ប្រទេសថៃ ៖ វិស័យឯកជនបារម្ភពីសេដ្ឋកិច្ចថៃកាន់តែធ្លាក់ចុះខ្លាំងនៅឆ្នាំ២០២៦ បណ្តាលមកពីអាមេរិកផ្អាកចរចាពន្ធទំនិញជាមួយថៃតាំងពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៥ រហូតដល់រដ្ឋាភិបាលថៃគោរពកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពជាមួយកម្ពុជាឡើងវិញ ។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃបានប្រកាសផ្អាកកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពជាឯកតោភាគី បន្ទាប់ពីប្រឌិតរឿងចោទប្រកាន់កម្ពុជាបង្កប់មីនថ្មីដើម្បីយកលេសបង្កសង្គ្រា.ម និងទាត់ចោលកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពដែលចុះហត្ថលេខានៅទីក្រុងគូឡាឡាំពួរ ក្រោមវត្តមានប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Donald Trump និងនាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាឡេស៊ី លោក Anwar Ibrahim ។

កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែធ្នូ វិស័យឯកជនបង្ហាញក្តីបារម្ភពីសេដ្ឋកិច្ចថៃកាន់តែធ្លាក់ចុះខ្លាំងនៅឆ្នាំ២០២៦ ដោយសារអាមេរិកផ្អាកចរចាពន្ធទំនិញដោយសារថៃផ្អាកកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពជាមួយកម្ពុជា ដែលធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចថៃគ្មានភាពប្រាកដប្រជា ថែមទាំងមានទឹកជំនន់វាយប្រហារនៅភាគខាងត្បូងបំផ្លាញថវិកាជាតិអស់រាប់សែនលានបាត ។ ក្រៅពីនេះ វិស័យឯកជនអំពាវនាវឱ្យធនាគារជាតិរបស់ថៃគ្រប់គ្រងតម្លៃប្រាក់បាតដែលកំពុងកើនឡើងប៉ះពាល់ដល់ការនាំចេញទំនិញ និងវិស័យទេសចរណ៍ ។

លោក គ្រៀងគ្រៃ ធៀនុគូន ប្រធានឧស្សាហកម្មថៃនិយាយថា វិស័យឯកជនមកពី៣ស្ថាប័ន បានវាយតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចថៃនៅឆ្នាំ២០២៦ នឹងកើនឡើងក្រោម២% ដោយសារអាមេរិកផ្អាកចរចាពន្ធទំនិញ និងការប្រកួតប្រជែងជាមួយទំនិញនាំចូលកាន់តែច្រើន ។ វានឹងប៉ះពាល់ការផលិតទំនិញ ការជួលកម្លាំងពលកម្ម និងកម្លាំងទិញ ដែលទាមទារឱ្យមានកិច្ចសហការរវាងរដ្ឋាភិបាល និងវិស័យឯកជនដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហារយៈពេលខ្លី ជាពិសេស ស្តារសេដ្ឋកិច្ចឡើងវិញក្រោយទឹកជំនន់ រួមទាំងការរៀបចំសេដ្ឋកិច្ចតាមរយៈគម្រោង Reinvent Thailand បង្កើនសក្តានុពលអាជីវកម្ម ក៏ដូចជាលើកកម្ពស់ទំនិញផលិតក្នុងស្រុក ។

វិស័យឯកជនមើលឃើញថា ទឹកជំនន់នៅភាគខាងត្បូងបានសម្លាប់ជីវិតមនុស្សរាប់រយនាក់ បំផ្លាញទ្រព្យសម្បត្តិ ផ្ទះសម្បែង និងអាជីវកម្មយ៉ាងច្រើន ដែលទំហំការខូចខាតប្រហាក់ប្រហែលនឹងការខូចខាតដោយសាររលកយក្សស៊ូណាមិកាលពីឆ្នាំ២០០៤ និងបំផ្លាញថវិកាជាតិអស់រាប់សែនលានបាត ។ ហេតុនេះ រដ្ឋាភិបាលគួរតែពន្លឿនការជួយសង្គ្រោះពលរដ្ឋរងផលប៉ះពាល់ដោយសារទឹកជំនន់ដើម្បីសម្រាលទុក្ខលំបាក ព្រមទាំងកំណត់វិធានការជួសជុលផ្ទះសម្បែង រោងចក្រ និងអាជីវកម្មឱ្យដំណើរការដូចដើមវិញយ៉ាងឆាប់បំផុត ។

