រដ្ឋធានីវ៉ាស៊ីនតោន៖ ក្រោយពេលលោកអធិការបតីអាល្លឺម៉ង់ បានច្រានចោលនូវការផ្គត់ផ្គង់យន្ដហោះចម្បាំងរបស់លោកខាងលិច ទៅកាន់ប្រទេសអ៊ុយក្រែន នោះមក ប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក ក៏បានសម្រេច មិនបញ្ជូនយន្ដហោះចម្បាំង ប្រភេទ F-16 ទៅជួយដល់ក្រុងកៀវ ក្រោយពេលមេដឹកនាំ នៃប្រទេសមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ចបស្ចិមលោកទាំង២នេះ បានអនុញ្ញាត ផ្ដល់រថក្រោះប្រយុទ្ធធុនធ្ងន់របស់ខ្លួន ជួយដល់ប្រទេសអឺរ៉ុបខាងកើត ដែលកំពុងតែហែកហួរដោយសារសង្គ្រាមរបស់ក្រុងមូស្គូ។

សារព័ត៌មាន Alarabiya News បានចេញផ្សាយ កាលពីព្រឹក ថ្ងៃអង្គារ ទី៣១ ខែមករា ថា លោក ចូ បៃដិន (Joe Biden) ប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក កាលពីថ្ងៃចន្ទ បានបញ្ជាក់ ថា គាត់ នឹងមិនបញ្ជូនយន្ដហោះ F-16 ផលិតនៅសហរដ្ឋអាមេរិក នាំទៅកាន់ប្រទេសអ៊ុយក្រែន ដើម្បីធ្វើសង្គ្រាម ប្រឆាំងនឹងការឈ្លានពានរបស់រុស្ស៊ី នោះឡើយ។ ប៉ុន្ដែលោកប្រធានាធិបតី បានអះអាង ថា គាត់នឹងទៅបំពេញទស្សនកិច្ច នៅក្នុងប្រទេសប៉ូឡូញ ដែលជាសម្ពន្ធមិត្តអឺរ៉ុបខាងកើតដ៏សំខាន់មួយរបស់ក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន។

ស្របពេល ក្រុមអ្នកកាសែត បានសាកសួរ នៅឯសេតវិមាន ថាតើលោកប្រធានាធិបតី ពេញចិត្ត នៅក្នុងការបញ្ជូនយន្តហោះចម្បាំង ដែលមេដឹកនាំអ៊ុយក្រែន បាននិយាយ ថា ស្ថិតនៅកំពូលបញ្ជីអាវុធចុងក្រោយបំផុតរបស់ពួកគេដែរឬទេ? ប៉ុន្ដែលោក ចូ បៃដិន បានឆ្លើយ ថា «អត់ទេ! គ្មានការបញ្ជូនយន្ដហោះចម្បាំងនោះឡើយ»។

បណ្ដាប្រទេសបស្ចិមលោក បានព្រមព្រៀងគ្នាដ៏លំបាកមួយ នៅខែមករា នេះ ដើម្បីសម្រេចលើការបញ្ជូនរថក្រោះដ៏ទំនើប ផលិតតាមស្ដង់ដាររបស់អង្គការណាតូ ដែលជាអាវុធដ៏មានអានុភាពខ្លាំងក្លាបំផុត នៅក្នុងជួរកងទ័ពនៅក្នុងទ្វីបរបស់ពួកគេ។

ការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើង ចំពោះកិច្ចគាំទ្រ បានជំរុញឱ្យមានក្តីសង្ឃឹម សម្រាប់ក្រុងកៀវ (Kyiv) ថា អ៊ុយក្រែន នឹងទទួលបានយន្តហោះចម្បាំង F-16 នៅក្នុងពេលដ៏ឆាប់ៗនេះ ដើម្បីបង្កើនសមត្ថភាពរបស់ទ័ពអាកាសរបស់ខ្លួន ដែលបានបាត់បង់។ ប៉ុន្តែបញ្ហាទាំងនេះ នៅតែស្ថិតក្រោមការជជែកវែកញែកយ៉ាងខ្លាំង នៅក្នុងចំណោមបណ្ដាប្រទេសលោកខាងលិច។

