លោកអ្នកប្រាកដជាឆ្ងល់ហើយ គ្រប់ប្រទេសទាំងអស់នៅលើពិភពលោកយើងនេះសុទ្ធតែមានភ្លើងចរាចរណ៍ ដើម្បីងាយស្រួលធ្វើដំណើរទៅមក ដោយជួយសម្រួលមិនឱ្យមានការកកស្ទះឡើយ។ ប្លែកអីតែប្រទេសអាស៊ីមួយនេះគឺមិនមានភ្លើងចរាចរណ៍នោះទេ ដែលប្រទេសនោះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាប្រទេសប៊ូតាន។ ប៊ូតានគឺជាប្រទេសដែលមានសុភមង្គលបំផុតនៅលើពិភពលោក ហើយក៏ជាប្រទេសតែមួយគត់ក្នុងលោកដែលគ្មានភ្លើងចរាចរណ៍ដែរ។ ប្រទេសនេះមានរបៀបរស់នៅសាមញ្ញ និងប្លែកខុសពីប្រទេសផ្សេងទៀតនាពេលបច្ចុប្បន្ន។

មិនថាពិភពលោកជឿនលឿនខ្លាំងប៉ុណ្ណាក៏ដោយ ប៊ូតាននៅតែប្រកាន់ខ្ជាប់ទំនៀមទម្លាប់បានល្អ ជាប្រទេសបុរាណមួយ ដែលមិនសូវមានការអភិវឌ្ឍច្រើនឡើយ ក៏ដូចជាមិនមានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទំនើបៗនោះទេ។ នេះក៏ដោយសារតែពួកគេចង់រក្សាទុកសម្បត្តិធម្មជាតិ និងរបស់បុរាណឱ្យបានច្រើនក្នុងប្រទេសពួកគេ។ ដូច្នេះនៅពេលលោកអ្នកបានទៅលេងប្រទេសប៊ូតាន អ្នកប្រាកដជាភ្ញាក់ផ្អើល ឬមិនធ្លាប់ដឹងពីប្រទេសអភិរក្សធម្មជាតិប៊ូតាននេះឡើយ ។

ប៊ូតានគឺជាប្រទេសដែលកាន់សាសនាព្រះពុទ្ធ នៅពេលលោកអ្នកបានទៅដល់រដ្ឋធានី Thimpu អ្នកនឹងជួបប្រទះទីក្រុងតែមួយគត់នៅលើពិភពលោកដែលគ្មានភ្លើងចរាចរណ៍ ដោយសារប្រទេសនេះមានសន្តិភាពសណ្តាប់ល្អ និងជាប្រទេសមានសុវត្ថិភាពខ្ពស់ ដូច្នេះគឺមិនរៀបចំដាក់ភ្លើងចរាចរណ៍ដូចប្រទេសផ្សេងទៀតឡើយ។ ពិសេសជាងនេះទៅទៀត ហាង និងភោជនីយដ្ឋាននៅទីនេះសុទ្ធតែជាកម្មសិទ្ធិរបស់អ្នកស្រុកទាំងអស់មានន័យថា (មិនដំណើរការដោយសាជីវកម្មណាមួយនោះទេ)។ លើសពីនេះ ប្រទេសប៊ូតានក៏ជាគោលដៅដ៏កម្រមួយក្នុងពិភពលោកដែលមិនមានម៉ាកយីហោអន្តរជាតិនោះទេ។ នៅប្រទេសប៊ូតាន រូបភាពរបស់ស្តេច និងរាជវង្សត្រូវបានបង្ហាញនៅស្ទើរតែគ្រប់ផ្ទះ និងអាជីវកម្ម។

រូបថតរបស់ស្តេចត្រូវបានដាក់នៅទូទាំងប្រាសាទពុទ្ធសាសនាក្នុងប្រទេស ហើយត្រូវបានដាក់នៅជាប់នឹងរូបថតរបស់ឡាម៉ា ដែលជាតំណាងនៃព្រះធម៌។ ហើយផ្ទះរបស់គ្រួសាររាជវង្សមានទំហំតូច និងសាមញ្ញបំផុត ព្រោះគ្រួសាររាជវង្សមិនគិតពីខ្លួនឯងទេ គឺគិតតែពីប្រទេសជាតិ និងអ្នកស្រុកប៉ុណ្ណោះ។ ទាក់ទងនឹងវប្បធម៌ការងារ និស្សិតអន្តរជាតិដែលមករៀនក្នុងប្រទេសប៊ូតានបានចែករំលែកថា នាងមិនអាចស្វែងរកធនាគារនៅក្នុងប្រទេសនេះបានឡើយ ហើយការងារភាគច្រើនក្នុងប្រទេសប៊ូតាន តម្រូវឱ្យស្លៀកសំលៀកបំពាក់ប្រពៃណីរបស់ប្រទេស។

