ជាធម្មតានៅតាមផ្ទះនីមួយៗតែងតែមានដាំដើមឈើ ឬដើមផ្កាស្អាតៗដើម្បីទុកលំអផ្ទះឱ្យមានភាពស្រស់ស្អាត លេចធ្លោរ ទៅតាមចំណង់ចំណូលចិត្តរបស់ពួកគេ។ ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណា ក៏មានប្រភេទដើមផ្កាមួយចំនួនត្រូវបានចាស់បុរាណហាមមិនឱ្យដាំនៅក្នុងបរិវេណផ្ទះ ព្រោះគេជឿថា ប្រសិនបើដាំដើមផ្កាទាំងនេះនៅជុំវិញផ្ទះ អាចនឹងនាំមកនូវទុក្ខទោស សំណាងអាក្រក់ ឬរឿងអពមង្គលចូលមកក្នុងគ្រួសារ និងអាចរកស៊ីខាតចុងខាតដើមទៀតផង។ ហេតុដូច្នេះទើបជនជាតិខ្មែរយើងមិននិយមដាំដើមផ្កាទាំងនេះនៅក្នុងផ្ទះរបស់ពួកគេឡើយ។

១.ផ្កាចំប៉ី៖ ផ្កានេះត្រូវបានមនុស្សមួយចំនួនជឿថា វាអាចនឹងនាំមកនូវទុក្ខព្រួយ ព្រោះនៅពេលមានពិធីបុណ្យសពគេតែងប្រើវានៅក្នុងពិធីដើម្បីដាក់នៅលើសព ហើយគេក៏ជឿថាផ្កានេះបើដាំនៅក្នុងផ្ទះប្រៀបដូចជាអ្នកផ្ទះទាំងមូលកំពុងតែកាន់ទុក្ខឱ្យនរណាម្នាក់ពោរពេញទៅដោយទុក្ខព្រួយ ឬបើអ្នករស់នៅតែ ២ នាក់ប្តីប្រពន្ធ គេជឿថាប្តីអាចនឹងត្រូវឃ្លាតទៅនៅឆ្ងាយ ជីវិតគូមានតែការរងទុក្ខប៉ុណ្ណោះ។

២.ផ្កាច្បារ៖ នៅសម័យបុរាណមិនត្រូវបានគេដាំជាទូទៅនៅក្នុងបរិវេណផ្ទះនោះទេ ព្រោះ ដោយសារតែផ្កាច្បារនេះ ជារឿយៗត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់នៅក្នុងបញ្ហានៃពាក្យបណ្តឹង ការប្តឹងប្តល់គ្នាទៅវិញទៅមក។ គេជឿថាវាជាផ្កាអកុសល ព្រោះកាលពីអតីតកាលកម្រងផ្កាច្បារនេះ ត្រូវបានគេពាក់នៅលើកញ្ចឹងករបស់អ្នកទោសដែលហៀបនឹងប្រហារជីវិត។ ដូច្នេះវាមិនគួរដាំនៅក្នុងផ្ទះទេ ព្រោះនឹងអាចនាំមកនូវទុក្ខទោស និងរឿងមិនសមប្រកបផ្សេងៗ។

៣.ផ្ការាក់ ឬផ្កាខ្មោច៖ នៅក្នុងប្រទេសថៃផ្កានេះគេនិយមយកទៅប្រើនៅក្នុងមង្គលការ ឬពិធីមង្គលផ្សេងៗតំណាងឱ្យសេចក្តីស្នេហា ប៉ុន្តែបើយកវាមកដាំនៅក្នុងផ្ទះវិញ គេបែរជាមានជំនឿថាអាចនាំឱ្យស្នេហាមានការប្រេះឆា ឈ្លោះគ្នា រកសុភមង្គលមិនបានឡើយ។ ចំណែកឯនៅក្នុងប្រទេសខ្មែរយើងវិញ ផ្កានេះមិនត្រូវបានដាំនៅក្នុងផ្ទះស្រាប់ទៅហើយព្រោះវាជាដើមផ្កាខ្មោចដែលតែងដុះនៅជិតផ្នូរជាដើម៕