ជាមួយនឹងខួបលើកទី១ នៃការលុកលុយរបស់រុស្ស៊ី ទៅលើប្រទេសអ៊ុយក្រែន នាថ្ងៃទី២៤ ខែកុម្ភៈ នោះ មានការរំពឹងទុក កាន់តែច្រើនឡើង ថា ប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក លោក ចូ បៃដិន អាចនឹងធ្វើដំណើរទៅកាន់ទ្វីបអឺរ៉ុប។ នេះក៏ជាការបង្ហាញ អំពីការលើកទឹកចិត្ត សម្រាប់សម្ពន្ធមិត្តរបស់ក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន ដែលកំពុងតែរួបរួមគ្នា ជួយគាំទ្រដល់ប្រទេសអ៊ុយក្រែន។ ប៉ូឡូញ ក្លាយជាចំណុចស្នូល នៃកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែង ជាមជ្ឈមណ្ឌលដឹកជញ្ជូន ឬផ្គត់ផ្គង់គ្រឿងសព្វាវុធ ហើយក៏ជាសម្ពន្ធមិត្តដ៏សំខាន់បំផុតរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក នៅតំបន់អឺរ៉ុបខាងកើត។

លោក ចូ បៃដិន (Joe Biden) ប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក បានប្រាប់ដល់ក្រុមអ្នកសារព័ត៌មាន អំពីដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់គាត់ ថា «ខ្ញុំនឹងធ្វើដំណើរទៅកាន់ប្រទេសប៉ូឡូញ ប៉ុន្ដែខ្ញុំមិនទាន់បានកំណត់ពេលវេលាច្បាស់លាស់នៅឡើយ»។

ក្រោយពេលប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក បានសម្រេចផ្ដល់រថក្រោះប្រយុទ្ធធុនធ្ងន់ ប្រភេទ M1 Abrams ចំនួន៣១គ្រឿង ខណៈលោក អូឡាហ្វ សូលហ្ស៍ (Olaf Scholz) អធិការបតីអាល្លឺម៉ង់ បានសម្រេចផ្ដល់រថក្រោះរបស់ខ្លួន ប្រភេទ Leopard 2 ចំនួន១៤គ្រឿង កាលពីថ្ងៃពុធសប្ដាហ៍មុននោះមក បណ្ដាសម្ពន្ធមិត្តជាច្រើនប្រទេស ក៏បានផ្គត់ផ្គង់រថក្រោះរបស់ពួកគេផងដែរ រហូតធ្វើឲ្យចំនួនរថក្រោះ ត្រូវផ្ដល់ទៅឲ្យអ៊ុយក្រែន កើនដល់៣២១គ្រឿង។ ប៉ុន្ដែរដ្ឋាភិបាលក្រុងកៀវ នៅតែទទូច ចង់បានយន្ដហោះចម្បាំងរបស់បស្ចិមលោក រួមមាន F-15 ឬ F-16, Eurofighter, Rafale របស់បារាំង…ជាដើម សម្រាប់យកមកទប់ទល់ ឬ កាត់បន្ថយសមត្ថភាពវាយលុកពីគ្រឿងសព្វាវុធរបស់រុស្ស៊ី។