យោងតាមលោក Temphel ដែលជាស្ថាបនិកនៃក្រុមដែលមានឯកទេសក្នុងការអភិរក្សវប្បធម៌ក្នុងប្រទេសប៊ូតង់ ប្រជាជនប៊ូតានតែងតែផ្តោតលើសហគមន៍។ ដោយអ្នករាល់គ្នានៅទីនេះដឹង នឹងយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះគ្នាទៅវិញទៅមក ខណៈអ្នកជិតខាងតែងតែទៅលេងផ្ទះអ្នកដទៃ ទោះជាគេមិនបានអញ្ជើញក៏ដោយ ហើយអ្នកភូមិទាំងមូលមកសួរសុខទុក្ខ នៅពេលគ្រួសារនរណាម្នាក់មានទារកថ្មី ឬស្វាគមន៍អ្នកដែលត្រឡប់មកពីមន្ទីរពេទ្យជាដើម។ លក្ខណៈពិសេសមួយទៀតរបស់ប៊ូតានគឺកាហ្វេ ជាកន្លែងដែលមនុស្សត្រូវបានលើកទឹកចិត្តឱ្យចែករំលែកគ្នាទៅវិញទៅមកអំពីអារម្មណ៍ និងសុខភាពផ្លូវចិត្តរបស់ពួកគេ ដើម្បីធ្វើឱ្យមនុស្សកាន់តែបើកចំហក្នុងការនិយាយអំពីសុខភាពផ្លូវចិត្តរបស់ពួកគេ ជាហេតុធ្វើឱ្យប្រទេសនេះត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថាជាប្រទេសដែលមានសុភមង្គលជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោក៕

ពាក្យថា “វស្សា” មកពីពាក្យបាលីថា “វស្ស” ប្រែថា “ភ្លៀង” ឬ “រដូវភ្លៀង” ដែលមានកំណត់ ៤ខែ (រាប់ពីថ្ងៃ១រោចខែអាសាធដល់ ១៥កើតខែកត្តិក)។ តាមទំនៀមជាប្រពៃណីនៃព្រះពុទ្ធសាសនា ព្រះសង្ឃទាំងឡាយគ្រប់អារាមក្នុងប្រទេសកម្ពុជាត្រូវនិមន្តចូលកាន់«ព្រះវស្សា»អស់ថេរវេលា ៣ខែ ចាប់តាំងពីថ្ងៃ ១រោចខែអាសាធតទៅ។ ក្នុងរយៈវេលា៣ខែនេះ នៅគ្រប់ព្រះវហារនៃទីវត្តទាំងឡាយ គេតែងរក្សាភ្លើងទៀនព្រះវស្សាឲ្យនៅឆេះជានិច្ច។

យោងតាមខ្លឹមសារដកស្រង់ពីប្រភព Phare Circus ៖ ពិធីបុណ្យចូលព្រះវស្សាគឺជាពិធីបុណ្យមួយដែលមានសារៈសំខាន់ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ជាពេលវេលាដ៏សំខាន់សម្រាប់ភិក្ខុសង្ឃ និងសាមណេបានរៀនធម៌ និងវិន័យយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួនតាមពុទ្ធឱវាទ។ បងប្អូនដែលជាអ្នកមានជំនឿទៅលើព្រះពុទ្ធសាសនា តែងតែនាំគ្នាប្រារព្ធពិធីបុណ្យដោយនាំយកជាសាដក អង្ករ ភេសជ្ជៈ និងរបស់ប្រើប្រាស់ផ្សេងៗ ទៅប្រគេនព្រះសង្ឃតាមលទ្ធភាព។

