ភ្នំតាម៉ៅ គឺជារមណីយដ្ឋានចម្រុះមានព្រៃភ្នំធម្មជាតិដ៏សម្បូរបែប និងជាសួនសត្វដ៏ធំបំផុតមួយនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ តំបន់នេះមានផ្ទៃដីសរុប ២០២៥ ហិចតាដែលគេឱ្យឈ្មោះថាជាតំបន់ផ្ទៃដីការពារព្រៃឈើ។ ភ្នំតាម៉ៅ មានទីតាំងស្ថិតនៅភូមិត្រពាំងសាប ឃុំត្រពាំងសាប ស្រុកបាទី ខេត្តតាកែវ ដែលមានចម្ងាយ ៤០ គ.ម តាមផ្លូវជាតិលេខ ២ ពីរាជធានីភ្នំពេញ បត់ស្តាំ ៥ គ.ម តាមផ្លូវលំ ដោយប្រើរយៈពេលធ្វើដំណើរតាមរថយន្តអស់ ៤៥ នាទី។

តំបន់សួនសត្វភ្នំតាម៉ៅជាជម្រករបស់សត្វជាង ១,២០០ ក្បាលដែលមានសត្វគ្រប់ប្រភេទ ហើយសុទ្ធតែជាសត្វកម្រទៀតផង។ សត្វទាំងនេះភាគច្រើនត្រូវបានប្រមូលទិញដោយក្រសួងកសិកម្ម និងចាប់បានពីជនល្មើសដែលរកស៊ីសត្វព្រៃខុសច្បាប់ទូទាំងប្រទេស។ ដូច្នេះភ្ញៀវទេសចរអាចមកលំហែកម្សាន្តទស្សនាបាននូវទិដ្ឋភាពធម្មជាតិ ព្រៃភ្នំ យ៉ាងស្រស់បំព្រងរួមទាំងប្រាសាទបុរាណផងដែរ មានដូចជា ប្រាសាទតាម៉ៅ ដែលជាប្រាសាទបុរាណមួយត្រូវបានកសាងឡើងនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១១ ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទសូរ្យវរ័ន្មទី ១ និងឧទយាទិត្យាវ័រ្មនទី ២ សម្រាប់ឧទ្ទិសដល់ព្រហ្មញ្ញសាសនា។

នៅក្នុងតំបន់នេះមានភ្នំចំនួន ៥ គឺភ្នំតាម៉ៅ ភ្នំថ្មដុះ ភ្នំផ្តៅពន្ធ ភ្នំឆយ និងភ្នំបាំង។ ក្នុងចំណោមភ្នំទាំង ៥ នេះគឺមានភ្នំពីរដែលមានប្រាសាទបុរាណដូចជាប្រាសាទតាម៉ៅ (ភ្នំតាម៉ៅ) និងប្រាសាទថ្មដុះ (ភ្នំថ្មដុះ) ។ ទោះជាយ៉ាងណាថ្មីៗនេះភ្នំតាម៉ៅហាក់មិនសូវមានភ្ញៀវទេសចរមកទស្សនានោះទេដោយសារកត្តាមួយចំនួនដូចជាមិនសូវមានអ្នកចូលរួមផ្សព្វផ្សាយជាដើម។ ហេតុនេះហើយប្រសិនបើអ្នកបានមកដល់ខេត្តតាកែវ សូមកុំភ្លេចទៅទស្សនាតំបន់ឧទ្យានសួនសត្វ ព្រៃការពារ និងសួនភូតគាម ឬហៅថា «ភ្នំតាម៉ៅ» ផង ដោយនៅទីនេះគឺជារមណីយដ្ឋានចម្រុះមានព្រៃភ្នំធម្មជាតិដ៏សម្បូរបែប និងជាសួនសត្វដ៏ធំបំផុតមួយនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ដូច្នេះដើម្បីទស្សនាឧទ្យានសួនសត្វដ៏ធំនេះ ភ្ញៀវទេសចរខ្មែរ ត្រូវបង់លុយម្នាក់ ៥ ពាន់រៀល និង ២ ម៉ឺនរៀលក្នុងម្នាក់សម្រាប់ភ្ញៀវបរទេស។

