សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ កាលពីថ្ងៃទី២១ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ យន្តហោះរបស់ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ Delta Airlines បានជួបហេតុការណ៍ភ្លើងឆេះម៉ាស៊ីនផ្នែកខាងស្តាំ ខណៈពេលយន្តហោះនេះកំពុងចាកចេញពីអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ Orlando រដ្ឋផ្លរីដា ទៅកាន់ទីក្រុងអេតឡេនតា រដ្ឋចរចៀ សហរដ្ឋអាមេរិក ។ បុគ្គលិកអាកាសចរណ៍បានជម្លៀសអ្នកដំណើរជិត៣០០នាក់ ចេញពីយន្តហោះជាបន្ទាន់ និងគ្មានអ្នកដំណើរណាម្នាក់រងរបួស ឬមានគ្រោះថ្នា.ក់ទេ ។

វាជាយន្តហោះ Airbus A330 ដែលត្រៀមធ្វើដំណើរចាកចេញពីអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ Orlando រដ្ឋផ្លរីដា ទៅកាន់ទីក្រុងអេតឡេនតា រដ្ឋចរចៀ ប៉ុន្តែស្រាប់តែមានភ្លើងឆេះម៉ាស៊ីនយន្តហោះ ទើបធ្វើឱ្យយន្តហោះពុំអាចហោះហើរបាន ។ រដ្ឋបាលអាកាសចរណ៍អាមេរិក (FAA) ប្រកាសថា ពួកគេនឹងចាប់ផ្តើមស៊ើបអង្កេតរកមូលហេតុបណ្តាលឱ្យភ្លើងឆេះម៉ាស៊ីនយន្តហោះ ។

នេះជាហេតុការណ៍គ្រោះថ្នាក់កើតឡើងលើយន្តហោះរបស់ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍អាមេរិកលើកចុងក្រោយ ដែលធ្វើឱ្យអ្នកដំណើរបារម្ភពីសុវត្ថិភាពការធ្វើដំណើរតាមយន្តហោះអាមេរិក ។ កន្លងមក មានហេតុការណ៍យន្តហោះក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ American Airlines បុកឧទ្ធម្ភាគចក្រ Blackhawk នៅកណ្តាលអាកាស ក្បែរអាកាសយានដ្ឋាន Reagan Washington ដែលបណ្តាលឱ្យមនុស្សស្លាប់រហូតដល់៦៧នាក់ ។

ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ Delta Airlines បញ្ជាក់ថា យន្តហោះឆេះម៉ាស៊ីននេះបានដឹកអ្នកដំណើរចំនួន២៨២នាក់ និងបុគ្គលិកអាកាសចរណ៍១២នាក់ ដោយបុគ្គលិកអាកាសចរណ៍បានអនុវត្តតាមដំណាក់កាលជម្លៀសអ្នកដំណើរទាំងអស់ចេញពីយន្តហោះដោយសុវត្ថិភាព ក្រោយភ្លើងឆេះម៉ាស៊ីនយន្តហោះ ។

បើតាមអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ Orlando គឺភ្នាក់ងារសង្គ្រោះ ព្រមទាំងរថយន្តពន្លត់អគ្គិភ័យ ត្រូវបានបញ្ជូនមកកាន់កន្លែងកើតហេតុភ្លាមៗ ។ រីឯក្រុមហ៊ុនយន្តហោះ Airbus ពុំបាននិយាយអ្វីពាក់ព័ន្ធនឹងហេតុការណ៍នេះឡើយ ។

គួរបញ្ជាក់ថា ហេតុការណ៍ភ្លើងឆេះម៉ាស៊ីនយន្តហោះបានកើតឡើងជាញឹកញាប់នាប៉ុន្មានខែចុងក្រោយនេះ ដែលធ្វើឱ្យអ្នកដំណើរបារម្ភពីសុវត្ថិភាពការធ្វើដំណើរតាមផ្លូវអាកាស ។ កាលពីខែមីនា កន្លងមក ភ្លើងបានឆេះម៉ាស៊ីនយន្តហោះក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ American Airlines ១គ្រឿងក្នុងអាកាសយានដ្ឋាន និងត្រូវជម្លៀសអ្នកដំណើរឡើងលើស្លាបយន្តហោះ ៕

សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ អាមេរិកបានដកហូតទិដ្ឋាការសិក្សារបស់និស្សិតបរទេសជាង១,០០០នាក់ដើម្បីឱ្យត្រឡប់ទៅប្រទេសកំណើតវិញ ហើយមាននិស្សិតបរទេសមួយចំនួនទៀតទទួលបានអ៊ីម៉ែលឱ្យនិរទេសខ្លួនឯងចេញពីទឹកដីអាមេរិកក្នុងរយៈពេល៧ថ្ងៃ បើពុំដូច្នោះទេ ពួកគេប្រឈមនឹងការចា.ប់ខ្លួន ។ ទង្វើនេះធ្វើឱ្យនិស្សិតបរទេសសិក្សានៅអាមេរិកព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងពីអនាគតរបស់ខ្លួន ក្រោយអាមេរិកមានមេដឹកនាំថ្មី ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន CNN កាលពីថ្ងៃទី២០ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ ។

ការដកហូតទិដ្ឋាការនិស្សិតបរទេសកំពុងសិក្សា ព្រមទាំងដកហូតទិដ្ឋាការនិស្សិតបរទេសទើបបញ្ចប់ការសិក្សា ស្មើជាង១,០០០នាក់ គឺរដ្ឋាភិបាលអាមេរិកស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ប្រធានាធិបតី លោក Donald Trump អនុវត្តតាមវិធានការបណ្តេញជនអន្តោប្រវេសន៍ទ្រង់ទ្រាយធំចេញពីទឹកដីអាមេរិក ។ សាកលវិទ្យាល័យតិចតួចប៉ុណ្ណោះដែលទទួលការជូនដំណឹងពីការបណ្តេញនិស្សិតបរទេស រីឯសាកលវិទ្យាល័យភាគច្រើនពុំជ្រាបពីមូលហេតុច្បាស់លាស់នៃការបណ្តេញនិស្សិតបរទេសទេ ។

តាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់សាកលវិទ្យាល័យ និងអ្នកនាំពាក្យសាកលវិទ្យាល័យអាមេរិកឱ្យដឹងថា នៅឆ្នាំ២០២៥ និស្សិតបរទេសកំពុងសិក្សា និងនិស្សិតបរទេសទើបបញ្ចប់ការសិក្សានៅសាកលវិទ្យាល័យ ចំនួន១៣០កន្លែងនៅអាមេរិក ស្មើជាង១,០០០នាក់ ត្រូវបានដកហូតទិដ្ឋាការ ឬលុបចោលទិន្នន័យផ្ទាល់ខ្លួនចេញពីប្រព័ន្ធទិន្នន័យអេឡិចត្រូនិករបស់រដ្ឋាភិបាលអាមេរិក (SEVIS) ។ ប្រព័ន្ធទិន្នន័យនេះសម្រាប់តាមដាន និងគ្រប់គ្រងទិន្នន័យរបស់និស្សិតបរទេស (ឬហៅថា F-1 និង M-1 Visa) ព្រមទាំងនិស្សិតបរទេសចូលរួមក្នុងគម្រោងផ្លាស់ប្តូរ (J-1 Visa) សម្រាប់សិក្សា ឬធ្វើគម្រោងផ្លាស់ប្តូរនៅអាមេរិក ។

សាកលវិទ្យាល័យអាមេរិកជាច្រើនបញ្ជាក់ក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍ថា រដ្ឋាភិបាលពុំបានប្រាប់ពីមូលហេតុការដកហូតទិដ្ឋាការនិស្សិតបរទេសទេ ហើយមានសាកលវិទ្យាល័យមួយចំនួនតូចប៉ុណ្ណោះ ដែលជ្រាបពីមូលហេតុការដកហូតទិដ្ឋាការនិស្សិតចេញពីប្រព័ន្ធទិន្នន័យអេឡិចត្រូនិករបស់រដ្ឋាភិបាលអាមេរិក (SEVIS) ។

