កញ្ញា ឆន ស្រីណេត លំដាប់រងទី១ Miss Universe Cambodia 2021 បានចេញវីដេអូមួយនៅលើបណ្តាញសង្គមរបស់ខ្លួនបន្ទាប់ពីឯកឧត្តមសុខ ឥសាន អ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និយាយពីប្រធានបទខ្មែរកម្ពុជាក្រោម។ ស្រីណេត ថាខ្មែរក្រោមគឺជាជនជាតិខ្មែរប៉ុន្តែសញ្ជាតិវៀតណាមដោយសារតែយើងនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់គេអ្វីដែលសំខាន់ខ្មែរក្រោមមិនដែលភ្លេចកំណើតដោយឈរគោលជំហរមួយថាខ្មែរក្រោមគឺជាខ្មែរ។

ឆន ស្រីណេត បានចេញវីដេអូទាំងយប់នៅថ្ងៃទី១២ កក្កដា មានរយៈពេលជាង២នាទីជម្រាបជូនឯកឧត្តមសុខ ឥសាន ដើម្បីឱ្យជ្រាបកាន់តែច្បាស់អ្នករស់នៅកម្ពុជាក្រោម។ កញ្ញាបាននិយាយថា «ក្នុងនាមខ្មែរក្រោមម្នាក់ឮពាក្យហ្នឹងហើយខឹងក៏មិនខឹងដែរប៉ុន្តែប្រហែលជាគាត់(ឯកឧត្តមសុខ ឥសាន)មិនទាន់យល់ច្បាស់ពីខ្មែរក្រោម ហើយការចេញវីដេអូរបស់នាងចង់ឱ្យគាត់បានដឹងបានជ្រាបដែរថាខ្មែរក្រោមជាជនជាតិខ្មែរ ប៉ុន្តែសញ្ជាតិវៀតណាមដោយសារតែយើងនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់គេដែលជាភាពពិតប្រាកដជាក់ស្តែងហើយដែលក្រដាសស្នាមចេញមកគេបញ្ជាក់យើងថាសញ្ជាតិវៀតណាម ប៉ុន្តែក្នុងអត្តសញ្ញាណប័ណ្ណក៏គេមានបញ្ជាក់ដែរថាខ្មែរគឺខ្មែរ ហើយនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាមិនមែនមានតែខ្មែរទេមាន៥៤ជនជាតិក្នុងនោះក៏មានជនជាតិខ្មែរ ប៉ុន្តែយើងកាន់សញ្ជាតិវៀតណាម»។

លំដាប់រងទី១ Miss Universe Cambodia 2021 បានលើកឡើងទៀតថា« វាមិនសំខាន់ទៅលើក្រដាសស្នាមទេ សំខាន់ទៅលើថាម្នាក់ហ្នឹងភ្លេចកំណើតអត់ ម្នាក់នឹងគិតថាខ្លួនឯងជាជនជាតិអី ចឹងក្នុងនាមជាខ្មែរក្រោមមិនដែលភ្លេចកំណើតខ្លួនឯងជាជនជាតិខ្មែរទេទោះបីជានៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់គេមិនដែលគិតថាជាជនជាតិវៀតណាមឡើយ។ ស្រីណេត ថាខ្មែរមិនមែនមានតែ១០ ២០ ១០០នាក់ទេគឺមានរាប់លាននាក់។ ក្នុងនាមជាខ្មែរម្នាក់ដែលចង់ការពារឈ្មោះថាខ្មែរក្រោមនេះឯងមិនឱ្យអ្នកណាមកនិយាយទោះមិនអាចហាមឃាត់គេបានប៉ុន្តែហ៊ានឈរលើគោលជំហរមួយធានាឱ្យអ្នកទាំងអស់គ្នាថាខ្មែរក្រោមគឺជាខ្មែរ ឈាមខ្មែរ និយាយភាសាខ្មែរ ប្រពៃណីខ្មែរ ម៉ែឪខ្មែរ យាយតាខ្មែរ ទោះជាវៀតណាមគ្រប់គ្រងមែនតែពួកគេគឺជាខ្មែរ»។

