ប្រទេសអង់គ្លេស ៖ ក្រោយពីមើលឃើញថា ភាពឯកោ គឺជាគ្រោះថ្នា.ក់ ខ្លាំងជាងជំងឺធាត់ និងការជក់បារី បានធ្វើឱ្យទីក្រុង Norwich ប្រទេសអង់គ្លេស ឱ្យពលរដ្ឋជិះរថយន្តក្រុងពិសេសជាមួយមនុស្សមិនស្គាល់គ្នា និងជជែកលេងលើរថយន្តក្រុង ។ វាជាការកាត់បន្ថយបញ្ហាឯកោក្នុងសហគមន៍ ស្របតាមគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាល ។

គម្រោង «Chatty Bus» បានបង្កើតឡើងនៅអង់គ្លេស ដោយអញ្ជើញពលរដ្ឋមកជិះរថយន្តក្រុង Konnectbus នៅទីក្រុង Norwich កាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៤ ។ គម្រោងនេះបានបើកឱកាសឱ្យមនុស្សម្នាឡើងជិះរថយន្តក្រុងកម្សាន្ត និងជជែកគ្នាលេង ព្រមទាំងមានក្រុមអ្នកស្ម័គ្រចិត្តមកជជែកផងដែរ ។ វាជាការអនុវត្តគោលនយោបាយប្រឆាំងនឹងភាពឯកោរបស់រដ្ឋាភិបាល កាលពីខែមករា ឆ្នាំ២០១៩ ហើយអង់គ្លេសបានអនុវត្តគម្រោងរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន ។

អ្នកតំណាងក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូន Go East Anglia ដែលបានរៀបចំគម្រោងនេះនិយាយថា ៖ «មនុស្សខ្លះមានឱកាសជួបជាមួយអ្នកដទៃនៅពេលជិះរថយន្តក្រុងសាធារណៈ ។ ដូច្នេះ គម្រោង Chatty Bus មានតម្លៃណាស់សម្រាប់ពួកគេ ជាពិសេស អ្នករស់នៅជនបទ» ។

រយៈពេល២ឆ្នាំមកនេះ និស្សិតរៀននៅសាកលវិទ្យាល័យ ស្មើជាង៥០% និយាយថា ពួកគេធ្លាប់មានអារម្មណ៍ឯកោពេលរៀន ។ គម្រោងនេះចង់ឱ្យនិស្សិតគិតពីសុខភាពផ្លូវចិត្ត និងសារសំខាន់នៃការជជែកជាមួយអ្នកដទៃ ពីព្រោះយើងពុំអាចជជែកគ្រប់រឿងជាមួយក្រុមគ្រួសារ ឬអ្នកជិតស្និទ្ធបានទេ ។ ដូច្នេះ យើងគួររៀបរាប់ពីភាពសោកសៅទៅកាន់មនុស្សមិនស្គាល់មុខ ហើយនេះជាដំណោះស្រាយដ៏ល្អ ។

ក្រៅពីគម្រោង Chatty Bus នៅតំបន់ East Yorkshire របស់អង់គ្លេស ក៏បានអនុវត្តគម្រោង «Chatty Champion» ផងដែរ គឺពលរដ្ឋអង់គ្លេសនឹងប្រមូលផ្តុំគ្នាជិះរថយន្តក្រុងតាមថ្ងៃកំណត់ ។ វាជាការផ្តល់ឱកាសឱ្យខ្លួនឯងជជែកលេងជាមួយមនុស្សម្នា និងស្គាល់គ្នាជាមួយអ្នកជិតខាងកាន់តែច្រើន ។

ភាពឯកោ ត្រូវបានកំណត់ថា គឺជាបញ្ហាសុខភាពសាធារណៈនៅអង់គ្លេស ហើយបើតាមការស្រាវជ្រាវបញ្ជាក់ថា ក្នុង១សប្តាហ៍ ពលរដ្ឋអង់គ្លេស៣នាក់ ក្នុងចំណោម១០នាក់ ពុំបានជជែកជាមួយបងប្អូន ឬអ្នកជិតខាងឡើយ ។ បញ្ហានេះមិនមែនកើតឡើងតែនៅអង់គ្លេសទេ ប៉ុន្តែវាបានកើតឡើងនៅទូទាំងពិភពលោក ។

អង្គការសុខភាពពិភពលោក ប្រកាសថា ភាពឯកោ គឺជាគំរាមកំហែងសុខភាពលំដាប់ពិភពលោក និងមានគ្រោះថ្នាក់ខ្លាំងជាងការជក់បារី ចំនួន១៥ដើមក្នុង១ថ្ងៃ ទៅទៀត ៕