គូរបញ្ជាក់ដែរថា ឧទ្យានសួនសត្វ ព្រៃការពារ និងសួនភូតគាម ឬហៅថា «ភ្នំតាម៉ៅ» នេះ ត្រូវបានបែងចែកជា ៣ តំបន់ដោយតំបន់ទី១ ជាតំបន់ព្រៃការពារសម្រាប់ស្ដារលទ្ធភាពសត្វព្រៃ ជាតំបន់សម្រាប់ធានាការធ្វើវិបុលកម្មសត្វព្រៃ ការអភិរក្ស និងការអភិវឌ្ឍធនធានធម្មជាតិប្រកបដោយនិរន្តរភាព ដែលមានផ្ទៃដីទំហំ ១០២១ ហិកតា។ ទី២ តំបន់សួនភូតគាមឈើប្រណិតភ្នំតាម៉ៅ ជាតំបន់សម្រាប់ធានាថែរក្សាកូនឈើ និងអភិវឌ្ឍជាសួន ភូតគាម មានពូជឈើប្រណិត និងសោភ័ណភាព ដែលមានផ្ទៃដីទំហំ ៥៣០ ហិកតា និងទី ៣ គឺជាតំបន់ឧទ្យានសួនសត្វភ្នំតាម៉ៅជាតំបន់សម្រាប់ថែរក្សាសត្វព្រៃ ព្យាបាល សង្គ្រោះសត្វព្រៃ អប់រំផ្សព្វផ្សាយ និងបម្រើសេវាទេសចរណ៍ ដែលមានផ្ទៃដីទំហំ ៤៧៤ ហិកតា។

ភ្នំតាម៉ៅត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងគោលដំណងអភិវឌ្ឍន៍សួនភូតគាមសាស្រ្តដែលមានពូជឈើប្រណិត និងមានតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់, អភិវឌ្ឍន៍ ទៅជាតំបន់គោលដៅទេសចរណ៍ធម្មជាតិ វប្បធម៌ និងប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែលផ្ដល់ការថែរក្សាសង្គ្រោះសត្វព្រៃ ព្យាបាល និងស្តារលទ្ធភាពសត្វព្រៃ, ការធ្វើវិបុលកម្មសត្វព្រៃ ប្រភេទសត្វ និងរុក្ខជាតិកម្រ ជិតផុតពូជ៕

ថ្មីៗនេះមាន សារព័ត៌មានមួយចំនួន បានចុះផ្សាយក្នុងបណ្តាញទំនាក់ទំនងសង្គម អំពីករណី មានការនាំចូលផ្លែទុរេនពី ប្រទេសជិតខាង ដាក់លក់លើទីផ្សារកម្ពុជា ដោយប្រកាសថាជាផលិតផលដែលដាំដុះក្នុងប្រទេស។

ក្រោយទទួលព័ត៌មានខាងលើ អគ្គនាយកដ្ឋានការពារអ្នកប្រើប្រាស់ កិច្ចការ ប្រកួតប្រជែង និងបង្ក្រាបការក្លែងបន្លំ “ក.ប.ប.” ចុះស៊ើបអង្កេតនិងស្រាវជ្រាវជាបន្ទាន់នៅលើទីផ្សារ និង តាមបណ្តាច្រកព្រំដែនមួយចំនួននៃប្រទេសកម្ពុជា។

យោងតាមលទ្ធផលស្រាវជ្រាវបឋម អាជីវករលក់ផ្លែទុរេនបានអះអាងថា ផ្លែទុរេនដែលពួក គាត់ដាក់តាំងលក់គឺជាផលិតផលខ្មែរ ដែលមានប្រភពមកពីខេត្តកំពត ខេត្តកំពង់ចាម ខេត្តបាត់ដំបង ខេត្តត្បូងឃ្មុំជាដើម ប៉ុន្តែតាមការស្រាវជ្រាវបានបង្ហាញអំពីវត្តមាននៃការនាំចូលផ្លែទុរេនពីប្រទេសជិតខាង ក្រោមរូបភាពតូចៗ នៅតាមបណ្តាច្រកទ្វារព្រំដែនមួយចំនួននៃប្រទេស។

