អំពិលអំពែក គឺជាសត្វស្លាបមួយប្រភេទ គួរឱ្យទាក់ទាញ ដែលគូទរបស់វា អាចបញ្ចេញពន្លឺភ្លើងប្លែកខុសពីសត្វល្អិតផ្សេងៗ។

នៅប្រទេសកម្ពុជាយើង អំពិលអំពែកអាចមានច្រើនលើសពី ៥០ប្រភេទ នេះបើយោងទៅតាមកត្តាស្រដៀងគ្នានៃ ស្ថានភាពជីវៈចម្រុះរវាងប្រទេសកម្ពុជា។

បច្ចុប្បន្ន អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានព្រមានថាមនុស្សសព្វថ្ងៃ អាចជាជំនាន់ចុងក្រោយ ដែលឃើញសត្វអំពិលអំពែក ខណៈចំនួនសត្វនេះ បានបន្តថយចុះជាខ្លាំងពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ។

កត្តាដែលឱ្យវាជិតផុតពូជ គឺដោយសារការបំពុលខ្យល់ និងកសិដ្ឋានប្រើសារធាតុគីមី ដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់ប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។

ជាពិសេស ភ្លើងផ្ទាំងពាណិជ្ជកម្ម និងការអភិវឌ្ឍទីក្រុងសុទ្ធតែប៉ះពាល់ដល់ការរស់នៅ និងការវិវឌ្ឍន៍ខ្លួនរបស់សត្វអំពិលអំពែក។

អំពិលអំពែក មានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់ធម្មជាតិ ព្រោះទីណាមានវត្តមានរបស់ពួកវា មានន័យថាតំបន់នោះគ្មានការបំពុលខ្យល់ ឬការបំពុលដីនោះទេ។

គួរបញ្ជាក់ថា អំពិលអំពែក មានវដ្តជីវិតខ្លី ដូច្នេះពេលធំពេញវ័យ ក្រោយបន្តពូជរួចពួកវាភាគច្រើនស្លាប់ទៅវិញ៕

ប្រទេសថៃ ៖ នៅថ្ងៃទី១៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មានថៃ Khaosod រាយការណ៍ថា ប៉ូលិសថៃនៅច្រកទ្វារព្រំដែនអន្តរជាតិបានឃ្លងលឹក ស្រុកអារញ្ញប្រាថេត ខេត្តស្រះកែវ (ឬច្រកព្រំដែនអន្តរជាតិប៉ោយប៉ែត ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ) បានអំពាវនាវឱ្យពលរដ្ឋថៃនៅទីក្រុងប៉ោយប៉ែត ត្រឡប់ចូលប្រទេសវិញជាបន្ទាន់ដើម្បីសុវត្ថិភាពអាយុជីវិត និងទ្រព្យសម្បត្តិ រួមទាំងកំណត់វិធានការរឹតបន្តឹងហាមពលរដ្ឋថៃទៅធ្វើការនៅកាស៊ីណូ ។

នាវេលាម៉ោង៩ព្រឹក ថ្ងៃទី១៧ ខែមិថុនា លោក ណាផាតផុង សុផាផន ប៉ូលិសថៃនៅច្រកទ្វារព្រំដែនអន្តរជាតិបានឃ្លងលឹក ស្រុកអារញ្ញប្រាថេត ខេត្តស្រះកែវ បាននិយាយពីស្ថានការណ៍នៅច្រកព្រំដែននេះថា លោកទទួលបញ្ជាពីកងកម្លាំងបូរ៉ាផា តាំងពីល្ងាចម្សិលមិញ (ថ្ងៃទី១៦ ខែមិថុនា) ឱ្យប្រាប់ទៅពលរដ្ឋថៃនៅទីក្រុងប៉ោយប៉ែតត្រឡប់មកប្រទេសថៃវិញជាបន្ទាន់ ចាប់ពីថ្ងៃទី១៧ ខែមិថុនា ។

