ប្រទេសដាណឺម៉ាក ៖ នៅទីក្រុងអ័រហ៊ូស ប្រទេសដាណឺម៉ាក បានអនុវត្តគម្រោងប្រគល់កែវកាហ្វេឱ្យវិញពេលប្រើប្រាស់រួច (ឬគម្រោង Takeaway) ដើម្បីឱ្យភ្នាក់ងារប្រមូលកែវកាហ្វេទាំងនេះទៅសម្អាតប្រើប្រាស់ឡើងវិញ ។ ពេលអតិថិជនកុម៉្មង់កាហ្វេពីហាងទៅផឹកនៅផ្ទះ ឬកន្លែងធ្វើការ គឺពេលផឹកកាហ្វេរួច អតិថិនអាចយកកែវកាហ្វេរបស់ខ្លួនទៅដាក់នៅតាមទូរនានាក្នុងទីក្រុងអ័រហ៊ូស ដើម្បីកាត់បន្ថយសំរាមផ្លាស្ទិកប៉ះពាល់បរិស្ថាន ។

ការអនុវត្តគម្រោងនេះពុំស្មុគស្មាញទេ គឺអតិថិជនគ្រាន់តែទិញកាហ្វេ និងបង់ប្រាក់ ចំនួន៥ក្រូនដាណឺម៉ាក (ឬប្រមាណ ២ពាន់៥រយរៀល) ហើយពេលអតិថិជនយកកែវទៅដាក់តាមទូរ ចំនួន២៥កន្លែង ក្នុងទីក្រុងអ័រហ៊ូស ប្រព័ន្ធទូរទទួលកែវកាហ្វេស្វ័យប្រវត្តិ នឹងផ្ទេរប្រាក់ចូលគណនីធនាគារអតិថិជនភ្លាម ។ បន្ទាប់មក ភ្នាក់ងារក្រុមហ៊ុន TOMRA នឹងប្រមូលកែវទៅសម្អាត សម្លាប់មេរោគ និងពិនិត្យគុណភាព ក្រុមហ៊ុននឹងមើលថា តើកែវនីមួយៗខូចខាតឬអត់ ។ បើកែវនៅល្អ ក្រុមហ៊ុននឹងបញ្ជូនវាទៅហាងកាហ្វេដែលចូលរួមក្នុងគម្រោង សម្រាប់ប្រើឡើងវិញ ។

ប៉ុន្តែបើកែវកាហ្វេខូច ឬពុំអាចប្រើឡើងវិញបាន ក្រុមហ៊ុននឹងយកវាទៅកែច្នៃជាផលិតផលផ្លាស្ទិកថ្មី ដើម្បីកាត់បន្ថយសំរាម ។ រីឯកែវកាហ្វេដែលអតិថិជនដាក់តាមទូរ គឺជាកែវរបស់គម្រោងតែប៉ុណ្ណោះ អតិថិជនពុំអាចយកកែវផ្សេងមកដាក់ក្នុងទូរទេ ។ បច្ចុប្បន្ន មានហាងកាហ្វេចំនួន៤៥កន្លែង បានចូលរួមក្នុងគម្រោង និងប្រើប្រាស់កែវរបស់គម្រោង ។

ពេលអនុវត្តគម្រោងដំបូង អតិថិជនបានដាក់កែវកាហ្វេក្នុងទូរ ប្រមាណតែ២៥% ប៉ុណ្ណោះ ខុសពីគោលដៅរំពឹងទុក ប៉ុន្តែពេលអនុវត្តគម្រោងនេះក្នុងពិធីបុណ្យដ៏ធំនៅទីក្រុងអ័រហ៊ូស ឃើញថា ពលរដ្ឋដាណឺម៉ាកជាច្រើនបានយកកែវកាហ្វេដែលផឹករួចដាក់ចូលទូរ រហូតដល់១សែនកែវ ត្រឹមរយៈពេល១សប្តាហ៍ ។ បច្ចុប្បន្ន អតិថិជនបានដាក់កែវក្នុងទូរ រហូតដល់៨៨% ។

