ប្រទេសថៃ ៖ លោក វីរៈ ស៊ុមខ្វាមឃិត ប្រធានក្រុមការពារសេរីភាពប្រជាជន និងប្រធានបណ្តាញប្រជាជនប្រឆាំងអំពើពុករលួយរបស់ថៃបាននិយាយក្នុងបទសម្ភាសន៍ជាមួយសារព័ត៌មានថៃ ដែលត្រូវបានយកមកផ្សព្វផ្សាយក្នុង TikTok នាដើមខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ថា បើកម្ពុជាពុំព្រមដកថយទេ កងទ័ពថៃនឹងវាយយកប្រទេសកម្ពុជាទាំងមូល ។ កាលពីសម័យក្រុងស្រ៊ី បើបារាំងពុំដណ្តើមទឹកដីពីថៃ គឺបច្ចុប្បន្ន កម្ពុជាជាទឹកដីមួយផ្នែករបស់ថៃ ។

លោក វីរៈ ស៊ុមខ្វាមឃិត និយាយថា កម្ពុជាពុំចាំបាច់ទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ទេ បើកម្ពុជាចាប់ផ្តើមបង្កសង្គ្រាមជាមួយថៃ សូមឱ្យកងទ័ពថៃវាយយកប្រទេសកម្ពុជាទាំងមូល រួចហើយចាំចរចាគ្នា ។ កម្ពុជាធ្លាប់ស្ថិតនៅក្រោមអាណានិគមថៃតាំងពីឆ្នាំ១៧៧៥ គឺចាប់ពីសម័យអយុធ្យា រហូតដល់សម័យរជ្ជកាលទី៥ ក្រុងរតនៈកូស៊ីន ហើយលោកថា លោកនិយាយតាមប្រវត្តិសាស្ត្រ ។

ចាប់ពីឆ្នាំ១៩០៤ ពេលថៃធ្វើសន្ធិសញ្ញាព្រំដែនជាមួយបារាំង បារាំងក៏បានដាក់អាណានិគមមកលើប្រទេសកម្ពុជា ឡាវ វៀតណាម ពេលនោះ បារាំងក៏យកទឹកដីមួយផ្នែករបស់ថៃ គឺកម្ពុជា ។ កម្ពុជាគ្មានប្រទេសទេ ការពិត ព្រំដែនរវាងកម្ពុជា-ថៃពុំចាំបាច់មានក៏បានដែរ ពីព្រោះកម្ពុជាជាទឹកដីមួយផ្នែករបស់ថៃ ។ ពេលកម្ពុជាអះអាងថា ប្រាសាទថ្មទាំងអស់នៅថៃជារបស់កម្ពុជា ខ្ញុំសូមប្រាប់ថា ប្រាសាទថ្មទាំងអស់ពុំមែនជារបស់កម្ពុជាទេ គឺជារបស់ខម ហើយខមពុំមែនជាបុព្វបុរសរបស់កម្ពុជា ។ នេះជាការលើកឡើងរបស់លោក វីរៈ ស៊ុមខ្វាមឃិត ។

លោក វីរៈ ស៊ុមខ្វាមឃិត បញ្ជាក់ថា ប្រទេសកម្ពុជាទាំងមូលជាផ្នែកមួយរបស់ប្រទេសថៃ ពីព្រោះកម្ពុជាធ្លាប់ស្ថិតនៅក្រោមអាណានិគមថៃ ។ រីឯការធ្វើសន្ធិសញ្ញារវាងស្យ៉ាម និងបារាំង គឺក្រោយពីបារាំងប្រគល់ឯករាជ្យឱ្យកម្ពុជានៅឆ្នាំ១៩៥៣ ទើបកម្ពុជាទទួលបានផលប្រយោជន៍ពីសន្ធិសញ្ញាស្យ៉ាម-បារាំងផងដែរ ហើយកម្ពុជាយកសន្ធិសញ្ញានេះមកចោទប្រកាន់ថៃ ។

