គិតមកត្រឹមថ្ងៃព្រហស្បត្តិ៍ ទី១០ ខែមេសានេះ ប្រធានាធិបតីអាមេរិកលោក Donald Trump បានធ្វើការសម្រេចចិត្តចុងក្រោយមួយ គឺជាការផ្អាកជាបណ្ដោះអាសន្ននូវពន្ធគយដែលបានបន្ថែមថ្មីទៅលើប្រទេសចំនួន ៦០ ដែលរួមមានទាំងកម្ពុជា ឲ្យស្ថិតក្នុងកម្រិតពន្ធ ១០% ក្នុងរយៈពេល៩០ថ្ងៃសិនដើម្បីរៀបចំការចរចា។

ដោយឡែក ការផ្អាក និងបន្ធូបន្ថយជាបណ្ដោះអាសន្នខាងលើ មិនត្រូវបានអនុវត្តចំពោះប្រទេសចិនឡើយ ផ្ទុយទៅវិញអាមេរិកបែរជាតម្លើងពន្ធកាន់តែខ្ពស់ទៅអោយចិន ដែលនេះសបញ្ជាក់ឲ្យឃើញថា សហរដ្ឋអាមេរិកកំពុងតែព្យាយាមគាបសង្កត់ចិនកាន់តែខ្លាំងឡើង ដើម្បីចិនព្រមដកថយជាមួយខ្លួន។

តើចិនមានអ្វីជាសំអាងទើបបានជាហ៊ានកំដរអាមេរិកធ្វើសង្រ្គាមពាណិជ្ជកម្មរវាងប្រទេសទាំង២ដូចនេះ?

ជាការពិតណាស់ ថ្វីត្បិតថាសហរដ្ឋអាមេរិកជាមហាអំណាចមានទីផ្សារធំទូលាយដែលប្រទេសនានានៅលើពិភពលោកចង់ធ្វើពាណិជ្ជកម្មជាមួយមែន ប៉ុន្តែចិនក៏ជាប្រទេសដែលមានផលិតកម្មដ៏ធំមួយផងដែរនៅលើពិភពលោក។ ជាក់ស្ដែង ក្រុមហ៊ុនរបស់អាមេរិកជាច្រើន បានពឹងផ្អែកយ៉ាងមុតមាំលើការផលិតរបស់រោងចក្រចិន ដើម្បីយកឧបករណ៍ទាំងនោះមកតម្លើងបន្ថែមនៅក្នុងប្រទេសអាមេរិកដូចជា៖ គ្រឿងអេឡិចត្រូនិច, គ្រឿងសិង្ហារឹម, យានជំនិះ, ប្រដាប់ប្រដាក្មេងលេង និង ឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ជ័រផ្សេងៗទៀតជាច្រើន ដែលសុទ្ធសឹងតែជាឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ចាំបាច់ក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ។

ក្រុមហ៊ុនធំៗរបស់អាមេរិកដែលពឹងផ្អែកលើចង្វាក់ផលិតកម្មពីចិនរួមមាន៖ Apple, Tesla, Microsoft, Dell, Nike, Costco និងក្រុមហ៊ុនច្រើនទៀត ដូចនេះប្រសិនបើអាមេរិកចង់ដាក់សម្ពាធដល់ចិន នោះប្រជាជនអាមេរិកនឹងប្រឈមមុខនឹងការចំណាយខ្ពស់ដោយសារទំនិញត្រូវឡើងថ្លៃផងដែរ។

ក្នុងន័យនេះ មិនមែនចិនមិនគិតពីការខាតបង់ និងលំឳនភាពនៃសេដ្ឋកិច្ចនៅពេលអាមេរិកតម្លើងពន្ធដូចនេះទេ ប៉ុន្តែគេមានការគិតគូរយ៉ាងហ្មត់ចត់ ដើម្បីធ្វើការប្រឆាំងបក និងធ្វើឲ្យសេដ្ឋកិច្ចអាមេរិករងផលប៉ះពាល់ដូចគ្នា។