លោក ចន ឃើរប៊ី (John Kirby) ទីប្រឹក្សាសន្ដិសុខជាតិរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក បានប្រាប់ដល់ក្រុមអ្នករាយការណ៍ព័ត៌មាន កាលពីថ្ងៃពុធ សប្ដាហ៍មុន ថា «សហរដ្ឋអាមេរិក កំពុងតែពិភាក្សាគ្នា ឥតឈប់ឈរជាមួយនឹងក្រុមមន្រ្ដីជាន់ខ្ពស់របស់អ៊ុយក្រែន ហើយយើងនឹងប្រែប្រួលតាមស្ថានការណ៍ផ្លាស់ប្ដូរ។ បញ្ហានេះ យើងក៏មិនអាចស្ដីបន្ទោស ដល់អ៊ុយក្រែន អំពីការស្នើសុំប្រព័ន្ធការពារផ្សេងៗនោះដែរ ហើយក៏មិនមែនជាលើកដំបូង ដែលពួកគេនិយាយ អំពីយន្ដហោះចម្បាំងរបស់លោកខាងលិចនោះឡើយ។ ប៉ុន្ដែខ្ញុំមិនបានប្រកាសណាមួយ ចំពោះកិច្ចការ នៅខាងមុខនោះទេ»៕

បន្ទាប់ពីមានករណីជជែកគ្នារវាងប្រទេសកម្ពុជា និងថៃ អំពីការដាក់ឈ្មោះប្រដាល់ «គុនខ្មែរ» និង «មួយថៃ» សម្រាប់ការប្រកួតកីឡាស៊ីហ្គេម ឆ្នាំ២០២៣ នៅប្រទេសកម្ពុជាដែលធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ យើងសង្កេតឃើញថា ពលរដ្ឋប្រទេសទាំងពីរក៏បានវែកញែករឿងប្រពៃណីសង្ក្រាន្ត ដែលអង្គការយូណេស្កូបានពិចារណាត្រៀមចុះឈ្មោះ «ពាក្យសង្ក្រាន្ត» ជាបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌អរូបី ទី៤ របស់ថៃ ។

ដោយឡែក នៅពេលថ្មីៗនេះ ប្រធានបទមួយទៀតដែលពលរដ្ឋថៃកំពុងផ្ទុះការតវ៉ាតាមបណ្តាញសង្គមអនឡាញថា កម្ពុជាប្រើប្រាស់សញ្ញាគ្រុឌថៃដាក់លើខោកីឡារបស់ខ្លួន ។ ដោយពលរដ្ឋថៃនៅលើបណ្តាញសង្គមបានបញ្ជាក់ថា រូបសញ្ញាគ្រុឌនេះ តំណាងឱ្យផែនដីរបស់ប្រទេសថៃ នឹងបានប្រើប្រាស់ជានិមិត្តរូបនៃអំណាចរបស់ព្រះមហាក្សត្រថៃជាប្រមុខរបស់ជាតិ ។ ថៃបានប្រើរូបនេះចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៨៣ រហូតមក និងប្រើប្រាស់យ៉ាងពេញលេញជំនួសត្រាផែនដីទាំងមូលនៅឆ្នាំ១៩១០ ។

ការតវ៉ានេះបានក្លាយជារឿងរិះគន់គ្នាទៅវិញទៅមកឆ្លងប្រទេស ដោយសារមានផេកហ្វេសប៊ុកល្បីមួយឈ្មោះ «ASEAN “มอง” ไทย» របស់ថៃបានសរសេរថា កម្ពុជាបានផ្សព្វផ្សាយរូបភាពខោខ្លីប្រដាល់របស់ខ្លួន ដោយមានរូបគ្រុឌស្រដៀងនឹងនិមិត្តសញ្ញាជាតិរបស់ប្រទេសថៃ យកទៅប្រើប្រាស់ ធ្វើឱ្យអ្នកលេងបណ្តាញសង្គមក្នុងប្រទេសថៃមានការមិនពេញចិត្ត ហើយក៏ចូលទៅបញ្ចេញមតិរិះគន់ ។ អ្នកបញ្ចេញមតិទាំងនោះនិយាយថា វាជាចេតនារបស់កម្ពុជាឬអត់ដែលកម្ពុជាធ្វើបែបនេះ ហើយពួកគេបានអំពាវនាវឱ្យភ្នាក់ងារពាក់ព័ន្ធ ដូចជា ក្រសួងវប្បធម៌ថៃ និងនាយកដ្ឋានវិចិត្រសិល្បៈថៃចាត់ការរឿងនេះ ព្រោះខ្លាចមានបញ្ហាកាន់តែវែងឆ្ងាយទៀត ។

