នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រពិភពលោក ទីក្រុងរដ្ឋបាលនីមួយៗ គឺពិតជាមានភាពសំខាន់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ព្រះរាជាណាចក្រ និងប្រទេសទាំងឡាយ ដែលវាបានដើរតួនាទីជាបេះដូងនៃអាណាចក្រ ក៏ដូចជាសសៃឈាមសង្គម និងជាដង្ហើមសេដ្ឋកិច្ច រួមទាំងជាមជ្ឈមណ្ឌលគ្រប់គ្រងរាជការ ជាទីតាំងព្រះបរមរាជវាំង ហើយក៏ជាគោលដៅលុកលុយរបស់សត្រូវផងដែរ។
វាមិនមែនជារឿងធម្មតានោះឡើយ ដែលទីក្រុងបុរាណមួយអាចត្រដរស្ថិតនៅជាមួយយើងតាំងពីរាប់ពាន់ឆ្នាំមុនរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន គឺវាពិតជាមានភាពអស្ចារ្យខ្លាំងណាស់ សម្រាប់ប្រវត្តិសាស្ត្រពិភពលោកជំនាន់ថ្មីនេះ។ ប៉ុន្តែតើអ្នកដឹងទេថា ទីក្រុងរដ្ឋបាលនៅក្នុងប្រទេសណា ដែលមានអាយុកាលចំណាស់ជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោក?

ចម្លើយនោះគឺទីក្រុងដាម៉ាស (Damascus) ប្រទេសស៊ីរី ដែលទីក្រុងនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាទីក្រុងរដ្ឋបាល ដែលមានអាយុកាលយូរជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោក ខណៈបច្ចុប្បន្ន ទីក្រុងចំណាស់មួយនេះកំពុងនៅជារដ្ឋធានីរបស់ប្រទេសស៊ីរី ដែលជាអតីតអាណាចក្រមានវប្បធម៌ចំណាស់ជាងគេបំផុតមួយនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្សជាតិផងដែរ។នៅឆ្នាំ ១៩៥០ គេបានរកឃើញវត្ថុបុរាណជាច្រើនដែលបង្ហាញភស្តុតាងថា ទីក្រុងមួយនេះមានអាយុកាលជាង ១១,០០០ ឆ្នាំមកហើយ ពោលគឺមានអាយុចំណាស់ជាងរដ្ឋធានីអាតែនរបស់ប្រទេសក្រិកនៅក្នុងទ្វីបអឺរ៉ុបទៅទៀត។

ទីក្រុងដាម៉ាស ត្រូវបានកសាងឡើងដំបូងដោយព្រះចៅឧហ្ស (King Uz) ដែលជាព្រះរាជបុត្រស្នងរាជ្យបន្តពីព្រះចៅអារ៉ាម (King Aram) ហើយទីក្រុងដាម៉ាសនៅតែមានមនុស្សរស់នៅជាប់រហូតមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ន ដោយមិនធ្លាប់មានការបោះបង់ចោលដូចទីក្រុងបុរាណដទៃទៀតឡើយ។
គួរបញ្ជាក់ដែរថា រដ្ឋធានីដាម៉ាសដែលស្ថិតនៅក្នុងប្រទេសស៊ីរីមានផ្ទៃដី ១០៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងមានប្រជាជន ២,៩ លាននាក់ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១៩ ខណៈវាត្រូវបានគេប្រសិទ្ធិនាមថាជារដ្ឋធានីនៃវប្បធម៌អារ៉ាប់៕

