ប្រទេសថៃ ៖ នាយកដ្ឋានគ្រប់គ្រងជំងឺប្រទេសថៃបានបញ្ជាក់ជាផ្លូវការនៅដើមខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ ថា ស្ត្រីថៃម្នាក់អាយុ៥៥ឆ្នាំ បានកើតជំងឺគ្រុនសេក (Psittacosis) ដោយសារឆ្លងពីសត្វសេកដែលខ្លួនចិញ្ចឹម ហើយអាការៈជំងឺនេះស្រដៀងនឹងផ្តាសាយធំ ដូចជា ៖ ក្តៅខ្លួន ឈឺខ្លួនប្រាណ ប៉ុន្តែស្ត្រីរូបនេះជាសះស្បើយហើយ ។ នាយកដ្ឋានគ្រប់គ្រងជំងឺជំរុញឱ្យពលរដ្ឋថៃ ជាពិសេស មនុស្សចាស់ ប្រុងប្រយ័ត្នសត្វស្លាប ដូចជា ៖ សេក ព្រាប ដោយចៀសវាងផ្តល់ចំណីឱ្យព្រាប និងសត្វស្លាបផ្សេងទៀត ។

ពីដំបូង ស្ត្រីរូបនេះមិនដឹងថាខ្លួនកើតជំងឺគ្រុនសេកទេ និងមានអាការៈក្តៅខ្លួន ឈឺខ្លួនប្រាណ ក៏ទៅទិញថ្នាំពេទ្យនៅគ្លីនិកមកលេបដោយខ្លួនឯង ប៉ុន្តែមិនជាសះស្បើយ ទើបទៅពិនិត្យអាការៈនៅមន្ទីរពេទ្យ លទ្ធផលត្រួតពិនិត្យរបស់មន្ទីរពេទ្យបញ្ជាក់ថា កើតជំងឺគ្រុនសេក ។

បើតាមនាយកដ្ឋានគ្រប់គ្រងជំងឺប្រទេសថៃ ស្ត្រីនេះបានព្យាបាលជំងឺគ្រុនសេកជាសះស្បើយតាំងពីខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ និងជំរុញឱ្យពលរដ្ឋប្រុងប្រយ័ត្នសត្វស្លាប ។ នាយកដ្ឋានបញ្ជាក់ថា ជំងឺគ្រុនសេកឆ្លងពីសត្វសេក និងព្រាបឈឺ ប៉ុន្តែពលរដ្ឋមិនគួរភ្ញាក់ផ្អើលនឹងជំងឺគ្រុនសេកទេ ពីព្រោះវាមិនមែនទើបតែឆ្លងថ្មី ហើយខុសគ្នាពីជំងឺផ្តាសាយបក្សី និងខុសពីជំងឺកូវីដ-១៩ ពលរដ្ឋថៃផ្សេងទៀតបានកើតជំងឺនេះកន្លងមក និងព្យាបាលជាសះស្បើយអស់ហើយ ។

នាយកដ្ឋានបានដាស់តឿនទៅកាន់មនុស្សចាស់ និងអ្នកមានជំងឺប្រចាំកាយ ត្រូវថែទាំសុខភាពឱ្យល្អ ពីព្រោះមនុស្សចាស់ឆាប់ឆ្លងជំងឺនេះ ។ រីឯកសិករចិញ្ចឹមសត្វស្លាប ត្រូវលាងសម្អាតកន្លែងចិញ្ចឹមឱ្យល្អ ដោយចៀសវាងចិញ្ចឹមក្នុងទ្រុងបិទជិត គ្មានខ្យល់ចេញ-ចូល ព្រមទាំងចៀសវាងផ្តល់ចំណីឱ្យព្រាប និងសត្វស្លាបផ្សេងទៀត ពីព្រោះលាមកសត្វស្លាបនឹងចម្លងជំងឺគ្រុនសេកមកមនុស្ស ។

