សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ លោក Elon Musk មហាសេដ្ឋីពិភពលោក និងជានាយកក្រុមហ៊ុនផលិតរថយន្តអគ្គិសនី Tesla បាននិយាយកាលពីថ្ងៃទី២២ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ ថា ប្រទេសចិនរឹតបន្តឹងការនាំចេញរ៉ែកម្រ Rare Earth សម្រាប់ផលិតឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យា ដូចជា ៖ មនុស្សយន្ត និងទូរស័ព្ទ iPhone គឺធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ការផលិតមនុស្សយន្ត Optimus របស់ក្រុមហ៊ុនលោក ខណៈកន្លងមក លោកធ្លាប់កំណត់គោលដៅផលិតមនុស្សយន្ត Optimus ឱ្យបានរាប់ពាន់គ្រឿងក្នុងឆ្នាំ២០២៥ ។

លោកបន្តថា រដ្ឋាភិបាលចិនត្រូវការភាពប្រាកដចិត្តថា រ៉ែកម្រ Rare Earth ដែលចិននាំចេញទៅក្រៅប្រទេស នឹងពុំយកទៅប្រើប្រាស់ធ្វើជាប្រយោជន៍ផ្នែកកងទ័ពទេ ។ ក្រុមហ៊ុន Tesla នៅតែសហការជាមួយរដ្ឋាភិបាលក្រុងប៉េកាំង ដើម្បីសុំលិខិតអនុញ្ញាតនាំចេញរ៉ែកម្រនេះមកអាមេរិក ។ លោកថា ៖ «ចិនសុំការធានាថា យើងនឹងពុំប្រើប្រាស់វាក្នុងផ្នែកកងទ័ព ។ យើងគ្រាន់តែប្រើប្រាស់វាសម្រាប់ផលិតមនុស្សយន្ត Humanoid ប៉ុណ្ណោះ មនុស្សយន្ត Optimus របស់យើងមិនមែនជាអាវុធទេ» ។

ប្រទេសចិនបានចាប់ផ្តើមរឹតបន្តឹងការនាំចេញរ៉ែកម្រ Rare Earth នៅខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ ដែលការរឹតបន្តឹងនេះជាផ្នែកមួយនៃវិធានការឆ្លើយតបទៅអាមេរិកវិញ ក្រោយពីលោកប្រធានាធិបតី Donald Trump បង្កើតសង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្មដំឡើងពន្ធខ្ពស់លើទំនិញចិន ។ រ៉ែ Rare Earth គឺជាវត្ថុធាតុដើមដ៏សំខាន់សម្រាប់ផលិតអាវុធ និងឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យាជាច្រើន ដូចជា ៖ មនុស្សយន្ត, ទូរស័ព្ទ iPhone និងឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ ។

ការរឹតបន្តឹងការនាំចេញរបស់ចិន មិនមែនមានតែរ៉ែកម្រប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែចិនបានរឹតបន្តឹងការនាំចេញមេដែក និងទំនិញជាច្រើនទៀត ដែលប្រទេសនានាពិបាករកទិញនៅប្រទេសផ្សេង ក្រៅពីចិន ។ ក្រុមហ៊ុនបរទេសដែលនាំចេញរ៉ែកម្ររបស់ចិន ត្រូវតែសុំលិខិតអនុញ្ញាតពីក្រសួងពាណិជ្ជកម្មចិន ហើយត្រូវចំណាយពេល ចាប់ពី៦សប្តាហ៍ ទៅ៧សប្តាហ៍ ឬរង់ចាំជាច្រើនខែ ទើបទទួលបានលិខិតអនុញ្ញាត ។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់អ្នកវិភាគ ។

កន្លងមក លោក Elon Musk ធ្លាប់ប្រកាសថា ក្រុមហ៊ុន Tesla បានកំណត់គោលដៅផលិតមនុស្សយន្ត Optimus ឱ្យបានរាប់ពាន់គ្រឿងក្នុងឆ្នាំ២០២៥នេះ ប៉ុន្តែពេលលោក Trump ដំឡើងពន្ធទំនិញចិនខ្ពស់ ចិនក៏រឹតបន្តឹងការនាំចេញរ៉ែកម្រ Rare Earth ដែលជាវត្ថុធាតុដើមសំខាន់សម្រាប់ផលិតមនុស្សយន្ត ។ ដូច្នេះ វាអាចធ្វើឱ្យក្រុមហ៊ុន Tesla ពុំសម្រេចគោលដៅផលិតមនុស្សយន្តជាច្រើនគ្រឿង ៕

សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ តាមការចេញផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេសកាលពីថ្ងៃទី១៨ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ ឱ្យដឹងថា ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Donald Trump មិនចង់ដំឡើងពន្ធទំនិញចិនទៀតទេ ពីព្រោះវានឹងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ពាណិជ្ជកម្មរវាងប្រទេសទាំងពីរ ឬជាប់គាំងពាណិជ្ជកម្ម ។ លោកនឹងកាត់បន្ថយពន្ធទំនិញចិន ក្រោយពីចិនទាក់ទងសុំចរចាជាមួយអាមេរិកជាច្រើនលើកតាមរយៈមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ ។

បច្ចុប្បន្ន អាមេរិកបានដំឡើងពន្ធទំនិញចិនរហូតដល់១៤៥% ហើយចិនបានដំឡើងពន្ធទំនិញអាមេរិកវិញ ស្មើ១២៥% ដែលធ្វើឱ្យប្រទេសមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ចធំលើពិភពលោកទាំងពីរមានភាពតានតឹងផ្នែកពាណិជ្ជកម្មយ៉ាងខ្លាំង ។ លោក Trump ថា លោកមានទំនាក់ទំនងល្អជាមួយប្រធានាធិបតីចិន លោក ស៊ី ជិនពីង ហើយលោកជឿថា ការចរចាទិញកម្មវិធី TikTok នឹងជាផ្នែកមួយដ៏សំខាន់ដើម្បីឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មរវាងប្រទេសទាំងពីរ ។

លោក Trump ថ្លែងថា លោក ស៊ី ជិនពីង ពុំបានទាក់ទងសុំចរចាមកលោកផ្ទាល់ទេ ប៉ុន្តែតាមរយៈមន្ត្រីចិនជាន់ខ្ពស់ ។ លោក ស៊ី ដឹងច្បាស់ណាស់ពីអាមេរិកដំឡើងពន្ធទំនិញចិន និងចាត់វិធានការយ៉ាងតឹងរ៉ឹង លោក ស៊ី ជាមនុស្សឆ្លាតណាស់ ។ កាលពីថ្ងៃទី១៧ ខែមេសា លោក Trump ថា ៖ «ខ្ញុំមិនដំឡើងពន្ធទំនិញចិនទៀតទេ ព្រោះវានឹងធ្វើឱ្យគ្មានការទិញទំនិញ ទើបខ្ញុំមិនដំឡើងពន្ធខ្ពស់ជាងនេះ ខ្ញុំអាចកាត់បន្ថយពន្ធ» ។

លោក Trump បានបង្ហាញទំនុកចិត្តលើការធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយចិន រួមទាំងការបន្ធូរបន្ថយពាណិជ្ជកម្ម ក៏ដូចជាលក់កម្មវិធី TikTok ឱ្យអាមេរិក ។ ចិនចេញមុខប្រឆាំងជាមួយអាមេរិកលើការដំឡើងពន្ធទំនិញបានធ្វើឱ្យកិច្ចព្រមព្រៀងលក់ TikTok និងការប្រើប្រាស់ TikTok នៅអាមេរិកត្រូវផ្អាក ។ វាជាកិច្ចព្រមព្រៀងដ៏ល្អសម្រាប់ចិន ហើយចិនចង់ឱ្យអាមេរិកធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀង ជាពិសេស កិច្ចព្រមព្រៀងដែលអាមេរិកបានធ្វើជាមួយក្រុមហ៊ុនឈានមុខមួយចំនួនលើពិភពលោក ។

បើរដ្ឋាភិបាលចិនយល់ព្រមឱ្យក្រុមហ៊ុន ByteDance លក់ TikTok ឱ្យអាមេរិក គឺលោក Trump នឹងពិភាក្សាជាមួយពីការកំណត់អត្រាពន្ធទំនិញជាមួយចិន ហើយអាចចំណាយពេលត្រឹមតែ៥នាទីប៉ុណ្ណោះ ក្នុងការជជែកពី TikTok ។

