ប្រទេសថៃ ៖ សារព័ត៌មានថៃ Daily News រាយការណ៍ថា កាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ យន្តហោះ១គ្រឿងរបស់ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ Air Asia ដែលចេញដំណើរពីអាកាសយានដ្ឋានខេត្តភូកេត ទៅកាន់អាកាសយានដ្ឋានដនមឿង ទីក្រុងបាងកក កើតចលាចលធ្វើឱ្យយន្តហោះចុះចតជាបន្ទាន់ ក្រោយពីអ្នកដំណើរម្នាក់ និយាយថា «ប្រយ័ត្នគ្រាប់បែ.កផ្ទុះ» ។ ការនិយាយពាក្យហាមឃាត់នេះធ្វើឱ្យអ្នកដំណើរផ្សេងទៀតភ័យរត់ប្រសាច ក្រោយមក សមត្ថកិច្ចក៏ចាប់ខ្លួនអ្នកដំណើររូបនេះដើម្បីចាត់ការតាមច្បាប់ ។

ហេតុការណ៍ចលាចលបានកើតឡើងនៅអាកាសយានដ្ឋានភូកេត (Phuket International Airport) ដោយសមត្ថកិច្ចទទួលបានការជូនដំណឹងពីភ្នាក់ងារអាកាសយានដ្ឋានភូកេត ថា មានអ្នកដំណើរម្នាក់និយាយពាក្យ «គ្រាប់បែកផ្ទុះ» ពេលកំពុងជិះយន្តហោះរបស់ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ Air Asia ជើងហោះហើរ FD3092 ដែលចេញដំណើរពីអាកាសយានដ្ឋានភូកេត ទៅកាន់អាកាសយានដ្ឋានដនមឿង ។

ពេលទទួលបានដំណឹងភ្លាម សមត្ថកិច្ចក៏បានមកត្រួតពិនិត្យនៅកន្លែងកើតហេតុ ហើយក្រោយការត្រួតពិនិត្យឃើញថា អ្នកដំណើរនិយាយពាក្យហាមឃាត់លើយន្តហោះ គឺលោក ថាណាវុត អាយុ៦៣ឆ្នាំ ជនជាតិថៃ ដែលកំពុងជិះយន្តហោះត្រឡប់ទៅទីក្រុងបាងកក វិញ ។ ពេលយន្តហោះវឹលកង់បានបន្តិច លោក ថាណាវុត ក៏បានយកកាបូបស្ពាយពណ៌ខ្មៅរបស់ខ្លួនដាក់នៅផ្នែកខាងលើកៅអីអង្គុយ ហើយលោកនិយាយទៅកាន់នារីអាកាសចរ (អូតេស) ថា ៖ «ប្រយ័ត្នគ្រាប់បែកផ្ទុះក្នុងកាបូប» ។

ពាក្យនេះធ្វើឱ្យនារីអាកាសចរ និងអ្នកដំណើរផ្សេងទៀតភ័យស្លន់ស្លោយ៉ាងខ្លាំង ហើយនារីអាកាសចរបានប្រាប់ទៅអាកាសយានិក ។ អាកាសយានិកក៏រាយការណ៍ទៅភ្នាក់ងារអាកាសយានដ្ឋានភូកេត និងចុះចតយន្តហោះជាបន្ទាន់ ដើម្បីឱ្យអ្នកដំណើរចំនួន២០០នាក់ ចុះពីលើយន្តហោះ និងពិនិត្យសម្ភារៈរកគ្រាប់បែក ។ បន្ទាប់មក ក្រុមដោះគ្រាប់បែក (EOD) របស់អាកាសយានដ្ឋានភូកេត ក៏ឆែកឆេរខ្លួនអ្នកដំណើរទាំងអស់ និងសម្ភារៈយ៉ាងលម្អិត ប៉ុន្តែរកពុំឃើញគ្រាប់បែកទេ ។

បន្ទាប់ពីស្ថានការណ៍ល្អប្រសើរឡើងវិញ អាកាសយានដ្ឋានភូកេត និងក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ Air Asia ក៏អនុញ្ញាតឱ្យអ្នកដំណើរទាំងអស់ឡើងយន្តហោះចាកចេញពីអាកាសយានដ្ឋានភូកេត ។ រីឯលោក ថាណាវុត ដែលធ្វើឱ្យយន្តហោះជ្រួលច្របល់ ត្រូវបានសមត្ថកិច្ចចាប់ខ្លួនដើម្បីចាត់វិធានការតាមច្បាប់បន្តទៀត ។

