ជាការពិត ប្រទេសនីមួយៗសុទ្ធតែមានរូបីយប័ណ្ណ ពោលគឺលុយតំណាងជាតិខ្លួន ដើម្បីចរាចរនៅទូទាំងប្រទេស។ ជាក់ស្តែង រូបីយប័ណ្ណរបស់ប្រទេសកម្ពុជា គឺ ប្រាក់«រៀល» ដែលប្រាក់រៀលខ្មែរបានបង្កើតជាលើកជាលើកដំបូងដោយធនាគារជាតិកម្ពុជា ចន្លោះឆ្នាំ១៩៥៤ ដល់ ១៩៦៤ បន្ទាប់ពីទទួលបានឯករាជ្យពីបារាំង។

ខណៈ ធនាគារជាតិកម្ពុជាគឺបានបិទទ្វារវិញក្នុងរបបខ្មែរក្រហម ១៩៧៥-១៩៧៩។ បន្ទាប់ពីបានផ្តួលរលំរបបខ្មែរក្រហមរួចមក ចន្លោះឆ្នាំ ១៩៧៥-១៩៩៣ ធនាគារជាតិកម្ពុជាក៏បានកសាងនិងចាប់ផ្តើមផលិតរូបីយប័ណ្ណខ្មែរឡើងវិញ ដោយគ្រានោះកម្ពុជាបានប្តូរពីសេដ្ឋកិច្ចផែនការ ទៅជាសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសេរី។ រីឯចាប់តាំងពី ឆ្នាំ១៩៩៣ ដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ប្រព័ន្ធធនាគារត្រូវបានពង្រឹងនិងធ្វើទំនើបភាវូបនីយកម្មជាលំដាប់។

ទោះជាយ៉ាងណា បច្ចុប្បន្ន រូបីយប័ណ្ណខ្មែរត្រូវបានផលិតឡើងនិងកែសម្រួលជាបន្តបន្ទាប់។ ជាមួយគ្នានោះ រូបីយប័ណ្ណឬក្រដាសប្រាក់ខ្មែរនីមួយៗសុទ្ធតែបានរចនាឡើងដោយបង្ហាញពីភាពលេចធ្លោរបស់ខ្លួនយ៉ាងមានឥទ្ធិពលនិងស្រស់ស្អាត តាមរយៈការផ្សារភ្ជាប់រូបីយប័ណ្ណជាមួយនឹងវប្បធម៌អរិយធម៌ខ្មែរដ៏រុងរឿងពីអតីតកាល។

ខាងក្រោមនេះ គឺជាការបង្ហាញក្រដាសប្រាក់ខ្មែរ ដែលបានរចនាឡើង និងមិនភ្លេចបង្ហាញពីកិត្យានុភាពរបស់ខ្លួន តាមរយៈការដាក់តាំងប្រាសាទល្បីៗនិងតំបន់ប្រវត្តសាស្រ្តមួយចំនួននៃប្រទេសកម្ពុជា ៖
-ក្រដាសប្រាក់ ៥០០រៀល សេរ៊ីចាស់ មានរូបប្រាសាទអង្គវត្តខ្មែរ
-ក្រដាសប្រាក់ ១០០០រៀល សេរ៊ីចាស់ មានភ្ជាប់ជាមួយនឹងប្រាសាទបាយ័ន
-ក្រដាសប្រាក់ ១០០០រៀល សេរ៊ីថ្មី មានរូបក្លោងទ្វារជ័យនៃប្រាសាទបាយ័ន
-ក្រដាសប្រាក់ ២០០០រៀល សេរ៊ីថ្មី មានរូបប្រាសាទតោនៅតំបន់ប្រាសាទសម្បូរព្រៃគុក
-ក្រដាសប្រាក់ ២០០០រៀល សេរ៊ីចាស់ មានរូបប្រាសាទព្រះវិហារ
-ក្រដាសប្រាក់ ៥០០០រៀល មានរូបចម្លាក់លើជញ្ជាំងប្រាសាទបាយ័ន
-ក្រដាសប្រាក់ ១០,០០០រៀល មានរូបប្រាសាទនាគព័ន្ធ
-ក្រដាសប្រាក់ ២០,០០០រៀល មានរូបបណ្ណាល័យនៃប្រាសាទបន្ទាយស្រី
-ក្រដាសប្រាក់ ៥០,០០០រៀល មានរូបប្រាសាទបាគង
-ក្រដាសប្រាក់ ១០០,០០០រៀល មានរូបគ្រុដនៅលើកំពែងនៃប្រាសាទព្រះខ័ណ្ឌ៕