បើតាមមន្ត្រីចិន គឺរដ្ឋាភិបាលចិនពុំព្រមចុះចាញ់ជាមួយការដំឡើងពន្ធទំនិញរបស់លោក Trump ទេ ដោយសារវាគ្មានភាពចាំបាច់ដែលរដ្ឋាភិបាលចិនត្រូវយល់ព្រមធ្វើបែបនេះ ។ រដ្ឋាភិបាលចិនបានប្រាប់ពលរដ្ឋថា ចិននៅតែប្រកាន់ជំហររឹងមាំ និងអាចទប់ទល់ការវាយប្រហារពីអាមេរិក ។ វិធានការពន្ធរបស់ចិនបានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ការនាំចេញទំនិញរបស់អាមេរិកដូចគ្នា ៕

សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ ការដំឡើងពន្ធទំនិញនាំចូលរបស់ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Donald Trump បានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់វិស័យទេសចរណ៍អាមេរិកយ៉ាងខ្លាំង ភ្ញៀវទេសចរអឺរ៉ុបសម្រុកលុបចោលដំណើរកម្សាន្តនៅអាមេរិកជាបន្តបន្ទាប់ ដោយសារពួកគេបារម្ភពីវិធានការត្រួតពិនិត្យភ្ញៀវទេសចរតឹងរ៉ឹងនៅព្រំដែន និងការមិនស្វាគមន៍ភ្ញៀវទេសចរពេលធ្វើដំណើរមកដល់អាមេរិក ។ នេះបើតាមការចេញផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេស កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ ។

ទិន្នន័យការិយាល័យពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិរបស់អាមេរិកបញ្ជាក់ថា នៅខែមីនា ឆ្នាំ២០២៥ ចំនួនភ្ញៀវទេសចរអឺរ៉ុបមកកម្សាន្តនៅអាមេរិកបានធ្លាក់ចុះរហូតដល់១៧% បើធៀបនឹងរយៈពេលដូចគ្នាឆ្នាំ២០២៤ ជាពិសេស ភ្ញៀវទេសចរមកពីប្រទេសអៀរឡង់ ន័រវែស អាល្លឺម៉ង់ កាណាដា និងអង់គ្លេស បានធ្លាក់ចុះជាង២០% ។

តាមការយល់ឃើញរបស់អ្នកវិភាគ គឺភ្ញៀវទេសចរមកកម្សាន្តនៅអាមេរិកធ្លាក់ចុះបណ្តាលមកពីកត្តាជាច្រើន ដូចជា ៖ លោក Trump ដំឡើងពន្ធទំនិញប្រទេសនានា សូម្បីកាណាដា និងម៉ិកស៊ិក ក៏គេចមិនផុតពីការដំឡើងពន្ធ ។ កត្តាមួយទៀត គឺភ្ញៀវទេសចរបារម្ភពីការគ្រប់គ្រងព្រំដែនតឹងរ៉ឹង និងព័ត៌មានមិនល្អពាក់ព័ន្ធនឹងការត្រួតពិនិត្យអ្នកដំណើរនៅព្រំដែន ។ ក្រៅពីនេះ អាមេរិកពុំស្វាគមន៍ភ្ញៀវទេសចរពេលធ្វើដំណើរមកដល់អាមេរិក ជាពិសេស ភ្ញៀវទេសចរភេទទី៣ ។

ចំនួនភ្ញៀវទេសចរធ្លាក់ចុះនឹងប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចអាមេរិក ដោយសារវិស័យទេសចរណ៍អាមេរិក ស្មើ២.៥% នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) ។ ការិយាល័យពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិបញ្ជាក់ថា កាលពីឆ្នាំ២០២៤ ភ្ញៀវទេសចរបរទេសបានចំណាយប្រាក់ជាង២៥ម៉ឺន៣ពាន់លានដុល្លារ ក្នុងនោះការចំណាយប្រាក់ផ្នែកទេសចរណ៍ ស្មើ១៩% ។

