ភ្នំពេញ៖ មន្រ្តីជំនាញនៃក្រសួងបរិស្ថាន រួមជាមួយសហការជាមួយអាជ្ញាធរខេត្តបាត់ដំបង មន្ទីរបរិស្ថានខេត្ត អង្គការសត្វព្រៃនិងរុក្ខជាតិអន្តរជាតិនៅកម្ពុជា(FFI) និង ដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ កំពុងរួមគ្នាសិក្សាលើទិន្នន័យនិងពិនិត្យពិភាក្សា ទៅលើសក្តានុពលនៃតំបន់ភ្នំថ្មកំបោរ ចំនួន២គឺភ្នំសំពៅ និង តំបន់ភ្នំបាណន់ នៅក្នុងភូមិសាស្រ្តខេត្តបាត់ដំបង ដើម្បីរៀបចំ ចុះបញ្ជីជាតំបន់បេតិភណ្ឌធម្មជាតិ។

មន្រ្តីអ្នកនាំពាក្យក្រសួងងបរិស្ថាន ឯកឧត្តម ខ្វៃ អាទិត្យា បានថ្លែងនៅថ្ងៃទី៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២៥នេះថាតាមរយៈការរពិនិត្យ ស្រាវជ្រាវពីសំណាក់មន្រ្តីជំនាញ និងភាគីពាក់ព័ន្ធ បានកំពុងប្រែក្លាយតំបន់នេះជាតំបន់ដែលមានសក្តានុពលយ៉ាងសំខាន់ ប្រវត្តិសាស្រ្ត និងមានសម្បត្តិធនធានធម្មជាតិដែលអាចរៀបចំជាគោលដៅលំហែបៃតងផដែរ។

គួរឲ្យដឹងថា ភ្នំបាណន់ និងភ្នំសំពៅ គឺជាទីតាំងក្រុងបុរាណខ្មែរនាសម័យអង្គរ, មានសិលាចារឹក K.1434, មានប្រាសាទបុរាណ, មានល្អាងជាច្រើន និងជាទីតាំងថ្មកំបោរដ៏កម្រដែលជាអតីតនៅក្នុងសមុទ្រមានអាយុកាលក្នុងស័កទី១ Paleozoic ក្នុងសម័យកាល Permian មានអាយុកាល(២៥១-២៩៩ លានឆ្នាំមុន)។

ក្រៅអំពីសក្តាសក្តានុពលតម្លៃជីវៈចម្រុះ និងធនធានធម្មជាតិ, តម្លៃវប្បធម៌ប្រវត្តិសាស្រ្ត, ភ្នំបាណន់ និងភ្នំសំពៅ គឺជាទីតាំងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរទៅគោរពបូជាផ្នែកសាសនា, ទស្សនាព្រៃឈើ និងទស្សនាផ្ទាំងទស្សនីយ ភាពសត្វប្រចៀវ ហោះហើរចេញពីរូងជារៀងរាល់ថ្ងៃ នៅចន្លោះម៉ោង៥ ដល់ម៉ោង៦ល្ងាច ដែលផ្ទាំងទស្សនីយភាពនេះ អ្នកភូមិហៅហ្វូងប្រចៀវទាំងនោះថា«កងទ័ពប្រចៀវ» មានប្រមាណ ៥លានក្បាល។

តាមលទ្ធផលនៃកាសិក្សាស្រាវជ្រាវដោយដាក់ម៉ាស៊ីនថតស្វ័យប្រវត្តិ (Camera trap) ថ្មីៗនេះគេបានរកឃើញប្រភេទសត្វស្ថិតនៅក្នុងចំណាត់ថ្នាក់កំពុងរងគ្រោះថ្នាក់ជាសាកល រួមមាន សត្វពង្រូល, ក្ងោក, កែះ, ស្វាត្រោស, ស្វាក្តាម និងប្រភេទសត្វ មានដោយបង្គួរជាច្រើនទៀត ដូចជា សត្វឆ្កែចចក, ឆ្មាដាវ, ប្រម៉ា, ក្តាន់ញ៉ែងតូច និងជាពិសេសបានរកឃើញប្រភេទសត្វតុកកែ,សត្វជីងចក់ និងខ្យងគោកដែលជាប្រភេទថ្មីសម្រាប់កម្ពុជានិងពិភពលោក។

