ប្រទេសនូវែលសេឡង់ ៖ កាលពីថ្ងៃទី៨ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥ នាវាចម្បាំងជប៉ុនបានបើកមកចតនៅកំពង់ផែ Wellington របស់នូវែលសេឡង់ជាលើកដំបូងក្រោយខកខានជិត៩០ឆ្នំាំ ដើម្បីចូលរួមធ្វើសមយុទ្ធកងទ័ពជើងទឹកជាមួយនូវែលសេឡង់ អូស្ត្រាលី និងប្រទេសផ្សេងៗនៅខែសីហានេះ ។ វាជាការព្យាយាមរបស់រដ្ឋាភិបាលជប៉ុនក្នុងការពង្រឹងទំនាក់ទំនងជាយុទ្ធសាស្ត្រជាមួយប្រទេសនានានៅប៉ាស៊ីហ្វិកខាងត្បូង ។

ជប៉ុនបានបញ្ជូននាវាចម្បាំងចំនួន២គ្រឿងមកនូវែលសេឡង់ រួមមាន ៖ នាវាចម្បាំង JS Ise និង JS Suzunami ដែលមាននាវិកជាង៥០០នាក់ បានចូលចតនៅកំពង់ផែ Wellington ដែលមាននាវាចម្បាំង HMNZS Canterbury របស់កងទ័ពជើងទឹកនូវែលសេឡង់ចតនៅក្បែរនោះ ។ កងទ័ពជើងទឹកជប៉ុននឹងចូលរួមធ្វើសមយុទ្ធជាមួយកងទ័ពជើងទឹកនូវែលសេឡង់ អូស្ត្រាលី និងកងទ័ពជើងទឹកប្រទេសផ្សេងៗនៅខែសីហា ។

ការបង្ហាញខ្លួនរបស់នាវាចម្បាំងជប៉ុននៅនូវែលសេឡង់លើកនេះមានគោលបំណងសំខាន់ គឺពង្រឹងកិច្ចសហការផ្នែកសន្តិសុខស្របតាមគំនិត «ឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិកសេរី និងបើកចំហ» ដោយសារជប៉ុនមានសម្ព័ន្ធមិត្តសន្ធិសញ្ញាជាមួយប្រទេសតែមួយគត់ គឺសហរដ្ឋអាមេរិក ។ ហេតុនេះ ជប៉ុនបានពង្រឹងកិច្ចសហការកងទ័ពជាមួយនូវែលសេឡង់ អូស្ត្រាលី និងប្រទេសក្នុងប្រជុំកោះប៉ាស៊ីហ្វិក ។

កាលពីថ្ងៃទី៥ ខែសីហា រដ្ឋាភិបាលអូស្ត្រាលីបានប្រកាសឱ្យ Mitsubishi Heavy Industries របស់ជប៉ុនឈ្នះការដេញថ្លៃលើការផលិតនាវាចម្បាំងថ្មីជំនួសការស្នើពីអាល្លឺម៉ង់ ។ នេះជាកិច្ចព្រមព្រៀងផ្នែកឧស្សាហកម្មការពារប្រទេសដ៏សំខាន់បំផុតរវាងប្រទេសអូស្ត្រាលី និងជប៉ុន ។

ចំណែកនូវែលសេឡង់ក៏បានព្យាយាមកសាងទំនាក់ទំនងយុទ្ធសាស្ត្រ និងកងទ័ពនៅអាស៊ីផងដែរ ដែលវាជាផ្នែកមួយនៃការកែសម្រួលគោលនយោបាយការបរទេស ហើយរដ្ឋាភិបាលនូវែលសេឡង់បានផ្តល់ភាពសំខាន់លើកិច្ចសហការប៉ាស៊ីហ្វិក ។

កាលពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ រដ្ឋាភិបាលនូវែលសេឡង់បានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងផ្នែកភស្តុភារការពារជាតិជាមួយជប៉ុន ដើម្បីឱ្យកងទ័ពប្រទេសទាំងពីរងាយស្រួលធ្វើការជាមួយគ្នា ។ នាវាចម្បាំងជប៉ុនបានបើកមកចតនៅកំពង់ផែ Wellington របស់នូវែលសេឡង់លើកចុងក្រោយកាលពីឆ្នាំ១៩៣៦ និងបានចតនៅទីក្រុង Auckland នៅឆ្នាំ២០១៦ ៕