ការចេញវីដេអូទាំងយប់របស់បវរកញ្ញារូបនេះ បន្ទាប់ពីសំឡេងរបស់ឯកឧត្តមសុខ ឥសាន អ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាត្រូវបានចែកចាយលើបណ្តាញសង្គម។ ក្នុងវីដេអូនោះលោកបាននិយាយថា «យើងចេះតែថាយើងខ្មែរក្រោមប៉ុន្តែតាមពិតសុទ្ធតែសញ្ជាតិវៀតណាមទាំងអស់ ឥឡូវសួរថាមានបងប្អូនណាកាន់ passport ខ្មែរ សញ្ជាតិខ្មែរគ្មានទេតាំងពីបារាំងប្រគល់ទឹកដីកូសាំងស៊ីនទៅឱ្យវៀតណាមគឺថាបងប្អូនខ្មែរក្រោមទាំងអស់សុទ្ធតែសញ្ជាតិ ជនជាតិវៀតណាមហើយ….»៕

វាបានក្លាយជាប្រធានបទក្តៅមួយសម្រាប់ការប្រើប្រាស់បន្ទប់ទឹករួមគ្នា គ្មានការបែងចែករវាងបុរស និងស្ត្រី (ឬហៅថា All-Gender Restroom) ។ ពលរដ្ឋរស់នៅប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍ភាគច្រើនបារម្ភថា ការប្រើប្រាស់បន្ទប់ទឹករួមគ្នារវាងបុរស និងស្ត្រី វានឹងគ្មានសុវត្ថិភាពសម្រាប់សុខភាព, គ្មានអនាម័យ និងពុំសមរម្យ ជាដើម ។

ប៉ុន្តែការប្រើប្រាស់បន្ទប់ទឹករួមគ្នា ឬគ្មានការបែងចែករវាងបុរស និងស្ត្រី ត្រូវបានប្រទេសនានាអនុវត្តតាំងពីសម័យបុរាណមកម៉្លេះ ។ តើការបែងចែកបន្ទប់ទឹកបុរស និងស្ត្រី ចាប់ផ្តើមតាំងពីពេលណាមក?

ការប្រើប្រាស់បន្ទប់ទឹករួមគ្នា គ្មានការបែងចែកភេទ គឺដោយសារចង់ឱ្យមនុស្សគ្រប់គ្នាមានឱកាសបង្ហាញនូវអត្តសញ្ញាញរបស់ខ្លួនដោយសេរី ។ កន្លងមក ការបិទស្លាកសញ្ញាបន្ទប់ទឹកបុរស និងស្ត្រី នៅតាមទីសាធារណៈ ត្រូវបានមនុស្សមួយចំនួនយល់ឃើញថា គ្មានសមភាពយេនឌ័រ ។ ហេតុនេះ វាធ្វើឱ្យក្រុមភេទទី៣ (LGBTQ+) អន់ចិត្ត ពេលពួកគេចូលបន្ទប់ទឹកសាធារណៈ ។

ប៉ុន្តែវាមិនមែនជាលើកដំបូងទេ ដែលប្រទេសខ្លះនៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ធ្វើបន្ទប់ទឹកសាធារណៈគ្មានការបែងចែកភេទ ពីព្រោះបុរស និងស្ត្រី បានប្រើប្រាស់បន្ទប់ទឹករួមគ្នាតាំងពីបុរាណមកម៉្លេះ ។ រីឯការបែងចែកបន្ទប់ទឹករវាងបុរស និងស្ត្រី តាមលក្ខណៈស្តង់ដារនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ បានចាប់ផ្តើងតាំងពីសតវត្សរ៍ទី១៩ ។

កាលពីបុរាណ ការប្រើប្រាស់បន្ទប់ទឹកសាធារណៈ និងការបែងចែកបន្ទប់ទឹករវាងបុរស និងស្ត្រី មានភាពខុសប្លែកគ្នាយ៉ាងខ្លាំងពីបច្ចុប្បន្ន ។ ជាក់ស្តែង នៅទីក្រុងរ៉ូមបុរាណ ឬក្រិក គឺស្ត្រីតែងតែប្រើប្រាស់បន្ទប់ទឹកសាធារណៈរួមគ្នាជាមួយបុរស ដោយគ្មានការខ្មាសអៀន ។ លើសពីនេះ វាក៏ជាការចូលរួមក្នុងសង្គមរបស់មនុស្សសម័យនោះផងដែរ ដូចជា ៖ បន្ទប់ទឹកសាធារណៈជាកន្លែងជជែកគ្នារឿងនយោបាយ និងជជែកពីនេះពីនោះ ។

