ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី ៖ សារព័ត៌មានបរទេសរាយការណ៍ថា អាជ្ញាធរឥណ្ឌូណេស៊ីបានប្រកាសអាសន្នទៅកាន់ពលរដ្ឋ និងភ្ញៀវទេសចរពីគ្រោះថ្នា.ក់ ក្រោយពីភ្នំភ្លើង Lewotobi ស្ថិតនៅប្រជុំកោះស៊ុនដាណយ បានផ្ទុះយ៉ាងខ្លាំងកាលពីថ្ងៃទី១៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ ដោយបញ្ចេញផ្សែងផេះឡើងលើអាកាសរហូតដល់១១គីឡូម៉ែត្រ ។

ការិយាល័យស្រាវជ្រាវភូមិសាស្ត្រឥណ្ឌូណេស៊ីបានប្រកាសអាសន្នកម្រិតខ្ពស់បំផុតពីការផ្ទុះរបស់ភ្នំភ្លើង Lewotobi រួមទាំងដាស់តឿនពលរដ្ឋកុំឱ្យចូលក្បែរបរិវេណភ្នំភ្លើងនេះដាច់ខាត ក្នុងចម្ងាយយ៉ាងហោចណាស់៧គីឡូម៉ែត្រ ។

រហូតមកដល់ថ្ងៃទី១៨ ខែមិថុនា នៅពុំទាន់មានសេចក្តីរាយការណ៍ពីការខូចខាត ឬពលរដ្ឋរងរបួសទេ ប៉ុន្តែអាជ្ញាធរបានជម្លៀសពលរដ្ឋចេញពីភូមិមួយដោយសារមានកម្លាំងរំញ័រកើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់ ។ រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូណេស៊ីសំណូមពរឱ្យពលរដ្ឋពាក់ម៉ាស់ដើម្បីការពារសុខភាពក្រោយពីកំទេចភ្នំភ្លើងបានធ្លាក់មកលើភូមិផ្សេងៗផងដែរ ។

ភ្នំភ្លើង Lewotobi គឺជាភ្នំភ្លើងភ្លោះស្ថិតនៅទិសអាគ្នេយ៍នៃកោះហ្វ័រេជាផ្នែកមួយនៃប្រជុំកោះស៊ុនដាណយ និងជាផ្នែកមួយរបស់ខេត្តនូសាតឺងការ៉ា ។ ភ្នំភ្លើងនេះបានផ្ទុះយ៉ាងខ្លាំងម្តងទៀតកាលពីល្ងាចថ្ងៃទី១៧ ខែមិថុនា កន្លងមក បណ្តាលឱ្យមានផ្សែងផេះហុយឡើងលើរហូតដល់១១គីឡូម៉ែត្រ ។ ភ្នំភ្លើងនេះមានកម្ពស់១,៥៨៤ម៉ែត្រ ធ្លាប់ផ្ទុះខ្លាំងកាលពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៤ ដែលធ្វើឱ្យពលរដ្ឋឥណ្ឌូណេស៊ីស្លាប់ចំនួន៩នាក់ ក្រោយមក វាក៏ផ្ទុះជាបន្តបន្ទាប់ ។

បច្ចុប្បន្ន ឥណ្ឌូណេស៊ីមានភ្នំភ្លើងប្រមាណ១៣០ ហើយភ្នំភ្លើងភាគច្រើនជាភ្នំភ្លើងសកម្ម រួមទាំងភ្នំភ្លើងម៉ារ៉ាពី ។ ឥណ្ឌូណេស៊ីមានទីតាំងស្ថិតនៅលើចិញ្ចៀនភ្លើងប៉ាស៊ីហ្វិក ទើបប្រទេសនេះប្រឈមនឹងការបន្ទុះភ្នំភ្លើង និងគ្រោះរញ្ជួយដីជាញឹកញាប់ ៕

វ៉ាស៊ីនតោន៖ កាលពីថ្ងៃទី ១៧ ខែមិថុនា ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក ដូណាល់ ត្រាំ នឹងទុកពេលឱ្យក្រុមហ៊ុន ByteDance ដែលមានមូលដ្ឋាននៅប្រទេសចិនរយៈពេល 90 ថ្ងៃទៀត ដើម្បីលក់TikTok ឱ្យសហរដ្ឋអាមេរិក ដោយលើកថ្ងៃផុតកំណត់ពីថ្ងៃទី ១៩​ ខែមិថុនា ទៅពាក់កណ្ដាលខែ កញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៥ វិញ នេះបើយោងតាមសេតវិមាន។