ជាមួយគ្នានោះ មន្ត្រីស៊ើបអង្កេតនៃអគ្គនាយកដ្ឋាន ក.ប.ប. ក៏បានសង្កេតឃើញថា ផ្លែទុរេនដែល នាំចូលមួយចំនួន ត្រូវបានជ្រលក់សារធាតុម៉្យាង ដែលមន្ត្រីជំនាញមិនទាន់អាចកំណត់អត្តសញ្ញាណនិង ផលប៉ះពាល់ដល់សុខភាពអ្នកប្រើប្រាស់បាននៅឡើយ។ អគ្គនាយកដ្ឋាន ក.ប.ប. និងបន្តធ្វើការស្រាវជ្រាវដើម្បី កំណត់អត្តសញ្ញាណនៃសារធាតុនោះ ដោយសហការជាមួយក្រសួង និងស្ថាប័នជំនាញពាក់ព័ន្ធ។

លើសពីនេះទៅទៀត ក្រសួងសូមអំពាវនាវដល់អាជីវករដែលប្រកបអាជីវកម្ម លក់ផ្លែទុរេនទាំងអស់ សូមកុំប្រើប្រាស់សារធាតុដែលមិនមានអត្តសញ្ញាណច្បាស់លាស់ និងសូមប្រកបអាជីវកម្មដោយស្មោះត្រង់ កុំបន្លំប្រភពនៃការដាំដុះ៕

ខេត្តកំពង់ចាមគឺមានចម្ងាយត្រឹមតែ ១២៤ គីឡូម៉ែត្រប៉ុណ្ណោះពីរាជធានីភ្នំពេញ ដោយធ្វើដំណើរតាមផ្លូវជាតិលេខ ៦A និងផ្លូវជាតិលេខ ៧។ ខេត្តនេះសម្បូរទៅដោយតំបន់ទេសចរណ៍ធម្មជាតិល្បីៗជាច្រើន មិនថាភ្ញៀវចង់ទៅលេងទឹក ឡើងភ្នំ ឬទស្សនាតាមប្រាសាទបុរាណនានានោះទេ គឺភ្ញៀវអាចទៅបាន ២-៣ កន្លែងឯណោះក្នុងរយៈពេលមួយថ្ងៃ ដោយសារនៅទីកន្លែងកម្សាន្តទាំងនោះ គឺនៅជិតៗគ្នា ហើយខ្លះទៀតក៏ស្ថិតនៅតាមដងផ្លូវជាមួយគ្នាទៀតផង ដែលធ្វើឱ្យចំណេញពេលវេលា។ ដូច្នេះហើយប្រសិនបើអ្នកទៅដល់ទីរួមខេត្តកំពង់ចាម សូមកុំរំលងតំបន់ទេសចរណ៍ធម្មជាតិទាំងនេះឱ្យសោះ៖

១.កសិទេសចរណ៍ថ្មដាទឹកឆា៖ កន្លែងនេះស្ថិតនៅភូមិថ្មដា ឃុំបឹងណាយ ស្រុកព្រៃឈរ ខេត្តកំពង់ចាម ដែលមានចម្ងាយប្រមាណ ៤២ គ.ម ពីទីរួមខេត្ត និងចម្ងាយ ៨០០ ម៉ែត្រពីរមណីយដ្ឋានទឹកឆា។ កសិទេសចរណ៍ថ្មដាទឹកឆា បង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៧ ដំបូងឡើយគ្រាន់តែជាទីតាំងចិញ្ចឹមត្រីតែប៉ុណ្ណោះ ក្រោយមកម្ចាស់កសិដ្ឋានក៏បានរៀបចំកន្លែងចិញ្ចឹមសត្វនិងត្រីសម្រាប់បម្រើជូនភ្ញៀវទេសចរ ដែលមានដូចជាជ្រូកព្រៃ ក្ងោកប៉ៃលិន ក្រពើ អូទ្រីស ទោច ខ្លាឃ្មុំ និងមាន់ព្រៃជាដើម។