គួររំលឹកថា គិតមកត្រឹមថ្ងៃទី១០ ខែមេសានេះ សហរដ្ឋអាមេរិកបានធ្វើការតម្លើងពន្ធលើចិនចំនួន៤លើកមកហើយ ដោយលើកទីមួយចំនួន ២៥% លើកទី២ ៣៤% លើកទី៣ ១០៤% និងចុងក្រោយបង្អស់នេះពន្ធគយរបស់ចិនបានកើនឡើងរហូតដល់ ១២៥% ៕

ប្រទេសសិង្ហបុរី ៖ ភ្នាក់ងារវាយតម្លៃអាកាសចរណ៍ (Skytrax) បានចាត់ចំណាត់ថ្នាក់អាកាសយានដ្ឋាន Changi នៅប្រទេសសិង្ហបុរី គឺជាអាកាសយានដ្ឋានល្អបំផុតលើពិភពលោក នៅឆ្នាំ២០២៥ និងឈ្នះអាកាសយានដ្ឋាន Doha នៅប្រទេស Qatar ដែលបានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី១ កាលពីឆ្នាំ២០២៤ ។ រីឯអាកាសយានដ្ឋាននៅប្រទេសថៃ ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី៣៩ នៅឆ្នាំនេះ ឡើងពីចំណាត់ថ្នាក់ទី៦១ នៅឆ្នាំ២០២៤ ។

អាកាសយានដ្ឋាន Changi របស់សិង្ហបុរី បានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់១ ជាអាកាសយានដ្ឋានល្ពបំផុតលើពិភពលោក លើកទី១៣ ពីភ្នាក់ងារវាយតម្លៃអាកាសចរណ៍ (Skytrax) ។ ក្រៅពីនេះ Skytrax បានចាត់ទុកអាកាសយានដ្ឋាន Changi គឺជាឋានសួគ៌ម្ហូបអាហារ ព្រមទាំងឈ្នះពានរង្វាន់ «អាកាសយានដ្ឋានមានអាហារឆ្ងាញ់បំផុតលើពិភពលោក», «អាកាសយានដ្ឋានមានបន្ទប់ទឹកស្អាតបំផុតលើពិភពលោក» និង «អាកាសយានដ្ឋានល្អបំផុតនៅអាស៊ី» ពីការប្រកួត World Airport Awards ដែលរៀបចំនៅទីក្រុង Madrid ប្រទេសអេស្ប៉ាញ កាលពីថ្ងៃទី៩ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ ។

តាមលទ្ធផលការស្ទង់មតិអ្នកដំណើរក្នុងអាកាសយានដ្ឋាន ចំនួន៥៦៥កន្លែង នៅទូទាំងពិភពលោក របស់ Skytrax បង្ហាញថា អាកាសយានដ្ឋានល្អបំផុតជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី២ បានទៅអាកាសយានដ្ឋាន Hamad នៅប្រទេស Qatar ដោយសារអាកាសយានដ្ឋាននេះតុបតែងលម្អដោយរូបភាពសិល្បៈ និងស្ថាបត្យកម្មដ៏អស្ចារ្យនៅប្រទេស Qatar ។ ក្រៅពីនេះ អាកាសយានដ្ឋាន Hamad ទទួលបានពានរង្វាន់ «អាកាសយានដ្ឋានមានកន្លែងទិញទំនិញល្អបំផុត» និង «អាកាសយានដ្ឋានល្អបំផុតនៅមជ្ឈិមបូព៌ា» ។