ក្រៅពីនេះ វិស័យឯកជនបារម្ភពីតម្លៃប្រាក់បាតកើនឡើងក្នុងរយៈពេល៧ខែកន្លងមក ដែលប៉ះពាល់ដល់ការនាំចេញទំនិញទៅក្រៅប្រទេស បើធៀបនឹងគូប្រជែងដូចជា វៀតណាម គឺតម្លៃប្រាក់ដុងធ្លាក់ចុះ៣% ហើយតម្លៃប្រាក់បាតកើនឡើងក៏ប៉ះពាល់វិស័យទេសចរណ៍ផងដែរ ។ វិស័យឯកជនសំណូមពរឱ្យធនាគារជាតិរបស់ថៃគ្រប់គ្រងតម្លៃប្រាក់បាត ដោយយកគំរូតាមវៀតណាម ថាតើវៀតណាមធ្វើដូចម្តេចទើបតម្លៃប្រាក់ឌុងធ្លាក់ចុះ ។

ចំណែកលោក ផាយុង ស្រ៊ីវ៉ានិជ ប្រធានធនាគារក្រុងថៃ (KTB) និងជាប្រធានសមាគមធនាគារថៃនិយាយថា ត្រូវទទួលស្គាល់សេដ្ឋកិច្ចថៃកាន់តែធ្លាក់ចុះខ្លាំងនៅឆ្នាំ២០២៦ បើតាមការប៉ាន់ស្មាន គឺផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) ឆ្នាំ២០២៦ នឹងកើនឡើងត្រឹមតែប្រមាណពី១.៥% ទៅ១.៨% ប៉ុណ្ណោះ ដោយសារភាពមិនប្រាកដប្រជា ហើយនេះមិនរាប់បញ្ចូលទាំងការខូចខាតដោយសារទឹកជំនន់នៅភាគខាងត្បូងទេ ។ ហេតុនេះ រដ្ឋាភិបាលថៃចាំបាច់ត្រូវកំណត់វិធានការស្តារសេដ្ឋកិច្ចឡើងវិញ ។

គួរបញ្ជាក់ថា តាំងពីអាមេរិកផ្អាកចរចាពន្ធទំនិញដោយសាររដ្ឋាភិបាលថៃមិនគោរពកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពបានធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចថៃធ្លាក់ក្នុងភាពមិនប្រាកដប្រជា ដោយសារថៃធ្លាប់ពឹងផ្អែកលើទីផ្សារអាមេរិកខ្លាំង ។ រហូតមកដល់ដើមខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃមិនអាចស្វែងរកទីផ្សារថ្មីសម្រាប់លក់ទំនិញជំនួសទីផ្សារអាមេរិកនៅឡើយទេ ស្របពេលទឹកជំនន់វាយប្រហារនៅភាគខាងត្បូង កាន់តែធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចថៃដាំក្បាលចុះ ខណៈពាណិជ្ជកម្មរវាងថៃ-ចិន គឺថៃនាំចេញទំនិញទៅចិនក្នុងបរិមាណតិចតួច ប៉ុន្តែថៃនាំចូលទំនិញពីចិនវិញក្នុងបរិមាណច្រើន ៕

ទឹកជំនន់នៅខេត្តភាគខាងត្បូងទើបស្រកចុះមិនទាន់ស្ងួតដីស្រួលបួលផង ពេលនេះស្រាប់តែអាជ្ញាជលសាស្រ្តរបស់ថៃបានធ្វើការព្រ.មានប្រជាពលរដ្ឋនៅតាមដងទន្លេចៅប្រាយ៉ា រួមទាំងទីក្រុងបាងកក ឲ្យមានការត្រៀមខ្លួនសម្រាប់ជំនោរទឹកខ្ពស់ដែលរំពឹងថានឹងកើតឡើងចាប់ពីថ្ងៃទី៤ ដល់ថ្ងៃទី១២ ខែធ្នូ ខាងមុខនេះ និងអាចឡើងដល់កម្ពស់ ២.០០ ម៉ែត្រពីលើនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ។