២.ភ្នំប្រុសភ្នំស្រី៖ ភ្នំប្រុស-ភ្នំស្រី ជារមណីយដ្ឋានវប្បធម៌ប្រវត្តិសាស្ត្រ មានទីតាំងស្ថិតនៅភូមិត្រពាំងចារ ឃុំក្រឡា ស្រុកកំពង់សៀម ខាងលិចក្រុងកំពង់ចាមចម្ងាយ ៧ គ.ម ខាងជើងផ្លូវជាតិលេខ ៧។ រមណីយដ្ឋាននេះមានរឿងរ៉ាវជាប់ទាក់ទងទៅនឹងរឿងព្រេងបុរាណខ្មែរជាច្រើនជាពិសេសគឺរឿងភ្នំប្រុសភ្នំស្រីតែម្តង។

៣.ប្រាសាទភ្នំជើងព្រៃ៖ ប្រាសាទភ្នំជើងព្រៃ គឺជារមណីយដ្ឋានទេសចរណ៍វប្បធម៌ និងធម្មជាតិ ស្ថិតនៅភូមិគោករវៀង ឃុំគោករវៀង ស្រុកជើងព្រៃ ខេត្តកំពង់ចាម ដែលមានចម្ងាយ ៥៥ គ.ម ពីក្រុងកំពង់ចាម នៅខាងកើតផ្សារផ្អាវ ប្រមាណ ៣គ.ម ខាងជើងផ្លូវជាតិលេខ៦។

៤.ប្រាសាទនគរបាជ័យ៖ ប្រាសាទនគរបាជ័យគឺជារមណីយដ្ឋានវប្បធម៌ប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែលស្ថិតនៅឃុំអំពិល ស្រុកកំពង់សៀម ចម្ងាយ ២ គ.ម ពីទីរួមខេត្តកំពង់ចាម។ ប្រាសាទនេះត្រូវបានកសាងឡើងនៅចុងសតវត្សទី ១២ និងដើមសតវត្សទី ១៣ ដោយព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី ៧ នៅក្នុងរចនាបថបាយ័ន ហើយឧទ្ទិសដល់ព្រះពុទ្ធសាសនាមហាយាន។

៥.ភ្នំហាន់ជ័យ៖ ភ្នំហាន់ជ័យ ជារមណីយដ្ឋានទេសចរណ៍បែបវប្បធម៌ប្រវត្តិសាស្រ្ត មានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិហាន់ជ័យ ឃុំហាន់ជ័យ ស្រុកកំពង់សៀម ដែលមានចម្ងាយប្រមាណជា ២០ គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្តកំពង់ចាម។ ភ្នំហាន់ជ័យ មានសក្តានុពលទេសចរណ៍សំខាន់ៗដូចជាមានប្រាសាទបុរាណ និងមើលដំណាំតាមដងទន្លេមេគង្គ។ នៅទីនេះ ភ្ញៀវទេសចរក៏អាចទស្សនាប្រាសាទបុរាណដែលកសាងនៅដើមសតវត្សទី ០៦ ផងដែរ។

៦.រមណីយដ្ឋានទឹកឆា៖ ប្រិយមិត្តភាគច្រើនប្រាកដជាបានស្គាល់ហើយ រមណីយដ្ឋានទឹកឆា ស្ថិតនៅភូមិថ្មី ឃុំក្រូច ស្រុកព្រៃឈរ មានចម្ងាយប្រហែល ៤២គ.ម ពីទីរួមខេត្តកំពង់ចាម។ តំបន់នេះមានសក្តានុពលទាក់ទាញរួមមានប្រាសាទបុរាណ និងធារាសាស្ត្រសម្រាប់ស្រោចស្រពដីស្រែកសិកម្ម។ ភាគច្រើនភ្ញៀវទេសចរទៅលេងនិយមទៅមុជទឹកដ៏ស្រស់ថ្លា ដែលហូរផុសចេញពីប្រភពទឹកនៅក្នុងដីពិតៗតែម្តង៕

ឧបនាយករដ្ឋមន្រី រដ្ឋមន្ត្រី ទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី លោក រង្សី វិស្សុត គោរពជូន លោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ទេសរដ្ឋមន្ត្រី លោក លោកស្រី រដ្ឋមន្ត្រីគ្រប់ក្រសួង ស្ថាប័ន រដ្ឋមន្ត្រីប្រតិភូអមនាយករដ្ឋមន្ត្រី , ករណីសូមគោរពជូននូវគំរូថ្មី នៃព្រះបរមឆាយាល័ក្ខណ៍របស់ សម្តេចព្រះមហាក្សត្រី ព្រះវររាជមាតាជាតិខ្មែរ ជាទីគោរពសក្ការៈដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត។