អ្នកស្រី Gloria Sync អ្នកសិល្បៈ និងអ្នកនិពន្ធមកពីទីក្រុង Nottingham ប្រទេសអង់គ្លេស និយាយថា ៖ «យើងបានសម្រេចចិត្តលុបចោលការធ្វើដំណើរទៅទីក្រុងសាន់ហ្វ្រាន់ស៊ីស្កូ នៅខែឧសភា ដោយសារឃើញព័ត៌មានផ្សាយពីការឃុំខ្លួនភ្ញៀវទេសចរនៅព្រំដែនអាមេរិក ។ ខ្ញុំជាមនុស្សកែភេទ កាន់តែបារម្ភខ្លាំង ហើយខ្ញុំពុំដឹងថា នឹងទៅលេងអាមេរិកពេលណាទេ» ។

ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍នានាបានរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងបំផុត ក្រោយការកក់សំបុត្រយន្តហោះឆ្លងមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកធ្លាក់ចុះ ខណៈក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ធ្លាប់ទទួលបានប្រាក់ចំណូលច្រើនបំផុតកន្លងមក ។ ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍មួយចំនួនចាប់ផ្តើមបញ្ចុះតម្លៃសំបុត្រយន្តហោះដើម្បីទាក់ទាញអតិថិជនគោលដៅ ប៉ុន្តែនៅតែគ្មានអតិថិជន ដោយសារការដឹកនាំប្រទេសមិនប្រាកដប្រជារបស់រដ្ឋាភិបាលអាមេរិក ។

អ្នកប្រកបអាជីវកម្មក្នុងវិស័យទេសចរណ៍ឱ្យដឹងថា សេដ្ឋកិច្ចអាមេរិកនឹងរងផលប៉ះពាល់ដោយសារភ្ញៀវទេសចរធ្លាក់ចុះ និងការកាត់បន្ថយចំណាយប្រាក់របស់ភ្ញៀវទេសចរ ។ នៅឆ្នាំ២០២៥ ការធ្វើដំណើរឆ្លងប្រទេសនឹងធ្លាក់ចុះរហូតដល់៩.៤% ហើយសេដ្ឋកិច្ចអាមេរិកនឹងធ្លាក់ចុះរយៈពេលវែង បើចំនួនភ្ញៀវទេសចរនៅតែធ្លាក់ចុះបែបនេះ ៕

ប្រទេសថៃ ៖ អ្នកស្រី ប្រាយ ក្រាស៊ិប ជាគ្រូទាយដ៏ល្បីល្បាញរបស់ថៃ ហើយពលរដ្ឋថៃជាច្រើនជឿជាក់លើការទស្សន៍ទាយរបស់អ្នកស្រី ក្រោយពីអ្នកស្រីបានទាយពីហេតុការណ៍រញ្ជួយដីកើតឡើងនៅទីក្រុងបាងកក ត្រឹមត្រូវស្ទើរទាំងអស់ ។ អ្នកស្រីតែងតែទាយពីហេតុការណ៍ផ្សេងៗបម្រុងនឹងកើតឡើង និងប្រាប់ឱ្យពលរដ្ឋថៃប្រយ័ត្នខ្លួន ហើយនាពេលថ្មីៗនេះ អ្នកស្រីទាយថា ថៃពុំទាន់ផុតគ្រោះទេ គឺនឹងមានភ្នំភ្លើងផ្ទុះនៅខេត្តភាគឦសានក្រោយចូលឆ្នាំ ។

អ្នកស្រីទស្សន៍ទាយថា ប្រទេសថៃនឹងកើតគ្រោះធម្មជាតិធ្ងន់ធ្ងរក្រោយចូលឆ្នាំ ជាពិសេស ពលរដ្ឋរស់នៅខេត្តភាគឦសានគួរតែប្រយ័ត្នខ្លួន ដោយសារនឹងមានភ្នំភ្លើងផ្ទុះយ៉ាងខ្លាំង ក្រោយពីវាបានស្ងប់ស្ងាត់យូរមកហើយ ។ ក្រៅពីនេះ អ្នកស្រីបានប្រាប់ឱ្យពលរដ្ឋប្រុងប្រយ័ត្នការធ្វើដំណើរតាមផ្លូវអាកាស ចាប់ពីខែឧសភា ដល់ខែមិថុនា ពីព្រោះយន្តហោះនឹងមានបញ្ហាម៉ាស៊ីនពុំអាចហោះហើរបាន និងចុះចតជាបន្ទាន់ ។