ការផ្លាស់ប្តូរសំខាន់ក្នុងសតវត្សរ៍ទី១៩ ពេលមានបដិវត្តន៍ឧស្សាហកម្ម វាបានធ្វើឱ្យស្ត្រីកាន់តែច្រើនធ្វើការងារដូចបុរស ដូចជា ៖ ការងារក្នុងរោងចក្រ ឬការិយាល័យ ។ ហេតុនេះ នារីទាំងនេះត្រូវការបរិស្ថានមានអនាម័យ គឺពេលនោះហើយ ដែលប្រទេសនានាចាំបាច់ត្រូវចាប់ផ្តើមបែងចែងបន្ទប់ទឹករវាងបុរស និងស្ត្រី ។

ដោយឡែក នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ច្បាប់ដំបូងដែលចែងឱ្យបែងចែកបន្ទប់ទឹករវាងប្រុស និងស្ត្រី បានចាប់ផ្តើមប្រើប្រាស់នៅរដ្ឋ Massachusetts ក្នុងឆ្នាំ១៨៨៧ ។ ក្រោយមក នៅចុងសតវត្សរ៍ទី១៩ និងទី២០ ការបែងចែកបន្ទប់ទឹកសាធារណៈ ក៏បានក្លាយជារឿងធម្មតានៅអាមេរិក និងអឺរ៉ុប ។ នៅទីបំផុត ប្រទេសនានាលើពិភពលោក បានកំណត់ឱ្យមានការបែងចែកបន្ទប់ទឹកស្របតាមស្តង់ដារ ។

ហេតុនេះ គេឃើញនៅតំបន់អឺរ៉ុប និងអាមេរិកខាងជើង បានបង្កើតច្បាប់ និងបង្ខំឱ្យការសាងសង់បន្ទប់ទឹកត្រូវតែមានលក្ខណៈស្តង់ដារ និងបែងចែកភេទដាច់ពីគ្នា ។ នេះបង្ហាញថា សង្គម និងវប្បធម៌របស់ប្រទេសនីមួយៗចាប់ផ្តើមផ្លាស់ប្តូរតាំងពីពេលនោះមក ។

ទោះយ៉ាងណា ការបែងចែកបន្ទប់តាមភេទ អាចមិនមែនជាបទដ្ឋានអន្តរជាតិដែលពុំអាចកែប្រែបានទេ ប៉ុន្តែវាអាស្រ័យលើសម័យកាលច្រើនជាង ។ ឧទាហរណ៍ថា បើគេសាងសង់បន្ទប់ទឹកគ្មានការបែងចែកភេទ ហើយអះអាងថា វាមានសុវត្ថិភាព តើមនុស្សអាចត្រឡប់ទៅប្រើប្រាស់បន្ទប់ទឹករួមគ្នាដូចពីមុនដែរឬទេ?

ថ្មីនេះ មហាជនជាច្រើនហាក់មានការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងទៅលើសាលារៀនមួយកន្លែងនៅក្នុងខេត្តសៀមរាប ដែលមានការយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់ ក្រោមជំនួយឧបត្ថម្ភនានា បានរៀបចំអាហារពេលព្រឹកជារៀងរាល់ថ្ងៃ ចែកជូនដល់សិស្សានុសិស្ស ដែលជាកុមារតូចរបស់ខ្លួន។

សាលារៀនមួយកន្លែងនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា សាលាបឋមសិក្សាប្រាសាទគោល ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅភូមិខ្វាវ ឃុំគោល ស្រុកអង្គរជុំ ខេត្តសៀមរាប។

យោងតាមការបង្ហោះដោយគេហទំព័រសាលាបឋមសិក្សាប្រាសាទគោល បានបង្ហាញរូបភាពជាច្រើនសន្លឹក អមជាមួយនឹងខ្លឹមសារថា«កូនៗបានញ៉ាំអាហារពេលព្រឹកជាប្រចាំ(មានរបបអាហារបីក្រុម) ជារៀងរាល់ថ្ងៃ ពិតជាមានសារ:ប្រយោជន៍សម្រាប់ការលូតលាស់ផែ្នករាងកាយនិងបញ្ញាស្មារតីបានល្អ។ នៅព្រឹកថ្ងៃទី១២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ សកម្មភាពលោកគ្រូអ្នកគ្រូ បានរៀបចំ អាហារពេលព្រឹកនិងអាហារបន្ថែមសម្រាប់កូនៗមករៀនវេនព្រឹក។ មករៀនបានញ៉ាំឆែ្អត និងរៀនបានចេះចាំ។ អរគុណគ្រប់អ្នកពាក់ព័ន្ធសម្រាប់ការចូលរួមជួយគាំទ្រនិងសហការ ដើម្បីកុមារនៅក្នុងសហគមន៍របស់យើង»។