តំបន់ភូមិភាគឦសាន ជាតំបន់ទេសចរណ៍បែបធម្មជាតិ គយគន់ព្រៃប្រឹក្សា ដ៏គួរអោយទាក់ទាញមួយនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។

ស្របពេលដែលបុណ្យប្រពៃណីជាតិខ្មែរ កាន់តែកៀកចូលមកដល់នោះ ថ្ងៃនេះគេហទំព័រយើងខ្ញុំសូមណែនាំកន្លែងទេសចរណ៍ដ៏មានសក្តានុពលមួយចំនួននៅតំបន់ភូមិភាគឦសាន៖

• ទឹកជ្រោះប៊ូស្រា មានចំងាយ៤៣គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្តមណ្ឌលគិរី តាមបណ្តោយផ្លូវទៅស្រុកពេជ្រចិន្តា។ ទឹកជ្រោះប៊ូស្រាជាតំបន់កំសាន្តល្អជាងគេក្នុងខេត្តមណ្ឌលគិរី។• បឹងយក្សលោម ជាបឹងមួយដែលមានអាយុច្រើនជាងគេក្នុងចំនោមបឹងនានានៅកម្ពុជា មានជំរៅដល់ទៅ៧២ម៉ែត្រ។ ចំណែកទឹកវិញណាត្រជាក់ណាស់ហើយថ្លាល្អទៀតគួរអោយចង់មុជថែមទៀត។• រមណីយដ្ឋានកាំពី ស្ថិតនៅភាគខាងជើងតាមផ្លូវជាតិលេខ ៧ ប្រហែល ១៥គ.ម ពីក្រុងក្រចេះ។ ទៅដល់ស្ពានព្រែកកាំពី គេនឹងឃើញទិដ្ឋាភាពមួយដ៏ចម្លែកនេះ គឺផ្ទៃទឹកទន្លេមេគង្គទាំងមួលត្រូវពុះជ្រៀកជាចំណែកតូចៗ ដោយពំនូតកោះរាប់ម៉ឺន ដែលមានរុក្ខជាតិទឹកដុះឡើងខៀវស្រងាត់។ កាំពីជារមណីយដ្ឋានធម្មជាតិមួយដ៏អស្ចារ្យរបស់ខេត្តក្រចេះ ហើយក៏ជាកន្លែងជម្រកសត្វផ្សោត ដែលជាទីពេញនិយមរបស់ភ្ញៀវទេសចរផងដែរ• កោះលន តំបន់រ៉ាមសារ ស្ទឹងត្រែងមរកត ត្រូវគេស្គាល់ថាជាតំបន់ដីសើម ដែលជាផ្នែកដ៏សំខាន់សម្រាប់បរិស្ថានធម្មជាតិ ដោយសារវាជួយការពារការបាក់ច្រាំង ទប់ស្កាត់ទឹកជំនន់ ស្រូបជាតិពុល លើកកម្ពស់គុណភាពទឹក ហើយបានផ្ដល់ជាទីតាំងសម្រាប់សត្វស្លាប និងសត្វគ្រប់ប្រភេទដែលកម្រ និងជិតផុតពូជប្រើប្រាស់ធ្វើជាជំរក បង្កាត់ពូជ ធ្វើសំបុក ព្រៃឈើ និងជាទីតាំងសម្បូរជីវចម្រុះរស់នៅទៀតផង• ភ្នំដោះក្រមុំ ស្ថិតនៅទីរួមខេត្តមណ្ឌលគីរី មានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នាទៅនឹងភ្នំជាច្រើនទៀត ដែលមាននៅក្នុងស្រុកមនោរម្យ និង ស្រុកអូររាំង នៃខេត្តមណ្ឌលគីរី ក៏៏ប៉ុន្តែភ្នំនេះ ត្រូវបានចាត់ទុកជាកន្លែងសក្ការៈមួយយ៉ាងសំខាន់ ទន្ទឹមនឹងនេះ គេបានចាត់ទុកភ្នំដោះក្រមុំ ជាមជ្ឈមណ្ឌលវប្បធម៌ របស់ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាផងដែរ៕

