សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ អតីតមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់របស់អាមេរិកម្នាក់បានបង្ហើបថា អាមេរិកបានសាងសង់ទីក្រុងក្រោមដីមួយដែលមានតម្លៃ ២១ ទ្រីលានដុល្លារ ទុកជាទីតាំងសុវត្ថិភាពសម្រាប់បុគ្គលមានអំណាច និងមហាសេដ្ឋីប្រើប្រាស់ក្នុងពេលដែលពិភពលោកខាងលើស្ថិតក្នុងស្ថានភាពគ្រោះថ្នា..ក់។

លោកស្រី Catherine Austin Fitts ជាអតីតអគ្គលេខាធិការរងនៃក្រសួងការងារ និងអភិវឌ្ឍន៍ទីក្រុង (HUD) កាលពីអាណត្តិប្រធានាធិបតីចាស់ លោក Goerge H.W. Bush បានអះអាងនៅក្នុងបទសម្ភាសន៍មួយកាលពីល្ងាចថ្ងៃពុធថា ៖ រដ្ឋាភិបាលអាមេរិកបានចំណាយប្រាក់ ២១ ទ្រីលានដុល្លា (២១,០០០,០០០,០០០,០០០) ដោយសម្ងាត់ ដើម្បីសាងសង់ទីក្រុងមួយយ៉ាងធំនៅក្រោមដីសម្រាប់ក្រុមអ្នកមានឥទ្ធិពល មានអំណាច មានទ្រព្យសម្បត្តិ អាចចូលទៅស្នាក់នៅ និងលាក់ខ្លួនឲ្យមានសុវត្ថិភាព ក្នុងករណីមានបញ្ហាវិនាសកម្មកកើតឡើង។

លោកស្រី Fitts បានបញ្ជាក់ថា ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៩៨ មករូងក្រោមដីប្រមាណ១៧០ទីតាំង ត្រូវបានសាងសង់ឡើងនៅទូទាំងសហរដ្ឋអាមេរិក រួមទាំងនៅខាងក្រោមឆ្នេរសមុទ្រមួយចំនួនផងដែរ។ គាត់បានបន្ថែមថា បណ្ដាញហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទាំងអស់នោះត្រូវបានសាងសង់ដោយបច្ចេកវិទ្យាទំនើបម្យ៉ាងដែលគេមិនបង្ហាញជាសាធារណៈ។

ទោះជាយ៉ាងណា មិនមានភស្តុតាងគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការបញ្ចាក់ពីការលើកឡើងរបស់លោកស្រី Fitts ចំពោះទីក្រុងក្រោមដីនេះឡើយ។ ប៉ុន្តែកន្លងមក គេធ្លាប់បានដឹងច្បាស់អំពីមូលដ្ឋានទ័ពរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកថាមានទីតាំងនៅក្រោមដីជាមួយបច្ចេកវិទ្យាទំនើបៗដូចជា មូលដ្ឋាន Cheyenne Mountain Complex និង Greenbrier ជាដើម ដែលមានការបញ្ជាក់ច្បាស់ថាសម្រាប់ប្រើប្រាស់លើការពារប្រទេស។ រីឯទ្រឹស្ដីលើកឡើងថាមានទីក្រុងក្រោមដីតម្លៃ ២១ទ្រីលានដុល្លារនេះ កំពុងក្លាយជាប្រធានបទក្ដៅសម្រាប់អ្នកជំនាញយកទៅវិភាគជាបន្តបន្តាប់។

ដោយឡែក មានគំនិតសន្និដ្ឋានមួយទៀតអំពីទីក្រុងនេះ ថាអាចជាការសម្ងាត់របស់បុគ្គលសំខាន់ៗនៅសហរដ្ឋអាមេរិកដែលអាចគិតទុកមុនថានឹងមានអ្វីកើតឡើងនៅពេលខាងមុខមិនខាន។ បើទោះជាមិនទាន់មានភស្តុតាងបញ្ជាក់ច្បាស់ ប៉ុន្តែមនុស្សជាច្រើនជឿថាយ៉ាងហោចណាស់ក៏វាមានភាគរយដែលអាចទៅរួចផងដែរ៕

ចក្រភពអង់គ្លេស ៖ ជារឿងគួរឲ្យភ្ញាក់ផ្អើល និងមិននឹកស្មានដល់ បន្ទាប់ពីមានអត្ថបទមួយចុះផ្សាយថាថា ៖ សម្ភារៈលម្អខ្លួនរបស់អ្នកនៅពេលបន្តិចទៀត អាចផលិតចេញពីស្បែករបស់ T-Rexពិតៗ។ វាបានបង្ករជាមន្ទិលសង្ស័យ និងមានមតិចោទសួរជាច្រើនថា “វាអាចទៅរួចបានដូចម្ដេច?”