គួរបញ្ជាក់ថា បើស្ថិតនៅអាកាសយានដ្ឋាន ឬលើយន្តហោះ សូមកុំនិយាយពាក្យទាំងនេះឱ្យសោះ ទោះនិយាយលេងសើចក៏ដោយ រួមមាន ៖ គ្រាប់បែកផ្ទុះ, ប្រយ័ត្នគ្រាប់បែកផ្ទុះ, ភេរវកម្ម, ប្លន់យន្តហោះ និងយន្តហោះធ្លាក់ ។ ក្រៅពីនេះ ការសរសេរសារ ឬទង្វើផ្សេងៗ ដែលអាកាសយានដ្ឋានមើលឃើញថា គឺជាការគំរាមកំហែង ក៏ត្រូវហាមឃាត់ដែរ ហើយការនិយាយ និងផ្ញើសារពាក្យហាមឃាត់ គឺប្រឈមនឹងជាប់ពន្ធនាគារ ៕

សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ តាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេស កាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ ឱ្យដឹងថា ក្រុមហ៊ុន Tesla របស់លោក Elon Musk បានបង្ហោះវីដេអូក្នុងបណ្តាញសង្គមពីសមត្ថភាពមនុស្សយន្ត Humanoid Optimus ដែលអាចធ្វើការងារផ្ទះបានជាច្រើន ដូចជា ៖ បោសផ្ទះ កើបសំរាម ចម្អិនអាហារ កំដៅអាហារ បូមធូលី និងដំឡើងរថយន្ត ។

កន្លងមក ក្រុមហ៊ុន Tesla បានបង្ហោះវីដេអូក្នុងបណ្តាញសង្គមពីសមត្ថភាពរបស់មនុស្សយន្ត Optimus ចេះរាំ និងអាចដើរនៅតាមផ្លូវខ្ពស់-ទាប ។ ប៉ុន្តែមហាជនសួរថា តើពួកគេចំណាយប្រាក់ទិញមនុស្សយន្តចេះរាំ និងដើរនៅតាមផ្លូវយកទៅធ្វើអី? ទើបនៅថ្ងៃទី២១ ខែឧសភា ក្រុមហ៊ុន Tesla បានបង្ហោះវីដេអូបង្ហាញសមត្ថភាពរបស់មនុស្សយន្តអាចស្តាប់តាមបញ្ជាមនុស្ស ដូចជា ៖ យកថង់សំរាមចោលក្នុងធុងសំរាម, យកក្រដាស់ជូតមាត់, យកវែកមកកូរក្នុងខ្ទះ និងធ្វើការងារផ្ទះជាច្រើន ។

ក្រុមហ៊ុន Tesla បញ្ជាក់ថា មនុស្សយន្ត Optimus អាចរៀនសូត្រអ្វីៗបានគ្រប់បែបយ៉ាងពីមនុស្ស ដោយមនុស្សពុំចាំបាច់បញ្ជាវាដោយប្រើប្រាស់ពាក្យបច្ចេកទេស ឬ Update Software ដើម្បីឱ្យវាអាចធ្វើការថ្មីៗនោះទេ គឺគ្រាន់តែមើលមនុស្សធ្វើការប៉ុណ្ណោះ វានឹងធ្វើតាមភ្លាម ។ សមត្ថភាពពិសេសនេះធ្វើឱ្យមនុស្សយន្ត Optimus មានភាពខុសប្លែកពីមនុស្សយន្ត Humanoid ផ្សេងៗ ។

លោក Elon Musk នាយក Tesla ប្រកាសថា លោកមានគម្រោងលក់មនុស្សយន្ត Optimus នៅឆ្នាំ២០២៦ ក្នុងតម្លៃចាប់ពី២ម៉ឺន៧ពាន់ដុល្លារ ទៅ៧ម៉ឺន៦ពាន់ដុល្លារក្នុង១គ្រឿង ប៉ុន្តែនេះជាតម្លៃលក់ដំបូង ។ បើមានការកុម្ម៉ង់ឱ្យ Tesla ផលិតមនុស្សយន្តជាច្រើនគ្រឿង គឺតម្លៃមនុស្សយន្ត Optimus នឹងធ្លាក់ចុះមកត្រឹមពី២ម៉ឺនដុល្លារ ទៅ៣ម៉ឺនដុល្លារ ហើយតម្លៃនឹងធ្លាក់ចុះថែមទៀតមកត្រឹម១ម៉ឺនដុល្លារប៉ុណ្ណោះ វាមានតម្លៃថោកជាងរថយន្តទៅទៀត ។ ក្រៅពីនេះ Tesla នឹងមានសេវាកម្មជួលមនុស្សយន្ត Optimus ផងដែរ ហើយតម្លៃជួលមនុស្សយន្ត១គ្រឿង គឺចាប់ពី៣០០ដុល្លារ ទៅ៦០០ដុល្លារក្នុង១ថ្ងៃ ។

