ថ្លែងក្នុងជំនួបរវាងសម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នៅល្ងាចថ្ងៃទី១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ នៅវិមានសន្តិភាព ឯកឧត្តម ស៊ី ជីនពីង បានលើកឡើងថា “ចិននឹងបន្តពង្រឹង និងពង្រីកកិច្ចសហប្រតិបត្តិការគ្រប់វិស័យជាមួយកម្ពុជា ដោយប្តេជ្ញាចិត្តគាំទ្រកម្ពុជាយ៉ាងមុតមាំនៅគ្រប់កាលៈទេសៈ ដើម្បីជួយកម្ពុជាសម្រេចបាននូវចក្ខុវិស័យឆ្នាំ២០៥០ ក្លាយជាប្រទេសមានចំណូលខ្ពស់”។

ឯកឧត្តមបានបង្ហាញជំនឿយ៉ាងមុតមាំថា ក្រោមការដឹកនាំដ៏ឈ្លាសវៃរបស់សម្តេចបវរធិបតី កម្ពុជានឹងបន្តរក្សាបាននូវសុខសន្តិភាព ស្ថិរភាព និងបន្តអភិវឌ្ឍលើគ្រប់វិស័យថែមទៀត។

ឯកឧត្តម ស៊ី ជីនពីង ប្តេជ្ញាជំរុញវិនិយោគិននិងទេសចរចិនកាន់តែច្រើន មកកម្ពុជា បន្តផ្តល់ជំនួយសម្រាប់សកម្មភាពកម្ចាត់មីន បន្តជួយគម្រោងផ្លូវ ជនបទ ការផ្គត់ផ្គង់ទឹក និងបណ្តាញអគ្គីសនី ព្រមទាំងផ្តល់អាហារូបករណ៍រដ្ឋាភិបាលចិនចំនួន ១.០០០ កន្លែងក្នុងរយៈពេល៣ឆ្នាំ។

គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានដាក់ចេញនូវមហិច្ឆតារបស់ខ្លួន នៅក្នុងដំណើរអភិវឌ្ឍន៍វែងឆ្ងាយ គឺការប្រែក្លាយទៅជាប្រទេសចំណូលមធ្យមកម្រិតខ្ពស់ នៅឆ្នាំ២០៣០ និងជាប្រទេសចំណូលខ្ពស់នៅឆ្នាំ២០៥០៕

រាជធានីភ្នំពេញ ៖ ក្នុងឳកាសដែលពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំប្រពៃណីខ្មែរកាន់តែកៀកមកដល់ រដ្ឋបាលក្រុងភ្នំពេញបានចេញនូចសេចក្ដីជូនដំណឹង ទាក់ទងនឹងការចូលរួមរក្សាសុវត្ថិភាព និងការបង្ការគ្រោះអគ្គីភ័យ ក្នុងតំបន់រាជធានីភ្នំពេញ។

យោងតាមសេចក្ដីជូនដំណឹងរបស់រដ្ឋបាលរាជធានីភ្នំពេញបានសរសេថា៖ ដើម្បីចូលរួមថែរក្សាសុវត្ថិភាពបង្ការគ្រោះអគ្គីភ័យក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ នាឳកាសនៃពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីប្រពៃណីជាតិ ឆ្នាំម្សាញ់ សប្តស័ក ព.ស២៥៦៩ ដែលនឹងប្រារព្ធចាប់ពីថ្ងៃទី ១៤ ដល់ទី១៦ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ខាងមុខនេះ ខណៈអាកាសធាតុក្ដៅ និងស្ងួតខ្លាំង ដែលវាងាយនឹងបណ្ដាលឲ្យមានគ្រោះអគ្គីភ័យកើតឡើងជាយថាហេតុ ដូចនេះរដ្ឋបាលរាជធានីភ្នំពេញ មានសេចក្ដីណែនាំដូចខាងក្រោម៖

១-ហាមដាច់ខាតចំពោះការបង្ហោះគោម និងការអុជកាំជ្រួចគ្រប់ប្រភេទនៅគ្រប់ទីកន្លែង ក្នុងឱកាស ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំប្រពៃណីជាតិនេះ។ អាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ចគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ ត្រូវចាត់វិធានការ ឱ្យបានម៉ឺងម៉ាត់បំផុតចំពោះបុគ្គល និងម្ចាស់ទីតាំងណាដែលបង្កការអុជកាំជ្រួច និងបង្ហោះគោម បណ្តាលឱ្យមានអគ្គិភ័យកើតឡើងត្រូវទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខច្បាប់ជាធរមាន។

