ប្រទេសថៃ ៖ នៅថ្ងៃទី៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសថៃ លោក ម៉ារីស សាងៀមផុង បាននិយាយពីស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃថា បច្ចុប្បន្ន ស្ថានការណ៍ព្រំដែនតានតឹងបានធ្លាក់ចុះមួយកម្រិត គ្មានការប៉ះទង្គិចគ្នា ប៉ុន្តែអាចអាចមានការរក្សាកម្លាំងទ័ព និងអាវុធនៅតាមព្រំដែន ។ រដ្ឋាភិបាលថៃចង់ឃើញការកាត់បន្ថយកងទ័ពនៅតាមតំបន់ផ្សេងៗឱ្យដូចនឹងអំឡុងពេលដែលកម្ពុជា-ថៃមានទំនាក់ទំនងល្អជាមួយគ្នាក្នុងឆ្នាំ២០២៤ ពីព្រោះរដ្ឋាភិបាលថៃបារម្ភពីសុវត្ថិភាពពលរដ្ឋក្នុងតំបន់ ។

លោក ម៉ារីស សាងៀមផុង រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសបាននិយាយពីចំណាត់ការរបស់ក្រសួងដែលពលរដ្ឋថៃចង់ឱ្យមានវិធានការតទល់ ខណៈពលរដ្ឋខ្លះទៀតយល់ថា ក្រសួងមានតួនាទីផ្លូវការ ដូច្នេះ ការទំនាក់ទំនងផ្សេងៗត្រូវតែប្រើប្រាស់វិធីផ្លូវការ ឬការទូតក្នុងការចរចា ។ បើក្រសួងតាមដានស្ថានការណ៍ពីប្រភពមិនផ្លូវការអាចធ្វើឱ្យក្រសួងពុំយល់ពីភាគីម្ខាងទៀត ។

ប្រទេសថៃ និងរដ្ឋាភិបាលថៃពុំឆ្លើយតបទៅភាគីណាមួយតាមរយៈបណ្តាញសង្គម ពីព្រោះវាពុំផ្លូវការ ហើយក្រសួងនឹងជូនដំណឹងជាផ្លូវការប៉ុណ្ណោះ ក៏ដូចជាការពិចារណាថា ពេលនិយាយ ឬទាក់ទងអ្វីមួយនឹងមានផលប៉ះពាល់ដូចម្តេច ។ នេះជាការទទួលខុសត្រូវ និងក្រមសីលធម៌របស់បុគ្គលម្នាក់ៗ ។

ក្រសួងការបរទេសថៃ និងអ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសបានទំនាក់ទំនងជាមួយប្រទេសនានា និងគ្រប់ភាគីតាមរយៈការទូតជាបន្តបន្ទាប់ដើម្បីបង្ហាញពីគោលជំហរ គោលបំណង និងភាពត្រឹមត្រូវតាមការឯកភាពរបស់ប្រទេសទាំងពីរលើការចរចាទ្វេភាគី ហើយសូមអំពាវនាវឱ្យកម្ពុជាផ្តល់ភាពសំខាន់លើការចរចាទ្វេភាគីបន្តទៀត ។ ការប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមជាសិទ្ធិរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗ ប៉ុន្តែបើមានផលប៉ះពាល់ គួរទទួលខុសត្រូវនូវអ្វីដែលកើតឡើង និងពិរណាថា តើត្រូវឆ្លើយតបកម្រិតណា ។ ក្រសួងការបរទេសនឹងរក្សាទំនាក់ទំនងផ្លូវការ និងជ្រើសរើសប្រធានបទឆ្លើយតបដើម្បីកុំឱ្យប៉ះពាល់ដល់ការចរចាថ្ងៃអនាគត ។

ការចរចាពីខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនពុំងាយស្រួលទេ គ្មានអ្នកណាចង់ឱ្យប្រទេសខ្លួនបាត់បង់អធិបតេយ្យ ប៉ុន្តែត្រូវចំណាយពេលពិភាក្សា ប្រទេសថៃនឹងការពារអធិបតេយ្យភាព សូមឱ្យពលរដ្ឋមានទំនុកចិត្ត ។ លោកស្រី ផេថងថាន ស៊ីណាវ៉ាត់ ក៏ពុំចង់ឱ្យបាត់បង់អ្វីទាំងអស់ យើងត្រូវចៀសវាងការបាត់បង់ និងធ្វើឱ្យពលរដ្ឋនៅព្រំដែនអាចរស់នៅរួមគ្នាយ៉ាងមានសន្តិភាព ស្ងប់ស្ងាត់ ចៀសវាងផលប៉ះពាល់ដោយសារភាពតានតឹង ។

ភាគីកម្ពុជាព្យាយាមដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែននៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) លោក ម៉ារីស សាងៀមផុង យល់ថា ថៃ និងប្រទេសផ្សេងៗ រួមទាំងប្រទេសមហាអំណាចពុំទទួលស្គាល់អំណាចតុលាការ ICJ តាំងពីឆ្នាំ១៩៦០ លោកពុំបារម្ភឡើយ ពីព្រោះក្រសួងការបរទេសថៃបានបង្កើតគណៈកម្មការតាមដានដើម្បីត្រៀមខ្លួន ។

ការប្រជុំគណៈកម្មការចម្រុះខណ្ឌសីមា និងបោះបង្គោលព្រំដែនគោក (JBC) កម្ពុជា-ថៃ កាលពីថ្ងៃទី១៤-១៥ ខែមិថុនា គឺជាជោគជ័យរបស់ភាគីទាំងសងខាងដើម្បីកំណត់ព្រំដែនរួមគ្នា ។ នេះបង្ហាញថា យន្តការទ្វេភាគីនៅតែអាចអនុវត្តបន្ត និងដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែន ។ ក្រសួងការបរទេសពុំចង់តទល់គ្នាទៅវិញទៅមកក្នុងបណ្តាញសង្គម ដោយសារវាពុំផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់ការដោះស្រាយបញ្ហារវាងប្រទេសទាំងពីរ ។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់លោក ម៉ារីស សាងៀមផុង ៕

សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ កាលពីថ្ងៃទី២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មានបរទេសរាយការណ៍ថា ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Donald Trump បានគំរា.មនិរទេសលោក Elon Musk មហាសេដ្ឋីលំដាប់ទី១ លើពិភពលោកទៅប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងត្បូង ក្រោយពីអតីតមិត្តភក្តិ និងសម្ព័ន្ធមិត្តផ្នែកនយោបាយនេះមានជម្លោះជាថ្មីក្នុងបណ្តាញសង្គមនាដើមខែកក្កដា ពាក់ព័ន្ធនឹងសេចក្តីព្រាងច្បាប់ពន្ធ ។

ជម្លោះនេះកើតឡើងដោយសារលោក Elon Musk ប្រឆាំងយ៉ាងខ្លាំងនឹងសេចក្តីព្រាងច្បាប់ពន្ធពិសេសរបស់លោក Trump ដោយលោក Elon Musk បានសរសេរក្នុងបណ្តាញសង្គម X ថា សេចក្តីព្រាងច្បាប់ពន្ធមិនសមហេតុផល លោកនឹងបង្កើតគណបក្សនយោបាយថ្មី ប្រសិនបើសេចក្តីព្រាងច្បាប់នេះឆ្លងកាត់ការអនុម័ត ។ លោក Trump បានឆ្លើយតបថា លោកអាចនិរទេសលោក Elon Musk ឱ្យត្រឡប់ទៅប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងត្បូងវិញ ដោយសារមហាសេដ្ឋីរូបនេះកើតនៅអាហ្វ្រិកខាងត្បូង ។