មនុស្សយន្ត Optimus (ឬ Tesla Bot) មានកម្ពស់១,៧៣ម៉ែត្រ ទម្ងន់៥៦គីឡូក្រាម អាចលើកទម្ងន់ធ្ងន់បំផុតបាន២០គីឡូក្រាម និងរត់ក្នុងល្បឿនលឿន ស្មើ៨០គីឡូម៉ែត្រក្នុង១ម៉ោង ។ Tesla រំពឹងថា នាថ្ងៃអនាគត មនុស្សយន្ត Optimus នឹងអាចជួយធ្វើការងារជាច្រើនរបស់មនុស្ស ដូចជា ៖ ចាំផ្ទះ ធ្វើការងារផ្ទះ ធ្វើការក្នុងសណ្ឋាគារ ហាងលក់ទំនិញ និងការងារគ្រោះថ្នាក់សម្រាប់មនុស្ស ៕

សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ នាយកក្រុមហ៊ុន Tesla លោក Elon Musk បានផ្តល់សម្ភាសន៍ជាមួយប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ កាលពីថ្ងៃទី២០ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ ថា ក្រុមហ៊ុនមានគម្រោងផ្តល់សេវាកម្មសាកល្បងរថយន្តតាក់ស៊ីបើកបរដោយស្វ័យប្រវត្តិ (Robotaxi) នៅតាមផ្លូវក្នុងទីក្រុងអូស្ទីន រដ្ឋតិចសាស់ សហរដ្ឋអាមេរិក នាចុងខែមិថុនា ។ បន្ទាប់មក ក្រុមហ៊ុននឹងផ្តល់សេវាកម្មរថយន្ត Robotaxi នៅទីក្រុងឡូសអេនជឺលេស និងសាន់ហ្វ្រាន់ស៊ីស្កូ ។

លោក Elon Musk បញ្ជាក់ថា សេវាកម្មរថយន្ត Robotaxi របស់ក្រុមហ៊ុន Tesla នឹងចាប់ផ្តើមដោយប្រើប្រាស់រថយន្តប្រមាណ១០គ្រឿង បើកបរតាមផ្លូវក្នុងទីក្រុងអូស្ទីន ។ បន្ទាប់មក ក្រុមហ៊ុននឹងបង្កើនចំនួនរថយន្តយ៉ាងឆាប់រហ័សរហូតដល់រាប់ពាន់គ្រឿង ប្រសិនបើការផ្តល់សេវាកម្មរថយន្ត Robotaxi ដំណើរការបានល្អ និងគ្មានហេតុការណ៍មិនល្អកើតឡើង ។

កាលពីឆ្នាំ២០១៦ លោក Elon Musk បានសន្យាជាមួយវិនិយោគិន អតិថិជន និងអ្នកគាំទ្រក្រុមហ៊ុន Tesla ថា លោកនឹងផ្តល់សេវាកម្មរថយន្តបើកបរដោយស្វ័យប្រវត្តិ ដែលអាចដឹកអ្នកដំណើរយ៉ាងមានសុវត្ថិភាព ដោយពុំចាំបាច់មានការបញ្ជាពីមនុស្ស ។ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្ន Tesla ពុំទាន់មានរថយន្តណាមួយអាចបើកបរសុវត្ថិភាពដោយគ្មានការបញ្ជាពីមនុស្សទេ ។

ជំហ៊ានដំបូង រថយន្ត Robotaxi របស់ Tesla នឹងប្រើប្រាស់រថយន្ត Model Y ដែលបំពាក់ Software អាចបើកបរដោយខ្លួនឯង១០០% (FSD Unsupervised) ឬហៅថា «ប្រព័ន្ធបើកបរស្វ័យប្រវត្តិ១០០% គ្មានការបញ្ជាពីមនុស្ស» ។ លោក Elon Musk និយាយថា Tesla នឹងប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធ Geofence ជាមួយរថយន្ត Robotaxi នៅទីក្រុងអូស្ទីន មានន័យថា រថយន្ត Model Y ដែលប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធនេះ នឹងបើកបរក្នុងទីតាំងមានកំណត់ ។ រថយន្ត Robotaxi នឹងគ្មានជំនួយការបើកបរទេ ដោយ Tesla នឹងឱ្យបុគ្គលិកគ្រប់គ្រង និងតាមដានការបើកបរពីចម្ងាយ ។