យ៉ាងណាមិញ លោក Trump បានពន្យារពេលកំណត់ពីរដងរួចមកហើយ។​ការហាមឃាត់ដើមត្រូវបានគេសន្មត់ថានឹងចាប់ផ្តើមនៅក្នុងខែមករាដោយផ្អែកលើច្បាប់ដែលបានអនុម័តដោយសភា។ កាលពីថ្ងៃអង្គារ អ្នកនាំពាក្យសេតវិមានលោកស្រី Karoline Leavitt បាននិយាយថា “ប្រធានាធិបតី Trump នឹងចុះហត្ថលេខាលើបទបញ្ជាប្រតិបត្តិមួយផ្សេងទៀតនៅសប្តាហ៍នេះ ដើម្បីរក្សា TikTok ឱ្យដំណើរការ។ លោកស្រី Leavitt បន្តថា “ប្រធានាធិបតី Trump មិនចង់ឱ្យ TikTok បិទនោះទេ” ដោយបន្ថែមថារដ្ឋាភិបាលនឹងទុករយៈពេល 3 ខែទៀតដើម្បីប្រាកដថាការលក់ដំណើរការដោយរលូន ដូច្នេះជនជាតិអាមេរិកនៅអាចបន្តប្រើប្រាស់ TikTok ដោយមានទំនុកចិត្តថាទិន្នន័យផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ពួកគេមានសុវត្ថិភាព។

កាលពីព្រឹកថ្ងៃអង្គារ ខណៈពេលកំពុងនិយាយជាមួយអ្នកសារព័ត៌មាននៅលើយន្តហោះ Air Force One នៅពេលគេសួរដោយផ្ទាល់ថាតើគាត់នឹងពន្យាពេលទិញយក TikTok ទេ គាត់បានឆ្លើយថា “ប្រហែលហើយ”។ គាត់ក៏បានកត់សម្គាល់ផងដែរថា “ប្រហែលជាត្រូវទទួលបានការយល់ព្រមពីប្រទេសចិនសិន ប៉ុន្តែខ្ញុំគិតថាយើងនឹងទទួលបានវា។ ខ្ញុំគិតថាទីបំផុតលោកប្រធានាធិបតី Xi នឹងយល់ព្រម” ។

គួររំលឹកថា ច្បាប់ដែលអនុម័តដោយសភាគឺតម្រូវឱ្យ TikTok បញ្ឈប់ប្រតិបត្តិការនៅសហរដ្ឋអាមេរិកត្រឹមថ្ងៃទី ១៩ ខែមករា លុះត្រាតែ ByteDance ព្រមលក់ TikTok អោយសហរដ្ឋអាមេរិក ឬធ្វើឱ្យមានវឌ្ឍនភាពធំ។ លោក Trump បានចាប់ផ្តើមអាណត្តិទីពីររបស់គាត់នៅថ្ងៃទី ២០ ខែមករា ហើយបានជ្រើសរើសមិនអនុវត្តការហាមឃាត់នេះទេ។ ដំបូងគាត់បានពន្យារពេលវាដល់ដើមខែមេសា បន្ទាប់មកម្តងទៀតដល់ថ្ងៃទី ១៩ ខែមិថុនា។

កាលពីខែមីនា លោក Trump ក៏បាននិយាយថា លោកនឹងពិចារណាកាត់បន្ថយពន្ធលើទំនិញចិន ប្រសិនបើចិនអាចជួយបញ្ចប់កិច្ចព្រមព្រៀងសម្រាប់ ByteDance ដើម្បីលក់ TikTok ។ កិច្ចព្រមព្រៀងនោះនឹងបង្កើតក្រុមហ៊ុនដែលមានមូលដ្ឋាននៅសហរដ្ឋអាមេរិកថ្មីមួយដើម្បីកាន់កាប់ប្រតិបត្តិការរបស់ TikTok នៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ ផែនការនេះគឺថាក្រុមហ៊ុននេះនឹងត្រូវបានគ្រប់គ្រងភាគច្រើន និងដំណើរការដោយវិនិយោគិនអាមេរិក។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ កិច្ចព្រមព្រៀងនោះត្រូវបានផ្អាក បន្ទាប់ពីប្រទេសចិនបាននិយាយថា ខ្លួននឹងមិនយល់ព្រមទេ ជាពិសេសបន្ទាប់ពីលោក Trump បានប្រកាសពន្ធថ្មីដ៏ច្រើនលើសលប់លើផលិតផលចិន។ ទន្ទឹមនឹងនេះដែរ សមាជិកព្រឹទ្ធសភាគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យបានប្រកែកថា លោក Trump មិនមានសិទ្ធិអំណាចផ្លូវច្បាប់ក្នុងការបន្តពន្យាពេលកំណត់នោះទេ។ ពួកគេក៏អះអាងដែរថាកិច្ចព្រមព្រៀងដែលបានស្នើឡើងអាចនឹងមិនបំពេញតាមលក្ខខណ្ឌផ្លូវច្បាប់ទេ។ នេះបើតាមប្រភពសារព័ត៌មាន រ៉យទ័រ៕

