ប្រទេសឡាវ៖ បន្ទាប់ពីសាងសង់អស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ ឥឡូវនេះសារមន្ទីរសិល្បៈឡាវ ដែលជាសារមន្ទីរថ្មីដំបូងគេ និងមានតែមួយគត់នៅទីក្រុងវៀងចន្ទន៍បានបើកដំណើរការជាផ្លូវការហើយ ដើម្បីស្វាគមន៍ភ្ញៀវទេសចរគ្រប់ជាតិសាសន៍។
សារៈមន្ទីនេះបានបើកនៅថ្ងៃទី ៥ ខែមករាក្នុងភូមិ Nonsaart សង្កាត់ Xaythany ទីក្រុងវៀងចន្ទន៍ ប្រទេសឡាវ ដោយមានទំហំ ៨០ ហិចតា និងមានសម្ភារៈបរិក្ខារជាច្រើន រួមទាំងអគារព័ត៌មាន សារមន្ទី កន្លែងទទួលភ្ញៀវ សាលតាំងពិពណ៌សិល្បៈ និងវប្បធម៌សម្រាប់ពិធីបុណ្យផ្សេងៗ ក៏ដូចជាប៉មសង្កេត និងអគារពហុគោលបំណងជាច្រើនផ្សេងទៀត។

នៅទីនេះមានការប្រមូលផ្ដុំដ៏ធំនៃសិប្បកម្មឈើប្រណីតជាង ៣០០០ និងគំនូរពីប្រវត្តិសាស្ត្រឡាវ រួមជាមួយក្រុមជនជាតិភាគតិចផ្សេងៗគ្នា ដែលបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីវប្បធម៌ប្រទេសឡាវ និងបណ្តាប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដទៃទៀត។ អ្នកទស្សនាអាចស្វែងយល់ពីចម្លាក់ឈើ និងគំនូរ គយគន់ទិដ្ឋភាពដ៏ស្រស់ស្អាតនៃសារៈមន្ទី ក៏ដូចជាស្វែងយល់អំពីផលិតផលឡាវនៅក្នុងអគារតាំងពិពណ៌ ទិញវត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ និងអាចរីករាយជាមួយសណ្ឋាគារ រមណីយដ្ឋាន និងភោជនីយដ្ឋាននៅក្នុងនោះផងដែរ។

លើសពីនេះនៅខាងក្រៅសារមន្ទីរក៏មានទឹកជ្រោះសិប្បនិម្មិតដ៏គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍មួយ ព្រមទាំងកន្លែងដ៏ទាក់ទាញជាច្រើនទៀតផងដែរ។ នៅទីនេះបើជារៀងរាល់ថ្ងៃចាប់ពីម៉ោង ៩:០០ ព្រឹកដល់ម៉ោង ៥:០០ ល្ងាច ជាមួយសំបុត្រ ១០ ដុល្លារក្នុងម្នាក់ ប៉ុន្តែសម្រាប់កុមារដែលមានអាយុ ១២ ឆ្នាំចុះក្រោមគឺចូលទស្សនាដោយឥតគិតថ្លៃ។ ដូច្នេះលោកអ្នកនឹងទទួលបានចំណេះដឹងជាច្រើននៅពេលមកដល់សារមន្ទីរសិល្បៈឡាវ ដែលបង្ហាញពីភាពអស្ចារ្យនៃវប្បធម៌ទូទៅ ក៏ដូចជាផ្តល់កន្លែងសម្រាប់សិក្សាប្រវត្តិសាស្ត្រថ្មីៗ និងអភិរក្សផងដែរ។ យោងតាមសារព័ត៌មាន Vientiane Times សារមន្ទីរសិល្បៈមួយនេះត្រូវបានកំណត់ឱ្យក្លាយជាគោលដៅទេសចរណ៍ដ៏សំខាន់មួយរបស់ប្រទេសឡាវ៕

ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ ៖ កំណើនពលរដ្ឋអាយុច្រើនបានធ្វើឱ្យប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ប្រឈមនឹងបញ្ហាខ្វះខាតអ្នកជំនាញថែទាំមនុស្សចាស់ ហើយបច្ចុប្បន្ន មនុស្សចាស់ជាច្រើនបានរស់នៅតែម្នាក់ឯង និងឯកោ ។ ហេតុនេះ ក្រុមហ៊ុនមួយរបស់អាល្លឺម៉ង់ឈ្មោះ Devanthro បានផលិតមនុស្សយន្ត Robody សម្រាប់ថែទាំមនុស្សចាស់យ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ពេញ២៤ម៉ោង ។

មនុស្សយន្ត Robody អាចជួយធ្វើការងារប្រចាំថ្ងៃ ដូចជា ៖ រៀបចំម្ហូបអាហារ, ថ្នាំពេទ្យ និងអាចធ្វើជាមិត្តភក្តិជជែកបំបាត់ការអផ្សុករបស់មនុស្សចាស់ផងដែរ ។ មនុស្សយន្តនេះធ្វើការតាមរយៈការបញ្ជាពីចម្ងាយ និងបំពាក់បច្ចេកវិទ្យាទំនើបៗ មិនថាប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា AI និងបច្ចេកវិទ្យា 5G ហើយអ្នកប្រើប្រាស់អាចគ្រប់គ្រងមនុស្សយន្តយ៉ាងងាយស្រួលពីចម្ងាយ ឬហាក់ដូចជាកំពុងស្ថិតនៅជាមួយមនុស្សយន្តពិតប្រាកដ ។

អ្នកប្រើប្រាស់អាចមើលឃើញអ្វីៗដែលមនុស្សយន្តមើលឃើញ និងឮសំឡេងនៅជុំវិញខ្លួនមនុស្សយន្ត ដែលធ្វើឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់មានអារម្មណ៍ថា ពួកគេកំពុងនៅជាមួយឪពុក-ម្តាយចាស់ជរា ។ ក្រៅពីនេះ មនុស្សយន្ត Robody អាចធ្វើត្រាប់តាមមនុស្ស ដូចជា ៖ លើកដៃ, ចាប់វត្ថុ និងឱប ។ មនុស្សយន្តត្រូវបានផលិតឡើងឱ្យមានភាពរស់រវើក ហើយដៃរបស់វាអាចធ្វើការងារផ្សេងៗ ដូចជា ៖ យកម្ហូបអាហារចេញពីទូរទឹកកក និងយកសម្លៀកបំពាក់ពីក្នុងទូរ ។

ក្រុមហ៊ុន Devanthro ជឿជាក់ថា មនុស្សយន្តនេះនឹងជំរុញដល់ការផ្លាស់ប្តូរវិធីទំនាក់ទំនង, ការគ្រប់គ្រងពីចម្ងាយ និងបំពេញតម្រូវការរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ តាមរយៈការបំពាក់បច្ចេកវិទ្យាដ៏ទំនើប ។ មនុស្សយន្តនឹងក្លាយជាការតភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងរវាងមនុស្ស និងមនុស្ស ដើម្បីកាត់បន្ថយគម្លាតគ្នា និងបង្កើតភាពជិតស្និទ្ធកាន់តែខ្លាំង ។

នាថ្ងៃអនាគត យើងនឹងបានឃើញមនុស្សយន្តមកជួយថែទាំមនុស្សចាស់កាន់តែច្រើនឡើង ហើយជួយឱ្យមនុស្សចាស់រស់នៅយ៉ាងមានសេចក្តីសុខ និងមានគុណភាពជីវិតល្អប្រសើរក្នុងវ័យជរា ៕