ការផ្តល់សេវាកម្មរថយន្តបើកបរដោយស្វ័យប្រវត្តិនៅទីក្រុងអូស្ទីន គឺក្រោយពីលោក Elon Musk បានសន្យាយូរមកហើយ ខណៈមហាជនបារម្ភពីសុវត្ថិភាពការធ្វើដំណើរ ។ លោក Elon Musk បញ្ជាក់ថា កុំបារម្ភ ពីព្រោះរថយន្តបើកបរដោយស្វ័យប្រវត្តិ នឹងបើកបរតែក្នុងតំបន់មានសុវត្ថិភាពប៉ុណ្ណោះនៅទីក្រុងអូស្ទីន ។

ការលក់រថយន្ត Tesla បានធ្លាក់ចុះទូទាំងពិភពលោក ដោយសារការប្រកួតប្រជែងខ្លាំង ខណៈពលរដ្ឋអាមេរិកពុំពេញចិត្តលោក Elon Musk ដែលធ្វើការឱ្យប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Donald Trump ។ ហេតុនេះ លោកបានងាកមកផ្តោតលើការងាររបស់ Tesla និងកាត់បន្ថយការងារនៅសេតវិមាន គឺធ្វើការតែ២ថ្ងៃ ទៅ៣ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះក្នុង៣សប្តាហ៍ ។ ភាពជោគជ័យរបស់រថយន្តបើកបរដោយស្វ័យប្រវត្តិមានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់ Tesla ដោយសារលោក Elon Musk បានផ្លាស់ប្តូរពីការផលិតរថយន្តអគ្គិសនីតម្លៃថោក ទៅផលិតរថយន្តបើកបរដោយស្វ័យប្រវត្តិ និងមនុស្សយន្តស្រដៀងមនុស្ស Optimus ។

កាលពីខែតុលា ឆ្នាំ២០២៤ ការិយាល័យសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍អាមេរិកបានស៊ើបអង្កេតគ្រោះថ្នាក់ពាក់ព័ន្ធនឹង Software ប្រព័ន្ធបើកបររថយន្តស្វ័យប្រវត្តិ១០០% របស់ Tesla ពេលបើកបរលើផ្លូវលំបាក ។ ក្រៅពីនេះ ក៏បានស្នើឱ្យ Tesla ឆ្លើយតបសំណួរពីថ្លៃជិះរថយន្តគ្មានមនុស្សបើកដើម្បីវាយតម្លៃថា តើរថយន្តអាចបើកល្អកម្រិតណាពេលអាកាសធាតុមិនល្អ ៕

ប្រទេសដាណឺម៉ាក ៖ សារព័ត៌មាន BBC រាយការណ៍ថា កាលពីថ្ងៃទី២២ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ រដ្ឋសភាដាណឺម៉ាកបានអនុម័តច្បាប់ដំឡើងអាយុចូលនិវត្តន៍របស់ពលរដ្ឋ ចាប់ពី៦៧ឆ្នាំ (នាពេលបច្ចុប្បន្ន) រហូតដល់អាយុ៧០ឆ្នាំ នៅឆ្នាំ២០៤០ ដែលការអនុម័តច្បាប់ដំឡើងអាយុចូលនិវត្តន៍ គឺទទួលបានសំឡេងគាំទ្រ៨១សំឡេង និងប្រឆាំង២១សំឡេង ។ ការដំឡើងអាយុចូលនិវត្តន៍នេះ ធ្វើឱ្យដាណឺម៉ាកក្លាយជាប្រទេសដែលមានអាយុចូលនិវត្តន៍ខ្ពស់បំផុតនៅតំបន់អឺរ៉ុប ។

តាំងពីឆ្នាំ២០០៦ ប្រទេសដាណឺម៉ាកបានកែប្រែអាយុចូលនិវត្តន៍របស់ពលរដ្ឋរៀងរាល់៥ឆ្នាំម្តង ។ បច្ចុប្បន្ន អាយុចូលនិវត្តន៍របស់ពលរដ្ឋ គឺ៦៧ឆ្នាំ ហើយដាណឺម៉ាកនឹងដំឡើងអាយុចូលនិវត្តន៍ រហូតដល់៦៨ឆ្នាំ នៅឆ្នាំ២០៣០, ៦៩ឆ្នាំ នៅឆ្នាំ២០៣៥ និង៧០ឆ្នាំ នៅឆ្នាំ២០៤០ ។ ហេតុនេះ ធ្វើឱ្យពលរដ្ឋដាណឺម៉ាកដែលកើតក្រោយថ្ងៃទី៣១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៧០ នឹងចូលនិវត្តន៍នៅអាយុ៧០ឆ្នាំ ។