គិតមកទល់់ពេលនេះ ព្រលានយន្តហោះអន្តរជាតិតេជោក្រុងតាខ្មៅ តម្លៃ១៥០០ លានដុល្លារ សាងសង់បានជាង៩០ភាគរយ ដោយចំណាយអស់១៣៣៦លានដុល្លារ ខណៈរដ្ឋគ្រោងនឹងដាក់ឱ្យប្រតិបត្តិការសាកល្បងនៅឆមាសទី១ ឆ្នាំ២០២៥។

សម្រាប់ទុនវិនិយោគព្រលានយន្តហោះនេះ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាមានភាគហ៊ុន១០ភាគរយ ចំណែកក្រុមហ៊ុន OCIC របស់លោកអ្នកពុង ឃាវសែ ដែលសហការជាមួយក្រុមហ៊ុនចិនមានភាគហ៊ុនចំនួន៩០ភាគរយ។

ព្រលានយន្តហោះអន្តរជាតិតេជោក្រុងតាខ្មៅ ត្រូវបានសាងសង់ឡើង ជាប្រភេទ 4F, មានសមត្ថភាពអាចឱ្យប្រភេទយន្តហោះហោះធុនយក្សដូចជា Airbus A380-800 និង Boeing 747-800 អាចចុះចតបាន។

ក្រោយសាងស់រួច ក្រុមហ៊ុន VINCI របស់បារាំង នឹងក្លាយជាអ្នកគ្រប់គ្រងព្រលានយន្តហោះនេះ។

គួរបញ្ជាក់ថា ការសាងសង់លើអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោ បានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី ១៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២០ ដែលលាតសន្ធឹងលើផ្ទៃដីទំហំ ២,៦០០ ហិកតា នៅទូទាំងស្រុកកណ្តាលស្ទឹង ខេត្តកណ្តាល និងស្រុកបាទី ខេត្តតាកែវ៕

ភ្នំខ្នងព្រះគឺជាតំបន់ទេសចរណ៍ធម្មជាតិបែបផ្សងព្រេង ស្ថិតនៅជួរភ្នំក្រវ៉ាញ ស្រុកវាលវែង ខេត្តពោធិ៍សាត់។ ភ្នំនេះសំបូរទៅដោយរុក្ខជាតិនិងផ្កាព្រៃជាច្រើនប្រភេទ ស្រស់ស្អាតមិនចាញ់ភ្នំខ្នងផ្សារឡើយ។ កន្លែងនេះមិនត្រឹមតែជាតំបន់ធម្មជាតិសម្រាប់ដំណើរកម្សាន្តបែបផ្សងព្រេងប៉ុណ្ណោះទេ តែក៏ជាតំបន់ប្រវិត្តសាស្ត្រផងដែរ ដោយសារនៅទីនេះមានរូបគំនូរព្រះពុទ្ធសាសនាលើកំរាលថ្មនៃខ្នងភ្នំ ទំនងជាកន្លែងទីសក្ការៈពីសម័យបុរាណ។

ដោយឡែកបើនិយាយពីការធ្វើដំណើរឡើងលើភ្នំវិញគឺមានចម្ងាយប្រហែលជាង ៨ គីឡូម៉ែត្រពីភ្នំ ១៥០០ ដោយធ្វើដំណើថ្មើជើងប្រហែលជា ៥ ទៅ ៦ ម៉ោងអាស្រ័យទៅលើអ្នកដំណើរដើរយឺត ឬដើរលឿន។ ពាក់ព័ន្ធនឹងស្ថានភាពផ្លូវឡើងភ្នំ យើងត្រូវដើរកាត់តាមព្រៃស្រោង ស្តើង ក្រាស់ ចំណោតទាប មធ្យម ខ្ពស់ ឆ្លងកាត់ជ្រោះជ្រលងដងអូរ ដោយត្រូវតោងខ្សែវល្លិ និងដើមឈើ ដែលក្នុងនោះក៏មានផ្ទាំងថ្មធំៗ និងរុក្ខជាតិតូចធំពណ៌បៃតងស្រស់ ប្រកបទៅដោយភាពទាក់ទាញយ៉ាងខ្លាំងផងដែរ។

ជាមួយកម្ពស់ ១.២០០ ម៉ែត្រធៀបនឹងនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ ភ្នំខ្នងព្រះមានទេសភាព ៣៦០ ដឺក្រេ គឺជាតំបន់ធម្មជាតិមួយ សម្រាប់អ្នកចូលចិត្តឡើងភ្នំ ផ្សងព្រេង និងជាតំបន់ប្រវិត្តសាស្ត្រ។ វាក៏ជាទីតាំងបោះជំរុំលើកំពូលភ្នំ អាចអង្គុយគយគន់ទេសភាព ថ្ងៃរះប៉ប្រះព្រៃភ្នំ និងថ្ងៃរៀបលិច ចាំងលើផ្ទៃទឹកសមុទ្រ ឃើញកោះតូចៗជាប់នឹងផ្ទៃសមុទ្រនៃខេត្តត្រាត ប្រទេសថៃ គួរជាទីមនោរម្យ និងគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍បំផុត។

ក្រៅពីការគយគន់ទេសភាពខ្នងភ្នំខាងលើ អ្នកទេសចរក៏អាចមើលឃើញផ្ទាំងទស្សនីយភាពនៃជួរភ្នំជាច្រើន តម្រៀបគ្នាយ៉ាងសម្បូរបែប ព្រមទាំងជ្រោះជ្រលងដងអូរ បង្កើតបានជាទេសភាពយ៉ាងស្រស់បំព្រង គួរឱ្យគយគន់មិនចេះជិនណាយ ដែលជាមួយគ្នានេះក៏មានខ្យល់ជំនោរបរិសុទ្ធ បក់បោករំភើយៗ អមដោយស្បៃពពករសាត់ជុំវិញខ្លួនយើងយ៉ាងត្រជាក់ស្រួលផងដែរ។ ទោះជាយ៉ាងណាសម្រាប់ពេលយប់ អាកាសធាតុនៅទីនេះគឺត្រជាក់ខ្លាំង ដែលតម្រូវឱ្យភ្ញៀវទេសចរបោះជំរុំជាលក្ខណៈតង់ មានពូកខ្យល់ សម្លៀកបំពាក់ក្រាស់ៗ ស្រោមដៃ ស្រោមជើង ភួយ និងមួកជាដើម៕

នាថ្ងៃទី២៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៤ អង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយ (ACU) បានឃាត់ខ្លួនស្ត្រីពីរនាក់ក្រោយជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងការយកលុយប្រមាណ ៣០ម៉ឺនដុល្លារសូកលោក មួង ឃីម និងលោក លី សាម៉េត ដើម្បីរត់ការធ្វើមន្រ្តីគយនៅខេត្តបាត់ដំបង។

ស្រ្តីទាំង២នោះ ម្នាក់ឈ្មោះ ឆាយ សុវណ្ណារី ភេទស្រី និងម្នាក់ទៀតឈ្មោះ ហ៊ើង ទិត្យរាត្រីលក្ខណ៍ ដែលជាអ្នកយកលុយទៅឱ្យលោក មួង ឃីមនិងលោក លី សាម៉េត។

លោក មួង ឃីម ត្រូវតុលការចោទពីបទ ជំនួញឥទ្ធិពលអកម្ម តាមបញ្ញត្តិមាត្រា៥៩៥ មាត្រា៥៩៦ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ និងមាត្រា៣២ នៃច្បាប់ស្តីពីការប្រឆាំងអំពើពុករលួយ ។

ដោយឡែក លោក លី សាម៉េត ត្រូវតុលការចោទពីបទ សមគំនិតក្នុងបទជំនួញឥទ្ធិពលអកម្ម តាមបញ្ញត្តិមាត្រា២៩ មាត្រា៥៩៥ មាត្រា៥៩៦ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ និងមាត្រា៣២ នៃច្បាប់ស្តីពីការប្រឆាំងអំពេីពុករលួយ។

បច្ចុប្បន្នអ្នកទាំង៤ សុទ្ធសឹងតែត្រូវបានសមត្ថកិច្ចឃាត់ខ្លួន បញ្ជូនទៅកាន់សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ៕

កំពង់ផែទេសចរណ៍អន្តរជាតិខេត្តកំពត នឹងដាក់ឱ្យដំណើរការសាកល្បងក្នុងរយៈពេល ៣ខែ ចាប់ពីខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៤ តទៅ ក្រោយសាងសង់រួចរាល់តាំងពីឆ្នាំ២០២២។
កំពង់ផែនេះ មានបណ្តោយប្រវែង ៣០០ម៉ែត្រ សាងសង់លើផ្ទៃដី ៤ហិកតា ស្ថិតក្នុងភូមិជុំក្រៀល ឃុំជុំក្រៀល ស្រុកទឹកឈូ ខេត្តកំពត ចាប់ផ្តើមការសាងសង់តាំងពីឆ្នាំ២០១៨ និងរួចរាល់នៅឆ្នាំ២០២២ តែកាលនោះមិនទាន់អាចដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់បាននៅឡើយ ដោយសារតែមានជម្រៅទឹករាក់ពេកមិនអាចឱ្យនាវាបើកចេញចូលបាន។
ដើមឡើយ គម្រោងនេះស្ថិតនៅក្រោមការដឹកនាំរបស់ក្រសួងទេសចរណ៍ ដោយទើបបង្វែរជូនឱ្យក្រសួងសាធារណការធ្វើជំនួសវិញ។
គួរបញ្ជាក់ថា កំពង់ផែនេះ សាងសង់ឡើងក្នងទំហំទឹកប្រាក់១៨លានដុល្លារអាមេរិក ដែលជាកម្ចីថវិការបស់ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី ADB៕