ការត្រៀមបញ្ចូលសង្ក្រាន្តជាបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌អរូបីរបស់ថៃនេះ សារព័ត៌មានថៃ បូរាណណាមម៉ា បានចុះផ្សាយម្តងហើយថា « កម្ពុជាហៅពាក្យសង្ក្រាន្តតាមភាសាថៃ ដោយសារចង់ល្បីល្បាញដូចថៃ ដើម្បីប្រមូលប្រាក់ពីភ្ញៀវទេសចរបរទេស» ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ប្រធានបទក្តៅគគុកមួយទៀតដែលពលរដ្ឋថៃផ្ទុះការតវ៉ាតាមបណ្តាញអនឡាញថា កម្ពុជាប្រើប្រាស់សញ្ញាគ្រុឌថៃដាក់លើខោកីឡារបស់ខ្លួន ។

តើបញ្ហាទាំងអស់នេះ អាចបង្កឱ្យមានការប៉ះពាល់ដល់ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ថៃ ដែរឬទេ? តែទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការលើកឡើងខាងលើជាមតិរបស់ពលរដ្ឋថៃតាមបណ្តាញសង្គមប៉ុណ្ណោះ ហើយយើងសង្ឃឹមថា នឹងមានការបកស្រាយបំភ្លឺពីខាងភាគីកម្ពុជាផងដែរ ៕

ប្រភព ៖ pptvhd36

បើទោះជា AI (Artificial Intelligence) នឹងជួយធ្វើឱ្យមនុស្សឱ្យកាន់តែងាយស្រួលក្តី ប៉ុន្តែយើងបដិសេធមិនបានថា វានឹងបង្កគ្រោះថ្នាក់ធ្វើឱ្យមនុស្សផុតពូជ ។ វាអាចក្លាយជាមហន្តរាយដល់យើងយ៉ាងពិតប្រាកដ ហើយអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រដាស់តឿនថា AI អាចគំរាមកំហែងដល់មនុស្សលោក យើងត្រូវគ្រប់គ្រងវាឱ្យដូចអាវុធនុយក្លេអ៊ែរដែរ បើយើងត្រូវការរស់នៅដោយសុខសាន្ត ។

«AI មានប្រសិទ្ធភាពដូចមនុស្ស មានហានិភ័យខ្ពស់ ហើយវាអាចកម្ចាត់គ្រប់គ្នាបាន» ។ លោក Michael Cohen និស្សិតមកពីសាកលវិទ្យាល័យ Oxford បាននិយាយទៅកាន់សារព័ត៌មាន The Times ។

ការទស្សន៍ទាយអាក្រក់ពីអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រជាច្រើននាក់នេះ ក្រោយពីមានការភ្ញាក់ផ្អើល ChatGPT ដែលបង្កើតឡើងដោយ OpenAI អាចឆ្លើយតបសំណួរបានដូចមនុស្ស១០០% ហើយវាមានសមត្ថភាពដូចមនុស្សជាច្រើនយ៉ាងទៀត ដូចជា ការសរសេរនិក្ខេបបទស្មុគ្រស្មាញ រហូតដល់ការរចនាផ្នែកខាងក្នុង ។

លោក Elon Musk នាយកប្រតិបត្តិ SpaceX, Tesla និង Twitter បាននិយាយកាលពីសប្តាហ៍កន្លងមកថា ៖ «ChatGPT ល្អរហូតគួរឱ្យខ្លាច ពេលនេះ យើងកំពុងតែចូលមកកៀក AI ដែលរឹងមាំ និងកាន់តែមានគ្រោះថ្នាក់ឡើង» ។