នាយករដ្ឋមន្ត្រីដាណឺម៉ាក លោកស្រី Mette Frederiksen មកពីគណបក្សសង្គមប្រជាធិបតេយ្យថ្លែងថា លោកស្រីនឹងពិភាក្សាពីគោលការណ៍ដំឡើងអាយុចូលនិវត្តន៍នេះឡើងវិញ ពីព្រោះលោកស្រី និងគណបក្សរបស់លោកស្រីយល់ឃើញថា ពុំគួរដំឡើងអាយុចូលនិវត្តន៍ឱ្យពលរដ្ឋធ្វើការ រហូតដល់អាយុ៧០ឆ្នាំទេ ។

មុនការអនុវត្តច្បាប់នៅរដ្ឋសភា លោក Jesper Rasmussen ប្រធានសហភាពសហជីពដាណឺម៉ាក ធ្លាប់លើកឡើងថា ការដំឡើងអាយុចូលនិវត្តន៍ពុំយុត្តិធម៌ ពីព្រោះប្រទេសដាណឺម៉ាកមានសេដ្ឋកិច្ចរីកចម្រើន បែរជាមានអាយុចូលនិវត្តន៍ខ្ពស់ជាងគេនៅតំបន់អឺរ៉ុប ។ អាយុចូលនិវត្តន៍ខ្ពស់នឹងធ្វើឱ្យពលរដ្ឋដាណឺម៉ាកធ្វើការងាររហូតដល់ចាស់ ពុំបានសម្រាកឱ្យមានសេចក្តីសុខក្នុងវ័យចាស់ជរា ។

ពលរដ្ឋដាណឺម៉ាកម្នាក់អាយុ៤៧ឆ្នាំ ប្រកបមុខរបរធ្វើដំបូលផ្ទះ និយាយថា ពុំគួរដំឡើងអាយុចូលនិវត្តន៍ទេ ដែលធ្វើឱ្យពលរដ្ឋធ្វើការគ្មានពេលសម្រាក យើងពុំអាចធ្វើការរហូតបានទេ ។ ការងារធ្វើដំបូលផ្ទះ ត្រូវប្រើប្រាស់កម្លាំងពលកម្ម ពុំដូចការងារអង្គុយក្នុងការិយាល័យ ។ ពលរដ្ឋបានបង់ពន្ធជូនរដ្ឋស្ទើរមួយជីវិត ពលរដ្ឋគួរតែមានពេលវេលាខ្លះនៅជាមួយកូនចៅ ។

គួរបញ្ជាក់ថា ដាណឺម៉ាក និងប្រទេសជាច្រើនទៀតនៅតំបន់អឺរ៉ុបបានដំឡើងអាយុចូលនិវត្តន៍ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាខ្វះខាតថវិការដ្ឋសម្រាប់ផ្តល់ឱ្យពលរដ្ឋចូលនិវត្តន៍ពីការងារ ។ ប៉ុន្តែពលរដ្ឋពុំគាំទ្រ ពីព្រោះពួកគេត្រូវធ្វើការងាររហូតដល់ចាស់ និងពុំទទួលប្រាក់ចូលនិវត្តន៍ពីរដ្ឋាភិបាល ខណៈពួកគេបានបង់ពន្ធជូនរដ្ឋស្ទើរមួយជីវិត ៕

យោងតាម CNA ឲ្យដឹងថា កាលពីថ្ងៃទី ២៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២៥ ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី និងចិន បានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងក្នុងការពង្រឹងទំនាក់ទំនងនិងកិច្ចសហការរវាងគ្នា ក្នុងកិច្ចប្រជុំផ្លូវការមួយដែលប្រព្រឹត្តទៅនៅទីក្រុងហ្សាការតា។ កិច្ចជួបជុំនេះមានការចូលរួមពីនាយករដ្ឋមន្រ្តីចិន លោក លី ឈាង និងប្រធានាធិបតីថ្មីនៃប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី លោក ប្រាបូវ៉ូ ស៊ូបៀនតូ។ កិច្ចប្រជុំនេះក៏បានស្ថិតនៅក្នុងបរិបទនៃការរៀបចំសន្និសីទកំពូលអាស៊ានដែលនឹងមកដល់ផងដែរ។