នំអន្សមដែលជាគូរនិងនំគម គឺតែងតែលេចវត្តមាននៅក្នុងឱកាសបុណ្យសំខាន់ៗរបស់ខ្មែរ ជាពិសេសគឺក្នុងបុណ្យចូលឆ្នាំប្រពៃណី បុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ ឬពិធីមង្គលការជាដើម ដោយសង្កេតថា រយៈពេលពី១-២ថ្ងៃមុននឹងពិធី ប្រជាជនខ្មែរភាគច្រើនបាននឹងកំពុងឆ្ការដៃឆ្ការជើងគ្នា រៀបចំ វេចនំនេះឡើងមក ដើម្បីជាធ្វើដង្វាយ ឲ្យទាន់ក្នុងថ្ងៃពិធី។

ពាក្យ «អន្សម» តាមវចនានុក្រមសម្ដេចសង្ឃ ជួន ណាត បានពន្យល់ថា ជាឈ្មោះនំ ធ្វើដោយអង្ករដំណើបខ្ចប់ដោយស្លឹកស្រស់ (តាមធម្មតា ច្រើនប្រើស្លឹកចេក) មានរាងមូលស្មើចុងស្មើដើម ចម្អិនដោយស្ងោរ ឬអាំងក៏មាន។ នំអន្សមគឺមានជាច្រើនប្រភេទដូចជា៖ នំអន្សមស្នូលចេកណាំវ៉ាទុំ ដែលគេហៅថាអន្សមចេក, អន្សមជ្រូក, អន្សមដូងជាដើម។

ទោះជាយ៉ាងណា យោងតាមឯកសារមួយចំនួន ប្រវត្តិនៃការវេចនំអន្សម គឺត្រូវបានគេជឿជាក់ថា មាននៅក្នុងសម័យព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ចន្លោះចុងសតវត្សទី១១និងដើមទី១២មកម្លេះ ដែលខណៈគ្រានោះ ប្រទេសកម្ពុជាយើងបានប្រកាន់យកសាសនាព្រាហ្មណ៍ ហើយនំអន្សមនេះទៀតសោត ត្រូវបានគេយកទៅប្រារព្ធយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួននៅក្នុងពិធីសាសនានេះផងដែរ។

ក្នុងសាសនាព្រាហ្មណ៍ នំអន្សមគឺតំណាងឲ្យលិង្គរបស់ព្រះឥសូរ ចំណែកនំគមគឺតំណាងឲ្យយោនី នាងឧមា ត្រូវជាមហេសីរបស់ព្រះឥសូរ។ ដោយហេតុថា កម្ពុជាជាប្រទេសដែលធ្លាប់កាន់សាសនាព្រាហ្មណ៍ដ៏ធំមួយដែរក្នុងអតីតកាល ទើបនំអន្សមនិងនំគមបានជ្រាបចូលក្នុងផ្នត់គំនិតរបស់ប្រជាជនខ្មែរពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់ បន្តយកនំប្រភេទនេះធ្វើជានំប្រពៃណីជាតិខ្មែរ ដែលបានក្លាយជាកេរ្តិ៍ដំណែលវប្បធម៌ដ៏រុងរឿង និងជាមោទនភាពសម្រាប់កូនខ្មែរគ្រប់រូបផងដែរ៕

តៃវ៉ាន់ គឺជាប្រទេសដែនកោះមួយ ស្ថិតនៅតំបន់អាសុីបូព៍ា ដែលមានរាជធានីឈ្មោះ”តៃបុិ”។ តៃវ៉ាន់ មិនត្រូវបានគេចាត់ទុកជាប្រទេសពេញលេញនោះទេ ក្រោយមានតែ១១ប្រទេសប៉ុណ្ណោះ នៃសមាជិកអង្គការសហប្រជាជាតិចំនួន១៩៨ ទទួលស្គាល់ប្រទេសនេះជារដ្ឋឯករាជ្យ ក្រៅពីនេះចាត់ទុកតៃវ៉ាន់ ជាដែនអធិបតេយ្យភាពរបស់ចិន។

ដោយឡែក សម្រាប់ឈ្មោះ ចិនតៃបុិ និងតៃវ៉ាន់ គឺជាឈ្មោះនៃប្រទេសតែមួយ គ្រាន់តែការប្រើប្រាស់ខុសគ្នាតែប៉ុណ្ណោះ៖