គួរបញ្ជាក់ថា លោក វីរៈ ស៊ុមខ្វាមឃិត គឺជាមេដឹកនាំក្រុមជ្រុលនិយមថៃ និងធ្លាប់ចូលទឹកដីកម្ពុជាដោយខុសច្បាប់ជាមួយជនជាតិថៃ ចំនួន៦នាក់ទៀត ក្នុងអំឡុងពេលលោក អាប់ភីស៊ីត វ៉េចាជីវ៉ា ធ្វើជានាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ ។ រីឯការលើកឡើងរបស់លោកថា កម្ពុជាជាទឹកដីមួយផ្នែករបស់ថៃ គឺខុសពីប្រវត្តិសាស្ត្រហើយ ពីព្រោះលោកពុំបានសិក្សាពីប្រវត្តិសាស្ត្រពិតប្រាកដ លោកអានតែប្រវត្តិសាស្ត្រដែលថៃប្រឌិតឡើងមក ៕

ប៉ារីសៈ គណៈប្រតិភូថៃ ដែលបានចូលរួមកិច្ចប្រជុំជាមួយគណៈកម្មាធិការបេតិកភណ្ឌពិភពលោក នៅទីក្រុងប៉ារីស កើតទុក្ខមិនសុខចិត្ត ក្រោយរងភាពអាម៉ាស នៅពេលដែលរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងវប្បធម៌របស់កម្ពុជាបានចោ.ទប្រកាន់ប្រទេសថៃថាបានចម្លងរចនាបថប្រាសាទអង្គរវត្ត ដោយគ្មានក្រមសីលធម៌នៅក្នុងចំណោមតំណាងប្រទេសមកពីទូទាំងពិភពលោក។

យោងតាមសារព័ត៌មាន Khaosod នារសៀល ថ្ងៃសុក្រ ទី១១ ខែកក្កដា បានឲ្យដឹងថា ប្រធានគណៈប្រតិភូថៃ លោក Seehasak Phuangketkaew បានប្រតិកម្មយ៉ាងខ្លាំងចំពោះការចោ.ទប្រកាន់នេះ ដោយហៅវាថាជាហេតុផលនយោបាយ និងមិនសមរម្យក្នុងការលើកយកមកនិយាយនៅវេទិកាបេតិកភណ្ឌពិភពលោកបែបនេះទេ។

លោក Seehasak បានច្រានចោលការលើកឡើងនេះ ដោយធ្វើការពន្យល់ថាវត្តភូម៉ាន់ហ្វា ដែលស្ថិតនៅខេត្តបុរីរម្យ ប្រទេសថៃ គឺជាស្ថាបត្យកម្មព្រះពុទ្ធសាសនា ដែលត្រូវបានបំផុសគំនិតដោយទីតាំងប្រវត្តិសាស្ត្រផ្សេងៗរបស់ថៃ មិនមែនជាការចម្លងនៃប្រាសាទដ៏ល្បីល្បាញរបស់ប្រទេសកម្ពុជានោះទេ។ លោកបានសម្តែងការភ្ញាក់ផ្អើល និងការខកចិត្តចំពោះការអះអាងរបស់ប្រទេសកម្ពុជា។

តំណាងប្រតិភូថៃរូបនេះ បានកត់សម្គាល់ថា កម្ពុជាតែងបញ្ចុះបញ្ចូលប្រទេសផ្សេងទៀតឲ្យនៅខាងខ្លួន ប៉ុន្តែមិនបានជោគជ័យឡើយ ព្រោះភាគច្រើនប្រទេសទាំងនោះបានចាត់ទុកវាជាបញ្ហាទ្វេភាគី ច្រើនជាងយល់ថាវាជាសមត្ថកិច្ចរបស់អង្គការយូណេស្កូ។ ជាមួយគ្នានេះ មេដឹកនាំប្រទេសទាំងពីរធ្លាប់បានព្រមព្រៀងគ្នាបង្កើតក្រុមការងាររួមគ្នាមួយ ដើម្បីដោះស្រាយវិវាទវប្បធម៌រវាងប្រទេសទាំងសងខាង។

លោក Seehasak បានទម្លាក់បន្ទុកមកកម្ពុជាវិញថា៖ ការស្តោះទឹកមាត់ដាក់គេបែបនេះ បានបង្កើនភាពតានតឹងបន្ថែម លើបញ្ហាដែលកំពុងកើតមាន ជាពិសេសការបំបាក់មុខថៃ នៅចំពោះមុខបណ្ដារប្រទេសដទៃទៀតលើឆាតអន្តរជាតិ បន្ទាប់ពីកម្ពុជាបានបង្ហោះការចោទប្រកាន់នេះនៅលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមក្រោយកិច្ចប្រជុំ។