ប្រទេសជប៉ុន ៖ រដ្ឋាភិបាលជប៉ុនឱ្យដឹងនាដើមខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥ ថា កាលពីឆ្នាំ២០២៤ ចំនួនពលរដ្ឋស្លា.ប់ និងអត្រាកំណើតនៅប្រទេសជប៉ុនមានគម្លាតគ្នាយ៉ាងខ្លាំងរហូតជិត១លាននាក់ ដែលនេះជាការធ្លាក់ចុះចំនួនពលរដ្ឋជប៉ុនច្រើនបំផុតតាំងពីការចាប់ផ្តើមកត់ត្រាដោយរដ្ឋាភិបាលជប៉ុនកាលពីឆ្នាំ១៩៦៨ ។ បើទោះជារដ្ឋាភិបាលជប៉ុនព្យាយាមប្រើប្រាស់គ្រប់វិធីសាស្ត្រដើម្បីលើកទឹកចិត្តឱ្យយុវជនបង្កើតគ្រួសារ ប៉ុន្តែនៅតែពុំទទួលបានលទ្ធផល ។

នាយករដ្ឋមន្ត្រីជប៉ុន លោក Shigeru Ishiba បានហៅការកើនឡើងនៃចំនួនពលរដ្ឋជប៉ុនអាយុច្រើន ថាជាបញ្ហាប្រឈមដោយស្ងៀមស្ងាត់ ហើយលោកសន្យាអនុវត្តគោលនយោបាយផ្តល់ប្រយោជន៍ដល់គ្រួសារ ដូចជា ៖ ការថែទាំកុមារពុំគិតថ្លៃ និងបង្កើនម៉ោងការងារអាចបត់បែនបាន ។ ប៉ុន្តែការព្យាយាមដោះស្រាយបញ្ហាអត្រាកំណើតធ្លាក់ចុះនៅជប៉ុនស្ទើរតែពុំទទួលបានលទ្ធផលឡើយ ។

ក្រសួងកិច្ចការផ្ទៃក្នុង និងទំនាក់ទំនងជប៉ុនបានផ្សព្វផ្សាយទិន្នន័យ កាលពីថ្ងៃទី៦ ខែសីហា ថា ពលរដ្ឋជប៉ុនធ្លាក់ចុះចំនួន៩០៨,៥៧៤នាក់ កាលពីឆ្នាំ២០២៤ ។ ជប៉ុនមានអត្រាកំណើតចំនួន៦៨៦,០៦១នាក់ ដែលធ្លាក់ចុះខ្លាំងបំផុតតាំងពីការកត់ត្រាទិន្នន័យកាលពីឆ្នាំ១៨៩៩ ខណៈពលរដ្ឋជប៉ុនស្លាប់ស្មើជិត១លាន៦សែននាក់ ហើយនេះជាឆ្នាំទី១៦ ដែលចំនួនពលរដ្ឋជប៉ុនបានធ្លាក់ចុះ ។

ដោយឡែក ចំនួនជនបរទេសស្នាក់នៅជប៉ុនបានកើនឡើងខ្ពស់ រហូតដល់៣លាន៦សែននាក់ គិតត្រឹមថ្ងៃទី១ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ ស្មើជិត៣% នៃចំនួនពលរដ្ឋជប៉ុន ។ បច្ចុប្បន្ន រដ្ឋាភិបាលជប៉ុនបានទទួលយកជនបរទេសមកធ្វើការតាមរយៈទិដ្ឋាការ Digital Nomad និងគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ជំនាញ ប៉ុន្តែអន្តោប្រវេសន៍នៅតែជាបញ្ហានយោបាយនៅជប៉ុន ។