ក្នុងកិច្ចពិភាក្សារនេះ មេដឹកនាំទាំងពីរបានលើកឡើងពីការចង់ឲ្យមានសហការដ៏ជ្រៅជាងមុននៅក្នុងវិស័យជាច្រើន ដូចជា សេដ្ឋកិច្ច ជំនួញ វិនិយោគ សុខាភិបាល បច្ចេកវិទ្យា ទេសចរណ៍ ការអប់រំ និងការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មាន។ ពួកគេបានអះអាងថា ការសហការទាំងនេះនឹងជួយបង្កើនកំណើនសេដ្ឋកិច្ច ស្ថិរភាពនយោបាយ និងសន្តិភាពក្នុងតំបន់។

លោកលី ឈាង បានលើកឡើងថា ចិនចង់បន្តធ្វើជាដៃគូសំខាន់ជាមួយឥណ្ឌូណេស៊ី ដោយពិចារណាថាឥណ្ឌូណេស៊ីជាប្រទេសធំមួយនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលមានសក្តានុពលក្នុងការជម្រុញការអភិវឌ្ឍន៍ទាំងតំបន់។ លោកបាននិយាយថា ចិនចង់ចូលរួមសាងសង់ពិភពលោកដែលមានភាពច្រើនប៉ូលា មានការចូលរួមពីគ្រប់ភាគី និងមានភាពស្មើភាពក្នុងការជួញដូរ។

ចំណែកលោកប្រាបូវ៉ូ ស៊ូបៀនតូ ក៏បានបញ្ជាក់ផងដែរថា ការជួបជុំជាមួយមិត្តភាពនិងការយល់ដឹងគ្នាជាមួយចិន នឹងផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ដល់ប្រជាជនឥណ្ឌូណេស៊ី និងសង្គមអាស៊ានទាំងមូល។ លោកបានបន្តថា ឥណ្ឌូណេស៊ីគាំទ្រដល់ពាណិជ្ជកម្មដោយសេរី និងការចងក្រងទំនាក់ទំនងជាមួយគ្រប់ប្រទេសដោយស្មើភាព។

ក្រោយពេលកិច្ចប្រជុំ បណ្តាប្រទេសទាំងពីរបានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងជាច្រើន ដើម្បីជំរុញការសហការនាពេលអនាគត។ អាជ្ញាធរនៅឥណ្ឌូណេស៊ីបាននិយាយថា កិច្ចព្រមព្រៀងថ្មីៗនឹងធ្វើឲ្យមានការវិនិយោគច្រើនពីចិន និងបង្កើនការបង្កើតការងារថ្មីនៅក្នុងប្រទេស។

គួរបញ្ជាក់ថា កិច្ចសហការនេះត្រូវបានចាត់ទុកថាជាជំហានសំខាន់ក្នុងការចងខ្សែទំនាក់ទំនងយូរអង្វែង និងជួយឲ្យតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍មានសុខសន្តិភាព និងការរីកចម្រើនប្រកបដោយចីរភាព៕

ហុងកុងកំពុងផ្តល់ការគាំទ្រដល់និស្សិតដែលរងផលប៉ះពាល់ដោយការសម្រេចចិត្តដ៏ធំមួយពីរដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងការហាមឃាត់សាកលវិទ្យាល័យ Harvard មិនឱ្យទទួលយកនិស្សិតអន្តរជាតិសម្រាប់ឆ្នាំសិក្សា ២០២៤-២០២៦ ។ អាមេរិកនិយាយថា ការហាមប្រាមនេះគឺដោយសារតែមានការព្រួយបារម្ភអំពីការកើនឡើងនៃការប្រឆាំងនឹងសាសនានៅក្នុងបរិវេណសាលា និងការចោទប្រកាន់ពីទំនាក់ទំនងរវាង Harvard និងបក្សកុម្មុយនិស្តចិន។ នេះបើតាមសារព័ត៌មាន រ៉យទ័រ ចុះផ្សាយនៅថ្ងៃទី ២៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២៥។

ការផ្លាស់ប្តូរនេះបានប៉ះពាល់ដល់និស្សិតអន្តរជាតិរាប់រយនាក់ ជាពិសេសមកពីប្រទេសចិន។ នៅឆ្នាំ ២០២៤ និស្សិតចិនមានចំនួនប្រហែល ២០% នៃចំនួននិស្សិតអន្តរជាតិរបស់សាកលវិទ្យាល័យ Harvard ។ ពួកគេជាច្រើនត្រូវបានទទួលយកទៅសាកលវិទ្យាល័យរួចហើយ ឬកំពុងរៀបចំដាក់ពាក្យ។