ពិធីបុណ្យចូលព្រះវស្សា គឺជាការរៀបចំអោយ ឈប់សម្រាកនៅទីណាមួយ រឺក្នុងវត្តអារាមណា មួយក្នុងរយៈពេល៣ខែក្នុងរដូវធ្លាក់ភ្លៀង និង មិនអនុញ្ញាតអោយនិមន្តទៅទីឆ្ងាយ ដោយដាច់រាត្រីឆ្លងថ្ងៃនោះឡើយ លើកលែងតែមានភារកិច្ចសំខាន់ចាំបាច់ ដូចជាឪពុកម្តាយឈឺធ្ងន់ រឺនិមន្តទៅសម្តែងធម៌ជាដើម ដោយតាំងចិត្តត្រលប់មកវិញក្នុង រយៈពេល ៧ថ្ងៃ។

ពិធីបុណ្យចូលព្រះវស្សា ប្រារព្ធធ្វើឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំចាប់ពីថ្ងៃ១រោចខែអាសាធដល់ថ្ងៃ ១៥ កើត ខែអស្សុជ។ តែពិធីត្រូវបានចាប់ផ្តើមនៅល្ងាចថ្ងៃទី ១៥កើត ខែអាសាឍ ដោយមានការចូលរួមពីសំណាក់បងប្អូននិងចាស់ទុំចំណុះជើងវត្ត នាំគ្នាហែរទៀនវស្សា សំពត់ សាដក និងសម្ភារៈប្រើប្រាស់ផ្សេងៗ ហែរជុំវិញព្រះវិហារ និងបន្ទាប់មកសម្តែងធម៌ទេសនា និងវេរទៀនវស្សា និងសម្ភារៈប្រគេនព្រះសង្ឃ។

នៅពេលព្រឹកឡើងនៅថ្ងៃទី ១រោច ខែអាសាឍ មានម្ហូបអាហារ បង្អែម ប្រគេនដល់ព្រះសង្ឃ ហើយក្នុងអំឡុងរយៈ ៣ខែនេះ បងប្អូនដែលមានទម្លាប់គោរពព្រះពុទ្ធសាសនា ក៏និយមបន្តធ្វើម្ហូប នំចំណី និងគ្រឿងប្រើប្រាស់ផ្សេងៗមកប្រគេនជាបន្តបន្ទាប់សម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ព្រះសង្ឃគង់ចាំព្រះវស្សានេះក្នុងអំឡុងពេលនេះដែរ។

ក្រៅពីរបស់ប្រើប្រាស់ និងម្ហូបអាហារ បងប្អូនខ្មែរក៏បានជាវទានវស្សាទៅប្រគេនព្រះសង្ឃផងដែរ ព្រោះយើងមានជំនឿថាពន្លឺទៀនគឺជួយបំភ្លឺអនាគតជាតិអោយភ្លឺស្រស់បំព្រង និងមានសេចក្តីសុខចម្រើនដោយអំពើល្អ សេចក្តីល្អ ហើយគេ ត្រូវ រក្សា ភ្លើង ទៀន ឱ្យ ឆេះ ជាប់ រហូត គ្រប់ រយៈពេល បី ខែ។ មួយវិញទៀតនេះជាការជួយដល់វត្តអារាមក្នុងការមានទៀនប្រើប្រាស់ដើម្បីដុតបំភ្លឺនៅពេលយប់ផងដែរ៕ (ប្រភព៖ Phare, The Cambodian Circus)

តារាសម្តែងរូបសង្ហា ប៊ឺរី កំពុងទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងពីអ្នកលេងបណ្តាញសង្គមក្រោយពីអ្នកចម្រៀងជូឌី ចេញមកបង្ហាញការឈឺចាប់ជុំវិញសម្ព័ន្ធភាពជាមួយលោកបង្ហាញថាលោកជ្រើសរើសយកលុយនិងការងារជាធំស្របពេល ប៊ឺរី កំពុងបង្ហាញភាពសិ្នទ្ធស្នាលជាមួយអ្នកជំនួញ ម៉ាដាម ដា។ ភាពចម្រូងចម្រាសនេះកំលោះសង្ហាស្រាប់តែបានបោះពាក្យយ៉ាងខ្លីថា «ជាមនុស្សស្ងៀមស្ងាត់មិនចូលចិត្តតបត»។