ចំណែកពលរដ្ឋជប៉ុនអាយុចាប់ពី៦៥ឆ្នាំឡើង ស្មើជិត៣០% នៃចំនួនពលរដ្ឋជប៉ុនសរុប ដែលជាចំនួនខ្ពស់លំដាប់ទី២ លើពិភពលោក បន្ទាប់ពីប្រទេសម៉ូណាកូ ។ លំនៅឋានជិត៤លានខ្នងត្រូវបានបោះបង់ចោលក្នុងរយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំមកនេះ ដោយសារគ្មានមនុស្សរស់នៅ ។ រដ្ឋាភិបាលជប៉ុនប្រឹងប្រែងបង្កើនអត្រាកំណើតពលរដ្ឋតាមវិធីជាច្រើន ដូចជា ៖ ផ្តល់ប្រាក់ឧបត្ថម្ភថ្លៃស្នាក់នៅ រហូតដល់ការសុំច្បាប់ការងារមកថែទាំកូន និងទទួលប្រាក់ខែដូចមុន ប៉ុន្តែឧបសគ្គវប្បធម៌ និងសេដ្ឋកិច្ចនៅតែចាក់ឫសយ៉ាងជ្រៅក្នុងគំនិតពលរដ្ឋជប៉ុន ។

ក្រៅពីនេះ ការចំណាយផ្សេងៗក្នុងការរស់នៅ ប្រាក់ខែតិច និងការរឹតបន្តឹងនៅកន្លែងធ្វើការ គឺជាឧបសគ្គចម្បងធ្វើឱ្យយុវជនជប៉ុនជាច្រើនពុំហ៊ានបង្កើតគ្រួសារ ។ អត្រាកំណើតនៅជប៉ុនបានធ្លាក់ចុះតាំងពីឆ្នាំ១៩៧០ មកម៉្លេះ ដែលធ្វើឱ្យអ្នកជំនាញដាស់តឿនថា អាចចំណាយពេលជាច្រើនឆ្នាំទៀតក្នុងការព្យាយាមធ្វើឱ្យអត្រាកំណើតកើនឡើងវិញ ៕

ប្រទេសឥណ្ឌា ៖ នាយករដ្ឋមន្ត្រីឥណ្ឌា លោក Narendra Modi បាននិយាយកាលពីថ្ងៃទី៧ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥ ថា លោកនឹងពុំបោះបង់ផលប្រយោជន៍របស់កសិករទេ បើទោះជាអាមេរិកឱ្យឥណ្ឌាបង់ពន្ធទំនិញខ្ពស់យ៉ាងណាក៏ដោយ ។ នេះជាការឆ្លើយតបរបស់ឥណ្ឌាលើកដំបូងក្រោយពីប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Donald Trump កំណត់ឱ្យមន្ត្រីដំឡើងពន្ធទំនិញឥណ្ឌារហូតដល់៥០% ដែលជាអត្រាពន្ធខ្ពស់ជាងបណ្តាប្រទេសដៃគូពាណិជ្ជកម្មរបស់អាមេរិក ។

លោក Narendra Modi នាយករដ្ឋមន្ត្រីឥណ្ឌាបាននិយាយនៅទីក្រុងញូវដេលីថា ៖ «ការរស់នៅល្អប្រសើររបស់កសិករឥណ្ឌា គឺសំខាន់បំផុតសម្រាប់យើង ។ ឥណ្ឌានឹងពុំបោះបង់ផលប្រយោជន៍របស់កសិករ អ្នកចិញ្ចឹមគោយកទឹកដោះ និងអ្នកនេសាទទេ ខ្ញុំដឹងយ៉ាងច្បាស់ថា ឥណ្ឌានឹងបង់ពន្ធទំនិញនាំចូលអាមេរិកខ្ពស់» ។

អាមេរិក និងឥណ្ឌាបានចរចាពាណិជ្ជកម្មជាមួយគ្នារហូតដល់៥លើក ប៉ុន្តែពុំទទួលជោគជ័យ ដោយសារអាមេរិកអំពាវនាវឱ្យឥណ្ឌាបើកទីផ្សារទិន្នផលកសិកម្ម និងទឹកដោះគោ ព្រមទាំងឈប់ទិញប្រេងឥន្ធនៈពីរុស្ស៊ី ។ ប៉ុន្តែឥណ្ឌានៅតែបន្តទិញប្រេងឥន្ធនៈរុស្ស៊ី ដោយសារចង់ឱ្យកសិករឥណ្ឌាបានប្រើប្រាស់ប្រេងឥន្ធនៈតម្លៃថោក ។