និស្សិតបរទេសមួយចំនួនទៀតទទួលបានអ៊ីម៉ែលពីក្រសួងសន្តិសុខអាមេរិកពីការលុបចោលទិដ្ឋាការសិក្សា ហើយប្រាប់ឱ្យនិស្សិតបរទេសឱ្យនរទេសខ្លួនឯងចេញពីអាមេរិកក្នុងរយៈពេល៧ថ្ងៃ បើមិនចង់ឱ្យអាជ្ញាធរចាប់ខ្លួន ។ ខ្លឹមសារក្នុងអ៊ីម៉ែលសរសេរថា ៖ «កុំព្យាយាមរស់នៅអាមេរិកបន្តទៀត រដ្ឋាភិបាលអាមេរិកនឹងតាមរកនិស្សិតបរទេសទាល់តែឃើញ» ។

ចំណែកមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលអាមេរិកពុំបានបញ្ជាក់មូលហេតុការដកហូតទិដ្ឋាការនិស្សិតបរទេសទេ ប៉ុន្តែរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាមេរិក លោក Marco Rubio បាននិយាយជាញឹកញាប់ថា អាមេរិកពុំអនុញ្ញាតឱ្យនិស្សិតបរទេសប្រព្រឹត្តទង្វើអ្វីមួយ រួមទាំងការធ្វើបាតុកម្មនៅអាមេរិក ពីព្រោះពួកគេមកអាមេរិកដើម្បីរៀនសូត្រ ។ ពួកគេពុំទទួលការអនុញ្ញាតឱ្យដើរដង្ហែរក្បួនតវ៉ា និងបំផ្លាញសាកលវិទ្យាល័យអាមេរិក ៕

ប្រទេសចិន ៖ ស្របពេលមានសង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្មកើតឡើងរវាងចិន និងអាមេរិក ដែលប្រទេសទាំងពីរមានសេដ្ឋកិច្ចរីកចម្រើនបំផុតលើពិភពលោក ធ្វើឱ្យភាពតានតឹងចាប់ផ្តើមរាលដាលទៅប្រទេសផ្សេងៗ ។ ចិនប្រកាសថា នឹងចាត់វិធានការឆ្លើយតបទៅប្រទេសណាក៏ដោយដែលសហការពាណិជ្ជកម្មជាមួយអាមេរិក និងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ផលប្រយោជន៍របស់ចិន។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេស កាលពីថ្ងៃទី២១ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ ។

ការប្រកាសចាត់វិធានការឆ្លើយតបប្រទេសនានាដែលសហការជាមួយអាមេរិក ស្របពេលប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Donald Trump មានគម្រោងចរចាពីពន្ធទំនិញដើម្បីដាក់សម្ពាធប្រទេសជាមិត្តរបស់អាមេរិកឱ្យកាត់បន្ថយទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មជាមួយចិន ។ នាពេលថ្មីៗនេះ លោក Trump បានផ្អាកការដំឡើងពន្ធទំនិញប្រទេសផ្សេងៗ ចំនួន៩០ថ្ងៃ ប៉ុន្តែលោកបែរជាដំឡើងពន្ធទំនិញចិន រហូតដល់១៤៥% ។

មន្ត្រីក្រសួងពាណិជ្ជកម្មចិនឱ្យដឹងថា ៖ «ចិនប្រឆាំងយ៉ាងដាច់ខាតចំពោះការចុះកិច្ចព្រមព្រៀងណាមួយដែលល្មើសនឹងផលប្រយោជន៍ចិន បើមានការចុះកិច្ចព្រមព្រៀងក្នុងលក្ខណៈបែបនេះ ចិននឹងពុំយល់ព្រមឡើយ ហើយចិននឹងចាត់វិធានការឆ្លើយតបភ្លាមៗយ៉ាងស័ក្តិសម» ។