វាបានក្លាយជាប្រធានបទក្តៅគគុកនៅលើបណ្តាញសង្គមបន្ទាប់ពីគណនីទិកតុកមួយឈ្មោះថា Ju Dīī ដែលជាអ្នកចម្រៀងមួយរូបបានបង្ហោះវីដេអូខ្លីមួយដោយដាក់ព្រាលៗប៉ុន្តែគេបានដឹងថាជារូបរបស់តារាសម្តែង ប៊ឺរី ខណៈអ្នកទាំងពីរមានសម្ព័ន្ធភាពស៊ីជម្រៅជាមួយគ្នា។ ទន្ទឹមនឹងវីដេអូដែលបានចែករំលែក ជូឌី បានសរសេរខ្លឹមសារដែរថា « ១ឆ្នាំមកនេះ មានតែយើងពីរនាក់ទេដែលយល់ពីគ្នាច្បាស់ ដឹងពីគ្នាគ្រប់រឿង តែដោយសារតែការងារ និងលុយចុងក្រោយបងថា បងគ្មានជម្រើសទេ»។ មុននឹងការបង្ហោះវីដេអូនេះ អ្នកចម្រៀងរូបនេះបានបង្ហាញវីដេអូយំសោកយ៉ាងខ្លាំង។

ការបង្ហោះនេះបានក្លាយជារឿងដ៏រសើបយ៉ាងខ្លាំងព្រោះមួយរយៈចុងក្រោយនេះអ្នកគាំទ្របានឃើញតារាសម្តែង ប៊ឺរី បានក្លាយជាងអ្នកតំណាងផលិតផលរបស់ ម៉ាដាម ដា ដែលជាអ្នកជំនួញដ៏ល្បីល្បាញនិងទើបតែបែកបាក់ស្នេហា៨ឆ្នាំបង្ហាញការស្និទ្ធស្នាលធ្វើឱ្យមានការលើកឡើងជាច្រើនជុំវិញទំនាក់ទំនងមួយនេះ។

បន្ទាប់ពីការបង្ហោះរបស់ ជូឌី ធ្វើឱ្យអ្នកលេងបណ្តាញសង្គមមួយចំនួនបានបញ្ចេញមតិរិះគន់ទៅកាន់តារាសម្តែង ប៊ឺរី ដូចគ្នា និងមានការជជែកវែកញែកយ៉ាងច្រើន។

នៅរសៀលថ្ងៃទី១ សីហា តារាសម្តែង ប៊ឺរី បានបោះពាក្យយ៉ាងខ្លីទៅលើភាពចម្រូងចម្រាសនេះថា «ត្រឹមជាក្មេងតូចម្នាក់ដែលស្ងៀមស្ងាត់ មិនចូលចិត្តតបត»។ ងាកទៅកាន់បណ្តាញសង្គមទិកតុករបស់ ជូឌី ដែលបានបង្ហោះវីដេអូពី ប៊ឺរី ក៏បានបាត់ចេញពីបណ្តាញសង្គមផងដែរប៉ុន្តែគេបានឃើញជំនួសមកវិញនូវវីដេអូដែលបង្ហាញពីការឈឺចាប់របស់នាង៕

កាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ មានគណនីហ្វេសប៊ុកឈ្មោះ Beautiful Places Travel បានចុះផ្សាយ វីដេអូ ក្រោមចំណងជើងថា “បង្គោលព្រំដែនវៀតណាមបានហែលទឹកឆ្លងទន្លេមកដុះជាប់ជញ្ជាំងសាលាឃុំខ្មែរ (ព្រែកជ្រៃ ស្រុកកោះធំ)។

តបទៅនឹងការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានខាងលើ រដ្ឋបាលខេត្តកណ្តាល សូមប្រកាសបដិសេធនិងច្រានចោលទាំងស្រុង និងធ្វើការបំភ្លឺដូចខាងក្រោម៖

១. បង្គោលព្រំដែនបំពេញបន្ថែមលេខ 245/4(1) ដែលគណនីហ្វេសប៊ុកឈ្មោះ Beautiful Places Travel បានចុះផ្សាយនោះ មានទីតាំងភូមិសាស្ត្រស្ថិតនៅតាមបណ្តោយខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនកម្ពុជា-វៀតណាម ក្នុង សង្កាត់ព្រែកជ្រៃ ក្រុងសំពៅពូន (អតីតស្រុកកោះធំ) ដែលគណៈកម្មការចម្រុះព្រំដែននៃប្រទេសទាំងពីរបាន ឯកភាពខណ្ឌសីមា និងបោះបង្គោលព្រំដែនរួចហើយ ដោយខ្សែព្រំដែននៅកំណាត់នេះដើរតាមផ្លូវទឹកនៃ ទន្លេបាសាក់។