ខេត្តត្រាត៖ នៅថ្ងៃអង្គារ ទី១៧ ខែមិថុនានេះ កម្ពុជាបានហាមឃាត់ការនាំចូលផ្លែឈើ និងបន្លែរបស់ថៃទាំងអស់ ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងការបដិសេធរបស់ប្រទេសថៃក្នុងការបើកច្រកព្រំដែនឲ្យវិលមករកសភាពប្រក្រតីវិញ។ នេះបើយោងតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានថៃ Bangkok Post។

នៅច្រក Ban Hat Lek ក្នុងស្រុក Khong Yai នៃខេត្តភាគខាងកើតវិញ រថយន្តដឹកទំនិញថៃប្រមាណ៣០គ្រឿងកំពុងរង់ចាំនៅច្រកទ្វារព្រំដែនទាំងព្រឹក ព្រោះមានការរារាំងមិនឲ្យឆ្លងកាត់ដោយភាគីកម្ពុជា។ ទំនិញទាំងនោះរួមមានបន្លែស្រស់ ផ្លែឈើ និងគ្រឿងសមុទ្រ រួមទាំងអាហារក្លាសេមួយចំនួនផងដែរ។

លោក Cherdsak Chumnasiaw អធិការស្រុកខុងយ៉ៃ មានប្រសាសន៍ថា ការិយាល័យគយខេត្តកោះកុង បានបញ្ជាឱ្យហាមឃាត់ផលិតផលផ្លែឈើ និងកសិកម្មរបស់ថៃ ប៉ុន្តែបានអនុញ្ញាតឱ្យនាំចូលផលិតផលផ្សេងទៀត រួមទាំងសម្ភារៈសំណង់ផងដែរ។ លុះដល់ម៉ោង ៨ ព្រឹកកម្ពុជាក៏បានបើកទ្វារព្រំដែន ដោយអនុញ្ញាតឱ្យតែរថយន្តដឹកអាហារសមុទ្រស្រស់ និងបង្កកឆ្លងកាត់ប៉ុណ្ណោះ។ ចំណែករថយន្តផ្ទុកបន្លែ និងផ្លែឈើត្រូវបានរារាំងដដែល។

ទោះជាយ៉ាងណា កម្ពុជាក៏នៅតែអនុញ្ញាតឱ្យមានការដឹកជញ្ជូនទំនិញរបស់ថៃផ្សេងទៀតចូលផងដែរ ហើយប្រទេសទាំងពីរនៅតែអនុញ្ញាតឱ្យប្រជាជនទាំងសងខាងអាចដើរឆ្លងកាត់ព្រំដែនទៅមកបានធម្មតា ។ ចំណែកសិស្សានុសិស្សខ្មែរអាចឆ្លងព្រំដែនទៅរៀននៅសាលាថៃក្នុងខេត្តត្រាតដូចធម្មតា។

ការអនុម័តបែបនេះរបស់កម្ពុជា គឺជាការអនុវត្តតាមប្រសាសន៍របស់សម្ដេចតេជោ ហ៊ុន សែន ប្រធានព្រឹទ្ធសភា ដែលបានលើកឡើងកាលពីថ្ងៃចន្ទនេះ ទាមទារឲ្យប្រទេសថៃបើកប៉ុស្តិ៍ត្រួតពិនិត្យទាំងស្រុងឡើងវិញ ព្រោះបើមិនដូច្នោះទេ ថៃនឹងប្រឈមជាមួយការហាមឃា.ត់ការនាំចូលបន្លែ ផ្លែឈើរបស់ខ្លួនមកកម្ពុជាទាំងស្រុង។

ជាមួយគ្នានេះ កម្ពុជាបានស្នើឱ្យតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ICJ ដែលមានទីស្នាក់ការនៅទីក្រុងឡាអេ ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាលើតំបន់ជម្លោះព្រំដែនចំនួនបួន។ ផ្ទុយទៅវិញ ភាគីថៃបានច្រានចោលអាជ្ញាធររបស់តុលាការក្នុងរឿងនេះ ដោយអះអាងថាខ្លួនពេញចិត្តក្នុងការជ្រើសរើសដោះស្រាយតាមរយៈការចរចាទ្វេភាគីផ្អែកលើយន្តការដែលមានស្រាប់វិញ៕

