ប្រទេសថៃ ៖ សារព័ត៌មានថៃរាយការណ៍ថា ពលរដ្ឋមកពីខេត្តចំនួន១៩ ទ្រាំលែងបានទៀតហើយ ពួកគេនាំគ្នាយកត្រីទីឡាបយ៉ាខ្មៅ២តោន មកចាក់ចោលនៅមុខវិមានរដ្ឋាភិបាល ដោយសារនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោកស្រី ផេថងថាន ស៊ីណាវ៉ាត់ ពុំដោះស្រាយតាមការស្នើសុំ៤ចំណុច របស់ពលរដ្ឋ ។ ពលរដ្ឋទាំងនេះសូមឱ្យនាយករដ្ឋមន្ត្រីរកវិធានការកម្ចា.ត់ ត្រីនេះជាបន្ទាន់ បើពុំដូច្នោះទេ ពួកគេនឹងយកត្រីទីឡាបយ៉ាខ្មៅ រហូតដល់១៩តោន មកចាក់ចោលនៅមុខវិមានរដ្ឋាភិបាលថែមទៀត ។

កាលពីម៉ោង១០ព្រឹក ថ្ងៃទី១៨ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៥ ពលរដ្ឋថៃមកពីខេត្តចំនួន១៩ ដែលរងផលប៉ះពាល់ដោយសារត្រីទីឡាបយ៉ាខ្មៅ បានណាត់ប្រមូលផ្តុំគ្នានៅបរិវេណខាងមុខក្រសួងកសិកម្ម និងត្រៀមដើរហែក្បួនទៅកាន់វិមានរដ្ឋាភិបាល ដើម្បីឱ្យរដ្ឋាភិបាលដោះស្រាយបញ្ហាតាមការស្នើសុំ៤ចំណុចរបស់ពលរដ្ឋ កាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែមករា កន្លងមក ដូចជា ៖

១-បង្កើតគណៈកម្មការឯករាជ្យដើម្បីស៊ើបអង្កេត និងស្វែងរកអ្នកប្រព្រឹត្តខុស
២-កម្ចាត់ត្រីទីឡាបយ៉ាខ្មៅឱ្យអស់ត្រឹមរយៈពេល១ឆ្នាំ និងពន្លឿនការស្តារប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី
៣-ប្រកាសតំបន់គ្រោះមហន្តរាយភ្លាមៗ និង
៤-មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលត្រូវប្តឹងជនល្មើសដើម្បីទាមទារប្រាក់សំណង ។

បន្ទាប់មក នៅម៉ោង១០ និង៤៩នាទី ក្រុមពលរដ្ឋក៏ចាប់ផ្តើមដើរហែក្បួនចាកចេញពីបរិវេណខាងមុខក្រសួងកសិកម្ម ឆ្ពោះទៅកាន់វិមានរដ្ឋាភិបាល ដោយពួកគេឈប់នៅមុខក្លោងទ្វារក្រសួងអប់រំ ដែលនៅទល់មុខច្រកទ្វារទី៥ របស់វិមានរដ្ឋាភិបាល ដើម្បីដាក់លិខិតតវ៉ាទៅនាយករដ្ឋមន្ត្រី លោកស្រី ផេថងថាន ។

លោក ប៉ាន់យ៉ា តូកថង កសិករចិញ្ចឹមបង្គានៅខេត្តសមុទ្រសង់ក្រាម និយាយថា លោកមកដាក់លិខិតតវ៉ាទៅនាយករដ្ឋមន្ត្រី ដើម្បីឱ្យដោះស្រាយតាមការស្នើសុំ៤ចំណុចរបស់ពលរដ្ឋ ហើយចង់ឱ្យនាយករដ្ឋមន្ត្រីតែម្នាក់ប៉ុណ្ណោះចេញមកទទួលលិខិតតវ៉ានេះ ។ បើម៉ោង២រសៀល ពុំបានជួបនាយករដ្ឋមន្ត្រីទេ ពួកយើងនឹងយកត្រីទីឡាបយ៉ាខ្មៅ ចំនួន២តោនមកចាក់នៅមុខវិមានរដ្ឋាភិបាល ដើម្បីបង្ហាញថា ពួកយើងយកត្រីនេះមកប្រគល់ឱ្យនាយករដ្ឋមន្ត្រី ព្រមទាំងដុតអំបិល-ម្ទេសដាក់បណ្តាសា ។ បើលើកនេះ រដ្ឋាភិបាលពុំដោះស្រាយ ពលរដ្ឋទាំង១៩ខេត្ត នឹងមកវិមានរដ្ឋាភិបាលម្តងទៀត និងយកត្រីទីឡាបយ៉ាខ្មៅ មកចាក់ចោលរហូតដល់១៩តោន ។