លោក ណាផាតផុង សុផាផន បានផ្តាំផ្ញើទៅដល់ពលរដ្ឋថៃដែលរស់នៅទីក្រុងប៉ោយប៉ែត ប្រទេសកម្ពុជា ថា បើគ្មានការងារចាំបាច់អ្វីទេ សូមពលរដ្ឋថៃទាំងអស់ប្រញាប់វិលត្រឡប់មកថៃជាបន្ទាន់ដើម្បីសុវត្ថិភាពអាយុជីវិត និងទ្រព្យសម្បត្តិ ។

ចំណែកពលរដ្ឋថៃដែលឆ្លងដែនចូលទៅកម្ពុជាពេលនេះ ក្នុងគោលបំណងធ្វើការនៅកាស៊ីណូ ឬទៅកន្លែងកម្សាន្តផ្សេងៗ គឺសូមផ្អាកការឆ្លងដែនមកកម្ពុជា ។ ប៉ូលិសថៃនៅច្រកទ្វារព្រំដែនអន្តរជាតិបានឃ្លងលឹក នឹងអនុញ្ញាតឱ្យពលរដ្ឋថៃឆ្លងដែនក្នុងករណីចាំបាច់ប៉ុណ្ណោះ រីឯការទៅកម្ពុជាដើម្បីទំនាក់ទំនងការងារផ្សេងៗ ពលរដ្ឋថៃត្រូវតែបង្ហាញឯកសារភស្តុតាងឱ្យប៉ូលិសថៃនៅច្រកទ្វារព្រំដែនត្រួតពិនិត្យ ។

ការអនុវត្តវិធានការនេះ ពលរដ្ឋថៃគួរតែសហការជាមួយកងទ័ពដើម្បីសុវត្ថិភាពអាយុជីវិត និងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ពលរដ្ឋ ។ លោក ណាផាតផុង សុផាផន ជឿជាក់ថា ប្រសិនបើស្ថានការណ៍ធូរស្រាលឡើងវិញ កងកម្លាំងបូរ៉ាផានឹងចេញបទបញ្ជាឱ្យផ្លាស់ប្តូរវិធានការ ។

គួរបញ្ជាក់ថា គិតត្រឹមវេលាម៉ោង៦ព្រឹក ថ្ងៃទី១៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ ថៃនៅតែបន្តបិទព្រំដែនជាមួយកម្ពុជាដោយឯកតោភាគី គឺមិនទាន់វិលត្រឡប់មកអនុវត្តគោលការណ៍រួមវិញទេ (តាមគោលការណ៍រួម គឺច្រកទ្វារព្រំដែនអន្តរជាតិត្រូវបើកនាម៉ោង៦ព្រឹក និងបិទម៉ោង១០យប់) ៕

ប្រទេសថៃ ៖ តាមការផ្សព្វផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន Thairath កាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ ឱ្យដឹងថា គណបក្សនយោបាយមួយឈ្មោះ «ថៃសាងថៃ» បានជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលរបស់លោកស្រី ផេថងថាន ស៊ីណាវ៉ាត់ និងក្រសួងការបរទេសថៃ ប្រញាប់ប្រកាសទៅស្ថានទូតនានានៅប្រទេសថៃ អំពីមូលហេតុដែលថៃពុំទទួលស្គាល់អំណាចយុត្តាធិការតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាប្រាសាទតាមាន់ធំ ប្រាសាទតាមាន់តូច ប្រាសាទតាក្របី និងតំបន់មុំ៣ ជាមួយកម្ពុជា ។

អ្នកនាំពាក្យគណបក្សថៃសាងថៃបានអំពាវនាវឱ្យរដ្ឋាភិបាលលោកស្រី ផេថងថាន ស៊ីណាវ៉ាត់ និងរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសថៃដោះស្រាយបញ្ហាជម្លោះព្រំដែនជាមួយកម្ពុជា ដោយប្រកាសជូនដំណឹងបន្ទាន់ទៅស្ថានទូតនានានៅថៃឱ្យបានដឹងពីមូលហេតុថៃពុំអាចដោះស្រាយជម្លោះព្រំដែនជាមួយកម្ពុជានៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ។

កាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា លោក ប៉ារិយុត អាំងគូនគីទិ អ្នកនាំពាក្យគណបក្សថៃសាងថៃបាននិយាយពីបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃថា គណបក្សថៃសាងថៃសូមអំពាវនាវឱ្យរដ្ឋាភិបាលប្រញាប់ចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ជាផ្លូវការផ្តល់ដំណឹងដល់ប្រទេសនានា ជំនួសការធ្វើសន្និសីទសារព័ត៌មាន ឬសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់រដ្ឋាភិបាលតែក្នុងប្រទេសថៃ ។ បច្ចុប្បន្ន ស្ថានការណ៍ព្រំដែនអាចនឹងតានតឹងខ្លាំងឡើង បើរដ្ឋាភិបាលថៃខ្វះខាតផែនការទំនាក់ទំនងជាមួយបរទេស និងបង្ហាញគោលជំហរច្បាស់លាស់របស់ខ្លួន រួមទាំងបង្ហាញមូលហេតុដែលថៃពុំអាចដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែននៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ។

គណបក្សថៃសាងថៃ ក៏បានជំរុញឱ្យរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសថៃប្រញាប់ជូនដំណឹងទៅស្ថានទូតនានានៅប្រទេសថៃផងដែរ ដោយលោក ប៉ារិយុត សួរថា ហេតុអ្វីរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសថៃគ្មានវិធានការអ្វីដើម្បីសម្របសម្រួលជាមួយមន្ត្រីទូតបរទេសប្រចាំនៅថៃ?

លោកថា សេចក្តីថ្លែងងការណ៍របស់រដ្ឋាភិបាលថៃកន្លងមក គឺគ្មានខ្លឹមសារសំខាន់ដែលលើកឡើងពីមូលហេតុថៃពុំប្រើប្រាស់យន្តការតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិដោះស្រាយបញ្ហា ។ ដូច្នេះ នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃគួរប្រញាប់ពិភាក្សាជាមួយប្រទេសម៉ាឡេស៊ីក្នុងឋានៈជាប្រធានាអាស៊ាន និងប្រទេសចិនដែលធ្វើសមយុទ្ធជាមួយកម្ពុជា រួមទាំងពិភាក្សាជាមួយប្រទេសបារាំងដែលនឹងធ្វើជាអាជ្ញាកណ្តាលក្នុងការចរចា ។ វាបង្ហាញពីគោលដៅ និងការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ថៃក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាយ៉ាងសន្តិវិធី និងជាបញ្ហាដែលកម្ពុជា-ថៃអាចដោះស្រាយក្នុងកម្រិតទ្វេភាគី ។

កន្លងមក លោកស្រី ផេថងថាន ស៊ីណាវ៉ាត់ នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃបានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ពុំទទួលស្គាល់អំណាចយុត្តាធិការតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ហើយបញ្ជាក់ពីគោលជំហរថា ថៃនៅតែដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនជាមួយកម្ពុជាតាមរយៈយន្តការទ្វេភាគីប៉ុណ្ណោះ ។

កាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានបញ្ជូនលិខិតជាផ្លូវការទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ដើម្បីជួយស្វែងរកដំណោះស្រាយពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហាវិវាទព្រំដែននៅតំបន់ប្រាសាទតាមាន់ធំ ប្រាសាទតាមាន់តូច ប្រាសាទតាក្របី និងតំបន់មុំបី ត្រូវនឹងថ្ងៃប្រវត្តិសាស្ត្រ៦៣ឆ្នាំមុន ដែលតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) បានសម្រេចឱ្យកម្ពុជាឈ្នះលើរឿងក្តីប្រាសាទព្រះវិហារ ៕