លោក Trump បន្តថា លោកនឹងកាត់បន្ថយការឧបត្ថម្ភធនរបស់រដ្ឋាភិបាលអាមេរិកសម្រាប់ក្រុមហ៊ុនលោក Elon Musk ឬបញ្ជាទៅក្រសួងប្រសិទ្ធភាពរដ្ឋាភិបាល (DOGE) ឱ្យចាត់ការលោក Elon Musk ដែលធ្លាប់គ្រប់គ្រងក្រសួងនេះ ។ កាលពីថ្ងៃទី១ ខែកក្កដា លោក Trump បាននិយាយជាមួយសារព័ត៌មានថា ៖ «ក្រសួង DOGE ជាសត្វចម្លែកអាចស៊ីលោក Elon Musk ហើយលោកនឹងពិបាកមិនខាន» ។

ការព្យាយាមរបស់លោក Elon Musk ប្រឆាំងនឹងសេចក្តីព្រាងច្បាប់ពន្ធ គឺជាមូលហេតុសំខាន់ធ្វើឱ្យលោកមានជម្លោះជាមួយប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Trump កាលពីខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ ។ ការប្រឆាំងជាថ្មីរបស់លោក Elon Musk កើតឡើងពេលលោក Trump ព្យាយាមជំរុញសេចក្តីព្រាងច្បាប់ពន្ធទៅកាន់សភា ដោយលោក Elon Musk ថា ច្បាប់នេះអាចកាត់បន្ថយថវិការបស់រដ្ឋាភិបាលតាមក្រសួង DOGE និងធ្វើឱ្យបំណុលសាធារណៈកើនឡើងរាប់រយលានដុល្លារ វានឹងធ្វើឱ្យអាមេរិករលាយ ។

លោក Elon Musk ថែមទាំងនិយាយថា នឹងបង្កើតគណបក្សនយោបាយមួយជារបស់ខ្លួន និងដណ្តើមសំឡេងគាំទ្រពីសមាជិកសភាដែលគាំទ្រសេចក្តីព្រាងច្បាប់ពន្ធរបស់លោក Trump ក្នុងការបោះឆ្នោតដើមឆ្នាំ២០២៦ ។ រីឯលោក Trump ចោទប្រកាន់ថា ការរិះគន់របស់លោក Elon Musk គឺដោយសារសេចក្តីព្រាងច្បាប់ពន្ធប៉ះពាល់ដល់អ្នកទិញរថយន្តអគ្គិសនី ទើបលោកពុំពេញចិត្តខ្លាំងនឹងច្បាប់រថយន្តអគ្គិសនី ប៉ុន្តែពុំមែនគ្រប់គ្នាត្រូវការរថយន្តអគ្គិសនីទេ រួមទាំងលោក Trump ។

លោក Trump ថែមទាំងគំរាមចង់បំផ្លាញអាជីវកម្មរបស់លោក Elon Musk ដោយសារលោក Elon Musk ទទួលបានប្រាក់ឧបត្ថម្ភច្រើនជាងគេ ។ លោក Trump ថា បើគ្មានប្រាក់ឧបត្ថម្ភ លោក Elon Musk អាចបិទអាជីវកម្ម និងត្រឡប់ទៅប្រទេសកំណើតនៅអាហ្វ្រិកខាងត្បូង ពេលនោះ មហាសេដ្ឋីរូបនេះនឹងពុំបង្ហោះកាំជ្រួច ផ្កាយរណប ឬផលិតរថយន្តអគ្គិសនីទៀតទេ ហើយអាមេរិកនឹងអាចសន្សំសំចៃប្រាក់យ៉ាងច្រើនមហាសាល ៕

សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ កាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ ក្រុមហ៊ុន SpaceX របស់មហាសេដ្ឋីលំដាប់ពិភពលោក Elon Musk បានបំពេញភារកិច្ច Transporter 14 បញ្ជូនអដ្ឋិធាតុ និង DNA របស់មនុស្សចំនួន១៥០នាក់ ទៅកាន់លំហអវកាសតាមរយៈការបង្ហោះរ៉ុក្កែត Falcon 9 ។ រ៉ុក្កែតនេះត្រូវបានបង្ហោះចេញពីទីតាំងកងទ័ពអវកាស Vandenberg នៅរដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា សហរដ្ឋអាមេរិក ដើម្បីជាការចងចាំដល់អ្នកលាចាកលោក ។