ចំណែកលោកយាយ ផីន តុមថង អាយុ៨៧ឆ្នាំ ចិញ្ចឹមបង្គានៅខេត្តសមុទ្រប្រាកាន បាននិយាយទាំងទឹកភ្នែកថា លោកយាយបានចិញ្ចឹមបង្គាអស់រយៈពេលជាង៤០ឆ្នាំ ប៉ុន្តែពេលមានបញ្ហាត្រីទីឡាបយ៉ាខ្មៅ ចាប់ពី៥ឆ្នាំ ទៅ៦ឆ្នាំមកនេះ ធ្វើឱ្យលោកយាយខាតបង់ដើមទុនអស់រាប់សែនបាត បាត់បង់ចំណូល ។ លោកយាយក៏ប្តូរមុខរបរមកស៊ីឈ្នួលកាត់ក្បាលត្រី និងបានចំណូលតិចតួច ជីវភាពលំបាកខ្លាំងណាស់ ។

រហូតមកដល់ម៉ោង១២ និង៣០នាទីថ្ងៃត្រង់ ក្រុមពលរដ្ឋថៃក៏បាននាំគ្នាយកត្រីទីឡាបយ៉ាខ្មៅ ចំនួន២តោន ដែលដឹកតាមរថយន្តមកចាក់ចោលនៅមុខក្លោងទ្វារទី៥ របស់វិមានរដ្ឋាភិបាល ព្រមទាំងដុតអំបិល-ម្ទេសដាក់បណ្តាសា ។ អាជ្ញាធរបានបិទទ្វារវិមានរដ្ឋាភិបាល ហាមពលរដ្ឋចេញ-ចូលបរិវេណនេះ និងប្រកាសថា នេះជាការប្រមូលផ្តុំតវ៉ាខុសច្បាប់ ។ ក្រៅពីនេះ អាជ្ញាធរស្នើឱ្យពលរដ្ឋរក្សាអនាម័យនៅមុខវិមានរដ្ឋាភិបាល ទើបពលរដ្ឋយកកម្រាលមកក្រាល មុនពេលចាក់ចោលត្រីទីឡាបយ៉ាខ្មៅ ៕

ប្រទេសកូរ៉េខាងជើង ៖ មនុស្សភាគច្រើនសួរថា តើមនុស្សប្រុសនៅប្រទេសកូរ៉េខាងជើង សុទ្ធតែស្គមទាំងអស់ មែនទេ លើកលែងតែលោក គីម ជុងអ៊ុន ដែលមានរូបរាងធាត់? កាលពីប៉ុន្មានឆ្នាំមុន មេដឹកនាំកូរ៉េខាងជើងបានបាត់ខ្លួនមួយរយៈ និងពុំបង្ហាញមុខក្នុងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ រហូតដល់មានពាក្យចចាមអារ៉ាមថា លោកអាចបាត់បង់ជីវិ.ត ប៉ុន្តែក្រោយមក ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយកូរ៉េខាងជើង ក៏បង្ហាញមុខលោកឡើងវិញ ។

វាធ្វើឱ្យមហាជនសន្និដ្ឋានថា លោក គីម ជុងអ៊ុន ដែលបង្ហាញមុខក្នុងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយកូរ៉េខាងជើងនេះ គឺជាមនុស្សក្លែងក្លាយ ។ ប៉ុន្តែសម្រាប់លោក Howard X ជាតារាសម្តែងហុងកុង ដែលមានមុខមាត់ស្រដៀងមេដឹកនាំកូរ៉េខាងជើង និងល្បីល្បាញដោយសារលោកធ្វើត្រាប់តាមមេដឹកនាំកូរ៉េខាងជើង ជឿថា គ្មានផ្លូវទេ ដែលកូរ៉េខាងជើងអាចរកមនុស្សមកបន្លំជាមេដឹកនាំកូរ៉េខាងជើង ដោយសារគ្មានអ្នកណាធាត់ដូចលោក គីម ជុងអ៊ុន ទេ ។

លោក Howard X និយាយថា ៖ «លោក គីម ជុងអ៊ុន មិនមែនជាមនុស្សធាត់ធម្មតាទេ ប៉ុន្តែលោកធាត់ខ្លាំងណាស់ ។ តើឱ្យកូរ៉េខាងជើងទៅស្វែងរកមនុស្សប្រុសធាត់បែបនេះនៅកន្លែងណា» ។ ហេតុនេះ មហាជនសួរថា តើមនុស្សប្រុសនៅកូរ៉េខាងជើង សុទ្ធតែស្គមទាំងអស់ មែនទេ លើកលែងតែលោក គីម ជុងអ៊ុន? មហាជនឆ្ងល់យូរហើយ ហើយអ្នកលេងបណ្តាញសង្គមធ្លាប់សួរកន្លងមកថា តើជនជាតិកូរ៉េខាងជើងមានទម្ងន់ប៉ុន្មាន?