ប្រទេសឥណ្ឌា៖ ទីក្រុង Mawsynram រដ្ឋ Meghalaya ភាគខាងកើតប្រទេសឥណ្ឌា គឺជាកន្លែងដែលមានភ្លៀងធ្លាក់ច្រើនជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោក ពោលគឺនៅទីនោះមិនសូវមានពន្លឺព្រះអាទិត្យនោះទេ ដោយត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះថា “ជាទីក្រុងសើម” ដោយសារអាកាសធាតុគឺអាក្រក់ចុះអ័ព្វ និងមានមេឃងងឹតស្រទំជារៀងរាល់ថ្ងៃ។
ទីក្រុង “សើមបំផុតនៅលើពិភពលោក” នេះកត់ត្រាទឹកភ្លៀងច្រើនជាង ១១,៨៨០ មីលីម៉ែត្រក្នុងមួយឆ្នាំ ដែលច្រើនជាងទីក្រុង Glasgow រហូតដល់ទៅ ១១ ដងនិង ២២ ដងច្រើនជាងទីក្រុងឡុងដ៍ ដែលទីក្រុងចំនួនពីរនេះក៏ល្បីល្បាញផងដែរសម្រាប់ការសើមដោយសារតែភ្លៀងធ្លាក់ច្រើន។យោងតាម DNA India ទឹកភ្លៀងក្នុងមួយឆ្នាំនៅទីក្រុង Mawsynram អាចជន់លិចរូបសំណាក Christ the Redeemer កម្ពស់ ៣០ ម៉ែត្រនៅទីក្រុង Rio de Janeiro ដល់ជង្គង់។ លោក Jyotiprasad Oza ជាអ្នករស់នៅក្នុងទីក្រុងដែលប្រកបរបរចិញ្ចឹមជីវិតភាគច្រើនពីអាជីវកម្មទេសចរណ៍ បាននិយាយថា ភ្ញៀវទេសចរប្រហែល ១ ម៉ឺននាក់ដែលភាគច្រើនមកពីសហរដ្ឋអាមេរិក និងចក្រភពអង់គ្លេស បានមកទីនេះជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដោយសារការចង់ដឹងចង់ឃើញពីជីវិតរស់នៅប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជាជននៅកន្លែងដែលមានភ្លៀងធ្លាក់ដ៏ច្រើននេះ។

Louis Pyngrope ដែលរស់នៅក្នុងទីក្រុង Shillong និងធ្លាប់ទៅទីក្រុង Mawsynram បាននិយាយថា សម្រាប់អ្នកទេសចរណាដែលចូលចិត្តអាកាសធាតុសើម និងមានខ្យល់ត្រជាក់បែបធម្មជាតិអាចមកទីក្រុងនេះបាន ដើម្បីដឹងពីឥទ្ធិពលនៃភ្លៀង ដោយសារនៅកន្លែងនេះគឺមានភ្លៀងធ្លាក់ជាប្រចាំពេញមួយឆ្នាំតែម្តង។ ភ្លៀងនៅ Mawsynram មិនដូចភ្លៀងនៅកន្លែងភាគច្រើនទេ នៅពេលដែលមានភ្លៀងធ្លាក់ ជាធម្មតាវាមានរយៈពេលជាច្រើនថ្ងៃជាប់ៗគ្នា ជួនកាលសូម្បីតែមួយសប្តាហ៍ពេញក៏មាន។ មូលហេតុចម្បងដែលទីក្រុងនេះមានភ្លៀងធ្លាក់ពេញមួយឆ្នាំ គឺមកពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ដែលបណ្តាលឱ្យតំបន់នេះសើមជារៀងរាល់ថ្ងៃ។

គួរបញ្ជាក់ដែរថា ជំនន់ទឹកភ្លៀងនៅក្នុងទីក្រុង Mawsynram គឺ ១,០០៣ មីលីម៉ែត្រក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២២ ដែលជាចំនួនពីរដងនៃបរិមាណទឹកភ្លៀងដែលទីក្រុងឡុងដ៍ទទួលបានក្នុងមួយឆ្នាំ។ ប្រជាជនដែលរស់នៅទីក្រុងនេះមិនអាចធ្វើស្រែចម្ការបានឡើយ ហើយទំនិញដែលដឹកជញ្ជូនទៅទីក្រុង Mawsynram ត្រូវតែរុំដោយប្រុងប្រយ័ត្ន ដើម្បីជៀសវាងការខូចខាតទឹកភ្លៀង។ ផ្លូវនៅទីនេះក៏ខូចយ៉ាងឆាប់រហ័សផងដែរដោយសារភ្លៀងធ្លាក់ ហើយការជួសជុលក៏ចំណាយពេលយូរដែរ។ បើយោងទៅតាម Oza មនុស្សមួយចំនួននៅក្នុងទីក្រុងនេះសុទ្ធតែចង់ផ្លាស់ទៅកន្លែងស្ងួត ហើយមិនមាននរណាចង់មករស់នៅទីក្រុងនេះទៀតឡើយ មូលហេតុដោយសារមិនមានអាហារហូបចុកគ្រប់គ្រាន់ ហើយប្រជាជនពិបាករកការងារធ្វើ និងពិបាកធ្វើដំណើរទៅកាន់កន្លែងនានា៕