ប្រទេសថៃ ៖ កាលពីថ្ងៃទី១៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មានថៃ Workpoint News រាយការណ៍ថា ម្ចាស់ចម្ការថៃនៅខេត្តជាប់ព្រំដែនកម្ពុជា បានបង្ហាញក្តីបារម្ភប្រសិនបើពលករខ្មែរចាកចេញពីប្រទេសថៃមែននោះ នឹងធ្វើឱ្យម្ចាស់ចម្ការថៃជួបបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចធ្ងន់ធ្ងរមិនខាន ជាពិសេស នៅខេត្តចន្ទបុរី ពីព្រោះពលរដ្ឋថៃពុំធ្វើការលំបាកក្នុងចម្ការទេ ប៉ុន្តែពលករប្រទេសជិតខាងឧស្សាហ៍ព្យាយាម ។

ស្ត្រីជាម្ចាស់ចម្ការម្នាក់នៅជាប់ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃនិយាយថា ប្រសិនបើមានការអំពាវនាវឱ្យពលករខ្មែរត្រឡប់ទៅប្រទេសវិញនោះ ម្ចាស់ចម្ការនៅខេត្តចន្ទបុរី នឹងរងផលប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំង ពីព្រោះពលរដ្ឋថៃពុំធ្វើការក្នុងចម្ការទេ ដោយសារវាជាការងារធ្ងន់ ខុសពីពលករប្រទេសជិតខាងដែលឧស្សាហ៍ព្យាយាម ។

នៅខេត្តចន្ទបុរី ដាំដុះផ្លែឈើជាច្រើនប្រភេទ ដូចជា ៖ ផ្លែមៀន ទុរេន សាវម៉ាវ និងមង្ឃុត ហើយក្នុងចម្ការភាគច្រើនបានប្រើប្រាស់ពលករខ្មែរ ពីព្រោះពុំសូវមានពលរដ្ឋថៃធ្វើការផ្នែកបេះផ្លែឈើ ។ បើខ្វះខាតកម្លាំងពលករខ្មែរ វានឹងធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចនៅទីនេះធ្លាក់ចុះ ផ្លែឈើថៃមុខជាស្អុយរលួយអស់ ពីព្រោះគ្មានកម្លាំងពលកម្មបេះផ្លែឈើ ។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់ស្ត្រីជាម្ចាស់ចម្ការនៅថៃ ។

បើតាមការផ្សព្វផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានថៃ គឺពលករខ្មែរមកធ្វើការដោយស្របច្បាប់នៅប្រទេសថៃ ស្មើជាង៥សែននាក់ ប្រសិនបើពលករខ្មែរត្រឡប់ទៅប្រទេសវិញនឹងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់វិស័យសំណង់ និងនេសាទរបស់ថៃ ។

លោក ថានីត សូរ៉ាត់ អនុប្រធានសមាគមនិយោជកពាណិជ្ជកម្ម និងឧស្សាហកម្មថៃនិយាយថា ចំនួនពលករខ្មែរមកធ្វើការនៅថៃ ស្មើនឹង៥១៥.៣៥០នាក់ ស្មើ១៣.៥៨% នៃចំនួនពលករ៣ប្រទេស រីឯពលករខ្មែរធ្វើការក្រៅប្រព័ន្ធ គឺស្មើជិត៣សែននាក់ ។ បើរួមបញ្ចូលចំនួនពលករខ្មែរធ្វើការក្នុងប្រព័ន្ធ និងក្រៅប្រព័ន្ធ គឺស្មើប្រមាណ៨សែននាក់ ។

ចំណែកពលករមីយ៉ាន់ម៉ាមានចំនួនច្រើនជាងគេដែលបានមកធ្វើការនៅថៃ គឺរហូតដល់២.៩៩៤.០០០នាក់ (ជិត៣លាននាក់) ឬស្មើ៧៨.៩% ខណៈពលករនៅសល់សល់ គឺពលករឡាវ ស្មើប្រមាណ២៨១.៩៣៥នាក់ ។ បើរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាអំពាវនាវឱ្យពលករត្រឡប់ទៅប្រទេសវិញ ថៃនឹងរងផលប៉ះពាល់ក្នុងវិស័យសំណង់ និងនេសាទ ដោយសារពិបាកស្វែងរកពលករមកធ្វើការជំនួស ៕