មនុស្សជាច្រើននិយាយថា ៖ ឱកាសនៃការរីកលូតលាស់ស្បែករបស់ T-rex អាចនឹងមិនជោគជ័យទេ នៅពេលដែលអ្នកវិទ្យាសាស្រ្តកំពុងព្យាយាមប្រើប្រាស់ផូស៊ីលរបស់វាមកផ្ស៊ាំនៅជាមួយខូឡូជេនដែលនៅក្នុងស្បែកសត្វស្បែកសត្វ ដើម្បីបង្កើតស្បែករបស់ដាយណូស័។

យោងតាមប្រភពសារព័ត៌មាន NBC News កាលពីថ្ងៃអង្គារ នេះបានឲ្យដឹងថា ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវផ្នែកវិទ្យាសាស្រ្តបច្ចេកវិទ្យាមកពីសកលវិទ្យាល័យ Newcastle នៃប្រទេសអង់គ្លេស កំពុងសហការគ្នាដើម្បីបង្កើតស្បែកនៅក្នុងមន្ទីពិសោធន៍ (Lab-Grown leather) ដោយប្រើ DNA មកពីឆ្អឹងT-rex ដែលមានអាយុកាលជាង៦៦លានឆ្នាំ។

លោកបណ្ឌិតសាស្រ្តាចារ្យ Che Connon មកពីក្រុមហ៊ុន VML, The Organoid Company និង Lab-Grown Leather Ltd. បានអះអាងថា ៖ ពួកលោកកំពុងប្រើប្ាស់ការសំយោគ DNA (synthetic DNA) ដើម្បីបង្កើតជាសម្ព័ន្ធរូបធាតុមួយមានទម្រង់ជា Collagen ដែលជាសមាសធាតុសំខាន់មួយក្នុងការលូតលាស់របស់ស្បែក។ លោកក៏បានបញ្ជាក់ផងដែរថា ៖ គម្រោងនៃការបង្កើតស្បែកនេះឡើងគឺដើម្បីអាចផ្ដល់ឲ្យនូវវត្ថុធាតុដើមថ្មី និងបញ្ឈប់ការបំពានលើសត្វ (cruelty-free) ក្នុងការយកពួកវាមកសម្លា..ប់ និងយកស្បែកទៅផលិតជាកាបូប។ គេរំពឹងថាស្បែកដែលកំពុងបង្កើតនោះនឹងទទួលបានជោគជ័យ ហើយកាបូបស្បែកដ៏ប្រណីតបែប Luxurious prototype នឹងលេចរូបរាងឡើងឆាប់ៗផងដែរ។

ទោះជាយ៉ាងណា ផែនការ”T-rex leather” ដែលជាគម្រោងការបង្កើតកាបូបចេញពីស្បែកដាយណូស័រនេះ កំពុងស្ថិតនៅក្នុងការតាមដនរបស់អ្នកវិទ្យាសាស្រ្តនៅឡើយ ព្រោះគេមិនអាចយកDNA ដ៏ពេញលេញចេញពីដាយណូស័រនោះទេ ពោល DNA ដែលរកឃើញថ្មីជាងគេសម្រាប់យកមកប្រើប្រាស់ក្នុងការពិសោធនេះគឺមានអាយុប្រហែល២លានឆ្នាំទៅហើយ។ លើសពីនេះ ស្បែកពិតរបស់ T-rex ក៏មិនមិនអាចរកបានផងដែរ ព្រោះអ្វីដែលនៅសេសសល់សម្រាប់អ្នកវិទ្យាសាស្រ្តគឺមានតែគ្រោងឆ្អឹង និងផូស៊ីលរបស់វាតែប៉ុណ្ណោះ។

ប៉ុន្តែអ្វីទាំងអស់នេះ មិនបានធ្វើឲ្យអ្នកវិទ្យាសាស្រ្តអស់សង្ឃឹម និងបោះបង់ការខិតខំប្រឹងប្រែងនេះទេ ដោយពួកគេជឿជាក់យ៉ាងខ្លាំងលើការរីកចម្រើនផ្នែកបច្ចេកវិទ្យា ដែលអាចនឹងនាំឲ្យកើតមាននូវរបកគំហើញថ្មីៗក្នុងការសម្រេចឲ្យបាននូវគម្រោងផលិតកាបូបស្បែកដាយណូស័រនេះ ប្រកបដោយភាពច្នៃប្រឌិតដ៏សម្បូរបែប និងមិនប៉ះពាល់ដល់សត្វ៕

ប្រទេសឡាវ ៖ តាមការចេញផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានថៃ កាលពីថ្ងៃទី៧ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ ឱ្យដឹងថា ក្រសួងកសិកម្ម និងព្រៃឈើឡាវបានប្រកាសផ្អាកនាំចូលសាច់គោ សាច់ជ្រូក សាច់សេះ និងសាច់ចៀមពីប្រទេសថៃ ព្រមទាំងបញ្ជាឱ្យអាជ្ញាធរព្រំដែនឡាវបា.ញ់ថ្នាំសម្លាប់មេរោគលើយានជំនិះគ្រប់ប្រភេទដែលធ្វើដំណើរពីថៃមុនឆ្លងដែនចូលឡាវដើម្បីបង្ការជំងឺអង់ត្រាក់ (Anthrax)។ ការហាមនាំចូលសាច់សត្វពីថៃ គឺក្រោយពីបុរសថៃម្នាក់អាយុ៥៣ឆ្នាំ នៅខេត្តមុកដាហាន បានស្លា.ប់ដោយសារជំងឺអង់ត្រាក់ កាលពីថ្ងៃទី៣០ ខែមេសា ។