ប្រទេសឡាវ ៖ កាលពីថ្ងៃទី៥ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤ សារព័ត៌មាន China Xinhua News រាយការណ៍ថា រដ្ឋាភិបាលឡាវបានអំពាវនាវទៅកាន់ពលរដ្ឋឡាវដែលធ្វើការនៅក្រៅប្រទេស ឱ្យមកធ្វើការនៅប្រទេសរបស់ខ្លួនវិញ ដោយសារក្រុមហ៊ុនអាជីវកម្មជាច្រើននៅប្រទេសឡាវ ត្រូវការកម្លាំងពលកម្មជាបន្ទាន់ ។

ក្រសួងការងារ និងសុខុមាលភាពសង្គមរបស់ឡាវរាយការណ៍ថា បច្ចុប្បន្ននេះ និយោជករបស់ក្រុមហ៊ុនអាជីវកម្មជាច្រើននៅប្រទេសឡាវ បានប្រឈមនឹងបញ្ហាខ្វះខាតកម្លាំងពលកម្មយ៉ាងច្រើន ក្រោយពីពលរដ្ឋឡាវនាំគ្នាទៅធ្វើការនៅក្រៅប្រទេស ដើម្បីទទួលបានប្រាក់ខែខ្ពស់ជាង និងបរិយាកាសការងារល្អជាងនៅឡាវ ។

កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤ ក្រសួងការងារ និងសុខុមាលភាពសង្គមរបស់ឡាវ បានបញ្ជាឱ្យអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានប្រមូលទិន្នន័យអំពីចំនួនពលរដ្ឋចេញទៅធ្វើការនៅក្រៅប្រទេស, ចំនួនពលរដ្ឋគ្មានការងារធ្វើ និងពលរដ្ឋមានប្រាក់ចំណូលតិចតួច ។

កង្វះខាតទិន្នន័យត្រឹមត្រូវពាក់ព័ន្ធនឹងស្ថានការណ៍គ្មានការងារធ្វើ បានបង្ហាញអំពីបញ្ហាជាច្រើន ដូចជា ៖ ដំណើរការជ្រើសរើសបុគ្គលិកក្រៅផ្លូវការ, កង្វះខាតការគ្រប់គ្រងលើការជួលបុគ្គលិក និងកង្វះខាតសូចនាករផ្សេងៗសម្រាប់ទីផ្សារការងារ ជាដើម ។

ចំណែកប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរិមារបស់ពលករឡាវធ្វើការនៅប្រទេសឡាវ គឺស្មើប្រមាណ៨៨ដុល្លារអាមេរិកក្នុង១ខែ ដែលទើបតែកើនឡើងលើកចុងក្រោយ កាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២២ ។ កាលពីមុន ប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរិមារបស់ពលករឡាវដែលធ្វើការនៅប្រទេសឡាវ គឺស្មើប្រមាណតែ៧៤ដុល្លារអាមេរិកប៉ុណ្ណោះក្នុង១ខែ ។

យោងតាមទិន្នន័យរបស់នាយកដ្ឋានការងារជ្រើសរើសពលករបរទេសនៃក្រសួងការងារថៃបញ្ជាក់ថា ពលករឡាវដែលទទួលបានការអនុញ្ញាតឱ្យមកធ្វើកាស្របច្បាប់នៅប្រទេសថៃ ចាប់ពីខែមករា រហូតដល់ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣ មានអត្រាកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់ ។ នៅដើមខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤ នេះ ពលករឡាវបានចាប់ផ្តើមធ្វើដំណើរត្រឡប់ទៅប្រទេសកំណើត ដើម្បីចូលរួមពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី ៕