២-នៅគ្រប់ទីវត្តអារាម ទីកន្លែងគោរពសក្ការៈបូជា ក្រសួង ស្ថាប័ន មន្ទីរ អង្គភាព ក្រុមហ៊ុន រោងចក្រ សហគ្រាស គ្រប់ផ្សាររដ្ឋ និងផ្សារឯកជន គេហដ្ឋាន និងទីកន្លែងសប្បាយភាពនានា ព្រមទាំង បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ ត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ចំពោះដើមហេតុដែលអាចបង្កើតឱ្យមានគ្រោះអគ្គិភ័យ ដូចជា ភ្លើងចង្ក្រាន ភ្លើងចង្កៀង ភ្លើងធូបទៀន ការតភ្ជាប់ ឬប្រើចរន្តអគ្គិសនីមិនត្រឹមត្រូវតាម លក្ខណៈបច្ចេកទេស ការទុកដាក់ប្រេងឥន្ធនៈ ឧស្ម័នចំហេះ វត្ថុងាយឆេះ ឬងាយផ្ទុះឆេះ។ល។ ដោយត្រូវពិនិត្យឱ្យបានហ្មត់ចត់ បង្ការកុំឱ្យមានការឆេះរាលដាលបង្កើតជាគ្រោះអគ្គិភ័យដែលធ្វើឱ្យ បាត់បង់ទាំងទ្រព្យសម្បត្តិ និងអាចដល់អាយុជីវិត។

៣-ចំពោះអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន និងកងកម្លាំងមានសមត្ថកិច្ចទាំងអស់ ត្រូវត្រៀមរៀបចំមធ្យោបាយឱ្យនគ្រប់គ្រាន់ ក្នុងការបង្ការ ទប់ស្កាត់ការកើតមានជាយថាហេតុនូវអគ្គិភ័យក្នុងមូលដ្ឋានរបស់ខ្លួន នៅក្នុងអំឡុងពេលពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំប្រពៃណីជាតិនេះ ។

អាស្រ័យហេតុនេះសូមបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋទាំងអស់ ចូលរួមសហការ និងអនុវត្តតាមសេចក្ដីណែនាំខាងលើរបស់រដ្ឋបាលរាជធានីភ្នំពេញ ដើម្បីអាចប្រារព្ធពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីប្រកបដោយសេចក្ដីរីករាយ និងបញ្ចៀសគ្រោះអគ្គីផ័យកុំឲ្យកើតមានឡើងជាយថាហេតុ៕

ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ឲ្យតែដល់ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ មនុស្សជាច្រើនតែងនិយមលេងទឹក លេងម្សៅ ដែលបច្ចុប្បន្នគេនាំគ្នាលេងដោយដាក់ទឹកក្នុងឧបករណ៏បា..ញ់ដាក់គ្នាទៅវិញទៅមក ផ្ទុយពីសម័យដើមដែលខ្មែរយើងលេងជះដាក់គ្នាដោយផ្តិល រឺបោយជាដើម។ ចំណែកការលេងម្សៅ ក៏ហាក់ប្រែប្រួលខុសឆ្ងាយពីការលេងរបស់មនុស្សជំនាន់មុនផងដែរ។

ជាមួយគ្នានេះ វប្បធម៌នៃការលេងជះទឹកក្នុងប្រទេសកម្ពុជា មានប្រវត្តិតាំងពីយូរលង់ណាស់មកហើយ ជាពិសេសទទួលបានការពេញនិយមខ្លាំងតាំងពីសម័យរាស្រ្តនិយមមកម្លេះ។ ការលេងជះទឹកពីសម័យដើម គឺប្រកបដោយសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ “ជះ” ការជះនៅភាពមិនល្អចេញទៅក្រៅ ឬ ជះភាពមិនល្អនៃឆ្នាំចាស់ចេញពីខ្លួនរបស់យើង ហើយពាក្យជះទឹកមិនដូចគ្នា និង ពាក្យបាញ់ទឹកនោះទេ ។ ការលេងជះទឹក ប្រកបដោយអត្ថន័យ ទឹកជាគ្រឿងមង្គល នៃសិរីទាំង៣ប្រការផងដែរ ពោលគឺ “ពេលព្រឹក លាងមុខ” “ពេលថ្ងៃ លាងទ្រូង” និង “ពេលល្ងាច លាងជើង”។