អាកាសយានដ្ឋានជាច្រើននៅតំបន់អាស៊ី ក៏បានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ដែរ ដែលបង្ហាញឱ្យឃើញថា តំបន់នេះនៅតែនាំមុខអាមេរិកខាងជើង និងអឺរ៉ុប ទាក់ទងនឹងគុណភាពអាកាសយានដ្ឋាន ។ រីឯចំណាត់ថ្នាក់ទី៣ បានទៅអាកាសយានដ្ឋាន Tokyo Haneda របស់ជប៉ុន ហើយអាកាសយានដ្ឋាននេះទទួលបានពានរង្វាន់ «អាកាសយានដ្ឋានមានអនាម័យបំផុតលើពិភពលោក» ។ អាកាសយានដ្ឋាន Incheon នៅទីក្រុងសេអ៊ូល ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង បានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី៤ និងទទួលបានពានរង្វាន់ «ភ្នាក់ងារក្នុងអាកាសយានដ្ឋានធ្វើការល្អបំផុត» ។

ចំណែកអាកាសយានដ្ឋាននៅអឺរ៉ុបដែលបានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ក្នុងបញ្ជីអាកាសយានដ្ឋានចំនួន២០ រួមមាន ៖ អាកាសយានដ្ឋាន Paris Charles de Gaulle ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី៧ និងទទួលបានពានរង្វាន់ «អាកាសយានដ្ឋានល្អបំផុតនៅអឺរ៉ុប» អស់រយៈពេល៣ឆ្នាំជាប់ៗគ្នា ខណៈអាកាសយានដ្ឋាន Rome Fiumicino ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី៨ ។

នេះជាចំណាត់ថ្នាក់អាកាសយានដ្ឋានល្អបំផុតលើពិភពលោក នៅឆ្នាំ២០២៥ ចំនួន២០ ៖
1. Singapore Changi Airport
2. Hamad International Airport
3. Tokyo Haneda Airport
4. Incheon International Airport
5. Narita International Airport

6. Hong Kong International Airport
7. Paris Charles de Gaulle Airport
8. Rome Fiumicino Airport
9. Munich Airport
10. Zurich Airport

11. Dubai International Airport
12. Helsinki-Vantaa Airport
13. Vancouver International Airport
14. Istanbul Airport
15. Vienna International Airport

16. Melbourne Airport
17. Chubu Centrair International Airport
18. Copenhagen Airport
19. Amsterdam Schiphol Airport និង
20. Bahrain International Airport ៕

ប្រទេសចិន ៖ កាលពីថ្ងៃទី១០ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មានបរទេសរាយការណ៍ថា ប្រទេសចិនបានដាស់តឿនពលរដ្ឋ និងនិស្សិតរបស់ខ្លួនឱ្យប្រុងប្រយ័ត្នសុវត្ថិភាពក្នុងការធ្វើដំណើរទៅអាមេរិក ក្រោយពីទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេសទាំងពីរធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង ដោយសារការដំឡើងពន្ធទំនិញទៅវិញទៅមកក្នុងរយៈពេលដ៏ខ្លី ។ ក្រៅពីនេះ ពលរដ្ឋចិនអាចគ្មានសុវត្ថិភាព ពីព្រោះនៅអាមេរិកមានបញ្ហាអសន្តិសុខកើតឡើង ។

ក្រសួងវប្បធម៌ និងទេសចរណ៍ចិនបានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ដាស់តឿនពលរដ្ឋចិនដែលធ្វើដំណើរទៅអាមេរិក សូមប្រុងប្រយ័ត្នក្នុងការធ្វើដំណើរ ដោយសារទំនាក់ទំនងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងពាណិជ្ជកម្មរវាងចិន និងអាមេរិកបានធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង ព្រមទាំងស្ថានការណ៍អសន្តិសុខនៅអាមេរិកផងដែរ ។

ការដាស់តឿនរបស់ក្រសួងវប្បធម៌ និងទេសចរណ៍ចិន គឺមិនយូរប៉ុន្មានក្រោយពីចិនប្រកាសវិធានការសងសឹក ដោយដំឡើងពន្ធទំនិញអាមេរិកគ្រប់ប្រភេទបន្ថែមទៀត ៥០% ដែលធ្វើឱ្យពន្ធសរុបកើនឡើងដល់៨៤% កាលពីថ្ងៃទី៩ ខែមេសា ។ វិធានការសងសឹកនេះបានគំរាមកំហែងដល់ទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ចរវាងប្រទេសមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ចទាំង២ ដែលកំពុងធ្លាក់ចុះខ្លាំងបំផុតក្នុងរយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ ។