បើក្រឡេកមើលចាប់ពីឆ្នាំ១៩៨០ ដល់ឆ្នាំ១៩៩០ ពលរដ្ឋកូរ៉េខាងជើងជាច្រើននាក់អត់ឃ្លាន និងខ្វះខាតស្បៀងអាហារយ៉ាងខ្លាំង ។ រីឯមនុស្សធាត់ គឺមានតែមន្ត្រីមានឋានៈខ្ពស់ប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែចាប់ពីឆ្នាំ២០០០ រហូតមក ចំនួនមនុស្សធាត់នៅកូរ៉េខាងជើង ក៏បានកើនឡើង ។

តាមរបាយការណ៍របស់អង្គការស្បៀងអាហារ និងកសិកម្មអង្គការសហប្រជាជាតិ (FAO) នៅឆ្នាំ២០១៦ បង្ហាញថា ពលរដ្ឋកូរ៉េខាងជើង ៣២.៤% មានរូបរាងធាត់ ។ វាជាតួលេខខ្ពស់ជាងនៅកូរ៉េខាងត្បូង ដែលកូរ៉េខាងត្បូងមានមនុស្សធាត់ត្រឹមតែ៣០.៣% ប៉ុណ្ណោះ ។ បើទោះជាពលរដ្ឋកូរ៉េខាងជើងម្នាក់ក្នុងចំណោម៣នាក់ កើតជំងឺធាត់ក្តី ប៉ុន្តែមានទិន្នន័យបញ្ជាក់ថា ពលរដ្ឋកូរ៉េខាងជើង ជាង៤៥% ខ្វះអាហារបរិភោគ ។

លោក គីម ជុងអ៊ុន មិនមែនជាមនុស្សធាត់តែម្នាក់ទេ នៅកូរ៉េខាងជើង ប៉ុន្តែលោកអាចជាមនុស្សធាត់ខ្លាំងក្នុងប្រទេសនេះ ។ ភ្នាក់ងារស៊ើបការណ៍សម្ងាត់របស់កូរ៉េខាងត្បូង បានផ្តល់ព័ត៌មានថា ទម្ងន់របស់មេដឹកនាំកូរ៉េខាងជើង បានកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់ រហូតដល់៩០គីឡូក្រាម ។ នៅឆ្នាំ២០១២ លោកបានឡើងទម្ងន់រហូតដល់១២០គីឡូក្រាម ហើយនៅឆ្នាំ២០១៤ លោកឡើងទម្ងន់ដល់១៤០គីឡូក្រាម ។

ហេតុនេះ មេដឹកនាំកូរ៉េខាងជើងបានព្យាយាមសម្រកទម្ងន់ ដើម្បីកុំឱ្យប្រឈមនឹងជំងឺធាត់ ។ រហូតមកដល់ឆ្នាំ២០២១ ទម្ងន់របស់លោកបានធ្លាក់ចុះមកនៅត្រឹមតែ១២០គីឡូក្រាម ប៉ុន្តែការស្រកទម្ងន់របស់លោក បានប៉ះពាល់ផ្លូវចិត្តពលរដ្ឋកូរ៉េខាងជើង ។ ពលរដ្ឋម្នាក់រស់នៅទីក្រុងព្យុងយ៉ាង និយាយថា ៖ «ពួកយើងសោកស្តាយណាស់ ដែលឃើញមេដឹកនាំជាទីគោរព មានរូបរាងស្គម ហើយមនុស្សជាច្រើនស្រក់ទឹកភ្នែកទៀតផង» ៕

ប្រទេសចិន ៖ កាលពីថ្ងៃទី១៨ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មានបរទេសរាយការណ៍ថា ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរបស់រដ្ឋាភិបាលចិនបានបង្ហាញក្តីរីករាយជាមួយការសម្រេចចិត្តរបស់ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Donald Trump ដែលឈប់ផ្តល់ថវិកាដល់វិទ្យុសំឡេងសហរដ្ឋអាមេរិក (VOA) និងវិទ្យុអាស៊ីសេរី (Radio Free Asia-RFA) ដោយសារវិទ្យុទាំងនេះតែងតែផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានមិនល្អពីចិន ។