ដោយយោងលិខិតលេខ៣២៨/២៤ រវ.សជណ ចុះថ្ងៃទី១៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៤ របស់ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង។ សេចក្តីដូចមានចែងក្នុងកម្មវត្ថុនិងយោងខាងលើ ទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រីសូមគោរពជម្រាបជូន លោក លោកស្រីមេត្តាជ្រាបថា សម្តេចព្រះមហាក្សត្រី នរោត្តម មុនិនាថ សីហនុ ព្រះវររាជ មាតាជាតិខ្មែរ ក្នុងសេរីភាព សេចក្តីថ្លៃថ្នូរ និងសុភមង្គល ជាទីគោរពសក្ការៈដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត ព្រះអង្គសព្វព្រះរាជហឫទ័យ ប្រោសព្រះរាជទាននូវគំរូថ្មី នៃព្រះបរមឆាយាល័ក្ខណ៍ ដូចមានឧបសម្ព័ន្ធភ្ជាប់ជូន៕

រដូវវស្សាដែលជារដូវធ្វើស្រែចំការ និងជាការទន្ទឹងរងចាំរបស់កសិករគ្រប់ៗរូបបានឈានចូលមកដល់ហើយ។ យ៉ាងណាមិញ ថ្មីៗនេះគឺបានលេចឡើងនូវករណីផ្ទុះដង្កូវហ្វូង ដែលភាគច្រើនគឺទៅលើដំណាំស្រូវ និងដំឡូងមី ខណៈវានឹងផ្តល់នូវផលប៉ះពាល់១-២%នៃដំណាំកំពុងដាំដុះ ហើយបើយោងតាមទិន្នន័យចុងក្រោយនេះ វាបានរីករាលដល់១២ខេត្តនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាហើយ។ ជាមួយគ្នានេះ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទមួយរូបក៏បានធ្វើការពន្យល់អំពីមូលហេតុ និងវិធីសាស្រ្តក្នុងការទប់ស្កាត់ទៅលើករណីនេះផងដែរ។

កាលពីថ្ងៃទី២០ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៤នេះ យោងតាមការលើកឡើងរបស់ឯកឧត្តម ឃឹម ហ្វីណង់ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាណ និងនេសាទបានឲ្យដឹងថា អាកាសធាតុក្តៅខ្លាំងក្នុងឆ្នាំនេះ និងអូសបន្លាយពេលយូរ បានធ្វើឱ្យវដ្តជីវិតរបស់ដង្កូវហ្វូងកាន់តែខ្លី ពងឆាប់ញាស់ ស៊ីច្រើន ឆាប់ធំ និងបង្កកំណើតក្នុងល្បឿនលឿន។ បូកផ្សំនឹងការបាត់លំនឹងជីវចម្រុះដោយសារកត្តាអាកាសធាតុ ដែលបានធ្វើឱ្យបាត់បង់នូវប្រភេទសត្វមានប្រយោជន៍មួយចំនួនដែលតែងដើរតួនាទីបំផ្លាញពពួកដង្កូវទាំងនេះ ចំនួនដង្កូវហ្វូងក៏ចាប់ផ្តើមផ្ទុះឡើងក្នុងបរិមាណច្រើនមួយរំពេច។

រហូតមកដល់ពេលនេះ មានខេត្តជាច្រើនរួចមកហើយបានរាយការណ៍ពីបញ្ហានេះ ព្រមទាំងបានប៉ះពាល់ជាអវិជ្ជមានទៅលើដំណាំច្រើនប្រភេទផងដែរ។ មន្ត្រីជំនាញនៃក្រសួងកសិកម្មក៏កំពុងប្រញាប់ប្រញាល់ចុះតាមដានការរីករាលដាល ផ្សព្វផ្សាយពីវិធានការឆ្លើយតប និងអន្តរាគមន៍ផ្ទាល់ក្នុងករណីចាំបាច់ផងដែរ។