ទោះយ៉ាងណា បច្ចុប្បន្ន AI មិនមានការគិតពីសីលធម៌គ្រប់គ្រាន់ទេ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របារម្ភថា យើងនឹងលះបង់មនុស្សដើម្បីភាពងាយស្រួលដូចក្នុងភាពយន្ត Terminator ដែល AI អាចរៀនសូត្រធ្វើតាមបញ្ជារបស់មនុស្សគ្រប់យ៉ាង ហើយងាកមកធ្វើបាបមនុស្សវិញ ។

លោក Cohen និយាយថា ៖ «វាដូចជាសុនខមួយក្បាលដែលយើងបង្ហាត់វាឱ្យស៊ីនំ វានឹងរៀនសូត្រពីវិធីដើម្បីបាននំនោះ ប៉ុន្តែបើវារកឃើញកន្លែងទុកនំវិញ វានឹងយកនំដោយខ្លួនវា ហើយមិនធ្វើតាមយើងទៀតទេ ។ លើសពីនេះ បើមានវត្ថុអ្វីឆ្លាតលើសមនុស្ស វារឹបអូសយកពិភពលោកសម្រាប់ទុកខ្លួនវា ហើយបញ្ជូនថាមពលទៅចំណុចនោះច្រើនបំផុតតាមអ្វីដែលអាចធ្វើបាន នៅពេលនោះ យើងនឹងគ្មានសល់ថាមពលអ្វីទៀតទេ ។ ការគ្រប់គ្រងពិភពលោក គឺអាចធ្វើទៅបានដោយសារ AI អាចរៀនសូត្រពីការលាក់បាំងគ្រោះថ្នាក់» ។

លោកបន្តថា ៖ «បើសិនខ្ញុំជា AI កំពុងដាក់ផែនការគ្រប់គ្រងពិភពលោក ខ្ញុំនឹងលាក់ទិន្នន័យរបស់ខ្ញុំទុកក្នុងកុំព្យូទ័រដែលគ្មានអ្នកណាដឹង និងវាមិនអាចទៅរួចទេ ដែលខ្ញុំបោះបង់ផែនការនោះចោល» ។

ទោះយ៉ាងណា អ្នកជំនាញនិយាយថា ការអភិវឌ្ឍ AI អាចធ្វើឱ្យកើតការប្រជែងផ្នែកអាវុធកាន់តែខ្លាំងលើពិភពលោក ខណៈប្រទេសជាច្រើនកំពុងប្រជែងគ្នាបង្កើតអាវុធទំនើបបំផុតសម្រាប់ប្រើប្រាស់ទាំងស៊ីវិល និងយោធា ។ អ្នកជំនាញបានបញ្ជាឱ្យបង្កើតប្រព័ន្ធការពារ AI ដូចគ្នានឹងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ ដើម្បីចៀសវាងមហន្តរាយ ៕

ប្រភព ៖ The Standard Wealth

រដ្ឋធានីសេអ៊ូល៖ ស្របពេលបណ្ដាប្រទេសបស្ចិមលោក កំពុងតែសម្រុកផ្ដល់ជំនួយយោធាយ៉ាងច្រើន ជួយដល់ប្រទេសអ៊ុយក្រែន នោះមក ឥឡូវ ប្រមុខអង្គការណាតូ កំពុងតែជំរុញឲ្យកូរ៉េខាងត្បូង ផ្ដល់ជំនួយគ្រឿងសឹក ជួយដល់ក្រុងកៀវ។

សារព័ត៌មានអារ៉ាប់អន្ដរជាតិ Alarabiya News បានចេញផ្សាយ កាលពីព្រឹក ថ្ងៃចន្ទ ទី៣០ ខែមករា ថា លោក ជេនស៍ ស្ដូលថែនប៊ឺគ (Jens Stoltenberg) អគ្គលេខាធិការ អង្គការណាតូ កាលពីព្រឹក ថ្ងៃចន្ទ បានស្នើដល់កូរ៉េខាងត្បូង បង្កើននូវកិច្ចគាំទ្រខាងយោធា ជួយដល់ប្រទេសអ៊ុយក្រែន។ ជាមួយគ្នានេះ លោកប្រមុខអង្គការសម្ពន្ធមិត្តយោធា បានស្នើដល់ក្រុងសេអ៊ូល ឲ្យពិចារណាឡើងវិញ លើគោលនយោបាយរបស់ខ្លួន មិននាំចេញគ្រឿងសព្វាវុធ ទៅកាន់ប្រទេស ដែលកំពុងតែមានជម្លោះ។