ប្រធានាធិបតីអាមេរិកសម្រេចចិត្តឈប់ផ្តល់ថវិកាដល់វិទ្យុ ធ្វើឱ្យមហាជនរិះគន់ថា គឺជាឧបសគ្គសម្រាប់ការអនុវត្តលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ។ ផ្ទុយទៅវិញ កាសែត Global Times របស់រដ្ឋាភិបាលចិនបានគាំទ្រការកាត់ផ្តាច់ថវិការបស់វិទ្យុទាំងពីរ និងចោទប្រកាន់វិទ្យុ VOA ថា តែងតែផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានអាក្រក់ពីចិន ហើយចិនយល់ថា បច្ចុប្បន្ន រដ្ឋាភិបាលអាមេរិកបោះបង់វិទ្យុ VOA ដូចបោះបង់ក្រណាត់ជូតជើង ។ រីឯមន្ត្រីសេតវិមានអាមេរិកបានការពារការផ្តាច់ថវិកាវិទ្យុរបស់លោក Trump និងអះអាងថា វិទ្យុទាំងនេះឃោសនាព័ត៌មានជ្រុលនិយម ។

វិទ្យុ VOA, Radio Free Asia (RFA) និងវិទ្យុ Radio Free Europe ទទួលបានការកោតសរសើរ និងទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិ ដោយសារបានផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មាននៅបណ្តាប្រទេស ដែលកំណត់សិទ្ធិសេរីភាពសារព័ត៌មាន ឬបំបិទសិទ្ធិអ្នកសារព័ត៌មាន ដូចជា ៖ ចិន រុស្ស៊ី និងកូរ៉េខាងជើង ។ បើទោះជាចិនរារាំងការផ្សព្វផ្សាយរបស់វិទ្យុ VOA ក្តី ប៉ុន្តែពលរដ្ឋចិនអាចស្តាប់ព័ត៌មានរបស់វិទ្យុនេះតាមរយៈសំឡេងរលកខ្លី ។

វិទ្យុ RFA បានផ្សាយព័ត៌មានពីការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សនៅប្រទេសមួយចំនួនក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងផ្សាយពីជនជាតិអ៊ុយគូរាប់ពាន់នាក់នៅទីក្រុងស៊ីនជាំង ប្រទេសចិន ត្រូវបានឃុំឃាំង ប៉ុន្តែចិនបដិសេធនឹងការផ្សាយព័ត៌មាននេះ ។ វិទ្យុនេះក៏បានផ្សាយពីជនភៀសខ្លួនកូរ៉េខាងជើង និងការលាក់បាំងព័ត៌មានពលរដ្ឋចិនស្លាប់ដោយសារជំងឺកូវីដ-១៩ របស់គណបក្សកុម្មុយនិស្តចិន ។

ចំណែកវិទ្យុ VOA បានផ្សាយព័ត៌មានភាសាចិនជាចម្បង និងផ្សាយពីការប្រឆាំងតវ៉ាកាលពីឆ្នាំ២០២២ នៅប្រទេសចិន ដើម្បីកុំឱ្យរដ្ឋាភិបាលចិនបិទប្រទេសពេលផ្ទុះជំងឺកូវីដ-១៩ ។ កាសែត Global Times របស់រដ្ឋាភិបាលចិនរីករាយចំពោះការកាត់ផ្តាច់ថវិកាវិទ្យុទាំងនេះ ហើយថា VOA ផ្សាយព័ត៌មានមិនពិត ។ អតីតនាយកគ្រប់គ្រង Global Times និយាយថា ៖ «ការឈប់ផ្តល់ថវិកាដល់វិទ្យុ VOA និង RFA គឺជាព័ត៌មានគួរឱ្យរីករាយណាស់» ។

ដោយឡែក អ្នកសារព័ត៌មានអាមេរិកយល់ថា វាជាការបិទប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយដែលផ្សាយព័ត៌មានដោយសេរី និងឯករាជ្យ ។ VOA ត្រូវបានបង្កើតឡើងពេលសង្គ្រាមលោក លើកទី២ ដើម្បីប្រឆាំងនឹងការឃោសនារបស់ណាស៊ី ហើយផ្សព្វផ្សាយជិត៥០ភាសា ទៅកាន់អ្នកស្តាប់ ប្រមាណ៣៦០លាននាក់ក្នុង១សប្តាហ៍ ។ ប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ VOA ក៏បានផ្សាយព័ត៌មាននៅចិន កូរ៉េខាងជើង គុយបា និងរុស្ស៊ី ហើយការផ្សាយរបស់ VOA បានធ្វើឱ្យពលរដ្ឋចិនជាច្រើនរៀនសូត្រភាសាអង់គ្លេសតាមវិទ្យុនេះ ៕