គួរជម្រាបថា សំណង់ស្ថាបត្យកម្មនៅវត្ត Phu Manfa ត្រូវបានថៃបដិសេធជារឿយៗថា មិនបានចម្លងគំរូតាមប្រាសាទអង្គរវត្តរបស់កម្ពុជាទេ។ គំនិតផ្ដួចផ្ដើមក្នុងការកសាងសំណង់ប្រាសាទនេះឡើង គឺបានមកពីការយល់សប្តិរបស់ព្រះចៅអធិការនៅវត្ត Phu Manfa រួមជាមួយនឹងការយកលំនាំតាមសិល្បៈនៅតាមទីតាំងប្រវត្តិសាស្រ្តផ្សេងៗទៀតរបស់ថៃផ្សុំបញ្ចូលគ្នា ទើបបង្កើតបានជាប្រាសាទ Siha Nakhon ឡើងមក៕

ខេត្តត្រាត៖ ត្រឹមតែខេត្តត្រាតមួយ ត្រូវបានគេប៉ាន់ស្មានថាបានខាតបង់ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចលើសពី ១ម៉ឺនលានបាត ក្នុងរយៈពេលតែពីរសប្តាហ៍ប៉ុណ្ណោះ បន្ទាប់ការបិទច្រកព្រំដែនជាអចិន្ត្រៃយ៍នៅ Ban Had Lek ជាមួយប្រទេសកម្ពុជា។ នេះបើយោងតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន បាងកកប៉ុស្តិ៍ នាថ្ងៃសុក្រ ទី១១ កក្កដា។

លោក Theeraj Athanavanich អគ្គនាយកនៃនាយកដ្ឋានគយកាលពីម្សិលមិញបានដឹកនាំការត្រួតពិនិត្យចំណុចព្រំដែនដែលបានបិទ បានឃើញថាហាងអាជីវកម្មក្នុងស្រុកជាង 90% បានបិទទ្វាដោយសារតែការផ្អាកពាណិជ្ជកម្មឆ្លងព្រំដែនរវាងកម្ពុជា-ថៃ។ ក្នុងនោះ ការនាំចូលគ្រឿងសមុទ្រកម្ពុជាតាមសមុទ្រក៏ត្រូវបានបញ្ឈប់ជាស្ថាពរផងដែរ។ លោក Theeraj បាននិយាយថា ការនាំចេញសរុបទៅកាន់កម្ពុជា ដែលជាធម្មតាមានតម្លៃប្រហែល 20 ពាន់លានបាតក្នុងមួយខែៗបានធ្លាក់ចុះជាគំហុក ដែលបណ្តាលឱ្យមានការខាតបង់លើសពី ១ម៉ឺនលានបាតចាប់តាំងពីព្រំដែនបានបិទកាលពី 14 ថ្ងៃមុន។ ហើយបច្ចុប្បន្ននេះ នាយកដ្ឋានគយកំពុងស្វែងរកដំណោះស្រាយ។

ចំណែកលោក Anukul Pruksanusak អ្នកនាំពាក្យរងរដ្ឋាភិបាល បាននិយាយថា៖ ផ្លែឈើជាង 10,000 តោនត្រូវបានបញ្ជូនទៅកាន់ទីផ្សារក្នុងស្រុកតាមរយៈភាពជាដៃគូជាមួយទីផ្សារសើម អ្នកលក់រាយ និងក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍។ លោក ថា ក្រុមហ៊ុន CP All Plc ដែលជាប្រតិបត្តិករនៃហាង 7-Eleven បានចាប់ផ្តើមទិញផ្លែមង្ឃុតដែលលក់មិនចេញដោយសារការបិទព្រំដែន ដោយចែកចាយទៅហាងចំនួន 8,200 កន្លែងនៅទូទាំងប្រទេសក្នុងតម្លៃត្រឹម 40 បាតក្នុងមួយគីឡូក្រាម។

បន្ថែមពីនេះ ក្រសួងពាណិជ្ជកម្មក៏បានសម្របសម្រួលជាមួយផ្នែកយោធា ដើម្បីដាក់ពង្រាយកម្លាំងទាហានក្នុងការជួយច្រូតកាត់ និងបេះផ្លែឈើតាមចម្ការ ខណៈដែលការបិទព្រំដែនបានធ្វើឲ្យពលករខ្មែរត្រឡប់ទៅប្រទេសកំណើតវិញអស់ បណ្ដាលឲ្យខ្វះខាតកម្លាំងពលកម្ម។