ប្រាសាទគឺជាទីតំកល់ព្រះអទិទេពសម្រាប់ធ្វើកិច្ចពិធីសាសនាណាមួយ និងជាសំណង់បុរាណដែលមានអាយុកាលរាប់ពាន់ឆ្នាំមកហើយ សាងសង់ឡើងដោយបុព្វបុរសនាសម័យមុនៗ។ ប្រាសាទត្រូវបានមនុស្សជាច្រើនគិតថា ជាលំនៅដ្ឋានរបស់ស្តេច ឬព្រះរាជា ប៉ុន្តែតាមពិតទៅប្រាសាទគឺគេសាងសង់ឡើងដើម្បីរំលឹកដល់ព្រះអាទិទេពប៉ុណ្ណោះ មិនមែនជាលំនៅដ្ឋានរបស់ស្តេចនោះទេ។ ទោះជាយ៉ាងណាតើលោកអ្នកដឹងទេថា នៅលើពិភពលោកយើងនេះ ប្រទេសណាដែលសម្បូរមានប្រាសាទច្រើនជាងគេបំផុត?

ច្បាស់ណាស់គឺប្រទេសឥណ្ឌា ឥណ្ឌាគឺជាប្រទេសចំណាស់ជាងគេទីពីរនៅលើពិភពលោកបន្ទាប់ពីអេហ្ស៊ីប។ ប្រទេសឥណ្ឌាមានវប្បធម៌ចម្រុះជាច្រើន រួមទាំងសាសនាហិណ្ឌូ ព្រះពុទ្ធសាសនា សាសនាចេន និងសាសនាស៊ីក ដោយក្នុងចំណោមសាសនាទាំងនោះ សុទ្ធតែបានសាងសង់នូវប្រាសាទដ៏សម្បូរបែបជាច្រើន។ បច្ចុប្បន្នប្រទេសអាស៊ីមួយនេះមានប្រាសាទសរុបទាំងអស់ចំនួន ៦៤៩,០០០ ដែលស្ថិតនៅរដ្ឋកំពូលទាំង ១២ នៃប្រទេសឥណ្ឌា។ ខណៈប្រាសាទដែលចំណាស់ជាងគេគឺ ប្រាសាទ Gavimath ត្រូវបានគេប៉ាន់ស្មានថាមានអាយុកាលរហូតដល់ ១០,០០០ ឆ្នាំឯណោះ។

ក្រៅពីឥណ្ឌាប្រទេសនេប៉ាល់ ស្រីលង្កា បង់ក្លាដែស និងប៉ាគីស្ថានក៏ជាប្រទេសមួយដែលសម្បូរមានប្រាសាទបុរាណច្រើនជាងគេផងដែរ។ ចំណែកប្រទេសកម្ពុជាយើងវិញទោះបីមិនស្ថិតក្នុងបញ្ជីប្រទេសដែលមានប្រាសាទច្រើនជាងគេលើពិភពលោកក៏ដោយ ក៏ស្ថិតក្នុងបញ្ជីប្រទេសដែលមានប្រាសាទច្រើនជាងគេនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ផងដែរ ដោយមានប្រមាណ ៤០០០ ប្រាសាទ ហើយខេត្តដែលមានប្រាសាទច្រើនជាងគេគឺខេត្តសៀមរាប ជាមួយប្រាសាទជាង ៣៦០ ប្រាសាទ។ នៅខេត្តសៀមរាប ប្រាសាទបុរាណដែលទាក់ទាញទេសចរណ៍ជាងគេគឺ ប្រាសាទអង្គរវត្ត ប្រាសាទបាយ័ន ប្រាសាទតាព្រហ្ម ប្រាសាទភ្នំបាខែង និងប្រាសាទបាពួន រួមទាំងប្រាសាទជាច្រើនផ្សេងទៀត។

នៅលំដាប់ទី ២ គឺខេត្តព្រះវិហារ ដែលខេត្តនេះក៏មានប្រាសាទច្រើនជាងគេផងដែរសរុបចំនួន ២១៥ ខណៈចំណាត់ថ្នាក់ទី ៣ គឺខេត្តបន្ទាយមានជ័យមានប្រាសាទចំនួន ១០២ រីឯខេត្តកំពង់ធំ ឈរនៅលំដាប់ទី ៤ ដោយមានប្រាសាទ ១០០ ចំណែកឯខេត្តឧត្ដរមានជ័យមាន ៤៧ ប្រាសាទឈរនៅលំដាប់លេខ ៥ និងខេត្តខ្មែរជាច្រើនទៀតក៏ពោរពេញទៅដោយប្រាសាទបុរាណផងដែរ៕