កន្លងមកថ្មីៗនេះអ្នកជំនាញបានរកឃើញនៅភ្នំបាណន់ និងថ្មកំបោរខេត្តបាត់ដំបងជាប្រភេទ «ខ្យងឧទយាទិត្យ»ជាកំណត់ត្រាថ្មីរបស់ពិភពលោកនិងត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជាប្រភេទខ្យងគោកថ្មីសម្រាប់វិទ្យាសាស្រ្ត។ ហើយថ្មីៗនេះអ្នកវិទ្យាសាស្រ្តបានបង្ហាញលទ្ធផលលើការរកឃើញ លើប្រភេទជីវៈចម្រុះចំនួន៣ បន្ថែមទៀត ដែលជាប្រភេទកំណត់ត្រាថ្មីសម្រាប់ពិភពលោក ក្នុងនោះរួមមាន៖១-តុកកែភ្នំកំពីងពួយ (Cyrtodactylus kampingpoiensis) រកឃើញនៅ ភ្នំកំពីងពួយ ភ្នំបាណន់ ភ្នំសំពៅ និងភ្នំខ្ពស់។ ២-ជីងចក់ស្លឹកបាត់ដំបង (Dixonius noctivagus) រកឃើញក្នុងទីតាំងដូចតុកកែភ្នំកំពីងពួយដែរ។ ៣-ជីងចក់ភ្នំខ្ពស់(Hemiphyllodactylus khpoh)រកឃើញនៅតាមភ្នំថ្មកំបោរភ្នំខ្ពស់ ស្រុកបាណន់។ khpohសរសេរជាភាឡាតាំង មានន័យថាជាភ្នំខ្ពស់។

ក្រៅពីសម្បូរទៅដោយសម្បត្តិធម្មជាតិ សត្វព្រៃ និងសត្វប្រភេទថ្មីដែលទើបរកឃើញ បានផ្ដល់ជាកំណត់ត្រាថ្មីសម្រាប់វិទ្យាសាស្រ្តពិភពលោក តំបន់នេះក៏បានទទួលបានប្រយោជន៍ពីផ្នែកទេសចរណ៍មិនតិចនោះទេ។ ក្នុងនោះ គ្រាន់តែសត្វប្រចៀវ ក៏អាចផ្តល់ប្រាក់ចំណូលដល់សហគមន៍មូលដ្ឋានក្នុងមួយឆ្នាំៗ ជាមធ្យមទទួលបាន ៣ម៉ឺនដុល្លារ ពីភ្នំបាណន់ និង២ម៉ឺនដុល្លារពីភ្នំសំពៅ តាមរយៈប្រមូលអាចម៍ប្រចៀវពីក្នុងល្អាងនៃភ្នំទាំង២នេះ៕

រាជធានីភ្នំពេញ៖ ពិតជាមិនធម្មតា! សាកលវិទ្យាល័យជាតិគ្រប់គ្រង ទទួលបានចំណាត់ថា្នក់លេខ69 ក្នុងចំណោមសាកលវិទ្យាល័យនវានុវត្តន៍កម្រិតពិភពលោក ចំនួន400 តាមរយៈការវាយតម្លៃប្រចាំឆ្នាំនៃចំណាត់ថ្នាក់សាកលវិទ្យាល័យកម្រិតពិភពលោក ដោយគណៈកម្មាធិការសម្ព័ន្ធសាកលវិទ្យាល័យពិភពលោកWURI។

នាថ្ងៃទី១០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ គណៈកម្មាធិការសម្ព័ន្ធសាកលវិទ្យាល័យពិភពលោក ដែលជាអ្នករៀបចំការវាយតម្លៃប្រចាំឆ្នាំនៃចំណាត់ថ្នាក់សាកលវិទ្យាល័យកម្រិតពិភពលោក The World University Rankings for Innovation (WURI) បានប្រកាសផ្តល់ចំណាត់ថា្នក់លេខ69 ជូនសាកលវិទ្យាល័យជាតិគ្រប់គ្រង ក្នុងចំណោមសាកលវិទ្យាល័យនវានុវត្តន៍កម្រិតពិភពលោក ចំនួន 400 (WURI 2025: Global Top 400 Innovative Universities) និង ចំណាត់ថ្នាក់កម្មវិធីជំនាញ (Top 100) ដែលមាន នវានុវត្តន៍ឆ្នើមលើកម្មវិធីចំនួន ៣ ប្រភេទ រួមមាន៖
១. ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ៧ សម្រាប់ ការពង្រឹងផ្នែកគ្រប់គ្រង (Empowerment-Based Management)
២. ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ៣៤ សម្រាប់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និង បច្ចេកវិទ្យា (Infrastructure/Technologies)
៣. ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ៣៤ សម្រាប់សាកលវិទ្យាល័យដែលមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះ (University Brand and Reputation)

គួរឲ្យដឹងថា សាកលវិទ្យាល័យជាតិគ្រប់គ្រង ត្រូវបានបង្កើតឡើងតាំងពីឆ្នាំ១៩៨៣ ដែលមានឈ្មោះថា វិទ្យាស្ថានវិទ្យាសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ច ក៏ប៉ុន្តែនៅអំឡុងទស្សវត្ស៩០ ក៏ត្រូវបានប្ដូរឈ្មោះទៅជាមហាវិទ្យាល័ពាណិជ្ជកម្ម។ នៅឆ្នាំ២០០៤ វាក៏ត្រូវបានដាក់ឈ្មោះថា សាកលវិទ្យាល័យជាតិគ្រប់គ្រង ដូចសព្វថ្ងៃនេះ។ NUM គឺជាសាកលវិទ្យាល័យរដ្ឋដែលផ្ដោតការបណ្ដុះបណ្ដាលទៅលើជំនាញពាណិជ្ជកម្ម និងគ្រប់គ្រង។