ចំណែកក្រសួងអប់រំចិន ក៏បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍១ច្បាប់ទៀតដាស់តឿននិស្សិតឱ្យប្រុងប្រយ័ត្នការធ្វើដំណើរទៅអាមេរិកដែរ ដោយអះអាងថា ខ្លឹមសារសេចក្តីព្រាងច្បាប់អាមេរិកដែលទើបអនុម័តក្នុងសភានៅរដ្ឋអូហៃហូ កាលពីខែមីនា ឆ្នាំ២០២៥ មានទស្សនៈអវិជ្ជមានចំពោះចិន និងរឹតបន្តឹងការផ្លាស់ប្តូរវិស័យអប់រំ ក៏ដូចជាកិច្ចសហការរវាងសាកលវិទ្យាល័យចិន និងអាមេរិក ។ ហេតុនេះ សូមនិស្សិតចិនទាំងអស់នៅអាមេរិក វាយតម្លៃហានិភ័យពេលជ្រើសរើសរៀនក្នុងសាលាមានទីតាំងនៅរដ្ឋដែលមានទស្សនៈអវិជ្ជមាន ។

ការដាស់តឿនពលរដ្ឋ និងនិស្សិតរបស់ចិនបានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ការព្យាយាមរបស់ក្រុមការងារអតីតប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Joe Biden និងប្រធានាធិបតីចិន លោក ស៊ី ជិនពីង ដែលបានបង្កើនការផ្លាស់ប្តូរវិស័យអប់រំកាលពីឆ្នាំ២០២៣ ខណៈរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំនេះ សភាអាមេរិកបានព្យាយាមកម្ចាត់ឥទ្ធិពលចិនក្នុងវិស័យអប់រំ ។

គណៈកម្មការសភាអាមេរិកបានផ្ញើលិខិតទៅសាកលវិទ្យាអាមេរិក ចំនួន៦ រួមទាំងសាកលវិទ្យាល័យ Stanford និង Carnegie Mellon ដោយអំពាវនាវឱ្យសាកលវិទ្យាល័យបង្ហាញគោលនយោបាយពាក់ព័ន្ធនឹងនិស្សិតចិន ដូចជា ៖ ឈ្មោះនិស្សិតចិន, រៀននៅសាកលវិទ្យាល័យណា, ឈ្មោះសាលារៀនចាស់, ប្រាក់បង់ថ្លៃសាលានៅអាមេរិកបានមកពីណា ព្រមទាំងប្រភេទការស្រាវជ្រាវ និងគម្រោងរបស់សាកលវិទ្យាល័យអាមេរិក ដែលអនុញ្ញាតឱ្យនិស្សិតចិនចូលរួម ។

គួរបញ្ជាក់ថា តាំងពីឆ្នាំ២០០៩ និស្សិតចិនបានទៅសិក្សានៅអាមេរិកច្រើនបំផុត និងធ្លាក់ចុះចាប់ពីឆ្នាំ២០១៩ ដល់ឆ្នាំ២០២០ ដោយសារជំងឺកូវីដ-១៩ ឆ្លងរាតត្បាត ។ ចាប់ពីឆ្នាំ២០២៣ ដល់ឆ្នាំ២០២៤ មាននិស្សិតចិនសិក្សានៅអាមេរិក ចំនួន២៧៧,៣៩៨នាក់ ៕

ប្រទេសចិន ៖ ចិនបានប្រកាសវិធានការរឹតបន្តឹងការនាំចូលភាពយន្តហូលីវូដអាមេរិក ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងការដាក់ពន្ធទំនិញចិនខ្ពស់របស់ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Donald Trump ហើយចិនសង្ឃឹមថា ការរឹតបន្តឹងនេះនឹងប៉ះពាល់ដល់ការពេញនិយមភាពយន្តហូលីវូដរបស់អាមេរិក ស្របពេលការទស្សនាភាពយន្តហូលីវូដនៅចិនបានធ្លាក់ចុះអស់ជាច្រើនឆ្នាំ ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេស កាលពីថ្ងៃទី១០ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ ។