គម្រោង Takeaway បានអនុវត្តតាំងពីឆ្នាំ២០២៤ ដោយមានគោលដៅប្រមូលកែវកាហ្វេឱ្យបាន៥សែនកែវ ប៉ុន្តែក្រោយអនុវត្តគម្រោងបានយូរបន្តិច អតិថិជនក៏ប្រគល់កែវឱ្យវិញលើសគោលដៅកំណត់ គឺគម្រោងអាចប្រមូលកែវ រហូតដល់ ៧សែន៣ម៉ឺន៥ពាន់កែវ ដែលជួយកាត់បន្ថយសំរាមផ្លាស្ទិកបាន១៤តោន និងកាត់បន្ថយការបញ្ចេញកាបូនឌីអុកស៊ីតដ៏ច្រើនមហាសាល ។ នៅឆ្នាំ២០២៥ ទីក្រុងអ័រហ៊ូស មានគោលដៅប្រមូលកែវកាហ្វេមកប្រើឡើងវិញឱ្យបាន១លាន៥សែនកែវ ហើយគម្រោងនេះនឹងអនុវត្តនៅទីក្រុងក្បែរៗផងដែរ ។ ក្រៅពីប្រើប្រាស់ឡើងវិញ កែវទាំងនេះនឹងត្រូវផលិតជាផលិតផលវេចខ្ចប់អាហារ ។

គម្រោងនេះទទួលបានប្រាក់ឧបត្ថម្ភប្រាក់ពីរដ្ឋាភិបាលដាណឺម៉ាក ដោយសារមើលឃើញពីសារៈសំខាន់នៃការប្រមូលកែវមកប្រើប្រាស់ឡើងវិញ ហើយរដ្ឋាភិបាលមានគម្រោងពង្រីកគម្រោងនៅទូទាំងប្រទេស ។ បើអាចកាត់បន្ថយសំរាមផ្លាស្ទិក គម្រោងនេះអាចនឹងអនុវត្តនៅតាមទីក្រុងនានាលើពិភពលោក ដើម្បីកាត់បន្ថយសំណល់ផ្លាស្ទិក នាថ្ងៃអនាគត ៕

ភពអង្គារគឺជាភពមួយអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រគ្រោងដាក់អាណានិគមនៅទីនោះ ដោយសារវាមានលក្ខណៈស្រដៀងនឹងផែនដី ខណៈមានទឹកជាច្រើនកន្លែង ហើយក៏នៅកៀកជាមួយផែនដីរបស់យើងផងដែរ។ ទោះជាយ៉ាងណាក្នុងចំណាមភពទាំងអស់នៃប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ ភពអង្គារគឺមានពណ៌ក្រហមខុសប្លែកពីគេ តើនេះដោយសារអ្វី?

យោងតាមទ្រឹស្ដីដ៏ពេញនិយមមួយ បានឱ្យដឹងថា ភពអង្គារមានពណ៌ក្រហម គឺដោយសារសារធាតុរ៉ែដែលមានជាតិដែកច្រែះ បែកខ្ចាត់ខ្ចាយជាងរាប់ពាន់លានឆ្នាំ ដោយខ្យល់ លាយឡំជាមួយធូលីភពផែនដី។ ការសង្កេតកន្លងមកដោយយានអវកាសនៃធូលី Martian បាននាំឱ្យអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រជឿថា ច្រែះបានលេចឡើងក្នុងស្ថានភាពស្ងួត បន្ទាប់ពីទឹករបស់ភពផែនដីបានរលាយបាត់។

ដូច្នេះសរុបមក មូលហេតុដែលភពអង្គារមានពណ៌ក្រហម គឺដោយសារភពនេះសម្បូរដោយសមាសធាតុដែក។ នៅពេលដែលសមាសធាតុដែកទាំងនោះទទួលរងនៅអុកស៊ីតកម្ម ធ្វើឱ្យវាប្រែទៅជាច្រែះដែលយើងមើលឃើញមានពណ៌ក្រហម។ នេះបើយោងតាមការស្រាវជ្រាវដែលបានចេញផ្សាយនៅក្នុងទស្សនាវដ្តី Nature Communications និងយោងតាមគេហទំព័របរទេស Live Science។