ប្រទេសថៃ ៖ កាលពីថ្ងៃទី៧ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤ សារព័ត៌មានថៃឈ្មោះ Salika រាយការណ៍ថា ប្រទេសថៃ និងប៊ូតាន (Bhutan គឺជាប្រទេសស្ថិតនៅអាស៊ីខាងត្បូង) ត្រៀមចរចាកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរី (FTA) នៅពាក់កណ្តាលខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤ ក្នុងគោលបំណងជំរុញពាណិជ្ជកម្ម និងវិស័យទេសចរណ៍រវាងប្រទេសទាំងពីរ ហើយភាគីទាំងពីរបានកំណត់គោលដៅបង្កើនតម្លៃពាណិជ្ជកម្ម ស្មើនឹង១២០លានដុល្លារអាមេរិក នៅឆ្នាំ២០២៥ ។

លោកស្រី Nalinee Thaweesin មន្ត្រីតំណាងពាណិជ្ជកម្មប្រទេសថៃ បានលើកឡើងពីការជជែកពិភាក្សាជាមួយលោក Lyonpo D. N. Dhungyel រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេស និងពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិប្រទេសប៊ូតាន ក្នុងអំឡុងពេលលោកស្រីធ្វើដំណើរទៅប្រទេសប៊ូតាន ចាប់ពីថ្ងៃទី៣ ដល់ថ្ងៃទី៦ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤ ថា រដ្ឋាភិបាលថៃរំពឹងថា នឹងចាប់ផ្តើមប្រកាសពីការចរចាកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរី (FTA) រវាងថៃ និងប៊ូតាន ក្នុងកិច្ចប្រជុំគណៈកម្មការពាណិជ្ជកម្មរួម (Joint Trade Committee / JTC) លើកទី៥ ចាប់ពីថ្ងៃទី១៥ ដល់ថ្ងៃទី១៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤ ដែលប្រទេសប៊ូតាន នឹងធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ ។

ប្រទេសថៃ និងប៊ូតាន បានឯកភាពគ្នាថា កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរី (FTA) នឹងក្លាយជាយន្តការដ៏សំខាន់មួយជួយជំរុញសេដ្ឋកិច្ចរវាងប្រទេសទាំងពីរ ដែលតម្លៃពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីរវាងថៃ និងប៊ូតាន នៅឆ្នាំ២០២៣ ស្មើជាង១៨លានដុល្លារអាមេរិក ។ ក្រៅពីនេះ ប្រទេសទាំងពីរក៏បានកំណត់គោលដៅបង្កើនតម្លៃពាណិជ្ជកម្ម ស្មើនឹង១២០លានដុល្លារអាមេរិក នៅឆ្នាំ២០២៥ ផងដែរ ។

ចំណែកប្រទេសប៊ូតាន មានគោលបំណងនាំចេញទិន្នផលកសិកម្មមួយចំនួនមកកាន់ប្រទេសថៃ ដូចជា ៖ ផ្លែប៉ោម, ដំឡូងបារាំង, ក្រូច និងទឹកឃ្មុំ ។ ក្រៅពីនេះ ប្រទេសប៊ូតាន បានស្នើសុំឱ្យប្រទេសថៃជួយពន្លឿនការអនុម័តការនាំចូលទិន្នផលកសិកម្មរបស់ប៊ូតាន ។

រីឯផលិតនាំចេញសំខាន់ៗរបស់ថៃទៅប្រទេសប៊ូតាន រួមមាន ៖ កុំព្យូទ័រ និងឧបករណ៍ដំឡើង, ក្រណាត់, ផលិតផលស្រូវសាឡី និងអាហារកញ្ចប់, ផ្លែឈើស្រស់ក្លាស្សេ និងផ្លែឈើក្រៀម ព្រមទាំងមីក្រូវ៉េវ ។

គួរបញ្ជាក់ថា ថៃ គឺជាប្រទេសគោលដៅទេសចរណ៍ដ៏សំខាន់របស់ពលរដ្ឋមកពីប្រទេសប៊ូតាន ។ កាលពីឆ្នាំ២០២៣ ភ្ញៀវទេសចរប៊ូតាន បានធ្វើដំណើរមកកម្សាន្តនៅប្រទេសថៃ ស្មើនឹង២០.៣៥៦នាក់ ហើយចំនួននេះនឹងកើនឡើងបន្ថែមទៀតនៅឆ្នាំ២០២៤ ៕