ការបញ្ជូនអដ្ឋិធាតុ និង DNA របស់មនុស្សចំនួន១៥០នាក់ ទៅកាន់លំហអវកាសរបស់ក្រុមហ៊ុន SpaceX គឺបានសហការជាមួយក្រុមហ៊ុន Exploration និង Celestis ដែលក្រុមហ៊ុនទាំងពីរបានផ្តល់សេវាកម្មកាប់សាកសពមនុស្សនៅលើអវកាសអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំមកហើយ ។

ក្រោយពីបញ្ជូនអដ្ឋិធាតុមនុស្សទៅកាន់លំហអវកាសរួចរាល់ រ៉ុក្កែត Falcon 9 អាចត្រឡប់មកកាន់ផែនដីវិញ និងចុះចតដោយសុវត្ថិភាពនៅលើកប៉ាល់គ្មានមនុស្សបើក ឈ្មោះ «Of Course I Still Love You» នៅមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកប្រើប្រាស់រយៈពេលត្រឹមតែ៨នាទីប៉ុណ្ណោះ ។

ការបំពេញភារកិច្ច Transporter 14 គឺជាសេវាកម្មប្រភេទ Rideshare របស់ក្រុមហ៊ុន SpaceX ឬសេវាកម្មបើកឱកាសឱ្យក្រុមហ៊ុនជាច្រើនរួមគ្នាប្រើប្រាស់រ៉ុក្កែតតែ១គ្រឿង ដើម្បីសន្សំសំចៃការចំណាយថវិកាក្នុងការធ្វើដំណើរទៅអវកាស ។ គម្រោងនេះបានចាប់ផ្តើមអនុវត្តតាំងពីឆ្នាំ២០២១ ព្រមទាំងមានគម្រោងមួយទៀតឈ្មោះ Bandwagon ដែលបានអភិវឌ្ឍន៍ និងបំពេញភារកិច្ច ចំនួន៣លើក ។

វាជាភារកិច្ចដើម្បីរំលឹកដល់អ្នកស្លាប់ផ្សំគ្នាជាមួយវិទ្យាសាស្ត្រពាក់ព័ន្ធនឹងជំនឿនៃលើការធ្វើដំណើររបស់វិញ្ញាណ ។ ក្រៅពីនេះ ភារកិច្ច Transporter 14 ក៏បានផ្ទុកផ្កាយរណបទំហំតូច រហូតដល់៧០គ្រឿង ទៅកាន់គន្លងគោចរ រួមទាំងផ្កាយរណប Capella-17 របស់ Capella Space និងផ្កាយរណប Otter Pup 2 របស់ Starfish Space ដែលត្រៀមសាកល្បងការតភ្ជាប់ពាណិជ្ជកម្មក្នុងគន្លងទាប (LEO) នៅឆ្នាំ២០២៥នេះ៕

ប្រទេសថៃ ៖ កាលពីថ្ងៃទី២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មានថៃរាយការណ៍ថា សមាជិកព្រឹទ្ធសភាបានស្នើឱ្យលោកស្រី ផេថងថាន ស៊ីណាវ៉ាត់ លាលែងពីតំណែងនាយករដ្ឋមន្ត្រីដើម្បីផលប្រយោជន៍ប្រទេសជាតិ និងពលរដ្ឋ រួមទាំងបើកផ្លូវឱ្យនាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មីចូលមកកាន់តំណែងដោះស្រាយបញ្ហាជាច្រើនដែលប្រទេសថៃកំពុងប្រឈម ដូចជា ៖ បញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច និងសន្តិសុខនៅព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ។