លោកបន្តថា ហេតុការណ៍ស្រដៀងគ្នានេះធ្លាប់បានកើតឡើងរួចមកហើយនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាកាលពីឆ្នាំ២០១៦ ដែលនៅក្នុងពេលនោះ វាបានស៊ីបំផ្លាញដំណាំរបស់បងប្អូនប្រជាកសិករអស់ជាច្រើននៅក្នុងខេត្តព្រះវិហារ និងខេត្តកំពង់ចាម។ ហេតុដូច្នេះ សូមបងប្អូនប្រជាកសិករបង្កើនការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ តាមដានត្រួតពិនិត្យមើលដំណាំស្រែចម្ការរបស់ខ្លួនជាប្រចាំនិងឱ្យបានទៀងទាត់ និងចាត់វិធានការឱ្យបានទាន់ពេលវេលា ជៀសវាងនូវការខាតបង់ធ្ងន់ធ្ងរមកលើផលដំណាំ។

អ្នកនាំពាក្យរូបនេះក៏បានបញ្ជាក់ប្រាប់យ៉ាងច្បាស់ៗទៀតថា ក្នុងករណីរកឃើញថាមានផ្ទុះដង្កូវហ្វូងនៅក្នុងចម្ការស្រែរបស់ខ្លួន បងប្អូនកសិករអាចមានជម្រើសដំណោះស្រាយមួយចំនួនដូចជា៖

១ វិធានការការពារ
• ត្រូវធ្វើការសម្អាតស្មៅនៅតាមភ្លឺស្រែ ឬគម្ពោធព្រៃនៅជុំវិញស្រែដែលជាជម្រករបស់ដង្កូវហ្វូង ឬសមាសភាពចង្រៃផ្សេងៗ
• ជីកចង្អូរមាត់លើដែលមានមុខកាត់ ៣០សម និងជម្រៅ ២០សម រួចរោយផេះ ឬកន្ទក់នៅបាតរណ្តៅដើម្បីបង្អាក់ការធ្វើដំណើររបស់ដង្កូវហ្វូង។

២ វិធានការកម្ចាត់
• ព្រលែងសត្វទាចូលទៅក្នុងស្រែដើម្បីឱ្យហ្វូងទាទាំងនោះស៊ីដង្កូវដែលនៅក្នុងស្រែ
• បើមានប្រភពទឹក គួរបង្ហូរទឹកចូលទៅក្នុងស្រែឱ្យលិចសន្ទូង ឬសំណាបរួចបង្ហូរទឹកចេញវិញហើយយកស្បៃមុង ឬថ្នងដងត្រីត្រង យកដង្កូវហ្វូងកំទេចចោល។

៣ វិធានការគីមី
• សម្រាប់ការប្រើប្រាស់ឱ្យមានប្រសិទិ្ធភាព និងសុវតិ្ថភាព សូមអនុវត្តឱ្យបានត្រឹមត្រូវតាមការណែនាំនៅក្នុងស្លាកសញ្ញា និងប្រើប្រាស់តែថ្នាំកសិកម្មណាដែលបានចុះបញ្ជីកានៅក្នុងក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ៕

កុលសម្ព័ន្ធគឺជាក្រុមមនុស្សបុរាណដែលតែងតែរស់នៅតាមរបៀបប្រពៃណីរបស់ពួកគេ ទោះបីជាបច្ចុប្បន្ននេះពិភពលោកមានការអភិវឌ្ឍនិងជឿនលឿនប៉ុណ្ណាក៏ដោយ ក៏កុលសម្ព័ន្ធជាច្រើនក្រុមនៅតែរស់នៅក្នុងជីវិតសាមញ្ញៗដូចជា ដាំដំណាំ ធ្វើស្រែចំការ ជឿលើអបិយជំនឿ ក៏ដូចជាមានទំនៀមទំលាប់រស់នៅបែបបុរាណ និងតែងតែរក្សានៅវប្បធម៌របស់ពួកគេជានិច្ច។ ជាការពិតណាស់ យើងគ្រប់គ្នាដឹងហើយកុលសម្ព័ន្ធភាគច្រើនគឺរស់នៅក្នុងព្រៃ ឬតំបន់ណាមួយដែលនៅឆ្ងាយដាច់ស្រយាលពីគេឯង ខណៈក្រុមកុលសម្ព័ន្ធខ្លះក៏អាចមានសមត្ថភាពរស់នៅក្នុងទឹកទៀតផង។