លោក Anukul បាននិយាយថា ពេលនេះសភាពាណិជ្ជកម្មថៃកំពុងអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្ររយៈពេលខ្លី និងរយៈពេលវែង ដើម្បីជួយជំរុញឲ្យមានការកែច្នៃ និងកែលម្អលទ្ធភាពដែលត្រូវទទួលបានលើទីផ្សារ។ ជាមួយគ្នានេះ រដ្ឋាភិបាលក៏កំពុងអំពាវនាវឲ្យកសិករ រក្សាភាពជឿជាក់លើរដ្ឋាភិបាល ព្រោះផែនការក្នុងការបង្កើនការលក់ និងកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់នៃរបាំងនាំចេញនៅពេលរដូវប្រមូលផលកាត់កំពុងដំណើរការ៕

រដ្ឋាភិបាលចិន បានបង្ហាញឆន្ទៈក្នុងការជួយដោះស្រាយវិវាទព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ដោយសន្តិវិធី ដើម្បីរក្សាសន្តិភាពក្នុងតំបន់អាស៊ាន។

ថ្លែងក្នុងជំនួបជាមួយភាគីថៃ នៅកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ាននៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី នាថ្ងៃសុក្រ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសចិន លោក វ៉ាង យី (Wang Yi) បានថ្លែងយ៉ាងថា៖”ប្រទេសចិន នឹងរក្សាគោលជំហរអព្យាក្រឹត និងយុត្តិធម៌ លើបញ្ហាជម្លោះព្រំដែនរវាងប្រទេសកម្ពុជា និងថៃ”។

លោក វ៉ាង យី បានសង្កត់ធ្ងន់ថា៖”ប្រទេសចិន បានស្នើចូលរួមដើរតួនាទីស្ថាបនាក្នុងការគាំទ្រសន្តិភាព និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងកម្ពុជា និងថៃ”។

កន្លងមក សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន ធ្លាប់បានបង្ហើបថា៖”កម្ពុជា មិនទាន់ត្រូវការប្រទេសទី៣ ក្នុងការជួយដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា និងថៃនៅឡើយនោះទេ ខណៈកាលនោះជប៉ុនបានស្នើសុំចូលខ្លួននៅកណ្តាលជាអ្នកដោះស្រាយ”៕

គួរបញ្ជាក់ថា ភាពតានតឹងបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ បានកើតឡើងខ្លាំង ក្រោយពីទាហានថៃបានបាញ់សម្លាប់ទាហានកម្ពុជាម្នាក់ កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែឧសភា កន្លងទៅ៕

“តើជាទូទៅអ្នកបន្ទោរបង់ញឹកញាប់ប៉ុណ្ណា?” សំណួរនេះ ស្តាប់ទៅហាក់ដូចជាសំណួរធម្មតា ប៉ុន្តែចម្លើយរបស់អ្នកអាចបង្ហាញបានច្រើនយ៉ាងអំពីសុខភាពទូទៅរបស់អ្នក។
ការសិក្សាថ្មីមួយបានរកឃើញថា ការទៅបង្គន់បន្ទោបង់ប៉ុន្មានដងក្នុងមួយថ្ងៃអាចបង្ហាញពីសុខភាពទូទៅរបស់អ្នក។ អ្នកស្រាវជ្រាវបានពិនិត្យអាកប្បកិរិយាទៅបន្ទោបង់របស់មនុស្សលើស ១,៤០០ នាក់ ដែលមានសុខភាពល្អជាធម្មតា ហើយបានរកឃើញទំនាក់ទំនងរវាងភាពញឹកញាប់ក្នុងការទៅបង្គន់ ជាមួយសុខភាព ដូចជា បាក់តេរីក្នុងពោះវៀន សារធាតុគីមីក្នុងឈាម និងសម្ពាធលើសរីរាង្គមួយចំនួន។

ជាធម្មតា ការទៅបង្គន់ ម្តងឬពីរដងក្នុងមួយថ្ងៃ ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាស្ថិតក្នុងកម្រិតល្អបំផុត។ ក្រុមមនុស្សដែលមានទម្លាប់នេះ មានន័យថា បាក់តេរីល្អក្នុងពោះវៀនមានស្ថេរភាពល្អ ហើយសារធាតុគីមីក្នុងឈាមក៏មានសភាពល្អដូចគ្នា មិនមានសញ្ញាណបង្ហាញពីសម្ពាធលើថ្លើម និងតម្រងនោមឡើយ។
កម្រិតនេះត្រូវបានគេហៅថា ” តំបន់ Goldilocks” មានន័យថា មិនញឹកពេក ក៏មិនយឺតពេក គឺល្មម។