ការលេងជះទឹកតាមប្រពៃណីខ្មែរបុរាណមានដូចជា ទឹកមួយធុងមានផ្កា មានទឹកអប់ មានផ្ទឹល ឬ បោយទឹក ឬ ត្រឡោកដូង ដួសជះលើអ្នកដំណើរនៅតាមផ្លូវតូចៗ ក្នុងភូមិស្រុក ឬ សហគមន៍ ឬលេងតាមតំបន់ដែលកំណត់ឱ្យលេង ហើយការលេងជះទឹកនេះទៀតសោត គឺមិនគួរលេងតាមផ្លូវជាតិធំៗនោះទេ ព្រោះនាំឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់ផ្សេងៗដោយចៃដន្យ។

ការលេងជះទឹក ក្នុងថ្ងៃបុណ្យចូលឆ្នាំប្រពៃណីជាតិកម្ពុជា ទំនងត្រូវបានបង្កើតចេញពីពិធីស្រង់ព្រះ របស់អ្នកស្រុកតំបន់អង្គរ ដែលកើតមានក្នុងរាជ ព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នទី៧ ដែលពណ៌នាអំពី អ្នកស្រុកតំបន់អង្គរបានប្រមូលទឹកមកពីគ្រប់ទិសទី ដើម្បីលាងជំរះស្រោចស្របលើព្រះពុទ្ធបដិមារដែលមានចំនួន ២៥អង្គ ដែលយោងតាមសាលាចារឹកដែលបានចារទុកលើប្រាសាទព្រះខ័ន និងតាមកំណត់ត្រាចិនរបស់លោកចូវ តាក្វាន់ ក៏បានចងក្រងទុកដំណាលនេះ។

ចំណែក ការលេងប៉ាតម៉្សៅក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរ ទំនងជាទទួលឥទ្ធិពលពីវប្បធម៌ឥណ្ឌា នៃពិធីប៉ាតម៉្សៅពណ៌ ឬ ប៉ាតល័ក្ស ក្នុងពិធីបុណ្យ “ហូលី” (Holi) គឺជាពិធីបុណ្យមួយនៅក្នុងសាសនាហិណ្ឌូ ដែលគេស្គាល់ថាជាពិធីបុណ្យពណ៌ (Festival of Colors) ។ នៅឥណ្ឌា គេប្រារព្ធ ពិធីបុណ្យនេះឡើងដើម្បីបញ្ជាក់ពីសេចក្តីស្រឡាញ់ដ៏អស់កល្ប និងដ៏ទេវភាពរបស់ ព្រះគ្រឹស្នា វាក៏បង្ហាញពីជ័យជំនះដែលអំពើល្អយកឈ្នះទៅលើអំពើអាក្រក់ផងដែរ តាមរយៈព្រេងកថានៃ អវតារ ព្រះវិស្ណុ។ ភាពល្បីល្បាញនៃពិធីបុណ្យនេះបានហូរចូលមកតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ព្រោះតែបុណ្យនេះប្រារព្ធនៅខែមីនា ហើយក៏កៀកនឹងថ្ងៃបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរនិងប្រទេសជិតខាងផ្សេងទៀត។

ក្រោយមកទៀត ទំនងជាប្រហែលថាអាចប៉ះពាល់ដល់សុខភាព ទើបពលរដ្ឋខ្មែរពីមុនៗមក លេងត្រឹមការប៉ាតម្ស៉ៅស។ ការលេងប៉ាតម្ស៉ៅក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរ របស់កម្ពុជាមានការពេញនិយមលេងខ្លាំងអំឡុងឆ្នាំ ២០០០ មកម៉្លេះបើគិតមកដល់ពេលនេះមានរយៈពេលជាង ២០ ឆ្នាំហើយ ដោយចាស់ពីដើមលោកយល់ថា មនុស្សមិនស្គាល់គ្នាសោះ ពួកគេអាចលេងប៉ាតម្សៅជាមួយគ្នា បង្កើតភាពស្និតស្នាល និង ក្ដីស្រលាញ់ ហើយអាចនាំពួកគេចាកឆ្ងាយពីល្បែងពាលាមួយចំនួន ក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរនេះផងដែរ។

សរុបមក តាមពិតវប្បធម៌លេងទឹក លេងម្សៅ គឺមាននៅក្នុងសង្គមខ្មែរយើងតាំងពីដើមយូរណាស់មកហើយ ប៉ុន្តែការលេងគឺមានបែបផែនត្រឹមត្រូវ ផ្ដល់ការគោរពទៅវិញទៅមកដោយសេចក្ដីថ្លៃថ្នូ និងមានបង្កបើនូវអត្ថន័យសិរីសួរស្ដី មិនមែនជាការលេងដើម្បីតែការសប្បាយតែមួយមុខនោះទេ៕