ក្រោយពីតុលាការធម្មនុញ្ញបានព្យួរតំណែងលោកស្រី ផេថងថាន ករណីការបែកធ្លាយកិច្ចសន្ទនាតាមទូរស័ព្ទរវាងលោកស្រីជាមួយសម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន ប្រធានព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា សមាជិកព្រឹទ្ធសភា លោក ព្រេមសាក់ ផៀយុរ៉ាក់ និយាយថា លោកស្រី ផេថងថាន មានពេលវេលា១៥ថ្ងៃ ដើម្បីបំភ្លឺទៅតុលាការធម្មនុញ្ញ ។ បន្ទាប់មក តុលាការនឹងពិចារណា រហូតចេញសេចក្តីសម្រេចថា តើនឹងដកតំណែងលោកស្រីដែរឬទេ? រយៈពេល៩០ថ្ងៃខាងមុខ ប្រទេសថៃនឹងគ្មាននាយករដ្ឋមន្ត្រីពិតប្រាកដ និងប៉ះពាល់ដល់ការដោះស្រាយបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច និងសន្តិសុខរវាងកម្ពុជា និងថៃ ។

ហេតុនេះ សូមលោកស្រី ផេថងថាន លះបង់តំណែងរបស់ខ្លួនដើម្បីបើកឱកាសឱ្យរដ្ឋសភាពិនិត្យសន្លឹកឆ្នោតជ្រើសរើសនាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មី ហើយមានតែសមាជិកសភាប៉ុណ្ណោះដែលអាចជ្រើសរើសនាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មីបាន ។ លោកជឿជាក់ថា មានបុគ្គលស័ក្តិសមដែលសមាជិកសភាគាំទ្រឱ្យកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មីបន្តមួយរយៈ បើអាចដោះស្រាយបញ្ហាបានច្រើន សូមរំលាយសភាដើម្បីបោះឆ្នោតជាថ្មី ។

វាគ្មានផលប៉ះពាល់ទេ បើលោកស្រី ផេថងថាន សម្រេចចិត្តលះបង់តំណែងពេលនេះ ដើម្បីកុំឱ្យពលរដ្ឋប្រមូលផ្តុំតវ៉ាធ្វើបាតុកម្មទម្លាក់នាយករដ្ឋមន្ត្រី ប៉ុន្តែបើលោកស្រី នៅតែបន្តតំណែង គឺពលរដ្ឋនឹងធ្វើបាតុកម្មកាន់តែខ្លាំង និងធ្វើឱ្យប្រទេសថៃជួបតែបញ្ហាបន្តទៀត ។ ការលាលែងពីតំណែងនាយករដ្ឋមន្ត្រីនឹងផ្តល់ប្រយោជន៍ដល់ពលរដ្ឋ ហើយបញ្ហាផ្សេងៗអាចនឹងដោះស្រាយ ដូច្នេះ សូមទុកឱកាសឱ្យនាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មីដោះស្រាយបញ្ហាវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច សន្តិសុខ ដើម្បីប្រទេសជាតិអាចអភិវឌ្ឍន៍ទៅមុខ ។ សូមលោកស្រី ផេថងថាន ពិចារណានូវការលើកឡើងនេះ ច្រើនជាងរង់ចាំសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការ ។

ពុំគួរប្រើប្រាស់ស្ថានការណ៍បែបនេះដើម្បីផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនឡើយ ហើយសង្ឃឹមថា លោកស្រី ផេថងថាន នឹងពិចារណាពីការស្នើនេះដើម្បីផលប្រយោជន៍ប្រទេសជាតិ ពីព្រោះវាពុំមែនបង្ហាញពីការចុះចាញ់ ។ បើលោកស្រីគិតបែបនេះ គឺនឹងពុំធ្វើឱ្យស្ថានការណ៍វិបត្តិអូសបន្លាយយូរបែបនេះទេ ប៉ុន្តែលោកស្រីនឹងមានកិត្តិយស ហើយពលរដ្ឋនឹងនឹកឃើញនូវទង្វើល្អ ប៉ុន្តែបើនៅតែរឹងរូសនឹងធ្វើឱ្យខូចប្រយោជន៍ ហើយពលរដ្ឋត្រូវរង់ចាំជាច្រើនខែទើបមាននាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មី ៕