ថ្មីៗនេះ ផ្កាយរណបរបស់ NOAA ក្រោមកិច្ចសហការជាមួយដៃគូអន្តរជាតិផ្សេងទៀត បានកំណត់អត្តសញ្ញាណនិងសង្កេតឃើញថា អណ្តាតភ្លើងជាច្រើនបានផ្ទុះចេញពីព្រះអាទិត្យជាបណ្តើរៗ រួមទាំងអណ្តាតភ្លើងព្រះអាទិត្យកម្រិត X ដ៏មានឥទ្ធិពល ដែលជាហេតុបណ្តាលឲ្យមានការកើនឡើងនៃកម្តៅកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរមកលើផែនដី និងមានការផ្តាច់ចរន្តអគ្គីសនីជាបន្តបន្ទាប់។

ការព្រមានពីមជ្ឈមណ្ឌលព្យាករណ៍អាកាសធាតុអវកាស NOAA កាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៤នេះ ក៏បានលើកឡើងថា វាគឺជាព្យុះព្រះអាទិត្យកម្រិត G4 យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ និងមានឥទ្ធិពលបំផុតចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០១៧មក។ NOAA ចាត់ថ្នាក់ថាព្យុះព្រះអាទិត្យគឺមានកម្រិតចាប់ពី G1 ដល់ G5 ។ ខណៈដែលព្យុះ G5 គឺជាកម្រិតដែលខ្លាំងក្លាបំផុត អាចបណ្តាលឱ្យដាច់ចរន្តវិទ្យុប្រេកង់ខ្ពស់ពេញផ្ទៃផែនដី។ ស្របពេលដែលបច្ចុប្បន្ននេះ នៅត្រឹមកម្រិត G4 ទើបបណ្តាលឲ្យតំបន់ខ្លះ ផ្តាច់ចរន្តជាហូរហែរផងដែរ។

Geomagnetic Storm ឬ Solar Storm ឬព្យុះព្រះអាទិត្យ ដែលនឹងផ្តល់នូវការរំខានដល់ដែនម៉ាញេទិចរបស់ផែនដី ហើយវាគឺមានឥទ្ធិពលប៉ះពាល់ដល់បណ្តាញថាមពលទូទាំងសកលលោក ជាពិសេសគឺ សញ្ញាវិទ្យុ ប្រព័ន្ធទំនាក់ទំនងដូចជា អ៊ីនធើណែត និងការផ្តាច់ចរន្តអគ្គីសនីជាដើម។

ព្យុះព្រះអាទិត្យ ក៏អាចប៉ះពាល់ដល់ប្រតិបត្តិការផ្កាយរណប និងសមត្ថភាពរុករក GPS កម្រិតខ្ពស់ផងដែរ។ លើសពីនេះទៀត អវកាសយានិកនៅលើលំហអាកាសត្រូវតែមានការប្រុងប្រយ័ត្នបន្ថែមក្នុងអំឡុងពេលបេសកម្ម ជាពិសេសប្រសិនបើពួកគេកំពុងដើរលំហអាកាស ពីព្រោះថានៅលើលំហអាកាស ជាតិវិទ្យុសកម្មនឹងប៉ះពាល់កាន់តែខ្លាំង ដែលអាចបណ្តាលឱ្យមានការពុលដោយវិទ្យុសកម្ម ឬ ការបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សុខភាពផ្សេងៗ។

ទីភ្នាក់ងារឧតុនិយម អាកាសធាតុនិងភូគព្ភសាស្ត្រ (BMKG) បានលើកឡើងថា ការសិក្សាអំពីបាតុភូតព្យុះព្រះអាទិត្យនេះ ជាពិសេសការមើលឃើញអណ្តាតភ្លើងព្រះអាទិត្យដែលនឹងលេចចេញយ៉ាងច្បាស់ នៅអំឡុងពេលសូរ្យគ្រាសថ្ងៃទី៨ ខែមេសានេះផងដែរ។ បាតុភូតនៃការផ្ទុះអណ្តាតព្រះអាទិត្យដ៏ធំអាចត្រូវបានគេសង្កេតឃើញតែនៅចំណុចមួយចំនួននៅលើផែនដី ខណៈដែលការសង្កេតដ៏ល្អបំផុតនឹងកើតឡើងនៅក្នុងតំបន់អាមេរិកខាងជើង ដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក ម៉ិកស៊ិក និងកាណាដាប៉ុណ្ណោះ៕