បន្ទាប់ពីរស់នៅជាមួយគ្នាក្រោមដំបូលតែមួយជាយូរនិងបានជួយការងាររកស៊ីជាផ្នែកមួយជួយឱ្យមុខជំនួញកាក់កប ម៉ែសេះ ទទួលបានកាដូដ៏ធំពី ប៉ីប៉ី ឌី ក្នុងថ្ងៃខួបកំណើតជាផ្ទះល្វែង។ ឃើញមិត្តភាពរបស់អ្នកទាំងពីរបានធ្វើឱ្យអ្នកគាំទ្រជាច្រើនបានបង្ហាញការសប្បាយចិត្តរីករាយនិងសម្តែងក្តីអបអរទៅកាន់ ម៉ែសេះ។

នៅលើបណ្តាញសង្គមទិកតុកនាពេលថ្មីៗនេះ បានបង្ហាញវីដេអូខ្លីមួយជាមួយនឹងចំណងជើងថា «ខួបឆ្នាំនេះម៉ែសេះបានផ្ទះមួយល្វែងពីបងឌី»។ ក្នុងវីដេអូនេះដែរ ប៉ីប៉ី ឌី បាននិយាយថា ខ្លួនមិនចង់ឱ្យគេនិយាយថា ម៉ែសេះ នៅជាមួយនឹង ប៉ីប៉ី ឌី យូរមិនសល់អ្វី ដោយបន្ថែមដោយសំណើចដែរថា មិនសល់មែន។ ប៉ីប៉ី ឌី បានបន្ថែមថាអ៊ីចឹងផ្ទះនេះអាចថាជាកាដូ ជាទ្រព្យកេរ បើថ្ងៃក្រោយចង់លក់យកធ្វើអ្វីទៅតាមនឹងទៅ….»។

ទឹកចិត្តរបស់ ប៉ីប៉ី ឌី ទៅកាន់ ម៉ែសេះ ដែលជាកូនចៅក្រោមបង្គាប់នេះបានធ្វើអ្នកគាំទ្រជាច្រើនសាទរជាមួយនឹងក្តីត្រេកអរ ខណៈអ្នកគាំទ្រក៏បានសរសើរពីចំណងមិត្តភាពរបស់អ្នកទាំងពីរផងដែរ។

កាលពីកន្លងមកនេះ ម៉ែសេះ បាននិយាយនៅក្នុងបទសម្ភាសន៍ សខ្មៅ ថាខ្លួនគឺជាអ្នកគាំទ្រម្នាក់របស់ ប៉ីប៉ី ឌី ដែលបានស្គាល់តាមរយៈ ប៉ីប៉ី ឌី ធ្វើវីដេអូបាញ់គេ។ ក្រោយមកមានឱកាសជួប ប៉ីប៉ី ឌី នៅក្នុងកម្មវីធីសប្បុរសធម៌ ម៉ែសេះ បង្ហាញពីបំណងចង់ថតវីដេអូជាមួយ ប៉ីប៉ី ឌី រហូតមកដល់ឥឡូវ មកនៅជាប់ដូចជាបងប្អូនហើយអ្នកទាំងពីរតែងតែទៅណាមកណាជាមួយគ្នា។

ក្នុងនោះដែរម៉ែសេះ ក៏បានទម្លាយទៀតថា មនុស្សដូចជា ប៉ីប៉ីឌី គឺមនុស្សមាត់អាក្រក់បន្តិច ប៉ុន្តែចិត្តល្អចេះជួយខ្លួនហើយការនៅជាមួយ ប៉ីប៉ីឌី គឺទទួលបានប្រាក់ខែជាប្រចាំខែ។

ភាពស្និទ្ធស្នាលរវាង ម៉ែសេះ និង ប៉ីប៉ី ឌី ក៏បានធ្វើឱ្យមនុស្សជាច្រើនយល់ច្រឡំថាពួកគេគឺជាគូស្នេហ៍ ប៉ុន្តែ ម៉ែសេះ បានស្រាយបញ្ជាក់ថាពុំមែនជាការពិតគ្រាន់តែជាការធ្វើលេងសើចប៉ុណ្ណោះ។ នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ប៉ីប៉ី ឌី កាក់កបនឹងមុខជំនួញយ៉ាងខ្លាំងបានបើកហាងជាច្រើនកន្លែងទាំងនៅបណ្តាខេត្តនិងរាជធានីភ្នំពេញ៕

