំងឺមានអាការៈធ្ងន់ធ្ងរឈានទៅបាត់បង់ជីវិត ភាគច្រើនជាមនុស្សចាស់ ឬអ្នកមានប្រព័ន្ធការពាររាងកាយខ្សោយ ។

បច្ចុប្បន្ន មិនទាន់មានវ៉ាក់សាំងការពារជំងឺគ្រុនសេកទេ ប្រសិនបើធ្លាប់កើតជំងឺនេះ នឹងកើតម្តងទៀតនាថ្ងៃអនាគត ។ ហេតុនេះ ត្រូវនៅឱ្យឆ្ងាយពីសត្វស្លាប, ហាមប៉ះពាល់សត្វស្លាប និងលាងសម្អាតកន្លែងចិញ្ចឹមសត្វស្លាបជារៀងរាល់ថ្ងៃ, ប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ការពារខ្លួន ដូចជា ៖ ពាក់ស្រោមដៃ និងពាក់ម៉ាស់ ពេលចាប់សត្វស្លាបឈឺ ៕