បើយោងតាមការបញ្ជាក់ពីសាលាបានឲ្យដឹងថា អាហារពេលព្រឹករបស់ខាងសាលារៀន ដែលមានការគាំទ្រពីអង្គការ Plan International CambodiaនិងWFP…បានរៀបចំឲ្យសិស្សបានហូបជាប្រចាំរៀងរាល់ព្រឹកថ្ងៃសិក្សា តែអាហារបន្ថែមអាណាព្យាបាលសិស្សបានចូលរួមជួយគាំទ្ររៀបចំឲ្យកូនៗរបស់ពួកគាត់បានហូបក្នុងមួយសប្តាហ៍ម្តង។

ចំពោះអាហារពេលព្រឹកនេះ ខាងក្រុមប្រឹក្សាឃុំជាអ្នកជ្រើសរើសជួលចុងភៅសម្រាប់ចម្អិនឲ្យសិស្សានុសិស្សហូបពេញមួយឆ្នាំសិក្សា។ សម្រាប់អាហារបន្ថែម រួមមានបង្អែម ផ្លែឈើ ចេកដំឡូង ត្រាវ ស៊ុតមាន់ ស៊ុតទាជាដើម គឺអាណាព្យាបាលសិស្សជាអ្នកចូលរួមគាំទ្រ និងជួយរៀបចំជាមួយលោកគ្រូអ្នកគ្រូតាមកម្រិតថ្នាក់។

បន្ទាប់ពីមានការបង្ហោះចែកចាយខាងលើរួចមក មហាជនជាច្រើនក៏បានចូលបញ្ចេញមតិពេញចិត្តនិងកោតសរសើរព្រោងព្រាត ដោយមតិមួយបានលើកឡើងថា«ឃើញហើយ នាងខ្ញុំ មាន សេចក្តីត្រេកអរជាខ្លាំង ដែលសិស្សទទួលបានអាហារញ៉ាំគ្រប់ៗគ្នា បានឆ្អែត បានរៀន មានចំណេះដឹង ដើម្បីការរស់នៅតទៅថ្ងៃមុខ មានអនាគតភ្លឺស្វាង មានចំណេះពេញបរិបូរណ៍ ក្នុងការចិញ្ចឹមជីវិត»។

អ្នកខ្លះថា«គ្រប់សាលាគួរតែមានការរៀបចំអាហារចឹងសម្រាប់ក្មេងដែលមានជីវភាពខ្វះខាត»។ អ្នកខ្លះថា«រួមគ្នាធ្វើទូទាំងប្រទេសយើង ក្មេងៗនឹងចូលចិត្តទៅរៀន ម៉ែពុកសប្បាយចិត្តចំណាយបន្ថែម»។ អ្នកខ្លះទៀតថា«ពិតជាសប្បាយចិត្តនឹងឃើញបែបនេះ និងអរគុណដល់ម្ចាស់ជំនួយទាំងអស់និងក្រុមការងារសាលាផងដែរ»៕

នាព្រឹកថ្ងៃទី១៣ ខែកក្កដានេះ កម្លាំងទាហាន នៃកងពលដឹកជញ្ជូន៩៩ និងកងពតូចលេខ៧០ បានចេញប្រតិបត្តិការទៅស្វែងរកឧទ្ធម្ភាគចក្រមួយគ្រឿង ដែលបានបាត់ (អាចធ្លាក់) នៅភូមិសាស្រ្តអូរជាំស្លា ឃុំថ្មដា ស្រុកវាលវែល ខេត្តពោធិ៍សាត់។

បើតាមការសន្និដ្ឋាន ឧទ្ធម្ភាគចក្រមួយគ្រឿងនេះអាចធ្លាក់នៅជើងភ្នំខ្មោច នៅក្នុងឧទ្ធម្ភាគចក្រមានមនុស្ស២នាក់ មួយឈ្មោះ ស៊ុន ថ្លា ប្រធានក្រុម មួយទៀតឈ្មោះ ខេង ឆៃយុទ្ធ ជាពិលុត។

តែយ៉ាងណាមិញ នៅក្នុងប្រតិបត្តិការស្វែងរកនេះ នៅមិនទាន់មានរកឃើញតម្រុយអ្វីនៅឡើយនោះទេ ខណៈកម្លាំងទាហានកំពុងស្វែងរកយ៉ាងយកចិត្តទុក្ខដាក់៕