ប្រទេសថៃ ៖ ប្រទេសថៃខកបំណងយ៉ាងខ្លាំងលើកិច្ចប្រជុំគណៈកម្មការចម្រុះព្រំដែន (JBC) កម្ពុជា-ថៃ កាលពីថ្ងៃទី១៤-១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ និងចោទប្រកាន់កម្ពុជាខ្វះការប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងការប្រើប្រាស់យន្តការទ្វេភាគី គឺកម្ពុជាពុំបានចរចាដោះស្រាយបញ្ហាក្នុងតំបន់ជម្លោះទាំង៤ ជាមួយថៃ ។ ប្រធាន JBC ថៃបានឆ្លើយតបរាល់ការលើកឡើងរបស់កម្ពុជាក្នុងកិច្ចប្រជុំ ហើយថាកម្ពុជាបដិសេធជំនួបចរចាទ្វេភាគីផ្សេងទៀត ។ នេះបើតាមការផ្សព្វផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានថៃ Dailynews នៅថ្ងៃទី១៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ ។

កាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ក្រសួងការបរទេសថៃបានបង្ហាញលទ្ធផលកិច្ចប្រជុំគណៈកម្មការចម្រុះព្រំដែន (JBC) កម្ពុជា-ថៃ លើកទី៦ នាថ្ងៃទី១៤-១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ នៅរាជធានីភ្នំពេញ ប្រទេសកម្ពុជា ថា នេះជាកិច្ចប្រជុំលើកដំបូងក្នុងរយៈពេល១៣ឆ្នាំ ក្រោយកិច្ចប្រជុំលើកចុងក្រោយកាលពីឆ្នាំ២០១២ នៅរាជធានីភ្នំពេញ ។ ភាគីទាំងពីរបានពិភាក្សាគ្នាយ៉ាងទូលំទូលាយលើការអនុវត្តបច្ចេកទេសក្រោមយន្តការ JBC ចំនួន៤ចំណុច រួមមាន ៖

១-ពិនិត្យ និងអនុម័តលើកំណត់ហេតុកិច្ចប្រជុំលើកទី៤ របស់អនុគណៈកម្មការបច្ចេកទេសចម្រុះព្រំដែន (JTSC) កម្ពុជា-ថៃ ថៃ-កម្ពុជា ចុះថ្ងៃទី១៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ នៅខេត្តសៀមរាប ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា
២-ពិនិត្យ និងពិភាក្សាលើការកែសម្រួល TOR ឆ្នាំ២០០៣ ពាក់ព័ន្ធការផលិតផែនទីអ័រតូហ្វូតូ (ជំហាន២ ក្នុងចំណុច៤ នៃ TOR)
៣-ពិភាក្សា និងអនុម័តលើការបញ្ចូនក្រុមវាស់វែងចម្រុះចុះវាស់វែង និងខណ្ឌសីមាព្រំដែននៅលើដីជាក់ស្តែង នៅចន្លោះទីតាំងពិតប្រាកដនៃបង្គោលព្រំដែនដែលបានឯកភាពគ្នា (កំណត់ខ្សែព្រំដែនដើរតាមផ្លូវទឹក និងកំណាត់ខ្សែត្រង់)
៤-ពិភាក្សាលើសេចក្តីណែនាំលើការវាស់វែងនៅ Sector 6 (ចំណុច IX នៃកិច្ចប្រជុំលើកទី៤ និងកិច្ចប្រជុំពិសេសរបស់ JBC ឆ្នាំ២០០៩) ។

ការឯកភាពអនុម័តលើរបៀបវារៈចំនួន៤នេះ គឺប្រទេសថៃខកបំណងយ៉ាងខ្លាំងចំពោះកម្ពុជា ដែលពុំព្រមសហការជាមួយថៃដោះស្រាយបញ្ហាជាក់លាក់ និងកាត់បន្ថយភាពតានតឹងរវាងប្រទេសទាំងពីរ ប៉ុន្តែកម្ពុជានៅតែប្រកាន់ជំហរយកបញ្ហាប្រាសាទតាមាន់ធំ ប្រាសាទតាមាន់តូច ប្រាសាទតាក្របី និងតំបន់មុំ៣ ទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ។ នេះបង្ហាញថា កម្ពុជាខ្វះការប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងការប្រើប្រាស់យន្តការទ្វេភាគីផ្សេងៗដែលមានរួមគ្នាផ្អែកលើមួលដ្ឋានប្រទេសជិតខាងល្អ ។