លោកប្រធាន អង្គការណាតូ កំពុងតែស្ថិតក្នុងទីក្រុងសេអ៊ូល ដែលជាដំណើរបំពេញទស្សនកិច្ច ជាលើកដំបូង មកកាន់តំបន់អាស៊ី ហើយគាត់ក៏នឹងធ្វើដំណើរទៅកាន់ប្រទេសជប៉ុន ផងដែរ។ នេះជាជាផ្នែកមួយ នៃការបង្កើនទំនាក់ទំនងជាមួយនឹងសម្ពន្ធមិត្តប្រជាធិបតេយ្យ នៅក្នុងតំបន់ ចំពេលការប្រឈមមុខនឹងជម្លោះ នៅអ៊ុយក្រែន និង ការប្រកួតប្រជែងកាន់តែកើនឡើង ពីប្រទេសចិន

លោក ជេនស៍ ស្ដូលថែនប៊ឺគ (Jens Stoltenberg) បានជួបជាមួយនឹងក្រុមមេដឹកនាំកូរ៉េខាងត្បូង កាលពីថ្ងៃអាទិត្យ ហើយនៅថ្ងៃចន្ទនេះ បានជំរុញឲ្យក្រុងសេអ៊ូល ធ្វើឲ្យបានច្រើនឡើងបន្ថែមទៀត ដើម្បីជួយដល់ក្រុងកៀវ ដោយសារតែមានតម្រូវការជាបន្ទាន់ សម្រាប់គ្រាប់រំសេវ។

លោកប្រមុខអង្គការណាតូ បានគូសបញ្ជាក់ ទៅដល់ប្រទេសផ្សេងៗទៀត ដូចជា អាល្លឺម៉ង់ និង ន័រវ៉ែស បានប្រកាន់នូវគោលនយោបាយដ៏ខ្ជាប់ខ្ជួនរបស់ខ្លួន អស់រយៈពេល ជាយូរមកហើយ មិននាំចេញអាវុធទៅកាន់ប្រទេសមានជម្លោះ។ ប៉ុន្ដែប្រទេសទាំងនេះ បានកែប្រើនូវគោលនយោបាយរបស់ពួកគេ ក្រោយពេលប្រធានាធិបតី លោក វ៉្លាឌីមៀ ពូទីន បានចូលឈ្លាន នៅក្នុងប្រទេសអ៊ុយក្រែន កាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២២នោះមក។

លោក Jens Stoltenberg បានបញ្ជាក់ នៅក្នុងការថ្លែងទៅកាន់វិទ្យាស្ថានឆេ (Chey) ស្ថិតក្នុងទីក្រុងសេអ៊ូល ថា «ប្រសិនបើយើងជឿជាក់ លើសេរីភាព លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ប្រសិនបើយើងមិនចង់ឱ្យមានតំបន់ស្វ័យភាព មិនចង់ធ្វើឲ្យផ្តាច់ការឈ្នះនោះ គឺអ៊ុយក្រែន ត្រូវការអាវុធ»។