យោងតាមសារព័ត៌មាន The Nation ការព្យាករណ៍អំពីកម្ពស់ទឹកឡើងខ្ពស់ចាប់ពីថ្ងៃទី ៤ ដល់ថ្ងៃទី ១២ ខែធ្នូ បានជំរុញឲ្យអាជ្ញាធរបានចេញការព្រមានថា ទីក្រុងបាងកក និងខេត្តមួយចំនួននៅតាមដងទន្លេចៅប្រាយ៉ា ត្រូវតែមានការប្រុងប្រយត្នខ្ពស់ ខណៈកម្រិតទឹកនៅក្នុងទន្លេនេះទំនងជានឹងកើនឡើងក្នុងពេលដ៏ខ្លី ដែលបង្កើនហានិភ័យទឹកជំនន់សម្រាប់សហគមន៍នៅជិតទន្លេ។

បន្ថែមលើនោះ អាជ្ញាធរបានព្យាករណ៍ថា កម្រិតទឹកនៅក្នុងទន្លេនឹងកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង ដោយអាចឡើងដល់ ២.០០ម៉ែត្រពីលើនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ ហើយកម្រិតទឹកខ្ពស់បំផុតត្រូវបានរំពឹងថានឹងកើតឡើងនៅចន្លោះម៉ោង ៨:០០ព្រឹក ដល់ម៉ោង ២:០០រសៀល។

កម្ពស់ទឹកឡើងខ្ពស់ទាំងនេះ នឹងបង្កការគំរាមកំហែងពាក់ព័ន្ធនឹងទឹកជំនន់ដ៏ខ្លាំងក្លាសារជាថ្មីសម្រាប់ប្រទេសថៃ ជាពិសេសចំពោះតំបន់ទំនាបតាមបណ្តោយទន្លេ ជាកន្លែងដែលទឹកងាយហូរបុកទៅ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ប្រជាជនដែលរស់នៅក្បែរបន្ទាយជូឡាចោមខ្លា និងស្រុកជាប់ៗគ្នាត្រូវបានជំរុញឱ្យប្រុងជើងការទប់ទល់នឹងស្ថានភាពនេះ។

អាជ្ញាធរបានណែនាំប្រជាពលរដ្ឋ និងភ្នាក់ងារពាក់ព័ន្ធឱ្យចាត់វិធានការបង្ការជាបន្ទាន់សម្រាប់ទឹកជំនន់ដែលអាចកើតមាន ដូចជាការការពារសុវត្ថិភាព ទ្រព្យសម្បត្តិ និងអំពាវនាវឲ្យពលរដ្ឋតាមដានព័ត៌មានថ្មីៗអំពីកម្រិតទឹកជាប្រចាំ ដើម្បីត្រៀមលក្ខណៈទុកជាមុន ចៀសវាងស្ថានភាពឈានដល់កម្រិតធ្ងន់ធ្ងរ ដូចខេត្តសុងក្លាកាលពីពេលថ្មីៗនេះ៕

ប្រទេសសិង្ហបុរី ៖ តាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេសកាលពីថ្ងៃទី២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ប្រទេសសិង្ហបុរីនឹងហាមឃាត់កូនសិស្សប្រើប្រាស់ទូរស័ព្ទដៃ (ស្មាតហ្វូន) នៅសាលារៀន ចាប់ពីឆ្នាំ២០២៦ ដោយសារបារម្ភពីផលប៉ះពាល់សុខភាពយុវជន និងលទ្ធផលការសិក្សាធ្លាក់ចុះ ។ សិង្ហបុរី គឺជាប្រទេសចុងក្រោយបង្អស់ដែលបានហាមយុវជនលេងបណ្តាញសង្គម ខណៈម៉ាឡេស៊ី និងអូស្ត្រាលី ទើបតែប្រកាសហាមឃាត់នាពេលមុននេះ ។