នេះជាការស្លាប់ដោយសារជំងឺអង់ត្រាក់ជាលើកដំបូងនៅប្រទេសថៃក្នុងរយៈពេល៣០ឆ្នាំ បើគិតតាំងពីឆ្នាំ១៩៩៤ ។ ក្រៅពីនេះ ក៏មានពលរដ្ឋថៃប្រឈមនឹងការឆ្លងជំងឺអង់ត្រាក់ និងប៉ះពាល់មេរោគដោយផ្ទាល់ រហូតដល់៦៣៨នាក់ ។ ក្រសួងសុខាភិបាលថៃបានប្រកាសថា ស្រុកដនតាន របស់ខេត្តមុកដាហាន គឺជាតំបន់គ្រប់គ្រងជំងឺអង់ត្រាក់ ។

ការឆ្លងរាតត្បាតជំងឺអង់ត្រាក់បានប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់ប្រទេសឡាវ ដែលត្រូវពឹងផ្អែកលើការនាំចូលទំនិញជាច្រើនពីថៃ រួមទាំងសាច់សត្វ ។ ក្រសួងកសិកម្ម និងព្រៃឈើឡាវបានដាស់តឿន កាលពីថ្ងៃទី២ ខែឧសភា ពីការឆ្លងជំងឺអង់ត្រាក់ និងឱ្យផ្អាកនាំចូលសាច់សត្វពីថៃ ដើម្បីបង្ការជំងឺអង់ត្រាក់ ។ កាលពីខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤ ជំងឺអង់ត្រាក់ទើបតែឆ្លងរាតត្បាតនៅឡាវ គឺពលរដ្ឋឡាវនៅខេត្តចំប៉ាសក្តិ ចំនួន៣នាក់ បានឆ្លងជំងឺនេះ ក្នុងនោះអ្នកជំងឺម្នាក់មានអាការៈធ្ងន់ធ្ងរត្រូវសម្រាកព្យាបាលក្នុងបន្ទប់សង្គ្រោះបន្ទាន់នៅមន្ទីរពេទ្យ ។

ក្រៅពីនេះ រដ្ឋាភិបាលឡាវបានណែនាំឱ្យម្ចាស់សត្វទាំងអស់ សូមតាមដានសុខភាពសត្វរបស់ខ្លួនយ៉ាងដិតដល់ និងរាយការណ៍ពីអាការៈសត្វដែលសង្ស័យឆ្លងជំងឺអង់ត្រាក់មកកាន់មន្ត្រីពាក់ព័ន្ធភ្លាមៗ ខណៈពលរដ្ឋទូទៅត្រូវតាមដានព័ត៌មានការឆ្លងជំងឺនេះ ។

ទោះជាជំងឺអង់ត្រាក់បានឆ្លងរាតត្បាតតិចតួចក្នុងតំបន់អាស៊ាន ប៉ុន្តែវាអាចធ្វើឱ្យអ្នកជំងឺមានអាការៈធ្ងន់ធ្ងរ ។ គ្រោះថ្នាក់គួរឱ្យខ្លាចរបស់ជំងឺនេះ គឺវាអាចនៅលាយឡំក្នុងបរិស្ថាន ចាប់ពី៣០ឆ្នាំ ទៅ៤០ឆ្នាំ, នៅក្នុងដី, ខ្មោចសត្វ និងលាមកសត្វ ហើយវានឹងឆ្លងរាតត្បាតទៅសត្វដែលស៊ីស្មៅ ដូចជា ៖ គោ ក្របី សេះ ចៀម និងពពែ ។ វាអាចចូលក្នុងរាងកាយមនុស្សតាមរយៈការប៉ះពាល់សត្វឆ្លងជំងឺ, ការបរិភោគសាច់សត្វឆ្លងជំងឺ និងការដកដង្ហើម ។

តាមទិន្នន័យនាយកដ្ឋានគ្រប់គ្រងជំងឺថៃបង្ហាញថា ជំងឺអង់ត្រាក់អាចឆ្លងតាមរយៈការប៉ះពាល់សាច់សត្វ ឬខ្មោចសត្វឆ្លងជំងឺ, ការបរិភោគសាច់ឆៅ ឬចម្អិនពុំឆ្អិន និងការស្រូបមេរោគចូលក្នុងសួត ។ ក្រោយឆ្លងជំងឺចាប់ពី១ថ្ងៃ ទៅ២ខែ អ្នកជំងឺនឹងចាប់ផ្តើមរមាស់ ហើម និងកើតពងបើកតាមបរិវេណដែលប៉ះពាល់មេរោគ រួមមាន ៖ ដៃ និងផ្ទៃមុខ បើពុំព្យាបាលភ្លាមៗ វានឹងឆ្លងរាលដាលរហូតដល់ស្លាប់ ៕