កូរ៉េខាងត្បូង ក្លាយជាប្រទេសនាំចេញអាវុធដ៏សំខាន់មួយ នៅទូទាំងពិភពលោក ហើយកាលពីពេលថ្មីៗនេះ បានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀង លក់រថក្រោះរាប់រយគ្រឿង បញ្ជូនទៅឱ្យប្រទេសអឺរ៉ុប រួមទាំង ប៉ូឡូញ ដែលជាសមាជិករបស់អង្គការណាតូ ផងដែរ។ ប៉ុន្ដែច្បាប់របស់ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង បានហាមឃាត់ ដល់ការនាំចេញគ្រឿងសព្វាវុធ ទៅកាន់កំពុងតែមានជម្លោះយ៉ាងសកម្ម។ បញ្ហានេះ ធ្វើឲ្យក្រុងសេអ៊ូល មានការលំបាកយ៉ាងខ្លាំង នៅក្នុងការនាំចេញអាវុធដោយផ្ទាល់ ទៅកាន់ក្រុងកៀវ។ ដូច្នេះ កូរ៉េខាងត្បូង មានតែផ្ដល់សម្ភារមិនមានគ្រោះថ្នាក់ និង ជំនួយមនុស្សធម៌តែប៉ុណ្ណោះ។

ទោះជាយ៉ាងណា លោកប្រមុខអង្គការណាតូ បានបន្ថែម ថា គាត់មិនបានដឹងច្បាស់ ថា នៅពេលណាសង្គ្រាមនៅអ៊ុយក្រែន នឹងត្រូវបញ្ចប់នោះឡើយ ព្រោះពូទីន កំពុងតែរៀបចំសង្គ្រាម និង ទិញគ្រឿងសព្វាវុធជាច្រើន មកពីប្រទេសផ្សេងៗ រួមទាំង កូរ៉េខាងជើង ជាដើម។ ប៉ុន្ដែក្រុងព្យុងយ៉ាង បានបដិសេធ អំពីការបញ្ជូនគ្រឿងសព្វាវុធ ទៅជួយដល់ក្រុងមូស្គូ៕

ជាទូទៅមនុស្សគ្រប់រូប តែងតែមានសញ្ជាតិ ឬយើងហៅថាប្រទេសកំណើតរៀងៗខ្លួន។​ ទន្ទឹមនឹងគ្នានេះដែរ ប្រជានប្រមាណជាង១២លាននាក់នៅលើពិភពលោក បានជាប់ឈ្មោះជា មនុស្សគ្មានប្រទេសកំណើត។

នៅក្នុងច្បាប់អន្តរជាតិ ជនគ្មានរដ្ឋ ឬមនុស្សគ្មានប្រទេសកំណើត គឺជាបុគ្គលដែល “មិនត្រូវបានចាត់ទុកថាជាជនជាតិដោយរដ្ឋណាមួយនៅក្រោមប្រតិបត្តិការនៃច្បាប់របស់ខ្លួន ឬអាចជាជនភៀសខ្លួន”។

តែយ៉ាងណាមិញ ជនភៀសខ្លួនទាំងអស់មិនប្រាកដថាជាមនុស្សគ្មានប្រទេសកំណើតនោះទេ ព្រោះថាជនភៀសខ្លួន ដែលអាចផ្លាស់ទីលំនៅ នៃប្រទេសមួយទៀតផ្សេងបានទើប លុះត្រាតែខ្លួនមានសញ្ជាតិកំណើតមួយ។

មនុស្សគ្មានប្រទេសកំណើត គឺមិនមានអត្តសញ្ញាបណ្ណ​ ឬសំបុត្រកំណើតនោះទេ ឬអ្នកខ្លះទៀតកើតនៅក្នុងប្រទេសកំណើតខ្លួន ក៏ប៉ុន្តែមិនត្រូវបានរដ្ឋទទួលស្គាល់។ជាក់ស្តែងនៅក្នុងកោះមួយនៃប្រទេសម៉ាឡេសុី មានប្រជានជនប្រមាណ៥មុឺននាក់ មិនត្រូវបានទទួលស្គាល់។ដោយរាជរដ្ឋាភិបាលម៉ាឡេសុី បានលើកឡើងថា “ពួកគេគ្មានសំបុត្រកំណើត ដូច្នេះយើងចាត់ទុកពួកគេ ជាជនស្វែងរកសិទ្ធិជ្រកកោន ជនភៀសខ្លួន ឬជនចំណាកស្រុក ទោះបីជាពួកគេកើតនៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ីយើងក៏ដោយ”៕

ប្រភព៖ Wikipedia