នៅក្នុងឱកាសចម្រើនជន្មាយុគម្រប់៤៣ ឈានចូល ៤៤ឆ្នាំ នៅថ្ងៃទី២២ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៤ លោកជំទាវ ពេជ ចន្ទមុន្នី ភរិយាសម្តេចធិបតីហ៊ុនម៉ា ណែត បានធ្វើការចែករំលែកព្រះធម៌ នៅលើគណនីហ្វេកប៊ុកផ្ទាល់របស់លោកជំទាវ អមជាមួយខ្លឹមសារថា៖”អត្រាស្លាប់ដោយគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍មានចំនួនច្រេីនជាងការស្លាប់ដោយសារជំងឺ មេត្តាជួយចែករំលែកដំបូន្មានដ៏ល្អនេះជូនដល់ប្រជាពលរដ្ឋយេីងផង”។

នៅក្នុងព្រះធម៌បានលើកឡើងអំពីការ ទទួលទានគ្រឿងស្រវឹង ដែលឈានទៅដល់ឱ្យមានការបង្កគ្រោះថ្នាក់ចរាចរ និង ប៉ះពាល់សង្គមជាតិជាខ្លាំង។

សូមបញ្ជាក់នាដើមឆ្នាំ២០២៤នេះ ចំនួនអ្នកស្លាប់ដោយគ្រោះថ្នាក់ចរាចរហាក់មានការកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ដែលភាគច្រើនបង្កឡើងដោយអ្នកបើកបរមានជាតិស្រវឹងខ្ពស់៕

ប្រតិទិន គឺជាកាលវិភាគសម្រាប់កំណត់ពេលវេលាដើម្បីដឹងថាតើយើងដើរដល់សម័យកាលណាហើយ។ យើងគ្រប់គ្នាប្រាកដជាដឹងហើយថា ក្នុងរយៈពេលមួយឆ្នាំមាន ១២ ខែស្មើនឹង ៣៦៥ ថ្ងៃ ដោយខែនីមួយៗមាន ៣០ ទៅ ៣១ ថ្ងៃ។ ចុះហេតុអ្វីបានជាខែកុម្ភៈដែលជាខែទី២ នៃដើមឆ្នាំមានត្រឹមតែ ២៨ ថ្ងៃ ឬអាចមានដល់ ២៩ ថ្ងៃនៅរៀងរាល់ ៤ ឆ្នាំម្ដង ដែលត្រូវបានគេហៅថា “ឆ្នាំបង្គ្រប់” ។ តើនេះបណ្ដាលមកពីអ្វី? ហើយនរណាជាអ្នកកំណត់?

ដូច្នេះដើម្បីទទួលបានចម្លើយ យើងសូមរៀបរាប់ពីប្រវត្តិនៃការកកើតប្រតិទិនជាមុនសិន នៅពេលដែលប្រតិទិនដំបូងត្រូវបានកត់ត្រាពេលវេលាដោយប្រើវដ្តធម្មជាតិ រួមមានថ្ងៃ វដ្តតាមច័ន្ទគតិ (ខែ) និងវដ្តព្រះអាទិត្យ (ឆ្នាំ)។ ជនជាតិរ៉ូម៉ាំងជាអ្នកបង្កើតប្រតិទិនដំបូងបង្អស់ ដោយពួកគេជាអ្នកកំណត់ឈ្មោះសម្រាប់ថ្ងៃនីមួយៗនៃសប្តាហ៍ ហើយឈ្មោះនៃថ្ងៃគឺយកចេញពីភពទាំងប្រាំពីរដូចជា ភពព្រះអាទិត្យ ព្រះច័ន្ទ ព្រះអង្គារជាដើម…។