គួរបញ្ជាក់ដែរថា នៅក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យរបស់យើង មានភពទាំងអស់ ៨ រួមមាន៖ បារត ភពសុក្រ ភពផែនដី ភពអង្គារ ភពព្រហស្បតិ៍ ភពសៅរ៍ ភពអ៊ុយរ៉ានុស និងណេបទូន។ ក្នុងនោះភពអង្គារជាភពដែលតូចជាងគេបំផុតក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ ជាមួយមានបរិយាកាសស្ដើង ហើយផ្ទៃរបស់ភពនេះមានដីក្រហូងស្រដៀងទៅនឹងព្រះច័ន្ទ ព្រមទាំងវាលខ្សាច់ និងប៉ូលទឹកកកស្រដៀងទៅនឹងភពផែនដីទៀតផង។ ហេតុនេះហើយភពអង្គារទំនងមានជីវិតរស់នៅនាពេលអនាគត៕

សត្វកន្លាត គឺជាសត្វដែលមនុស្សគ្រប់គ្នាស្គាល់ថាជាសត្វល្អិតចង្រៃ ព្រោះតែវាគ្មានអនាម័យនិងតែងនាំមកនូវមេរោគចូលផ្ទះនោះ ប៉ុន្តែបែរជាសត្វកន្លាតមួយប្រភេទ ដែលទឹកដោះរបស់វាមានអាហាររូបត្ថម្ភលើសលប់មិនគួរអោយជឿទៅវិញ។

កាលពីឆ្នាំ២០១៦ អ្នកវិទ្យាសាស្រ្តបានសិក្សាឃើញថា សារជាតិចិញ្ចឹមដែលមាននៅក្នុងទឹកដោះសត្វកន្លាតមួយប្រភេទដែលមានឈ្មោះថា Pacific Beetle Cockroach គឺមានលើសទឹកដោះសត្វគោដែលមនុស្សនិយមទទួលទានរហូតដល់ទៅ៤ដង។ គេរកឃើញថានៅក្នុងទឹកដោះសត្វកន្លាតមានសារជាតិអាមីណូ-អាស៊ីតទាំង៩ ដែលល្អសម្រាប់ការលូតលាស់, មានប្រូតេអ៊ីនគ្រីស្តាល់ដែលផ្ដល់នូវថាមពល, និងមានប្រូតេអ៊ីនសំខាន់ៗទូទៅលើសទឹកដោះគោធម្មតា៤ដង ព្រមទាំងមានកាឡូរី និងជាតិខ្លាញ់ខ្ពស់ផងដែរ។

សូមបញ្ជាក់ថាសត្វកន្លាតប្រភេទ Pacific Beetle Cockroach នេះគឺខុសពីសត្វកន្លាតប្រភេទទូទៅ ដោយសារពួកវាមិនបង្ករកំណើតតាមរយៈការទម្លាក់ពងនោះទេ ពោលគឺវាបង្កើតកូនចេញមកតែម្ដង។ ចំពោះការរកឃើញថាទឹកដោះរបស់វាមានគុណប្រយោជន៍បែបនេះ គឺតាមរយៈការធ្វើ X-Ray Crystallography ដែលជាបច្ចេកវិទ្យាសិក្សាសម្រាប់សិក្សាពីអាតូម និងម៉ូលេគុលរបស់ធាតុដែលមាទំហំតូចៗ។

បើទោះបីជាការរកឃើញថាទឹកដោះសត្វកន្លាតនេះមានអត្ថប្រយោជន៍ និងផ្ដល់សារជាតិចិញ្ចឹមលើសទឹកដោះគោក្ដី ប៉ុន្តែក៏នៅមានហេតុផលមួយចំនួនដែលគេមិនអាចយកវាមកដាក់លក់នៅលើទីផ្សារបានដូចជា៖ ទី១ បរិមាណដែលសត្វកន្លាតអាចផលិតបានគឹមិនអាចបំពេញតម្រូវការរបស់មនុស្សនោះទេ, ទី២ បញ្ហាផ្លូវចិត្ត មនុស្សជាច្រើននឹងចង់ផឹកវាឡើយទោះបីវាមានគុណសម្បត្តិយ៉ាងណាក៏ដោយ​ ព្រោះវាបានមកពីសត្វកន្លាត, ទី៣ ការអាឡែកហ្ស៊ី ដោយសារវាផលិតមកពីសត្វល្អិតដូច្នេះមនុស្សមួយចំនួនអាចនឹងមានប្រតិកម្មបន្ទាប់ពីផឹកវា។

សរុបសេចក្ដីមក យើងឃើញថាទោះបីជាទឹកដោះសត្វកន្លាតមានអត្ថប្រយោជន៍ច្រើនជាងទឹកដោះគោក្ដី ប៉ុន្តែទឹកដោះគោនៅតែជាជម្រើសល្អ និងងាយស្រួលរកបំផុតនៅក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ននេះ។ ប៉ុន្តែចុះប្រសិនបើអ្នកវិទ្យាសាស្រ្តអាចរកវិធីផលិតវាបានច្រើន និងអាចមានលក់នៅលើទីផ្សារនោះ តើអ្នកនឹងសាកល្បងញ៉ាំវាដែរ រឺទេ?