អ្នកស្រីក៏បានទស្សន៍ទាយពីគ្រោះថ្នាក់កើតឡើងនៅថៃ ដែលបណ្តាលមកពីបញ្ហាបច្ចេកទេស និងការធ្វេសប្រហែសដោយសារការកាត់បន្ថយថ្លៃដើម ឬប្រើប្រាស់បុគ្គលិកគ្មានជំនាញ ដែលគ្រោះថ្នាក់នេះពាក់ព័ន្ធនឹងការជីកដី ឬចោះបំពង់ផ្សេងៗអាចធ្វើឱ្យយានជំនិះ ឬមនុស្សធ្លាក់ចូលក្នុងរណ្តៅ ។ ថៃនឹងមានខ្យល់ព្យុះនៅខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ វានឹងមានកម្លាំងខ្លាំងបំផុតនៅខែកក្កដា ។ ចូរពលរដ្ឋទុកដាក់ទ្រព្យសម្បត្តិនៅកន្លែងមានសុវត្ថិភាព និងចៀសវាងការធ្វើដំណើរតាមទូកនេសាទ និងទូកទេសចរណ៍តាមសមុទ្រក្នុងរដូវវស្សា ។

អ្នកស្រីទាយថា ភ្នំភ្លើងដែលស្ងប់ស្ងាត់យូរមកហើយនៅខេត្តភាគឦសានប្រទេសថៃ នឹងដល់ពេលវេលាផ្ទុះឡើងបណ្តាលឱ្យកើតគ្រោះមហន្តរាយធ្ងន់ធ្ងរ ឬមានហេតុការណ៍អាក្រក់កើតឡើង ។ កាលពី៤ឆ្នាំ ទៅ៥ឆ្នាំមុន អ្នកគ្រប់គ្រងឋានក្រោមបានប្រាប់អ្នកស្រីថា នៅខេត្តភាគឦសានមានភ្នំភ្លើងរលត់ច្រើនឆ្នាំហើយ វានឹងដល់ពេលផ្ទុះឡើងវិញបង្កការខូចខាតខ្លាំង ។

ចំណែកបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចថៃពុំអាក្រក់ប៉ុន្មានទេ ប៉ុន្តែអ្នកស្រីបានដាស់តឿនសតិពលរដ្ឋថៃដែលភ័យខ្លាចខ្លាំងពេក ជាពិសេស មនុស្សមួយចំនួនចង់ផ្លាស់ប្តូរទីលំនៅចេញពីទីក្រុងបាងកក ដោយសារបារម្ភពីគ្រោះរញ្ជួយដី ។ ពួកគេទៅរស់នៅកន្លែងដែលពិបាកប្រកបមុខរបររកស៊ី ខុសគ្នាពីទីក្រុងបាងកក ដែលអាចរកស៊ីចិញ្ចឹមជីវិតបាន ។

នេះគ្រាន់តែជាការទស្សន៍ទាយរបស់គ្រូទាយថៃម្នាក់ប៉ុណ្ណោះ រីឯការផ្ទុះភ្នំភ្លើងនៅខេត្តភាគឦសានថៃនឹងកើតឡើងក្រោយចូលឆ្នាំ ឬយ៉ាងណានោះ យើងនឹងរង់ចាំតាមដានព័ត៌មានបន្តទៀត ។ ប៉ុន្តែសម្រាប់ពលរដ្ឋថៃភាគច្រើនមានជំនឿខ្លាំងលើការទាយរបស់អ្នកស្រី ប្រាយ ជាពិសេស ពួកគេជឿកាន់តែខ្លាំងក្រោយអ្នកស្រីបានទាយពីហេតុការណ៍រញ្ជួយដីនៅទីក្រុងបាងកក មិនយូរប៉ុន្មានក៏មានរញ្ជួយដីកើតឡើងមែន ៕