ដូច្នេះអត្ថបទនេះនឹងនាំប្រិយមិត្តមកស្គាល់កុលសម្ព័ន្ធមានតែមួយគត់លើលោកដែលរស់នៅក្នុងទឹក។ ក្រុមកុលសម្ព័ន្ធដែលអាចមានសមត្ថភាពរស់នៅក្នុងទឹកបានគឺមានឈ្មោះថា Bajau ដែលត្រូវបានគេហៅថា Sea Gypsies ឬ Sea Nomads ដោយពួកគេរស់នៅលើទឹកនៃឆ្នេរសមុទ្រប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ឥណ្ឌូនេស៊ី និងហ្វីលីពីនអស់ជាច្រើនសតវត្សមកហើយ។ ប្រជាជន Bajau ត្រូវបានកត់សម្គាល់ថាជាក្រុមកុលសម្ព័ន្ធដែលមានសមត្ថភាពអស្ចារ្យបំផុតមិនធ្លាប់មាន ដោយសារពួកគេអាចស្ថិតក្រោមទឹករហូតដល់ ១០ ទៅ ២០ នាទីឯណោះនៅជម្រៅ ២០០ ហ្វីតដោយមិនពាក់ឧបករណ៍ជំនួយឡើង ខណៈអ្នកមុជទឹកផ្សេងៗទៀតសុទ្ធតែប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ជំនួយ។

របបអាហារប្រចាំថ្ងៃរបស់ពួកគេរួមមានពពួកសត្វសមុទ្រជាច្រើនប្រភេទ ដែលសុទ្ធតែជាប្រភពប្រូតេអ៊ីនដ៏មានតម្លៃត្រូវបានប្រើសម្រាប់គោលបំណងវេជ្ជសាស្រ្តផ្សេងៗ។ ជាទូទៅកុលសម្ព័ន្ធនេះគឺពួកគេពិតជាចូលចិត្តការជ្រមុជក្នុងទឹកជ្រៅណាស់ ហើយពួកគេតែងតែជ្រមុជទឹកជ្រៅជារៀងរាល់ថ្ងៃ មិនថាកុមារឬមនុស្សពេញវ័យនោះទេគឺពួកគេសុទ្ធតែមានជំនាញពិសេសក្នុងការមុជទឹកជ្រៅ។ ទោះជាយ៉ាងណានៅដើមសតវត្សទី ១៥ ជីវិតរបស់ក្រុមកុលសម្ព័ន្ធ Bajau កាន់តែស្មុគស្មាញ នៅពេលដែលម៉ាឡេស៊ី ហ្វីលីពីន និងឥណ្ឌូនេស៊ី បានបង្កើតព្រំដែនសមុទ្រនៅក្នុងតំបន់ Sulu បណ្តាលឱ្យកុលសម្ព័ន្ធនេះធ្វើចំណាកស្រុកនៅឆ្ងាយពីគ្នា។

ហេតុនេះគិតត្រឹមឆ្នាំ ២០២៣ មានតែ Bajau ប្រហែល ១០០ ទៅ ២០០ នាក់ប៉ុណ្ណោះដែលនៅតែរស់នៅក្នុងទូកប្រពៃណីរបស់ពួកគេ ហើយតែងតែរក្សាវប្បធម៌ក្នុងការមុជទឹកជ្រៅ បរបាញ់សត្វក្នុងសមុទ្រ ដោយនៅតែពឹងផ្អែកលើបច្ចេកទេសបុរាណទាំងនេះសម្រាប់ការចិញ្ចឹមជីវិតរបស់ពួកគេ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ភាពខ្វះខាតថវិកាសម្រាប់ការជួសជុល គួបផ្សំនឹងការរឹតបន្តឹងរបស់ឧទ្យានជាតិក្នុងតំបន់លើការកាប់ដើមឈើ កំពុងបង្ខំឱ្យអ្នកដែលនៅសេសសល់ពិចារណាផ្លាស់ប្តូរទៅកាន់ដីគោកកាន់តែច្រើនឡើង ដែលធ្វើឱ្យក្រុមកុលសម្ព័ន្ធនេះបាត់បង់វប្បធម៌ប្រពៃណីរបស់ពួកគេបន្តិចម្តងៗ៕