គួរបញ្ជាក់ថា ជំងឺគ្រុនសេក (Psittacosis) ខុសគ្នាពីជំងឺគ្រុនផ្តាសាយបក្សី និងជំងឺកូវីដ-១៩ គឺជំងឺគ្រុនសេក បង្កឡើងដោយបាក់តេរីម្យ៉ាងនៅក្នុងលាមកសត្វស្លាប ជាពិសេស សេក និងព្រាប និងមានអត្រាស្លាប់ទាប ។ ក្រៅពីនេះ បាក់តេរីចម្លងជំងឺគ្រុនសេក ត្រូវបានរកឃើញក្នុងសត្វផ្សេងៗផងដែរ រួមមាន ៖ ឆ្កែ ឆ្មា ដោយចម្លងមកមនុស្សតាមរយៈការដកដង្ហើម ហើយអ្នកឆ្លងឆ្លងជំងឺនេះច្រើន រួមមាន ៖ ពេទ្យសត្វ អ្នកចិញ្ចឹមសត្វស្លាប និងអ្នកផ្តល់ចំណីឱ្យសត្វស្លាប ។

អ្នកកើតជំងឺគ្រុនសេក នឹងមានអាការៈក្តៅខ្លួនបន្តិច រងាញាក់ ឈឺក្បាល ឈឺសាច់ដុំ និងក្អកស្ងួត ហើយបង្ហាញអាការៈបន្ទាប់ពីឆ្លងជំងឺនេះចាប់ពី៥ថ្ងៃ ទៅ១៤ថ្ងៃ ។ រីឯអ្នកជំងឺមានអាការៈធ្ងន់ធ្ងរឈានទៅបាត់បង់ជីវិត ភាគច្រើនជាមនុស្សចាស់ ឬអ្នកមានប្រព័ន្ធការពាររាងកាយខ្សោយ ។

បច្ចុប្បន្ន មិនទាន់មានវ៉ាក់សាំងការពារជំងឺគ្រុនសេកទេ ប្រសិនបើធ្លាប់កើតជំងឺនេះ នឹងកើតម្តងទៀតនាថ្ងៃអនាគត ។ ហេតុនេះ ត្រូវនៅឱ្យឆ្ងាយពីសត្វស្លាប, ហាមប៉ះពាល់សត្វស្លាប និងលាងសម្អាតកន្លែងចិញ្ចឹមសត្វស្លាបជារៀងរាល់ថ្ងៃ, ប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ការពារខ្លួន ដូចជា ៖ ពាក់ស្រោមដៃ និងពាក់ម៉ាស់ ពេលចាប់សត្វស្លាបឈឺ ៕

ស្ថានការណ៍រវាងអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់កាន់តែឡើងកំដៅខ្លាំងហើយ ដោយអាមេរិកប្រកាសឱ្យពលរដ្ឋរបស់ខ្លួនចាកចេញពីអ៊ីរ៉ង់ជាបន្ទាន់ បន្ទាប់ពីអ៊ីរ៉ង់បិទមធ្យោបាយដឹកជញ្ជូនសាធារណៈ ផ្តាច់ទំនាក់ទំនងតាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធើរណេត ផ្តាច់សេវាទូរស័ព្ទដៃ និងទូរស័ព្ទលើតុក្នុងប្រទេស ថែមទាំងបង្ហាញមីស៊ីលថ្មីបំភ័យអាមេរិកមុនការចរចានុយក្លេអ៊ែរ ។

ក្រសួងការបរទេសអាមេរិកបានចេញសេចក្តីប្រកាសឱ្យពលរដ្ឋរបស់ខ្លួនដែលស្នាក់នៅប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ប្រញាប់ចាកចេញជាបន្ទាន់តាមរយៈយន្តហោះ ដោយសារប្រឈមនឹងការចា.ប់ខ្លួនតាមអំពើចិត្តស្របពេលស្ថានការណ៍កាន់តែតានតឹង ។ សេចក្តីប្រកាសនេះកើតឡើងមិនប៉ុន្មានម៉ោងបន្ទាប់ពីកងកម្លាំងបដិវត្តន៍អ៊ីរ៉ង់ (IRGC) ប្រកាសរឹបអូសនាវាដឹកប្រេងឥន្ធនៈ២គ្រឿង និងបង្ហាញមីស៊ីលថ្មីដើម្បីបំភិតបំភ័យមុនការចរចានុយក្លេអ៊ែរនៅប្រទេសអូម៉ង់ ។

តាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេសនៅថ្ងៃទី៦ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ ក្រសួងការបរទេសអាមេរិកស្នើឱ្យពលរដ្ឋខ្លួនដែលស្នាក់នៅអ៊ីរ៉ង់ ជាពិសេស អ្នកមានសញ្ជាតិ២ ប្រញាប់ចាកចេញពីអ៊ីរ៉ង់ជាបន្ទាន់ ពីព្រោះប្រឈមនឹងការចាប់ឃុំខ្លួនគ្មានមូលហេតុ ដើម្បីធ្វើជាចំណាប់ខ្មាំងក្នុងការចរចានយោបាយ ។ ក្រៅពីនេះ ក្រសួងការបរទេសអាមេរិកក៏បានដាស់តឿនពីគ្រោះថ្នាក់ទៅកាន់ពលរដ្ឋខ្លួនផងដែរ ដោយសារការវាយប្រហារផ្លូវអាកាសអាចកើតឡើងគ្រប់ពេលវេលានៅគោលដៅសំខាន់ៗ ។

ក្រសួងការបរទេសអាមេរិកជំរុញឱ្យពលរដ្ឋចាកចេញពីអ៊ីរ៉ង់តាមផ្លូវគោក ដោយឆ្លងកាត់តាមប្រទេសអាមេនី ឬតួកគី ពីព្រោះការធ្វើដំណើរតាមផ្លូវអាកាសអាចពិបាក ខណៈក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍អ៊ីរ៉ង់កាត់បន្ថយហោះហើរចេញ-ចូលក្រៅប្រទេស ។ ពលរដ្ឋអាមេរិកគួររៀបចំផែនការធ្វើដំណើរខ្លួនឯងក្នុងស្ថានការណ៍នេះ ដោយមិនចាំបាច់រង់ចាំជំនួយពីរដ្ឋាភិបាល ។

ពលរដ្ឋអាមេរិកដែលទទួលបានសញ្ជាតិអ៊ីរ៉ង់ ត្រូវចាកចេញពីអ៊ីរ៉ង់ដោយប្រើប្រាស់លិខិតឆ្លងដែនអ៊ីរ៉ង់ ដោយសាររដ្ឋាភិបាលអ៊ីរ៉ង់មិនទទួលស្គាល់ពលរដ្ឋមានសញ្ជាតិ២ ។ ក្រៅពីនេះ មិនត្រូវបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងជាមួយអាមេរិក ពីព្រោះអាចត្រូវអ៊ីរ៉ង់ចាប់ខ្លួន ចោទប្រកាន់ពីបទល្មើសផ្សេងៗ និងហាមដាច់ខាតកុំធ្វើដំណើរទៅប្រទេសអាហ្វហ្គានីស្ថាន អ៊ីរ៉ាក់ និងទៅកានព្រំដែនប៉ាគីស្ថាន-អ៊ីរ៉ង់ ។ សេចក្តីប្រកាសបញ្ជាក់ថា ពេលនេះ រដ្ឋាភិបាលអាមេរិកគ្មានទំនាក់ទំនងការទូត ឬកុងស៊ុលជាមួយប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ទេ ។

បច្ចុប្បន្ន ស្ថានការណ៍រវាងអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់កាន់តែឡើងកំដៅខ្លាំង ហើយអ៊ីរ៉ង់បានចាត់វិធានការបង្កើនសន្តិសុខ ដោយការបិទផ្លូវភ្លាមៗ បិទប្រព័ន្ធទំនាក់ទំនងតាមអ៊ីនធើរណេត និងបិទទំនាក់ទំនងតាមទូរស័ព្ទដៃ និងទូរស័ព្ទលើតុ ។