ចិនថែមទាំងដាស់តឿនថា ការធ្វើពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិអនុវត្តតាមច្បាប់ព្រៃ នឹងធ្វើឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់ដល់ប្រទេសនានា ប៉ុន្តែចិនរីករាយសហការជាមួយប្រទេសទាំងអស់ដើម្បីរក្សាភាពយុត្តិធម៌ផ្នែកពាណិជ្ជកម្ម ។ ក្រៅពីនេះ ចិនបានចោទប្រកាន់អាមេរិកប្រើប្រាស់គោលនយោបាយរបាំងពាណិជ្ជកម្ម និងប្រើអំណាចតែម្ខាង ។ នៅខែមេសានេះ ចិនបានដំឡើងពន្ធទំនិញអាមេរិកវិញរហូតដល់១២៥% ព្រមទាំងរឹតបន្តឹងការនាំចេញរ៉ែសំខាន់ៗ និងចុះបញ្ជីខ្មៅក្រុមហ៊ុនអាមេរិកជាច្រើន មិនអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើអាជីវកម្មជាមួយក្រុមហ៊ុនចិន ។

បើតាមការសន្និដ្ឋានរបស់អ្នកវិភាគ គឺចិន និងអាមេរិក ពុំអាចចរចាពាណិជ្ជកម្មជាមួយគ្នានាពេលឆាប់ៗទេ ទោះជាលោក Trump បានថ្លែងកាលពីថ្ងៃទី១៧ ខែមេសា ថា អាមេរិកអាចធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយចិន នៅ៣សប្តាហ៍ ទៅ៤សប្តាហ៍ខាងមុខក្តី ។

កាលពីសប្តាហ៍ទី៣ ខែមេសា ប្រធានាធិបតីចិន លោក ស៊ី ជិនពីង បានធ្វើដំណើរមកប្រទេសមួយចំនួន ដូចជា ៖ វៀតណាម និងម៉ាឡេស៊ី ដែលជាការធ្វើដំណើរទៅក្រៅប្រទេសលើកដំបូងក្នុងឆ្នាំ២០២៥ ។ ក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍ជាផ្លូវការ លោក ស៊ី បានអំពាវនាវឱ្យប្រទេសទាំងនេះរួមគ្នាប្រឆាំងនឹងការដាក់ពន្ធទំនិញ និងការប្រើអំណាចឯកតោភាគីរបស់អាមេរិក ។

ក្រោយពីលោក Trump ដំឡើងពន្ធទំនិញចិន គឺចិនបានធ្វើពាណិជ្ជកម្មជាមួយបណ្តាប្រទេសនៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ច្រើនជាងមុន រហូតដល់បច្ចុប្បន្ន តំបន់នេះបានក្លាយជាដៃគូពាណិជ្ជកម្មដ៏ធំបំផុតរបស់ចិន ខណៈអាមេរិកនៅតែជាដៃគូពាណិជ្ជកម្មធំតែមួយគត់របស់ចិន ។ ចិនបានផ្លាស់ប្តូរនាយកចរចាពាណិជ្ជកម្មបរទេសរបស់ខ្លួន ដោយតែងតាំងលោក Li Chenggang ជាឯកអគ្គរដ្ឋទូតចិនប្រចាំអង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក (WTO) ឡើងជាអនុរដ្ឋមន្ត្រី ហើយចិនបានប្តឹងអាមេរិកទៅអង្គការ WTO ករណីដំឡើងពន្ធទំនិញចិនផងដែរ ៕

ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ៖ កាលពីថ្ងៃទី២១ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មាន AFP រាយការណ៍ថា ការនាំចេញទុរេនម៉ាឡេស៊ីទៅចិនបានកើនឡើងខ្លាំងនៅឆ្នាំ២០២៥ ជាពិសេស វាកាន់តែកើនឡើងខ្លាំងថែមទៀតក្រោយពេលប្រធានាធិបតីចិន លោក ស៊ី ជិនពីង ធ្វើដំណើរទស្សនកិច្ចមកកាន់ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី កាលពីសប្តាហ៍ទី៣ ខែមេសា ។ ពលរដ្ឋចិនចូលចិត្តបរិភោគទុរេនម៉ាឡេស៊ី ជាងទុរេនថៃ និងវៀតណាម ដោយសារម៉ាឡេស៊ីទុកឱ្យទុរេនទុំនៅលើដើមរបស់វាតាមធម្មជាតិ ។

លោក Guo Min នាយករងផ្នែកទីផ្សាររបស់ក្រុមហ៊ុន Joy Wing Mau ដែលជាក្រុមហ៊ុនលក់ផ្លែឈើស្រស់នៅចិន និយាយថា ៖ «អតិថិជនចិនដែលមានជីវភាពធូរធាបានគាំទ្រទុរេនស្រស់យ៉ាងខ្លាំង ហើយម៉ាឡេស៊ីអាចនាំចេញទុរេនស្រស់មកចិន រហូតដល់៣០% នៅឆ្នាំ២០២៥» ។

ស្របពេលប្រទេសថៃបាននាំចេញទុរេនច្រើនជាងគេមកចិន ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្ន ការនាំចេញទុរេនពីម៉ាឡេស៊ីបានកើនឡើងរហូតដល់១០ដង បើធៀបនឹងពេលវេលាដូចគ្នាកាលពីឆ្នាំ២០២៤ ។ ម៉ាឡេស៊ីបានលក់ទុរេនឱ្យចិនជាបន្តបន្ទាប់ ព្រមទាំងកែលម្អផ្លូវដឹកជញ្ជូនឱ្យកាន់តែល្អប្រសើរជាងមុនផងដែរ ។ ជាទូទៅ ទុរេនម៉ាឡេស៊ីត្រូវបានទុកឱ្យទុំលើដើមរបស់វាតាមធម្មជាតិ ដែលខុសគ្នាពីទុរេនថៃ និងវៀតណាម ទើបធ្វើឱ្យពលរដ្ឋចិនចូលចិត្តបរិភោគទុរេនម៉ាឡេស៊ីជាង ។

យោងតាមទិន្នន័យរបស់ក្រសួងកសិកម្ម និងសន្តិសុខស្បៀងរបស់ម៉ាឡេស៊ី គឺការនាំចេញទុរេនស្រស់ពីម៉ាឡេស៊ីទៅចិន ចាប់ពីខែសីហា ដល់ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៤ ស្មើទឹកប្រាក់ប្រមាណជាង៥លាន៦សែនដុល្លារអាមេរិក ។ រីឯទុរេនថៃទទួលបានចំណែកទីផ្សារទុរេននៅប្រទេសចិន ស្មើទឹកប្រាក់៦,៩៩០លានដុល្លារអាមេរិក ឬស្មើ៥៧% បន្ទាប់មក គឺទុរេនវៀតណាម ទទួលបានចំណែកទីផ្សារ ស្មើ៣៨% ។

គួរបញ្ជាក់ថា ប្រធានាធិបតីចិន លោក ស៊ី ជិនពីង បានធ្វើដំណើរទស្សនកិច្ចមកប្រទេសម៉ាឡេស៊ី កាលពីសប្តាហ៍ទី៣ ខែមេសា ស្របពេលចិនមានភាពតានតឹងផ្នែកពាណិជ្ជកម្មជាមួយអាមេរិកកាន់តែខ្លាំង ។ ហេតុនេះ ចិនបានបង្កើនការធ្វើពាណិជ្ជកម្មជាមួយបណ្តាប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ខ្លាំងជាងមុន និងអំពាវនាវឱ្យរួមគ្នាប្រឆាំងនឹងការដាក់ពន្ធទំនិញរបស់អាមេរិក ៕