បើតាមការិយាល័យភាពយន្តជាតិប្រទេសចិន គឺចិននឹងអនុវត្តតាមច្បាប់ទីផ្សារ និងគោរពការសម្រេចចិត្តរបស់អ្នកទស្សនាភាពយន្ត ។ ចិននឹងកាត់បន្ថយចំនួនភាពយន្តអាមេរិក ដើម្បីឱ្យនាំចូលចិនក្នុងបរិមាណសមល្មម ក្រោយពីការទិញភាពយន្តហូលីវូដនៅចិនចាប់ផ្តើមធ្លាក់ចុះ ។

រយៈពេលជាង៣០ឆ្នាំកន្លងមក ចិនបាននាំចូលភាពយន្តហូលីវូដ ចំនួន១០រឿងក្នុង១ឆ្នាំ ហើយភាពយន្តដែលទទួលបានការពេញនិយមបំផុតនៅចិន រួមមាន ៖ រឿង Titanic និងភាពយន្ត Avatar ។ ភាពយន្តទាំងនេះបានកសាងកេរ្តិ៍ឈ្មោះដល់តារាសម្តែង និងអ្នកដឹកនាំរឿងហូលីវីដយ៉ាងច្រើន ។

ប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ពលរដ្ឋចិនចាប់ផ្តើមចាប់អារម្មណ៍ទស្សនាភាពយន្តចិនច្រើនជាងមុន ហើយកាលពីឆ្នាំ២០២០ ភាពយន្តចិនអាចរកចំណូលបានរហូតដល់៨០% នៃប្រាក់ចំណូលភាពយន្តសរុប ។ ចំណូលភាពយន្តចិនបច្ចុប្បន្ន បានកើនឡើងលើសចំណូលភាពយន្តចិនកាលពីមុន ដែលស្មើត្រឹមតែ៦០% ។

ភាពយន្តចិនបានរកចំណូលច្រើនបំផុតគ្រប់រដូវកាល ហើយមានភាពយន្តបរទេសតែ១រឿងប៉ុណ្ណោះ ដែលជាប់ក្នុងចំណាត់ថ្នាក់ភាពយន្តពេញនិយម ចំនួន២០ គឺរឿង «Avengers: Endgame» រកចំណូលបានជាង៥៧៩លានដុល្លារ ។ រីឯភាពយន្តផ្សេងៗក្នុងចំណាត់ថ្នាក់ចំនួន២០ គឺសុទ្ធតែភាពយន្តចិន ។

ការរឹតបន្តឹងភាពយន្តអាមេរិក គឺជាវិធីសងសឹកមានប្រសិទ្ធភាពរបស់ចិន ជាពិសេស ភាពយន្តហូលីវូដទទួលបានចំណូលត្រឹមតែ៥% ប៉ុណ្ណោះនៅចិន ហើយត្រូវបង់ពន្ធរហូតដល់៥០% មុនពេលបញ្ជូនចំណូលត្រឡប់ទៅអាមេរិក ។ ភាពយន្តហូលីវូដភាគច្រើននៅចិន បានទទួលចំណូលតែ២៥% ខណៈចំណូលហូលីវូដនៅប្រទេសផ្សេងៗ ស្មើរហូតដល់៥០% ។ នេះបើតាមលោក Chris Fenton អ្នកនិពន្ធសៀវភៅ «Feeding the Dragon» ។

ចិន គឺជាទីផ្សារភាពយន្តដ៏ធំលំដាប់ទី២ លើពិភពលោក បើទោះជាការនិយមភាពយន្តហូលីវូដបានធ្លាក់ចុះរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយក្តី ។ បច្ចុប្បន្ន នៅប្រទេសចិន ភាពយន្តចិនទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងជាងភាពយន្តបរទេស ៕