ក្រសួងអប់រំសិង្ហបុរីបានប្រកាសពីការហាមឃាត់កូនសិស្សរៀនកម្រិតមធ្យមសិក្សាទាំងអស់ប្រើប្រាស់ទូរស័ព្ទដៃក្នុងអំឡុងពេលនៅសាលារៀន ចាប់ពីខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ តទៅ ។ នេះជាវិធានការមួយក្នុងការលើកកម្ពស់ទម្លាប់ប្រើប្រាស់ទូរស័ព្ទដៃកុំឱ្យប៉ះពាល់សុខភាព និងជាការបន្តពីវិធានការអនុវត្តបច្ចុប្បន្ន ដែលបានហាមកូនសិស្សប្រើប្រាស់ទូរស័ព្ទដៃតែក្នុងបន្ទប់រៀន ។

មន្ត្រីក្រសួងអប់រំសិង្ហបុរីបញ្ជាក់ថា ការហាមឃាត់នេះនឹងកំណត់ឱ្យកូនសិស្សត្រូវទុកទូរស័ព្ទដៃ និងនាឡិកាទំនើប (Smart Watch) នៅទីកន្លែងដែលសាលារៀនកំណត់ ឬទុកក្នុងកាបូបរបស់ពួកគេពេញមួយថ្ងៃ ប៉ុន្តែសាលារៀនក៏មានការលើកលែងដែរ ប្រសិនបើកូនសិស្សត្រូវការប្រើប្រាស់ទូរស័ព្ទដៃក្នុងករណីចាំបាច់ ។ ការប្រើប្រាស់ទូរស័ព្ទដៃ និងនាឡិកាទំនើប (Smart Watch) របស់សិស្សសាលាធ្វើឱ្យប៉ះពាល់សុខភាព រំខានការសម្រាក ហាត់ប្រាណ និងចូលរួមជាមួយសង្គម ឬគ្រួសារ ។

ថ្មីៗនេះ ម៉ាឡេស៊ីបានហាមឃាត់យុវជនអាយុក្រោម១៦ឆ្នាំលេងបណ្តាញសង្គមចាប់ពីឆ្នាំ២០២៦ ដោយសារបារម្ភពីផលប៉ះពាល់ផ្លូវចិត្ត និងរងការគំរាមកំហែង ខណៈអូស្ត្រាលីនឹងហាមយុវជនអាយុក្រោម១៦ឆ្នាំលេងបណ្តាញសង្គមមួយចំនួន ចាប់ពីថ្ងៃទី១០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ដើម្បីកាត់បន្ថយពេលវេលានៅជាមួយបណ្តាញសង្គម ។ ចំណែកបារាំង អេស្ប៉ាញ អ៊ីតាលី ដាណឺម៉ាក និងក្រិក កំពុងសាកល្បងប្រព័ន្ធផ្ទៀងផ្ទាត់អាយុអ្នកលេងបណ្តាញសង្គមក្រោយពីការគំរាមកំហែង និងការឆបោកតាមអនឡាញកើនឡើង ។

គួរបញ្ជាក់ថា ការញៀនបណ្តាញសង្គមរបស់យុវជនជាបញ្ហាមួយដែលពិភពលោកបារម្ភខ្លាំង ដោយសារការមើលខ្លឹមសារមិនសមរម្យ ចាញ់បោកជនខិលខូច ប៉ះពាល់សុខភាពផ្លូវកាយ-ផ្លូវចិត្ត អារម្មណ៍តានតឹង ប្រៀបធៀបខ្លួនឯងជាមួយអ្នកដទៃ ទទួលបានព័ត៌មានសុខភាពមិនត្រឹមត្រូវ បោះបង់ការហាត់ប្រាណ និងនៅដាច់ឆ្ងាយពីសង្គម ៕