គួរបញ្ជាក់ថា នាវាដឹកយន្តហោះ USS Abraham Lincoln របស់កងទ័ពអាមេរិកបានដកថយទៅកាន់ឆ្នេរសមុទ្រខាងត្បូងប្រទេសយេម៉េន និងចតឆ្ងាយពីអ៊ីរ៉ង់ក្នុងចម្ងាយប្រមាណ១,៤០០គីឡូម៉ែត្រ បន្ទាប់ពីអ៊ីរ៉ង់បញ្ជូនដ្រូន១គ្រឿងសំដៅទៅនាវានេះ ។ អាមេរិកមានគម្រោងចរចាជាមួយអ៊ីរ៉ង់នៅប្រទេសអូម៉ង់ នាថ្ងៃទី៦ ខែកុម្ភៈ ទោះជាភាគីទាំងពីរខ្វែងគំនិតគ្នាពាក់ព័ន្ធនឹងមីស៊ីលក្តី ខណៈអ៊ីរ៉ង់ថា នឹងជជែកជាមួយអាមេរិកតែរឿងមីស៊ីលប៉ុណ្ណោះ ៕

ឯកសារលេចធ្លាយមួយរបស់ក្រសួងការពារជាតិវៀតណាបានបង្ហើបថា យោធាវៀតណាមបានមើលឃើញជាយូរមកហើយថាសហរដ្ឋអាមេរិកជាការគំរាមកំហែងដ៏មានសក្តានុពល ហើយបានរៀបចំផែនការដោយស្ងៀមស្ងាត់ត្រៀមសម្រាប់ការឈ្លានពានម្ដងទៀតពីសហរដ្ឋអាមេរិក បើទោះជាបច្ចុប្បន្នទំនាក់ទំនងប្រទេសទាំងពីរកំពុងស្អិតរមួតនឹងគ្នាវិញហើយក៏ដោយ ។ នេះបើតាមអត្ថបទចុះផ្សាយដោយសារព័ត៌មានអន្តរជាតិ The Independent ។

របាយការណ៍មួយចំនួនបាននិយាយថា យោធាវៀតណាមបានរៀបចំផែនការដោយសម្ងាត់សម្រាប់ការពារការឈ្លានពានរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកអស់រយៈពេល 50 ឆ្នាំមកហើយ។ ការភ័យខ្លាចនេះផ្តោតលើកម្លាំងខាងក្រៅដែលអាចញុះញង់ឱ្យមានការបះបោរប្រឆាំងនឹងរបបកុម្មុយនីសវៀតណាមបច្ចុប្បន្ន ដែលជាសេណារីយ៉ូមួយដែលត្រូវបានគេហៅថា “បដិវត្តន៍ពណ៌”។

របាយការណ៍ដដែលនេះបានបញ្ជាក់ថា ខណៈពេលដែលវៀតណាមព្យាយាមរក្សាតុល្យភាពទំនាក់ទំនងរវាងមហាអំណាចចិន និងសហរដ្ឋអាមេរិក វៀតណាមហាក់នៅតែមានភាពមិនទុកចិត្តលើចេតនារបស់ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន ជាពិសេសការបង្កើតសម្ព័ន្ធភាពប្រឆាំងចិននៅក្នុងតំបន់អាស៊ី។

គួរជម្រាបថា បើទោះជារដ្ឋាភិបាលទីក្រុងហាណូយ និងទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន មានទំនាក់ទំនងការទូតដល់កម្រិត «ភាពជាដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ» តាំងតែពីក្នុងឆ្នាំ២០២៣ ក៏ដោយ ប៉ុន្តែឯកសារនេះបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា វៀតណាមនៅតែចាត់ទុកសហរដ្ឋអាម៉េរិកជា «មហាអំណាចដែលមានចរិតចង់ធ្វើសង្រ្គាម» និងគំរាមកំហែងដល់របបកុម្មុយនីស្តរបស់ខ្លួន។