សម្រាប់ខែវិញ ប្រតិទិនដំបូងរបស់ពួករ៉ូម៉ាំងមានត្រឹមតែ ១០ ខែប៉ុណ្ណោះក្នុងមួយឆ្នាំ ហើយខែដំបូងនៃឆ្នាំគឺជាខែមីនា ដែលជារៀងរាល់ខែមាន ៣០ ទៅ ៣១ ថ្ងៃ។ ក្នុងចំណោម ១០ ខែនោះ ៦ ខែមាន ៣០ ថ្ងៃ និង ៤ ខែមាន ៣១ ថ្ងៃ ដែលសរុបមកមួយឆ្នាំមានត្រឹម ៣០៤ ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ។ ប៉ុន្តែនាពេលនោះស្តេចរ៉ូម៉ាំង នូម៉ា ប៉ុមពីលៀស (Numa Pompilius) មានជំនឿជឿថា ចំនួនគូជាចំនួនមិនល្អ ឬចំនួនមិននាំសំណាង ទើបព្រះអង្គបន្ថែមខែថ្មីចំនួនពីរ ដែលបច្ចុប្បន្នយើងស្គាល់ថា ជាខែមករា និងខែកុម្ភៈ ទៅខាងចុងប្រតិទិនដើម្បីឱ្យត្រូវគ្នាជាមួយឆ្នាំចន្ទគតិ ។ រួចព្រះអង្គក៏បានដកមួយថ្ងៃចេញពីខែទាំងឡាយដែលមាន ៣០ ថ្ងៃ ធ្វើឱ្យពួកវាមានត្រឹម ២៩ ថ្ងៃវិញក្នុងមួយខែ។ ហើយក៏បានសម្រេចជ្រើសរើសយកខែកុម្ភៈ ដែលជាខែត្រូវរៀបចំពិធីគោរពបូជាដល់អ្នកចែកឋានរបស់ពួករ៉ូម៉ាំង គឺជាខែគ្មានសំណាងដែលមាន ២៨ថ្ងៃ និងមាន ២៩ ថ្ងៃ នៅរៀងរាល់៤ឆ្នាំម្ដង ដែលត្រូវបានគេហៅថា “ឆ្នាំបង្គ្រប់” ។

ទោះយ៉ាងណាក្តី ដោយទទួលយកការណែនាំពីតារាវិទូរបស់ខ្លួនសេ្តចរ៉ូម៉ាំង ក៏បានបន្ថែមថ្ងៃឡើងវិញទៅក្នុងខែ គឺធ្វើឱ្យពួកវាមាន ៣០ ថ្ងៃ ឬ ៣១ ថ្ងៃ លើកលែងតែខែកុម្ភៈ។ ចុងក្រោយរ៉ូម៉ាំងនៅតែតម្រូវឱ្យខែយ៉ាងតិចមួយ ក្នុងចំណោមខែទាំង១២ មានចំនួនថ្ងៃជាលេខគូ។ ព្រោះថា យោងតាមគណិតវិទ្យា រាល់ផលបូករវាងចំនួនគូ (១២ខែ) នៃលេខសេស (ចំនួនថ្ងៃក្នុងមួយខែៗ) គឺផ្តល់លទ្ធផលចេញមកជាចំនួនគូជានិច្ច ខណៈ ៣៦៥ ថ្ងៃជាចំនួនសេស។ សម្រាប់ឆ្នាំចន្ទគតិ កាលនោះក្នុងមួយឆ្នាំមាន ៣៦៤ថ្ងៃ ប៉ុន្តែរ៉ូម៉ាំងចាត់ទុកថាមាន ៣៦៥ ថ្ងៃ ដោយមិនអាចចាត់ទុក ៣៦៤ ថ្ងៃទេ ដោយសារជាលេខគូ៕

បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរដែលជាប់ខ្សែស្រឡាយចិនភាគច្រើននាំគ្នាសម្រុកយ៉ាងភ្លុសទឹកភ្លុសដី ទៅធ្វើពិធីកាត់ឆុង ពោលគឺទៅបន់ស្រន់និងសែនព្រេងឲ្យអ្នកតាមួយអង្គនៅលើវត្តភ្នំ ដែលជឿថានឹងនាំសំណាងល្អ ផុតពីគ្រោះចង្រៃមុននឹងពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំចិនមកដល់។

រមនីយដ្ឋានវត្តភ្នំ ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅចំកណ្តាលក្រុងភ្នំពេញ និងជាកន្លែងដែលបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរនិងភ្ញៀវទេសចរណ៍ភាគច្រើននិយមទៅបន់ស្រន់នៅទីនោះ ព្រោះមានជំនឿថាជាទីកន្លែងស័កិ្តសិទ្ធបំផុត។