ប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក លោក ដូណាល់ ត្រាំ បានព្រមានប្រើកម្លាំងយោធា បើលោកនីកូឡាស ម៉ាឌូរ៉ូ (Nicolás Maduro) មិនចុះចេញពីតំណាងប្រធានាធិបតីវ៉េណេហ្ស៊ុយអេឡា។

លោក ត្រាំ បានស្នើឱ្យលោក នីកូឡាស ម៉ាឌូរ៉ូ (Nicolás Maduro) ចុះចេញពីតំណាង ដោយអនុញ្ញាតឱ្យនាំសមាជិកគ្រួសាររត់គេចខ្លួនបាន តែបើបដិសេធមិនចុះចេញពីអំណាចដោយខ្លួនឯង អាមេរិកនឹងប្រើកម្លាំងយោធា។

ការគំរាមឱ្យចុះចេញចេញពីតំណែងនេះ ក៏ព្រោះតែត្រាំ មើលឃើញថា លោក ម៉ាឌូរ៉ូ (Nicolás Maduro) ជាមេកើយនៅពីក្រោយ ក្រុមឧក្រិដ្ឋជនជួញដូរគ្រឿងញៀន ដែលអាចបង្កជាភេរវកម្ម និងអ​សន្តិសុខដល់ប្រជាជាតិអាមេរិក។

ប្រទេសវ៉េណេហ្ស៊ុយអេឡា បានធ្លាក់ចូលវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច ចាប់តាំងពីលោក នីកូឡាស ម៉ាឌូរ៉ូ (Nicolás Maduro) ចូលកាន់តំណាងពីឆ្នាំ២០១៣។

រដ្ឋបាលលោក ដូណាល់ ត្រាំ បានចាត់ទុកលោកម៉ាឌូរ៉ូ  គឺជាគីម ជុងអ៊ុន នៃទ្វីបអាមេរិកខាងត្បូង ក្រោយពីលោកកាន់តំណាងជិត១៣ឆ្នាំបានកែប្រែប្រទេសនេះទៅជារបរផ្តាច់ការ ដែលស្រដៀងគ្នាទៅនឹងប្រទេសកូរ៉េខាងជើង៕

ចិន បានទាមទារឱ្យកម្ពុជា និងម៉ាឡេស៊ី បកស្រាយឱ្យបានច្បាស់លាស់ ជុំវិញកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក កាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ នៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី។

ចិន សម្តែងការព្រួយបារម្ភខ្លាចកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ នឹងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ប្រយោជន៍របស់ខ្លួន និងការគំរាមកំហែងសន្ដិសុខនៅក្នុងតំបន់។

ជុំវិញបញ្ហានេះ ក្រសួងពាណិជ្ជកម្មកម្ពុជា និងក្រសួងពាណិជ្ជកម្មម៉ាឡេសុី មិនទាន់បានចេញបកស្រាយបញ្ជាក់ឱ្យច្បាស់ទៅកាន់ភាគីចិននៅឡើយនោះទេ។

ប្រទេសចិនគឺជាដៃគូសេដ្ឋកិច្ច និងពាណិជ្ជកម្មដ៏សំខាន់បំផុតមួយរបស់ប្រជាជាតិអាស៊ាន ប៉ុន្តែដោយសារតែការគំរាមកំហែងពន្ធរបស់លោកដូណាល់ ត្រាំ បានបង្ខំឱ្យប្រទេសនានាធ្វើសម្បទានពាណិជ្ជកម្ម និងកិច្ចព្រមព្រៀងវិនិយោគបន្ថែមទៀតជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក។

គួរបញ្ជាក់ថៃទី២៦ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥កន្លងទៅ កម្ពុជាបានយល់ព្រមលុបបំបាត់ពន្ធគយទាំងអស់លើទំនិញរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក រួមទាំងផលិតផលម្ហូបអាហារ និងកសិកម្ម ក៏ដូចជាទំនិញឧស្សាហកម្ម ដែលមានន័យថា ការនាំចេញរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកមកកាន់កម្ពុជា នឹងមិនត្រូវបង់ពន្ធគយឡើយ៕