ការរៀបចំនេះត្រូវបានលេចធ្លាយបន្ទាប់ពីរបាយការណ៍ថ្មីមួយពីអង្គការ The 88 Project ដែលឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សនៅប្រទេសវៀតណាម បានលាតត្រដាងនូវឯកសារផ្ទៃក្នុងរបស់ក្រសួងការពារជាតិវៀតណាមដែលមានចំណងជើងថា «ផែនការឈ្លានពានលើកទី២ របស់សហរដ្ឋអាម៉េរិក» ដែលត្រូវបានរៀបចំឡើងកាលពីអំឡុងខែសីហា ឆ្នាំ២០២៤។

អ្នកវិភាគនិយាយថា ចលនានេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីការមិនទុកចិត្តយ៉ាងជ្រាលជ្រៅដែលចាក់ឫសក្នុងការចងចាំប្រវត្តិសាស្ត្រនៃសង្គ្រាមវៀតណាម និងការព្រួយបារម្ភអំពីសន្តិសុខរបស់របបនេះ ដោយវៀតណាមមើលឃើញសហរដ្ឋអាមេរិកជាការគំរាមកំហែងដ៏ធំជាងប្រទេសចិន។

គួររំលឹកថា សង្រ្គាមរវាងអាមេរិក និងវៀតណាម បានអូសបន្លាយអស់រយៈពេលប្រហែល ២០ ឆ្នាំ ចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៥៥ ដល់ឆ្នាំ ១៩៧៥ និងបញ្ចប់សង្រ្គាមចុងក្រោយនៅថ្ងៃទី ៣០ មេសា ឆ្នាំ ១៩៧៥។ទោះបីជាសង្រ្គាមបានបញ្ចប់អស់រយៈពេលជាងកន្លះសតវត្សរ៍ទៅហើយក្តី ប៉ុន្តែឯកសារដែលទើបនឹងលេចធ្លាយនេះបង្ហាញថា វៀតណាមនៅតែមាន «ការចងចាំយូរអង្វែង» អំពីជម្លោះនេះ ហើយនៅតែបារម្ភថាអាមេរិកអាចនឹងវិលត្រឡប់មកវិញក្នុងទម្រង់ណាមួយ ដើម្បីផ្លាស់ប្តូររបបដឹកនាំរបស់ពួកគេ៕

ការស្ទង់មតិមួយបានរកឃើញថា ករណីបោកប្រាស់និងក្លែងបន្លំដែលផ្តោតលើភ្ញៀវទេសចរ រួមទាំងការឡើងថ្លៃតាក់ស៊ី និងប្រតិបត្តិករទេសចរណ៍ក្លែងក្លាយ បានក្លាយជាក្តីបារម្ភដ៏ធំបំផុតសម្រាប់អ្នកទេសចរបរទេសដែលធ្វើដំណើរកម្សាន្តនៅក្នុងប្រទេសថៃ។ នេះបើយោងតាមអត្ថបទដែលបានចុះផ្សាយដោយសារព័ត៌មាន VNExpress។

ផ្អែកតាមការស្ទង់មតិមួយដែលធ្វើឡើងដោយក្រុមប្រឹក្សាទេសចរណ៍ថៃ ដែលបានប្រមូលយកមតិពីភ្ញៀវទេសចរបរទេសច្រើនរយនាក់ក្នុងត្រីមាសទី 4 នៃឆ្នាំមុន គឺឧបសគ្គភាសាសម្រាប់ទំនាក់ទំនងជាមួយអ្នកស្រុក និងសេវាសង្គ្រោះបន្ទាន់បានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខពីរ ខណៈចំណាត់ថ្នាក់ទី១ នៃក្ដីកង្វល់កំពូលរបស់ភ្ញៀវទេសចរបរទេស គឺបញ្ហាបោ.កប្រាស់ ក្លែងបន្លំ និងការកេងប្រវ័ញ្ច។