ជាការឆ្លើយតប ការិយាល័យអប់រំរបស់ហុងកុងកំពុងអំពាវនាវឱ្យសាកលវិទ្យាល័យក្នុងស្រុកបើកទ្វាររបស់ពួកគេសម្រាប់និស្សិតទាំងអស់នេះ និងផ្តល់ឱ្យពួកគេនូវជម្រើសសិក្សាជំនួសវោញ។ រដ្ឋាភិបាលកំពុងលើកទឹកចិត្តឱ្យសាកលវិទ្យាល័យផ្តល់កន្លែងស្នាក់នៅ អាហារូបករណ៍ និងការគាំទ្រផ្សេងទៀតដើម្បីជួយសិស្សទាំងនេះបន្តការសិក្សារបស់ពួកគេដោយមិនពន្យារពេល។

ការិយាល័យអប់រំហុងកុងបាននិយាយថា “យើងចង់ធ្វើឱ្យប្រាកដថាសិស្សមិនត្រូវបានទុកចោលដោយសារតែនយោបាយអន្តរជាតិឡើយ” ។ “ហុងកុងនៅតែប្តេជ្ញាធ្វើជាមជ្ឈមណ្ឌលអប់រំអន្តរជាតិ និងជាកន្លែងដែលស្វាគមន៍អ្នកមានទេពកោសល្យកំពូលមកពីជុំវិញពិភពលោក”។

បន្ថែមពីនេះ ការិយាល័យដដែល ក៏បានទាក់ទងទៅ Harvard Club of Hong Kong ដើម្បីជួយកំណត់អត្តសញ្ញាណសិស្សដែលរងផលប៉ះពាល់។ សាកលវិទ្យាល័យមួយចំនួននៅក្នុងទីក្រុង រួមទាំងសាកលវិទ្យាល័យវិទ្យាសាស្រ្ត និងបច្ចេកវិទ្យាហុងកុង បានប្រកាសរួចហើយថាពួកគេនឹងផ្តល់នូវការផ្ដល់ជូនដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌ និងការចូលរៀនរហ័សសម្រាប់និស្សិតដែលមានសមត្ថភាព។

គួររំលឹកថា ការផ្លាស់ប្តូរនេះគឺជាផ្នែកមួយនៃកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងកាន់តែទូលំទូលាយរបស់ហុងកុងដើម្បីពង្រឹងជំហររបស់ខ្លួនជាមជ្ឈមណ្ឌលអប់រំពិភពលោក។ ជាមួយនឹងសាកលវិទ្យាល័យចំនួន ៥ ដែលជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ក្នុងចំណោមសាកលវិទ្យាល័យល្អបំផុតនៅអាស៊ី ទីក្រុងហុងកុងមានបំណងទាក់ទាញនិស្សិតអន្តរជាតិបន្ថែមទៀតដែលអាចនឹងកំពុងពិចារណាឡើងវិញនូវផែនការរបស់ពួកគេដើម្បីសិក្សានៅសហរដ្ឋអាមេរិក។

អ្នកនាំពាក្យសាកលវិទ្យាល័យបាននិយាយថា៖ «យើងមើលឃើញថានេះជាទំនួលខុសត្រូវ និងជាឱកាស។ “និសិ្សតទាំងនេះមានភាពឈ្លាសវៃ និងឧស្សាហ៍ព្យាយាម ហើយយើងចង់ធ្វើឱ្យប្រាកដថាពួកគេអាចបន្តការសិក្សារបស់ពួកគេក្នុងបរិយាកាសដែលមានសុវត្ថិភាព និងការគាំទ្រ”។

គួរបញ្ជាក់ថា និស្សិតដែលរងផលប៉ះពាល់កំពុងត្រូវបានជំរុញឱ្យទាក់ទងសាកលវិទ្យាល័យក្នុងស្រុកសម្រាប់ជំនួយ។ ផែនការលម្អិតបន្ថែមទៀត និងនីតិវិធីនៃការដាក់ពាក្យ ត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងត្រូវបានប្រកាសក្នុងពេលឆាប់ៗនេះ៕