ចំណែក អ្នកដែលទៅបង្គន់ត្រឹមតែ ១-២ ដងក្នុងមួយសប្ដាហ៍ ត្រូវបានចាត់ទុកថា ទល់លាមក។ ការសិក្សាបានរកឃើញថា បាក់តេរីក្នុងពោះវៀនបានចាប់ផ្តើមបំបែកសារធាតុប្រូតេអ៊ីន ជំនួសឲ្យបំបែកជាតិសរសៃឬស្ករ។ ម៉្យាងទៀត វាបានបង្កើតសារធាតុពុលដូចជា indoxyl-sulfate និង p-cresol sulfate ដែលជាសសារធាតុពលបង្កហានិភ័យដល់តម្រងនោម ហេតុនេះនៅពេលសារធាតុទាំងនេះបានលេចឡើងនៅក្នុងឈាម និងអាចធ្វើឲ្យមានគ្រោះថ្នាក់ដល់តម្រងនោម។

រីឯអ្នកដែលទៅបង្គន់ញឹកញាប់ ប្រហែល ៤ ដងឬច្រើនជាងនេះក្នុងមួយថ្ងៃ ក៏មានបញ្ហាដែរ គឺបាក់តេរីក្នុងពោះវៀនផ្លាស់ទីខុសទីតាំង ធ្វើឱ្យមានការរលាក និង ថ្លើមមានសម្ពាធ ដែលនេះជាសញ្ញាថាប្រព័ន្ធរំលាយអាហាររបស់ពួកគេចាប់ផ្តើមដំណើរការលឿន ឬខ្សោយពេក ទៅលើការបំបែកអាហារ ហើយស្រូបយកសារធាតុចិញ្ចឹមមិនបានល្អ។

ក្រៅពីនេះ ការសិក្សាក៏បានរកឃើញថា ទាំងអាយុ ភេទ និងទម្ងន់សរុបនៃរាងកាយ ក៏អាចជាប្រភពនៃការប្រែប្រួលក្នុងទម្លាប់បន្ទោបង់ផងដែរ។ ជាពិសេស បញ្ហាទល់លាមក ឬរាគ តែងតែឃើញភាគច្រើននៅជាមួយមនុស្សវ័យក្មេង ស្រ្តី និងអ្នកដែលមានទម្ងន់ស្រាល។ ទោះបីជាកត្តាទាំងនេះជាផ្នែកមួយ ប៉ុន្តែវាអាចជាជំហានដំបូងនៃការបង្ហាញពីបញ្ហាសុខភាពខាងក្នុង និងកម្រិតសារធាតុពុលនៅក្នុងខ្លួនបានដែរ។

ដូច្នេះ ប្រសិនបើអ្នកចង់ឲ្យទម្លាប់នៃការបន្ទោបង់របស់អ្នកត្រឡប់មកធម្មតាវិញ គួរមានទម្លាប់រស់នៅដូចខាងក្រោម៖

-បរិភោគ ផ្លែឈើ និងបន្លែ ច្រើន
-ទទួលទានអាហារមានជាតិសរសៃ (Fiber) ល្មម
-ផឹកទឹកឲ្យបានគ្រប់គ្រាន់
-និងព្យាយាមហាត់ប្រាណឲ្យបានទៀងទាត់ផងដែរ។

សរុបមក ការបន្ទោបង់មិនមែនជារឿងសម្ងាត់ប៉ុណ្ណោះទេ តែវាអាចជាសញ្ញាបង្ហាញអំពីសុខភាពខាងក្នុងរបស់អ្នក។ ប្រសិនបើអ្នកសង្កេតឃើញថាអ្នកបន្ទោបង់តិចពេក ឬញឹកញាប់ពេក គួរតែពិនិត្យមើលលើរបបអាហារ ការផឹកទឹក និងលំហាត់ប្រាណរបស់អ្នក។ ប្រសិនបើបញ្ហាដែលកើតមានមិនបានធូរស្រាលទេ ការទៅពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យជំនាញគឺជាជម្រើសដ៏ល្អបំផុត៕