បើតាមរបាយការណ៍របស់កាសែតបាងកកប៉ុស្តិ៍ អ្នកទេសចរបានត្អូញត្អែរថា អ្នកបើកបរតាក់ស៊ីច្រើនតែដឹកអ្នកដំណើរដោយមិនប្រើកម្មវិធីវាស់ប្រវែងចម្ងាយ ដែលមានន័យថាអ្នកបើកបរអាចគិតថ្លៃខ្ពស់ជាងជាក់ស្ដែងតាមអំពើចិត្ត។ ក្រៅពីនេះការវា.យប្រហារ ឬបំពានរាងកាយ ចោ.រលូកហោប៉ៅ និងការចា.ប់ជំរិ.តទារប្រាក់ ក៏ស្ថិតក្នុងចំណោមក្តីកង្វល់របស់ភ្ញៀវទេសចរផងដែរ។

ខណៈដែលធ្លាប់ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាមហាអំណាចទេសចរណ៍នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ បច្ចុប្បន្នប្រទេសថៃត្រូវបានគេដឹងថាកំពុងប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាប្រឈមជាច្រើន។ យោងតាមគេហទំព័រ Bloomberg បានឲ្យដឹងថា ប្រទេសនេះបានឃើញការមកដល់របស់ភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិធ្លាក់ចុះ ៧,២% មកនៅត្រឹម ៣២,៩ លាននាក់ ដែលជាការធ្លាក់ចុះប្រចាំឆ្នាំលើកដំបូងក្រោយផុតការរីករាលដាលនៃជំងឺកូវីដ។

កាលពីខែមករា ឆ្នាំមុន ប្រទេសថៃបានឃើញការលុបចោលដំណើរកម្សាន្តដោយអ្នកទេសចរចិនយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ បន្ទាប់ពីការចាប់ពង្រត់តារាសម្តែងចិនដ៏ល្បីល្បាញ Xing Xing។ ការណ៍នេះក៏មានរួមបញ្ចូលជាមួយកត្តាដូចជាឧក្រិដ្ឋឆបោ.កតាមបច្ចេកវិទ្យា ការជួ.ញ.ដូ.រមនុស្ស និងបញ្ហាអសន្តិសុខផ្សេងៗទៀតគួបផ្សុំផងដែរ៕

ប្រទេសជប៉ុន ៖ ទីក្រុង Fujiyoshida គឺជាគោលដៅទេសចរណ៍ដ៏ពេញនិយមរបស់ជប៉ុន ភ្ញៀវទេសចរអាចទស្សនាផ្កាសាគូរ៉ារីកស្គុះស្គាយ និងមានទេសភាពភ្នំហ្វូជិដ៏ស្រស់ស្អាត បានប្រកាសលុបចោលពិធីបុណ្យទស្សនាផ្កាសាគូរ៉ានៅឆ្នាំ២០២៦ បន្ទាប់ពីប្រឈមនឹងបញ្ហាភ្ញៀវទេសចរមកកម្សាន្តច្រើនលើសលប់បណ្តាលឱ្យកកស្ទះចរាចរណ៍ និងអាកប្បកិរិយាមិនសមរម្យរបស់ភ្ញៀវទេសចរដើរចូលកន្លែងហាមឃាត់ ចោលសំរាមផ្តេសផ្តាស និងបន្ទោរបង់ពាសវាលពាសកាល ។

កាលពីថ្ងៃទី៥ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ អភិបាលក្រុង Fujiyoshida បានប្រកាសលុបចោលពិធីបុណ្យទស្សនាផ្កាសាគូរ៉ានៅឆ្នាំ២០២៦ ដែលជារៀងរាល់ឆ្នាំ ពិធីបុណ្យនេះតែងតែរៀបចំឡើងនៅខែមេសា ដោយសារភ្ញៀវទេសចរសម្រុកមកកម្សាន្តយ៉ាងច្រើនលើសលប់ និងបង្កបញ្ហាធ្វើឱ្យពលរដ្ឋជប៉ុនមិនអាចទទួលយកបាន ។