លោក Trump ថ្លែងថា អត្រាពន្ធថ្មីស្មើ៥០% នឹងអនុវត្តចាប់ពីថ្ងៃទី២៨ ខែសីហា ដែលនេះការដាក់ទោសដោយសារឥណ្ឌានៅតែទិញប្រេងឥន្ធនៈពីរុស្ស៊ី ។ រីឯក្រសួងការបរទេសឥណ្ឌាថ្លែងថា ការសម្រេចចិត្តរបស់អាមេរិកជារឿងគួរឱ្យសោកស្តាយយ៉ាងខ្លាំង ឥណ្ឌានឹងអនុវត្តគ្រប់វិធានការចាំបាច់ដើម្បីការពារផលប្រយោជន៍ជាតិ ។

អាមេរិកបានប្រកាសដំឡើងពន្ធទំនិញចិនផងដែរ ដោយសារចិននៅតែបន្តនាំចូលប្រេងឥន្ធនៈរុស្ស៊ី ។ អាមេរិកយល់ព្រមជាមួយចិនកន្លងមក ដោយសារចិនមានរ៉ែផ្សេងៗសម្រាប់ចរចាជាមួយអាមេរិក ខណៈឥណ្ឌាគ្មានរ៉ែសម្រាប់ចរចាជាមួយអាមេរិកទេ ។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់អ្នកជំនាញ ។

លោក Dammu Ravi លេខាធិការទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ចនៃក្រសួងការបរទេសឥណ្ឌានិយាយថា អាមេរិកដំឡើងពន្ធទំនិញឥណ្ឌារហូតដល់៥០% គ្មានហេតុផលសមស្របសោះ នេះជាបញ្ហាបណ្តោះអាសន្នដែលឥណ្ឌាត្រូវប្រឈម ហើយមិនយូរទេ នឹងមានដំណោះស្រាយ ។ រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌាបានស្វែងរកដៃគូពាណិជ្ជកម្មថ្មីដើម្បីទប់ទល់នឹងអត្រាពន្ធរបស់លោក Trump ហើយជាមូលហេតុធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងរវាងអាមេរិក-ឥណ្ឌាតានតឹងខ្លាំងក្នុងរយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ ។

លោក Narendra Modi គ្រោងធ្វើដំណើរទស្សនកិច្ចទៅចិនដើម្បីរឹតចំណងមិត្តភាពជាថ្មី ស្របពេលមិត្តភាពរវាងឥណ្ឌាជាមួយអាមេរិកធ្លាក់ចុះ ។ រីឯប្រធានាធិបតីប្រេស៊ីល លោក Lula da Silva គ្រោងប្រជុំជាមួយមេដឹកនាំក្រុមប្រទេស BRICS ដើម្បីពិភាក្សារកដំណោះស្រាយការដំឡើងពន្ធរបស់លោក Trump ហើយលោកបានទូរស័ព្ទមកកាន់នាយករដ្ឋមន្ត្រីឥណ្ឌា, ប្រធានាធិបតីចិន លោក ស៊ី ជិនពីង និងមេដឹកនាំប្រទេសផ្សេងៗ ៕

ប្រទេសថៃ ៖ នៅថ្ងៃទី៨ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មានថៃ Khaosod រាយការណ៍ថា សមាជិកព្រឹទ្ធសភាថៃបានស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាលផ្តល់ប្រាក់ឧបត្ថម្ភដល់គ្រួសារកងទ័ព សមត្ថកិច្ច គ្រូបង្រៀន និងពលរដ្ឋនៅបណ្តាខេត្តភាគខាងត្បូងដែលបានស្លា.ប់ដោយសារការពារទឹកដីផង គឺពួកគេគួរតែទទួលបានប្រាក់ឧបត្ថម្ភពីរដ្ឋាភិបាលដូចគ្នានឹងគ្រួសាររបស់កងទ័ពដែលស្លា.ប់នៅព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ដើម្បីឱ្យស្មើភាពគ្នា ។