កាលពីដើមឡើយ នៅលើវត្តភ្នំនេះក៏ធ្លាប់ជាកន្លែងគោរពបូជាព្រះពុទ្ធសាសនាយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួនផងដែរ ពោលគឺមានព្រេងនិទានមួយទាក់ទងនឹងប្រត្តិភ្នំពេញ ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ១៣៧២ គឺមានដូនចាស់ម្នាក់ឈ្នោះ «ពេញ» ដែលមានទីលំនៅនៅម្តុំទន្លេ៤មុខឬទន្លេចតុមុខសព្វថ្ងៃ។ ថ្ងៃមួយនោះគឺមានព្យុះទឹកជំនន់បោកបក់យ៉ាងខ្លាំង ដែលជាឥទ្ធិពលមកពីប្រទេសឡាវ បានធ្វើឲ្យរលំដើមគគីររាប់រយដើមអណ្តែតពាសពេញផ្ទៃទន្លេមេគង្គហូរចាក់មកទន្លេចតុមុខ។ លោកយាយពេញក៏បានប្រទះឃើញដើមគគីរធំមួយដើម ដែលនៅក្នុងប្រហោងនៃឈើនោះគឺមានព្រះពុទ្ធបដិមាសំរិទ្ធតូចៗចំនួន៤ព្រះអង្គ និងទេវរូបថ្មចំនួន១អង្គទៀត។ បន្ទាប់មក ដូនពេញក៏បានគៀរគងអ្នកភូមិនាសម័យកាលនោះឲ្យលើកដីពូនភ្នំនិងសង់វិហារប្រក់ស្បូវមួយនៅទីនោះ។ រួចក៏នាំយកព្រះពុទ្ធបដិមា៤អង្គនោះទុកនៅម្ខាង និងទេវរូបថ្ម១អង្គទៀតទុកនៅម្ខាងទៀតនៃភ្នំនេះ។ ដោយមើលឃើញថា ទេវរូបមួយអង្គនោះមានលក្ខណៈដូចឡាវ និងអណ្តែតមកពីស្រុកឡាវ ដូនពេញក៏បានដាក់ឈ្មោះថា «អ្នកតាព្រះចៅ» ហើយនាមនេះក៏បានជាប់មកដល់សព្វថ្ងៃនេះ។

ទោះជាយ៉ាងណា ក្រៅពីរឿងដំណាលបុរាណ វត្តភ្នំនេះក៏បានឆ្លងកាត់ការសាងសង់និងជួសជុលជាបន្តបន្ទាប់ផងដែរ ដោយក្សត្រដំបូងគេដែលបានតាំងរាជធានីនៅភ្នំពេញនេះគឺព្រះបាទពញាយ៉ាត អំឡុងឆ្នាំ ១៤៣៤ រីឯព្រះធាតុព្រះអង្គទៀតសោតក៏បានតម្កល់ទុកនៅក្នុងចេតីយវត្តភ្នំនេះដែរ។

យ៉ាងណាមិញ នាចំណេរកាលក្រោយៗមកទៀត គេក៏ធ្វើអាស្រមថ្មីស្រោបពីលើ«អ្នកតាព្រះចៅ» បន្ថែមទៀត ដែលនាំឲ្យមានការយល់ច្រឡំបន្តពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់ថាជាអ្នកចិនទៅវិញ។ បច្ចុប្បន្នគេបានប្រទះឃើញថា ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរដែលជាប់ខ្សែស្រឡាយចិននាំគ្នាសម្រុកទៅបូជាលើអ្នកតាព្រះចៅ ដើម្បីជាការកាត់ឆុងឆ្នាំថ្មី មុនពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំចិននឹងមកដល់នាពេលខាងមុខនេះ ព្រោះថាបើឆុងហេងនឹងនាំមកលាភសំណាងធំ លុយហូរចូលច្រើនតែបើឆុងស៊យ នឹងនាំមកនូវគ្រោះចង្រៃ គ្រោះថ្នាក់ ខាតបង់លុយកាក់ មានជំងឺជាដើម។ រីឯពិធីកាត់ឆុងនេះទៀតសោត គឺគេនិយមសែន ស៊ុតទា២គ្រាប់ សាច់ជ្រូក៣ជាន់ឆៅ ក្រដាសសែន និងផ្លែឈើពី៣ទៅ៥មុខផងដែរ៕