ចិនតៃប៉ិ ត្រូវបានប្រទេសចិន យកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងវិស័យកីឡាអន្តរជាតិ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៨១ បន្ទាប់ពីគណបក្សជាតិនិយមចិន បដិសេធមិនឱ្យលេងក្រោមឈ្មោះ “តៃវ៉ាន់” ដោយពួកគេយល់ឃើញថា៖”តៃវ៉ាន់ គឺជាឈ្មោះខេត្តមួយរបស់ចិន”។

បើនិយាយឱ្យងាយយល់ ចិនតៃបុិ គេសំដៅទៅលើការប្រើប្រាស់ក្នុងវិស័យកីឡា ហើយនិងវិស័យពាណិជ្ជកម្ម រីឯឈ្មោះតៃវ៉ាន់ សំដៅក្នុងន័យនយោយបាយ៕

ចាប់ពីដើមខែកុម្ភៈមុននេះតទៅ ក្រុមហ៊ុនមេ Floresta របស់អ៊ីស្រាអែល បានចាប់ផ្តើមធ្វើការប្រមូលទិញចន្ទីឆៅចំនួន ១០០តោន ក្នុងតម្លៃលើសទីផ្សារបច្ចុប្បន្នរហូតដល់ទៅ២០% ពោលគឺ៦០០០រៀលក្នុងមួយគីឡូក្រាម។

ដោយសំឡឹងឃើញថា ឧស្សាហកម្មគ្រាប់ស្វាយចន្ទីកម្ពុជានាពេលកន្លងមកនេះនៅតែមិនទាន់មានភាពល្អប្រសើរនៅឡើយទេ ខណៈដែលកម្ពុជាមានផ្ទៃដីដាំដុះដំណាំមួយនេះបានយ៉ាងអំណោយផលបំផុត។ ទោះជាយ៉ាងណា ប្រជាកសិករខ្មែរដែលដាំដុះដំណាំចន្ទីនៅតែត្អូញត្អែរនិងរៀបរាប់អំពីទុក្ខលំបាក ដោយសារតែតម្លៃដំណាំមួយប្រភេទនេះនៅតែបន្តធ្លាក់ចុះខ្លាំង ដោយលើកឡើងអំពីការក្រឡុកទីផ្សាររបស់ឈ្មួញកណ្តាល។

កាលពីឆ្នាំ២០២៣ កម្ពុជាគឺបាននាំចេញចន្ទីប្រមាណ ៦៦ ម៉ឺនតោន ទៅកាន់តែបរទេស ដែលជាមួយគ្នានោះ ៩៥% សុទ្ធតែជាការនាំចេញចន្ទីឆៅ ខណៈមានត្រឹមតែ៥%ប៉ុណ្ណោះ ជាទិន្នផលចន្ទីដែលត្រូវបាននាំចេញហើយបានកែច្នៃរួចរាល់។ ការដែលខ្វះដើមទុនផលិតកម្ម គឺជាកត្តាមួយបណ្តាលឲ្យកម្ពុជា ក៏ដូចជាប្រជាកសិករខាតបង់ឱកាសក្នុងការទទួលបាននូវប្រាក់ចំណេញដ៏មហាសាលលើវិស័យនេះ។ ស្របពេលជាមួយគ្នានោះ វៀតណាមបានទិញយកស្វាយចន្ទីឆៅពីកម្ពុជាស្ទើរ៩៥% ទៅផលិតកែច្នៃនាំចេញទៅលក់លើទីផ្សារបានតម្លៃយ៉ាងកាក់កប។

ដោយមើលឃើញពីទុក្ខលំបាកទាំងនេះនិងដើម្បីលើកកម្ពស់ចន្ទីកម្ពុជា ក្រុមហ៊ុនអ៊ីស្រាអែល Floresta បានផ្តួចផ្តើមគំនិតបង្កើតគម្រោង CashewNotes សហការជាមួយក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខប្រមាញ់ និងនេសាទ និងដៃគូរអន្តរជាតិសំខាន់ៗជាច្រើនទៀត ធ្វើយុទ្ធនាការណ៍អភិវឌ្ឍន៍វិស័យចន្ទីកម្ពុជា ជាពិសេសគឺកែច្នៃគ្រាប់ស្វាយចន្ទីឲ្យទៅជាផលិតផលសម្រេចគុណភាពព្រីមៀមរបស់ខ្មែរ ដែលមានឈ្មោះថា «Casehewness» ដាក់លក់នៅទីផ្សារអន្តរជាតិ។