ការទទួលបានចំណាត់ថ្នាក់ល្អ នៅក្នុងចំណោមសាកលវិទ្យាល័យនវានុវត្តន៍កម្រិតពិភពលោកជាច្រើនផ្សេងទៀតនេះ បានឆ្លុះបញ្ចាំងពីការអភិវឌ្ឍន៍ដ៏ល្អប្រសើរនៅក្នុងវិស័យអប់រំរបស់កម្ពុជាប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព និងភាពលេចធ្លោដែលគួរឲ្យកត់សម្គាល់ ធៀបទៅនឹងសកលវិទ្យាល័យរបស់ប្រទេសផ្សេងៗទៀតនៅក្នុងតំបន់៕

សូមអបអរសាទរ! បូជនីយដ្ឋានការចងចាំនៃកម្ពុជា ចំនួនបីទីតាំងរួមមាន៖សារមន្ទីរឪក្រិដ្ឋកម្មប្រល័យពូជសាសន៍ទួលស្លែង (ស.២១) មជ្ឈមណ្ឌលប្រល័យពូជសាសន៍ជើងឯក និងអតីតមន្ទីរឃុំឃាំង (ម.១៣) ត្រូវបានចុះបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោកនាយុគសម័យថ្មី នៅក្នុងសម័យប្រជុំលើកទី៤៧ របស់គណៈកម្មាធិការបេតិកភណ្ឌពិភពលោក កាលពីថ្ងៃសុក្រ ទី១១ ខែកក្កដា នាទីក្រុងប៉ារីស ប្រទេសបារាំង។

យោងតាមសេចក្ដីជូនដំណឹង ស្ដីពីការចុះ«បូជនីយដ្ឋានចងចាំនៃកម្ពុជា៖ ពីទីតាំងឧក្រិដ្ឋកម្មមកជាមណ្ឌលផ្សះផ្សា និង សន្តិភាព» ក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូនេះ បានឲ្យដឹងថា គោលបំណងនៃការចុះបញ្ជី «បូជនីយដ្ឋានចងចាំនៃកម្ពុជា» ក្នុងបញ្ជីបេតកភណ្ឌពិភពលោក គឺចង់បង្ហាញពិភពលោក អំពីភាពរឹងមាំ និងប៉ិនប្រសប់របស់ប្រជាជាតិកម្ពុជា ដែលបានប្រែក្លាយ “វាលពិឃា.ដ” មកជា “ទឹកដីសន្តិភាព” មានតម្លៃដ៏ជ្រាលជ្រៅក្នុងជម្រៅចិត្តរបស់ខ្មែរគ្រប់ៗរូប ហើយក៏ជាស្មារតីចងចាំសម្រាប់ពិភពលោកផងដែរ។ ការចុះបញ្ជីនេះ ក៏ជាការរម្លឹកដល់ជនរងគ្រោះទាំងឡាយពីអតីតកាលដ៏ឈឺផ្សារបស់កម្ពុជា ហើយក៏ជាភស្តុតាងនៃការប្ដូរផ្ដាច់ការពារដ៏មុតមាំបំផុតរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។

ការទទួលស្គាល់ «បូជនីយដ្ឋានចងចាំនៃកម្ពុជា» ទាំង៣ទីតាំងខាងលើ ជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោកនាពេលនេះ គឺជាមោទនភាពដ៏ធំធេងថ្មីមួយទៀតសម្រាប់កម្ពុជា បន្ទាប់ពីការចុះរមណីយដ្ឋានប្រវត្តិសាស្រ្តនានាដូចជា រមណីយដ្ឋានអង្គរ (១៩៩២), ប្រាសាទព្រះវិហារ (២០០៨), តំបន់សបូរព្រៃគុក (២០១៧) និងរមណីយដ្ឋានប្រាសាទកោះកេរ (២០២៣)។

ចាប់ពីពេលនេះតទៅ «បូជនីយដ្ឋានចងចាំនៃកម្ពុជា» នឹងក្លាយជាផ្នែកមួយនៃការចងចាំសម្រាប់ពិភពលោក ហើយក៏ជាទីតាំងដែលមជ្ឈដ្ឋានអន្តរជាតិទូទាំងសកលលោក បានយល់កាន់តែច្បាស់អំពីទុក្ខលំបាករបស់ប្រជាជនកម្ពុជាក្នុងពេលអតីតកាល ព្រមទាំងភាពរឹងមាំរបស់ប្រជាជនកម្ពុជាក្នុងការកសាងសន្តិភាពនិងការអភិវឌ្ឍ ក្រោមពាក្យស្លោក “អរគុណសន្តិភាព”៕