លោក ប្រាសាស ប្រាសាសវិនិច្ឆ័យ ទីប្រឹក្សាក្រសួងការបរទេសថៃ និងជាប្រធានគណៈកម្មការចម្រុះព្រំដែនថៃបានបញ្ជាក់ពីគោលជំហររបស់ថៃក្នុងកិច្ចប្រជុំដែលបានកត់ត្រា និងភ្ជាប់ក្នុងឯកសារលទ្ធផល Agreed Minutes របស់កិច្ចប្រជុំលើកនេះ ដូចជា ៖

១-សកម្មភាពរបស់ថៃ គឺចាំបាច់ធ្វើតាមគោលការណ៍ការពារខ្លួនពីការវាយប្រហាររបស់កម្ពុជាមុន និងសមស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ

២-ថៃបង្ហាញការខកបំណងដែលកម្ពុជាពុំចរចាបញ្ហាជម្លោះ៤ចំណុចដោយសន្តិវិធីតាមគោលជំហររបស់រដ្ឋាភិបាលថៃ ដោយផ្តោតសំខាន់លើការដោះស្រាយបញ្ហារួមគ្នាទ្វេភាគី និងតួនាទីសំខាន់របស់ JBC ក្នុងការបង្កើតព្រំដែនច្បាស់លាស់រវាងគ្នាដើម្បីផលប្រយោជន៍ពលរដ្ឋកម្ពុជា-ថៃ

៣-ថៃផ្តោតលើសារៈសំខាន់ដែលភាគីទាំងពីរត្រូវប្រកាន់ខ្ជាប់តាម MOU រវាងរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងថៃ ថា ការចុះវាស់វែង និងបោះបង្គោលព្រំដែនគោកកម្ពុជា-ថៃ ឆ្នាំ២០០០ ដែលកម្ពុជាបានឯកភាពជាមួយថៃ គឺមិនចាត់វិធានការណាមួយដែលផ្លាស់ប្តូរបរិយាកាសព្រំដែន គ្មានការរំលោភបំពានគ្នាទៅវិញទៅមក ។ ភាគីទាំងពីរត្រូវអត់ធ្មត់ដើម្បីកុំឱ្យស្ថានការណ៍រាលដាល និង

៤-ប្រទេសទាំងពីរត្រូវចៀសវាងការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានធ្វើឱ្យយល់ខុស និងមានជម្លោះ រួមទាំងផ្តោតលើសារៈសំខាន់នៃការប្រើប្រាស់យន្តការសហការទ្វេភាគីផ្សេងៗជួយដោះស្រាយបញ្ហា ដូចជា ៖ គណៈកម្មការព្រំដែនទូទៅ (GBC), គណៈកម្មការព្រំដែនតំបន់ (RBC) និងកិច្ចប្រជុំអភិបាលខេត្តព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ប៉ុន្តែកម្ពុជាបានបដិសេធ ។

កិច្ចប្រជុំគណៈកម្មការចម្រុះព្រំដែន (JBC) កម្ពុជា-ថៃ ពុំបានពិភាក្សាពីប្រធានបទដែលកម្ពុជានឹងដោះស្រាយបញ្ហានៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ទេ និងពុំបានពិភាក្សាពីប្រធានបទផែនទីគណៈកម្មការព្រំដែនសៀម-ឥណ្ឌូចិនតាមការលើកឡើងរបស់កម្ពុជា ។ ប៉ុន្តែកិច្ចប្រជុំលើកនេះពិភាក្សាពីប្រធានបទបច្ចេកទេសក្នុងការធ្វើផែនទីថតពីលើអាកាស ។ ភាគីថៃនឹងរៀបចំកិច្ចប្រជុំពិសេសនៃគណៈកម្មការព្រំដែនចម្រុះកម្ពុជា-ថៃ នៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ ។ នេះបើតាមការផ្សព្វផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានថៃ ៕