ជាមួយគ្នានោះ លោកឃឹម ហ្វីណង់ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់និងនេសាទ ក៏បានលើកឡើងថា «សហគមន៍កសិកម្មទំនើប គឺជាការផ្សារភ្ជាប់ទៅកាន់ទីផ្សារទុកជាមុន»៖ ក្រុមកសិករដាំស្វាយចន្ទីនៅក្នុងឃុំសាលាវិស័យ ខេត្តកំពង់ធំ ដែលបានស្ម័គ្រចិត្តចងក្រងគ្នាជាសហគមន៍កសិកម្មទំនើប នឹងត្រូវបានលើកទឹកចិត្តតាមរយៈការទទួលបានកិច្ចសន្យាទិញគ្រាប់ស្វាយចន្ទីស្ងួតទំហំ ១០០តោន ក្នុងតម្លៃប្រហែល ២០%លើសពីទីផ្សារ ពោលគឺ៦០០០រៀលក្នុង១គីឡូក្រាម សម្រាប់គម្រោងសាកល្បងនាំចេញគ្រាប់ស្វាយចន្ទីកែច្នៃទៅកាន់ប្រទេសជប៉ុន។

លោកបន្តថា កិច្ចសន្យាទិញមួយនេះគឺជាជំហានសាកល្បងដំបូងនៃគម្រោងCashewNotes របស់ក្រុមហ៊ុន Floresta ដែលបានស្នើសុំការគាំទ្រពីក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ និងជាឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងមួយនៃអត្ថប្រយោជន៍ដែលកសិករអាចនឹងទទួលបាន ពីការចូលរួមចងក្រងគ្នាជាសហគមន៍កសិកម្មទំនើប។ ក្រៅពី«ទីផ្សារ» សហគមន៍នៅទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ជាច្រើនទៀតដូចជា៖
– ការគាំទ្របច្ចេកទេស និងការគ្រប់គ្រង
– ការកាត់បន្ថយថ្លៃដើមផលិត
– ដើមទុនការប្រាក់ទាប និងមិនតម្រូវឱ្យដាក់វត្ថុបញ្ចាំ
– ការកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ៕

នៅថ្ងៃទី២២ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤ ក្រុមហ៊ុន អ៊ីអន ម៉ល (ខេមបូឌា) ខូអិលធីឌី បានសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មាន ដោយធ្វើការបដិសេធទៅនឹងព័ត៌មានចចាមអារ៉ាម ទាក់ទងនឹងការបើកដំណើរការគម្រោងផ្សារទំនើបអ៊ីអនថ្មី ជាពិសេស អ៊ីអន ម៉លទី៤ នៅប្រទេសកម្ពុជា រួមទាំងបដិសេធទៅនឹង គណនីបណ្ដាញសង្គមក្លែងក្លាយ ដែលអះអាងថា ជាតំណាងឱ្យផ្សារទំនើប អ៊ីអន។

ជុំវិញករណីនេះ ក្រុមហ៊ុន អ៊ីអន ម៉ល (ខេមបូឌា) ក៏បានបញ្ជាក់ផងដែរថា៖” ក្រុមហ៊ុនមិនមានទំនាក់ទំនងជាមួយនឹងព័ត៌មានសម្រាប់ការបើកដំណើរការ ផ្សារទំនើប AEON MALL 4 ឬ គណនីប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គម ដែលគ្មានការអនុញ្ញាតណាមួយ ដែលអះអាងថា តំណាងឱ្យក្រុមហ៊ុនឡើយ”។

ហេតុដូច្នេះ ដើម្បីរក្សាតម្លាភាពនិងភាពជឿជាក់ជាមួយអតិថិជន និងសហគមន៍របស់ខ្លួន ក្រុមហ៊ុន អ៊ីអន ម៉ល (ខេមបូឌា) បានស្នើឱ្យអតិថិជនគួរតែតាមដានផេកនៅលើបណ្តាញសង្គមរបស់ក្រុមហ៊ុនតែមួយគត់ ដែលនឹងផ្តល់ព៏ត៌មានច្បាស់លាស់ ជុំវិញការអភិវឌ្ឍន៍លើគម្រោងផ្សេងៗបន្តទៀត៕