ប្រទេសចិន ៖ កាលពីថ្ងៃទី១៨ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៥ មន្ត្រីក្រសួងការបរទេសចិនបានលើកឡើងពីស្ថានការណ៍បច្ចុប្បន្នរវាងថៃ និងសហរដ្ឋអាមេរិក ក្រោយពីរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសអាមេរិក លោក Marco Rubio ប្រកាសរឹតបន្តឹង និងលុបចោលទិដ្ឋាការមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលថៃ ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការបញ្ជូនជនជាតិអ៊ុយគូ ចំនួន៤០នាក់ ទៅចិន ។ ចិនចាត់ទុកថា ការលុបចោលទិដ្ឋាការមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលថៃ បង្ហាញថា អាមេរិកជ្រៀតជ្រែកលូកដៃចូលកិច្ចការផ្ទៃក្នុងរបស់ថៃ ។

លោកស្រី Mao Ning មន្ត្រីនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសចិនបាននិយាយទៅកាន់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយថា ចិនប្រឆាំងដាច់ខាតចំពោះការជ្រៀតជ្រែកកិច្ចការផ្ទៃក្នុងប្រទេសផ្សេងក្រោមហេតុផលគោរពសិទ្ធិមនុស្ស ។ អាមេរិករឹតបន្តឹង និងលុបចោលទិដ្ឋាការមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលថៃ គឺជាការដាក់សម្ពាធនយោបាយពុំសមរម្យ ។ ចិនប្រកាន់ខ្ជាប់នូវគោលជំហរមិនជ្រៀតជ្រែកកិច្ចការផ្ទៃក្នុងរបស់ប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យ ហើយយើងសូមអំពាវនាវឱ្យអាមេរិកឈប់លើកឡើងពីការគោរពសិទ្ធិមនុស្សធ្វើជាឧបករណ៍នយោបាយដាក់សម្ពាធប្រទេសផ្សេង ។

ប្រទេសចិនបានសហការជាមួយរដ្ឋាភិបាលថៃលើបញ្ហាសន្តិសុខ ហើយការបញ្ជូនជនជាតិអ៊ុយគូទៅចិន គឺអនុវត្តតាមច្បាប់ និងកិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិ ដោយរដ្ឋាភិបាលចិនផ្តល់ភាពសំខាន់លើបញ្ហាសន្តិសុខ និងស្ថិរភាពក្នុងប្រទេស ។ ជាមួយគ្នានេះ ចិនគោរពអធិបតេយ្យភាពរបស់ថៃក្នុងការសម្រេចចិត្តពាក់ព័ន្ធនឹងគោលនយោបាយសន្តិសុខរបស់ខ្លួន ។ ចិននឹងសហការជាមួយថៃយ៉ាងជិតស្និទ្ធលើបញ្ហាផ្សេងៗ ព្រមទាំងប្រឆាំងនឹងអំពើភេរវកម្ម និងឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន ។

ក្រោយពីមន្ត្រីនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសចិនលើកឡើងពីអាមេរិកជ្រៀតជ្រែកកិច្ចការផ្ទៃក្នុងថៃ មន្ត្រីអាមេរិកឆ្លើយតបទៅវិញថា ការរឹតបន្តឹង និងលុបចោលទិដ្ឋាការមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលថៃនេះ គឺជាការការពារសិទ្ធិរបស់ជនជាតិអ៊ុយគូ ។ រីឯអ្នកវិភាគនយោបាយថៃបារម្ភពីបញ្ហានេះនឹងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ទំនាក់ទំនងរវាងថៃ អាមេរិក និងចិន ជាពិសេស ស្របពេលកំពុងមានការប្រកួតប្រជែងកាន់តែខ្លាំងក្នុងតំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក ។

នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោកស្រី ផេថងថាន ស៊ីណាវ៉ាត់ បានផ្តល់សម្ភាសន៍ទៅកាន់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ មុនពេលចូលរួមក្នុងកិច្ចប្រជុំគណៈរដ្ឋមន្ត្រីថា លោកស្រីពុំជ្រាបពីអាមេរិករឹតបន្តឹង និងលុបចោលទិដ្ឋាការមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលថៃ ដោយសារការបញ្ជូនជនជាតិអ៊ុយគូ ៤០នាក់ ទៅចិនទេ ។ ដូច្នេះ គួរឱ្យក្រសួងការបរទេសថៃជួយបកស្រាយបញ្ហានេះជាមួយអាមេរិក ៕china