ភ្ញៀវទេសចរសម្រុកមកទីក្រុងយ៉ាងច្រើនបណ្តាលឱ្យកកស្ទះចរាចរណ៍ជាប្រចាំ និងចោលសំរាមផ្តេសផ្តាសនៅទីសាធារណៈ ដែលខុសពីទម្លាប់របស់ពលរដ្ឋជប៉ុនយកចិត្តទុកដាក់លើបញ្ហាសំរាម និងចោលសំរាមមានរបៀប ។ ពលរដ្ឋជប៉ុនមួយចំនួនប្រាប់ថា ភ្ញៀវទេសចរមានអាកប្បកិរិយាមិនសមរម្យ ដូចជា ៖ ចូលទៅកាន់ទីកន្លែងហាមឃាត់ដោយគ្មានការអនុញ្ញាត បន្ទោរបង់ពាសវាលពាសកាល និងស្រែកឡូឡាពេលមានការដាស់តឿន ។

អភិបាលក្រុង Fujiyoshida លោក ឈិងេរុ ហូរុអ៊ុជិ និយាយកាលពីថ្ងៃទី៣ ខែកុម្ភៈ ថា ទេសភាពដ៏ស្រស់ស្អាតរបស់ផ្កាសាគូរ៉ា និងភ្នំហ្វូជិ កំពុងរំខានដល់ពលរដ្ឋជប៉ុនដែលរស់នៅយ៉ាងស្ងប់ស្ងាត់ ពួកគេបារម្ភពីបញ្ហាផ្សេងៗដែលកំពុងកើតឡើងដោយសារភ្ញៀវទេសចរ ។ ហេតុនេះ ដើម្បីការពារភាពថ្លៃថ្នូរ និងការរស់នៅរបស់ពលរដ្ឋ យើងបានសម្រេចចិត្តលុបចោលពិធីបុណ្យទស្សនាផ្កាសាគូរ៉ាឆ្នាំ២០២៦ ដែលពិធីបុណ្យនេះត្រូវបានរៀបចំឡើងអស់រយៈពេល១០ឆ្នាំហើយ ។

ពីដំបូង អភិបាលក្រុងគ្រោងរៀបចំពិធីបុណ្យទស្សនាផ្កាសាគូរ៉ាប្រចាំឆ្នាំ២០២៦ នៅសួនអារ៉ាឃុរ៉ាយ៉ាម៉ាក ដោយរំពឹងថា បុណ្យនេះនឹងក្លាយជាមន្តស្នេហ៍ទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរមកកម្សាន្ត ដោយការបង្កើតបរិយាកាសអ៊ូអរនៅតំបន់សម្បូរផ្កាសាគូរ៉ា ប៉ុន្តែដោយសារភ្ញៀវទេសចរចាប់អារម្មណ៍មកកម្សាន្តលើសគោលដៅ ទើបបារម្ភពីផលប៉ះពាល់បរិស្ថាន និងរំខានការរស់នៅដ៏ស្ងប់ស្ងាប់របស់ពលរដ្ឋជប៉ុន ។

បច្ចុប្បន្ន ភ្ញៀវទេសចរបានសម្រុកមកកម្សាន្តពេមផ្កាសាគូរ៉ារីកច្រើនបំផុតក្នុងទីក្រុង រហូតដល់១ម៉ឺននាក់ក្នុង១ថ្ងៃ ។ កំណើនភ្ញៀវទេសចរដោយសារកត្តាជាច្រើន រួមមាន ៖ ប្រាក់យ៉េនជប៉ុនធ្លាក់ថ្លៃខ្លាំង និងការផ្សព្វផ្សាយតំបន់ទេសចរណ៍ក្នុងបណ្តាញសង្គម ។ ទោះជាជប៉ុនលុបចោលពិធីបុណ្យទស្សនាផ្កាសាគូរ៉ាឆ្នាំនេះ ប៉ុន្តែអភិបាលក្រុង Fujiyoshida នៅតែត្រៀមទទួលភ្ញៀវទេសចរមកកម្សាន្ត ដែលនឹងកើនឡើងនៅខែមេសា និងខែឧសភា ៕

ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ៖ អ៊ីរ៉ង់បានអនុញ្ញាតឱ្យស្ត្រីអាចបើកបរម៉ូតូ និង Scooter នៅតាមផ្លូវសាធារណៈដោយស្របច្បាប់ បន្ទាប់ពីកំណត់វិធានការរឹតបន្តឹង និងមិនចេញប័ណ្ណបើកបរម៉ូតូសម្រាប់ស្ត្រីអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ ។ វិធានការតឹងរ៉ឹងនេះធ្វើឱ្យស្ត្រីអ៊ីរ៉ង់ដែលបើកបរម៉ូតូនៅតាមផ្លូវត្រូវទទួលទោសតាមច្បាប់ ប្រសិនបើមានគ្រោះថ្នា.ក់ចរាចរណ៍ជាមួយយានជំនិះផ្សេងទៀត ទោះជាពួកនាងមិនបានប្រព្រឹត្តខុសក៏ដោយ ។

តាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេសកាលពីថ្ងៃទី៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ គឺសេចក្តីប្រកាសជាផ្លូវការអនុញ្ញាតឱ្យស្ត្រីអ៊ីរ៉ង់អាចបើកបរម៉ូតូ និង Scooter នៅតាមផ្លូវសាធារណៈ ដែលសេចក្តីប្រកាសនេះចុះហត្ថលេខាដោយអនុប្រធានាធិបតីអ៊ីរ៉ង់ លោក Mohammad Reza Aref នៅថ្ងៃទី៣ ខែកុម្ភៈ ។

សេចក្តីប្រកាសបានបញ្ជាក់ពីបទប្បញ្ញតិ្តចរាចរណ៍អនុម័តដោយគណៈរដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីរ៉ង់កាលពីចុងខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ ដោយកំណត់ឱ្យប៉ូលិសចរាចរណ៍ណែនាំទៅកាន់ពលរដ្ឋដែលដាក់ពាក្យសុំប័ណ្ណបើកបរម៉ូតូ និង Scooter ព្រមទាំងត្រួតពិនិត្យការប្រឡងយកប័ណ្ណបើកបរ បន្ទាប់មក ផ្តល់ប័ណ្ណបើកបរឱ្យស្ត្រីដែលប្រឡងជាប់ ។

គួរបញ្ជាក់ថា ការអនុញ្ញាតឱ្យស្ត្រីអាចបើកបរម៉ូតូ និង Scooter នៅទីសាធារណៈ ក្រោយពីមានការធ្វើបាតុកម្មទ្រង់ទ្រាយធំនៅទូទាំងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់តាំងពីចុងខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ រហូតដល់ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ ដោយសារវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច សង្គម និងអំពាវនាវឱ្យផ្លាស់ប្តូរមេដឹកនាំ ។

តាំងពីការធ្វើបដិវត្តអ៊ីស្លាមនៅប្រទេសអ៊ីរ៉ង់កាលពីឆ្នាំ១៩៧៩ ស្ត្រីអ៊ីរ៉ង់រងការដាក់សម្ពាធផ្នែកសង្គមជាច្រើន ដូចជា ៖ កំណត់ឱ្យយកក្រណាត់បិទបាំងផ្ទៃមុខ និងក្បាល ពេលចេញទៅខាងក្រៅ ព្រមទាំងស្លៀកសម្លៀកបំពាក់បិទរាងកាយឱ្យជិត ។

ស្ត្រីអ៊ីរ៉ង់ម្នាក់ឈ្មោះ Mahsa Amini អាយុ២២ឆ្នាំ ត្រូវបានក្រុមសមត្ថកិច្ចចាប់បញ្ជូនទៅកន្លែងឃុំឃាំង ដោយសារនាងមិនប្រើប្រាស់ក្រណាត់បិទបាំងផ្ទៃមុខឱ្យជិត ។ ក្រោយមក នាងក៏បាត់បង់ជីវិតនៅកន្លែងឃុំឃាំង ហើយការបាត់បង់ជីវិតរបស់នាងត្រូវបានពលរដ្ឋអ៊ីរ៉ង់លើកយកមកនិយាយក្នុងពេលធ្វើបាតុកម្មថ្មីៗនេះ ៕