សមាជិកព្រឹទ្ធសភា លោក ឆៃយ៉ុង ម៉ានីរុងសាគុន បាននិយាយនៅថ្ងៃទី៨ ខែសីហា ថា កងទ័ព សមត្ថកិច្ច និងពលរដ្ឋជាច្រើននាក់បានសុំភាពយុត្តិធម៌ពីសមាជិកព្រឹទ្ធសភារឿងរដ្ឋាភិបាលមានគោលការណ៍ផ្តល់ប្រាក់ឧបត្ថម្ភ ចំនួន១០លានបាតសម្រាប់កងទ័ព និងសមត្ថកិច្ចដែលស្លាប់ដោយសារសង្គ្រាមជាមួយកម្ពុជា ។ រីឯពលរដ្ឋស្លាប់ដោយសារសង្គ្រាមនេះ រដ្ឋាភិបាលត្រៀមផ្តល់ប្រាក់ចំនួន៨លានបាត ។

ពលរដ្ឋថៃនៅបណ្តាខេត្តភាគខាងត្បូងបានសុំភាពយុត្តិធម៌ ដែលពួកគេជាគ្រួសាររបស់អ្នកស្លាប់ ជនពិការ និងអ្នករងរបួស ដោយសារការពារទឹកដីនៅភាគខាងត្បូង ។ ពួកគេយល់ស្របដែលរដ្ឋាភិបាលផ្តល់ប្រាក់ឱ្យគ្រួសារសាកសពដែលស្លាប់ដោយសារធ្វើសង្គ្រាមជាមួយកម្ពុជា ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលក៏ត្រូវផ្តល់ប្រាក់ឧបត្ថម្ភឱ្យគ្រួសារកងទ័ព សមត្ថកិច្ច អ្នកស្ម័គ្រចិត្ត និងពលរដ្ឋ ដែលបានស្លាប់ដោយសារការពារទឹកដីភាគខាងត្បូងផងដែរ ។

សមាជិកព្រឹទ្ធសភា លោក ឆៃយ៉ុង បានអំពាវនាវឱ្យរដ្ឋាភិបាលផ្តល់ប្រាក់ឧបត្ថម្ភដល់គ្រួសារសាកសពដែលស្លាប់ដោយសារការពារទឹកដីដូចគ្នានៅទូទាំងប្រទេស ដោយសារពលរដ្ឋនៅខេត្តភាគខាងត្បូងបានស្លាប់ ពិការ និងរងរបួស គឺពលរដ្ឋតម្លៃស្មើៗគ្នា ។ បើរដ្ឋាភិបាលផ្តល់ប្រាក់ឱ្យកងទ័ព និងពលរដ្ឋស្លាប់ រងរបួសដោយសារសង្គ្រាមជាមួយកម្ពុជាស្មើទឹកប្រាក់ប៉ុន្មាន ក៏ត្រូវផ្តល់ឱ្យពលរដ្ឋនៅភាគខាងត្បូងក្នុងទឹកប្រាក់ស្មើគ្នា ឬប្រហាក់ប្រហែលគ្នាដើម្បីភាពយុត្តិធម៌ ។

រយៈពេល២១ឆ្នាំមកនេះ ពលរដ្ឋនៅភាគខាងត្បូងបានស្លាប់រហូតដល់ជាង៧,០០០នាក់ និងរងរបួសរាប់ម៉ឺននាក់ ។ ដូច្នេះ សូមរដ្ឋាភិបាលពិចារណារឿងការផ្តល់ប្រាក់ឧបត្ថម្ភដល់កងទ័ព សមត្ថកិច្ច និងពលរដ្ឋនៅភាគខាងត្បូងក្នុងចំនួនស្មើគ្នាដូចពលរដ្ឋរស់នៅបណ្តាខេត្តជាប់កម្ពុជា ដោយសារពលរដ្ឋនៅភាគខាងត្បូងពុំពេញចិត្តជាមួយរដ្ឋាភិបាលយ៉ាងខ្លាំង ។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់លោក ឆៃយ៉ុង ៕