បច្ចេកវិទ្យាកាន់តែទំនើបកាន់តែជួយមនុស្សបានច្រើន ថ្មីៗនេះអ្នកវិទ្យាសាស្រ្តផ្នែកវេជ្ជសាស្រ្តមកពីប្រទេសជាច្រើនបានរកឃើញរបកគំហើញថ្មីមួយដែលជាRobot មានទំហំតូច ប៉ុន្តែមានសមត្ថភាពខ្លាំង ដោយវាអាចកម្ចាត់កោសិកាមហារីកចេញពីខ្លួនមនុស្សបាន។

Robot នេះមានឈ្មោះថា Microscopic Robot រឺ Nanobots មានទំហំត្រឹមតែ 1nm (ណាណូម៉ែត្រ) តែប៉ុណ្ណោះ ដែលទំហំនេះគឺតូចជាងកោសិកាគ្រាប់ឈាមរបស់មនុស្សទៅទៀត។ ក្រុមវិទ្យាសាស្រ្តប្រទេសបារាំង អង់គ្លេស អេស្ប៉ាញ ស្កត់ឡេន សហរដ្ឋអាមេរិក ព្រមទាំងចិនបានរួមគ្នាសិក្សា និងបង្កើតវាឡើងមកដើម្បីទៅប្រឆាំងនឹងកោសិកាមហារីក។

អ្នកជំនាញនិយាយថាការសិក្សាលើRobotនេះប្រើប្រាស់ពេលជាច្រើនឆ្នាំចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៩០ជាង ក្រោយមកក៏មានការចូលរួមសហការស្រាវជ្រាវបន្ថែមពីប្រទេសជាច្រើនទៀត ហើយប្រទេសបារាំងបានប្រកាសជាផ្លូវការនូវគម្រោងផលិតRobotនេះនៅឆ្នាំ២០១១ បន្ទាប់មកវាត្រូវបានអភិវឌ្ឍន៍ជាបន្តបន្ទាប់ដោយបណ្ដារប្រទេសនៅអឺរ៉ុប និងចិន។

ការបង្កើតនៃRobotនេះមាន២ប្រភេទ ដោយប្រភេទទី១ វាធ្វើការតាមរយៈការបញ្ជារ និងទី២ តាមរយៈស្វ័យដំណើរការ (ប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីក្នុងការស្វែងរកនិងបំផ្លាញកោសិកាមហារីកដោយខ្លួនឯង)។ នៅពេលផលិតវាឡើងមក អ្នកវិទ្យាសាស្រ្តបានដាក់សាកល្បងវានៅក្នុងខ្លួនរបស់សត្វដែលមានដុំសាច់មហារី ហើយទទួលបានការព្យាបាលដោយជោគជ័យ។

នៅប្រទេសបារាំងកាលពីឆ្នាំ២០១៨គេធ្លាប់សាកល្បងវាលើមនុស្សរួចមកហើយ ជាលទ្ធផលគេឃើញថាមានសង្ឃឹមក្នុងការព្យាបាល ប៉ុន្តែមិនទាន់បានទាំងស្រុងនៅឡើយ ព្រោះវាអាស្រ័យតាមប្រភេទ និងដំណាក់កាលនៃជំងឺ។ ដោយឡែកកាលពីថ្មីៗនេះគេហទំព័រព័ត៌មានល្បីរបស់អង់គ្លេស The Time បានបង្ហាញថាបច្ចុប្បន្នគេកំពុងសិក្សាពីសក្តានុពល និងសុវត្ថិភាពក្នុងការប្រើប្រាស់វាបន្ថែមទៀតដើម្បីអាចដាក់ប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការនៅក្នុងវិស័យសុខាភិបាលនាអនាគតប្រហែល១០ឆ្នាំខាងមុខទៀត៕