២. ជាលក្ខណៈបច្ចេកទេសនៃការបោះបង្គោលព្រំដែន ក្នុងករណីខ្សែព្រំដែនដើរតាមទន្លេ ឬផ្លូវទឹក ភាគីទាំងពីរ(កម្ពុជា-វៀតណាម) ត្រូវបោះបង្គោលព្រំដែនភ្លោះនៅសងខាងទន្លេ ឬផ្លូវទឹកនោះ ដោយបង្គោល មួយត្រូវបោះនៅមាត់ច្រាំងខាងកម្ពុជា និងបង្គោលមួយទៀតត្រូវបោះនៅមាត់ច្រាំងខាងវៀតណាម។ ខ្សែព្រំដែន នៅកំណាត់នេះ គឺដើរតាម «បន្ទាត់ទ្រូងនៃជ្រលងទឹកជ្រៅនៃផ្លូវទឹក (Thalweg-ផ្លូវទឹកដែលអាចធ្វើនាវាចរណ៍ បាន) * ស្របតាមគោលការណ៍ច្បាប់អន្តរជាតិនិងការអនុវត្តជាអន្តរជាតិ ដូចមានចែងក្នុងប្រការ១ នៃសន្ធិ សញ្ញាបំពេញបន្ថែមឆ្នាំ២០០៥។

៣. ជាក់ស្តែងបង្គោលព្រំដែនបំពេញបន្ថែមលេខ 245/4(1) ជាបង្គោលមួយក្នុងចំណោមបង្គោលភ្លោះ ទាំងពីរ(បង្គោលលេខ 245/4(1) និងបង្គោលលេខ 245/4(2)) ដែលត្រូវបោះនៅសងខាងច្រាំងទន្លេ បាសាក់ គឺបង្គោលព្រំដែនបំពេញបន្ថែមលេខ 245/4(1) ត្រូវបោះនៅមាត់ច្រាំងទន្លេបាសាក់ស្ថិតក្នុងទឹកធំកមកកម្ពុជា រីឯបង្គោលព្រំដែនលេខ 245/4(2) ត្រូវបោះនៅមាត់ច្រាំងម្ខាងទៀតនៃទន្លេបាសាក់ស្ថិតក្នុងទឹកដីវៀតណាម ចំពោះខ្សែព្រំដែនគឺដើរតាមបន្ទាត់ទ្រូងនៃជ្រលងទឹកជ្រៅនៃផ្លូវទឹកទន្លេបាសាក់ ដែលស្ថិតនៅចមួយប្រមាត ៨៧ម៉ែត្រ ពីបង្គោលព្រំដែនលេខ 245/4(1) (ខ្សែព្រំដែនពុំមែនស្ថិតនៅចំទីតាំងបង្គោលនោះទេ)៕

 

លោកឧត្ដមសេនីយ៍ទោ ផ្កាយ២ អេង សាវឿន ជាអនុប្រធាននាយកដ្ឋានបង្ការ និងពន្លត់អគ្គិភ័យ ត្រូវបានបន្ថយឋានន្តរសក្ដិ មកនៅត្រឹមថ្នាក់ ពលបាលត្រី (ដោយ១ជាន់)ក្របខ័ណ្ឌមន្ត្រីនគរបាលជាតិកម្ពុជា នៃក្រសួងមហាផ្ទៃ។

ការបន្ថយឋានន្តរសក្ដិនេះ បន្ទាប់នៅដេីមឆ្នាំ ២០២៤ លោកឧត្ដមសេនីយ៍ទោ អេង សាវឿន ត្រូវបានសមត្ថកិច្ចឃាត់ខ្លួនពីបទឆបោកប្រាក់ ៥ម៉ឺនដុល្លារ ពាក់ព័ន្ធរត់ការចូលក្របខណ្ឌនគរបាលជាតិ ដោយរត់ការមិនបានសម្រេច ហេីយមិនឱ្យលុយទៅជនរងគ្រោះវិញ ទេីបជនរងគ្រោះប្ដឹង។

បច្ចុប្បន្ន លោកឧត្ដមសេនីយ៍ទោ អេង សាវឿន ត្រូវបានសមត្ថកិច្ចឃាត់ខ្លួន និងកំពុងជាប់ពន្ធនាគារ៕