រាជធានីភ្នំពេញ ៖ ក្រោមការដឹកនាំផ្ទាល់របស់ សម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បន្ទាប់ពីការប្រកាសនូវអត្រាពន្ធគយបដិការ (Reciprocal Tariffs) ដែលប្រធានាធិបតី Donald J.Trump បានកំណត់កាលពីថ្ងៃទី២ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ (ម៉ោងនៅសហរដ្ឋអាម៉េរិក) កន្លងទៅ តាមរយ:ការកម្ពុជាបានស្វែងរកដំណោះស្រាយ និងព្យាយាមរៀបចំយន្តការផ្សេងៗ ដើម្បីត្រៀមធ្វើការចរចាជាមួយអាមេរិក។

ថ្វីត្បិតថា មិនទាន់មានការប្រែប្រួលច្បាស់លាស់ទាំងស្រុង ប៉ុន្តែកម្ពុជាទទួលបានការឆ្លើយតបវិជ្ជមាន ដូចនេះ ក្រសួងពាណិជ្ជកម្មបានចេញសេចក្ដីជូនដំណឹងស្ដីពីដំណើរការលើការអនុវត្តពន្ធគយបដិការរបស់អាមេរិកដូចខាងក្រោមដូចខាងក្រោម៖

១. យោងតាមការចុះផ្សាយរបស់ខាងសេតវិមាន កាលពីថ្ងៃទី៩ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ (ម៉ោងនៅសហរដ្ឋអាមេរិក) ឯកឧត្តមប្រធានាធិបតី Donald J.Trump បានប្រកាសព្យួរការអនុវត្តពន្ធគយបដិកការរបស់ខ្លួន មកត្រឹមអត្រា ១០% ក្នុងរយៈពេល៩០ថ្ងៃ សម្រាប់គ្រប់ប្រទេសទាំងអស់ ដែលបានស្នើសុំចរចាស្វែងរកដំណោះស្រាយជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក ក្នុងនោះរួមមានកម្ពុជាផងដែរ។ ដូចនេះអត្រាពន្ធគយបដិការ ៤៩% សម្រាប់កម្ពុជានឹងអនុវត្តមកត្រឹម ១០% តែប៉ុណ្ណោះ។

២. រាជរដ្ឋាភិបាលទទួលបានចម្លើយជាវិជ្ជមានពីភាគីសហរដ្ឋអាមេរិក លើសំណើរសុំបើកការចរចាស្វែងរកដំណោះស្រាយរួម បន្ទាប់ពីរាជរដ្ឋាភិបាលបានដាក់ចេញនូវការឆ្លើយតបភ្លាមៗ តាមរយៈលិខិតរបស់ សម្ដេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្រ្តី នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា និងលិខិតរបស់ លោកជំទាវ ចម និម្មល រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម ដែលចុះថ្ងៃទី៤ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ ដោយបង្ហាញពីឆន្ទៈស្នើសុំបើកការចរចាស្វែងរកដំណោះស្រាយរួម និងបញ្ចុះពន្ធគយពីអត្រា ៣៥% មកត្រឹម៥% លើ ១៩ ក្រុមមុខទំនិញរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកនាំចូលមកកម្ពុជា។

៣. ក្រុមការងារអន្តរក្រសួង-ស្ថាប័នចំពោះកិច្ច ដឹកនាំដោយ ឯកឧត្តម ស៊ុន ចាន់ថុល ឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី និងជាអនុប្រធានទី១ នៃក្រុមប្រឹក្សាអភិឌ្ឍន៍កម្ពុជា និងភាគីសហរដ្ឋអាមេរិក នឹងបើកការចរចានាពេលឆាប់ៗខាងមុខនេះ។

យោងតាមវឌ្ឍនភាពដូចដែលបានរៀបរាប់ខាងលើ ទាំងនេះគឺជាដំណឹងល្អសម្រាប់កម្ពុជា ក្នុងការរក្សាការធ្វើពាណិជ្ជកម្មទ្វេរភាគីជាមួយសហរដ្ឋងាមេរិក។ ក្នុងនោះ ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម ក៏បានគូសបញ្ជាក់ផងដែរថា៖ ប្រមុខរាជរដ្ឋាភិបាលមានសម្ដេច នាយករដ្ឋមន្រ្តី និងស្ថាប័នដែលពាក់ព័ន្ធនឹងបន្តធ្វើកិច្ចការនេះដោយយកចិត្តទុកដាក់បំផុត ដើម្បីការពារផលប្រយោជន៍របស់ប្រទេសកម្ពុជាយើង៕