កាលពីថ្ងៃទី២៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២៥ រដ្ឋាភិបាលកូរ៉េខាងជើងបានចាប់ខ្លួនមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់បួននាក់ បន្ទាប់ពីបរាជ័យក្នុងការបាញ់បង្ហោះនាវាចម្បាំងថ្មីទម្ងន់ ៥,000 តោន។ នាវាកងទ័ពជើងទឹកនេះបានក្រឡាប់ និងរងការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ក្នុងអំឡុងពេលការបាញ់បង្ហោះចេញពីកន្លែងផលិតកប៉ាល់។ មេដឹកនាំកំពូលកូរ៉េខាងជើង លោក គីម ជុងអ៊ុន បានហៅឧបទ្ទវហេតុនេះថាជា “អំពើឧក្រិដ្ឋកម្ម” ដែលនាំឱ្យ “ប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់សេចក្តីថ្លៃថ្នូរ និងកិត្តិយសរបស់ប្រទេសជាតិ”។ នេះបើតាមសារព័ត៌មានBBC។

មន្រ្តីដែលមានតួនាទីខ្ពស់បំផុតក្នុងចំណោមអ្នកត្រូវបានចាប់ខ្លួនគឺ លោក រី ហ្យុង សុន (Ri Hyong-son) ដែលជាអនុប្រធាននាយកដ្ឋានឧស្សាហកម្មយោធានៃគណបក្សកម្មករ និងជាសមាជិកនៃគណៈកម្មាធិការយោធាជាន់ខ្ពស់។ ខណៈពេលដដែលនោះ មន្រ្តីបីនាក់ផ្សេងទៀតមកពីកន្លែងផលិតកប៉ាល់នៅទីក្រុងចុងជីន (Chongjin shipyard) ដែលនាវាចម្បាំងត្រូវបានសាងសង់ ក៏ត្រូវបានចាប់ខ្លួនផងដែរ ដូចជា ប្រធានវិស្វករ ប្រធានគ្រប់គ្រងសំណង់ និងមន្ត្រីរដ្ឋបាល។

លោក គីម ជុងអ៊ុន បានស្តីបន្ទោសការបរាជ័យនេះ លើការធ្វើផែនការមិនល្អ គ្មានទំនួលខុសត្រូវ និងវិធីសាស្រ្តគ្មានវិទ្យាសាស្រ្ត។ លោកបានចោទប្រកាន់អ្នកដែលទទួលបន្ទុកថាជាអ្នកធ្វេសប្រហែស និងមិនអើពើនឹងស្តង់ដារវិស្វកម្មទំនើប។ លោកថា សកម្មភាពរបស់ពួកគេមិនត្រឹមតែជាការបរាជ័យផ្នែកបច្ចេកទេសប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ជាការអាម៉ាស់ផ្នែកនយោបាយ និងជាតិយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដែរ។

គួរបញ្ជាក់ថា វាកម្រណាស់សម្រាប់កូរ៉េខាងជើងក្នុងការលាតត្រដាងជាសាធារណៈនូវការបរាជ័យក្នុងគម្រោងយោធារបស់ខ្លួន។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រតិកម្មរហ័ស និងឃោរឃៅពីរដ្ឋាភិបាល ជាពិសេសការចាប់ខ្លួនមន្ត្រីកំពូលៗ បង្ហាញថាតើរបបនេះកំពុងចាត់វិធានការយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរប៉ុណ្ណា។ អ្នកវិភាគជឿថា ទង្វើនេះគូសបញ្ជាក់អំពីភាពបន្ទាន់ដែលកំពុងកើនឡើងរបស់ប្រទេសកូរ៉េខាងជើងក្នុងការពង្រឹងកងទ័ពជើងទឹក ព្រមទាំងពង្រីកអំណាចយោធារបស់ខ្លួនផងដែរ។

ទោះជាយ៉ាងណា បច្ចុប្បន្ននាវាចម្បាំងដែលរងការខូចខាតកំពុងស្ថិតក្រោមការជួសជុល។ ត្រឹមតែប៉ុន្មានសប្តាហ៍មុនការបាញ់បង្ហោះដែលបរាជ័យ កូរ៉េខាងជើងបានបង្ហាញនាវាពិឃាតស្រដៀងគ្នានេះ ដែលលោក Kim បានសរសើរថាជារបកគំហើញក្នុងការធ្វើទំនើបកម្មកងទ័ពជើងទឹក។ នាវានោះត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងត្រូវដាក់ពង្រាយនៅដើមឆ្នាំ២០២៦។

អ្នកជំនាញនិយាយថា កូរ៉េខាងជើងកំពុងបង្កើនការផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់លើការកសាងកម្លាំងយោធារបស់ខ្លួនទាំងនៅលើដី ផ្លូវអាកាស និងសមុទ្រ ហើយឧបទ្ទវហេតុនេះ(ទោះបីជាមានការថយក្រោយក៏ដោយ) បង្ហាញពីការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ប្រទេសនេះក្នុងការពង្រីកសមត្ថភាពការពាររបស់ខ្លួន៕