ពេជ្រជាត្បូងដ៏មានតម្លៃ អ្នកណាៗក៏ចង់បានដែរ ជាទូទៅពេជ្រត្រូវបានគេផលិតជាគ្រឿងអលង្ការដូចជា ចិញ្ចៀន ខ្សែក និងខ្សែដៃជាដើម។ ក្រៅពីគ្រឿងអលង្ការពេជ្រក៏ត្រូវបានគេយកទៅប្រើប្រាស់សម្រាប់វិស័យសិក្សាស្រាវជ្រាវ និងឧស្សហកម្មផងដែរ ដោយសារពួកវាជាវត្ថុរឹងជាងគេបំផុតលើផែនដី និងជាវត្ថុដែលមានតម្លៃទាំងផ្នែកសោភ័ណភាព និងតម្លៃនៃការដោះដូរ។ ដូច្នេះហើយតើលោកអ្នកដឹងទេថា ប្រទេសណាខ្លះដែលសម្បូរពេជ្រ ក៏ដូចជាផលិតពេជ្រច្រើនជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោក?

១.ប្រទេសរុស្ស៊ី៖ អាចនិយាយបានថាប្រទេសមួយនេះគឺជាកន្លែងស្តុកធនធានពេជ្រដ៏ធំជាងគេលើពិភពលោក។ រុស្ស៉ីមានទីតាំងអណ្តូងរ៉ែចំហធំៗច្រើនជាង ១០ កន្លែង ដោយប្រទេសនេះបានចាប់ផ្តើមជីករករ៉ែពេជ្រតាំងពី ១៩៤៧ ហើយបច្ចុប្បន្នជាប្រទេសសម្បូរពេជ្រច្រើនជាងគេបំផុត និងជាប្រទេសដែលនាំចេញពេជ្រមិនទាន់ច្នៃក្នុងបរិមាណច្រើនជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោកផងដែរ ដូច្នេះប្រទេសរុស្ស៊ីមានពេជ្រសរុបទាំងអស់ប្រមាណ ៤១ លានការ៉ាត់។

២.ប្រទេសបុតស្វាណា៖ ក្នុងនាមជាប្រទេសផលិតពេជ្រច្រើនគេនៅទ្វីបអាហ្រ្វិក បុតស្វាណាឈរនៅលេខរៀងទី ២ លើពិភពលោក។ ចាប់តាំងតែពីទសវត្សឆ្នាំ ១៨៧០ មកគ្រាប់ពេជ្រមានគុណភាព និងតម្លៃខ្ពស់ ដែលអាចយកទៅច្នៃជាគ្រឿងអលង្ការបាន ភាគច្រើនមកពីទ្វីបអាហ្រិ្វកនេះឯង រួមទាំងដុំពេជ្រធំជាងគេលើលោកឈ្មោះថា ឃូលីណាន់ (Cullinan) ផងដែរ។ ការរុករកពេជ្របានចាប់ផ្តើមដំបូងនៅក្នុងប្រទេសបុតស្វាណា កាលពីទសវត្សឆ្នាំ ១៩៥០ ដូច្នេះគិតមកដល់ដាច់ឆ្នាំ ២០២៤ នេះប្រទេសដែលស្ថិតក្នុងទ្វីបអាហ្រ្វិកមួយនេះមានពេជ្រសរុបទាំងអស់ ២៤ លានការ៉ាត់។

៣.ប្រទេសកាណាដា៖ ការរុករកពេជ្រនៅកាណាដាបានចាប់ផ្តើមដំបូងនៅឆ្នាំ ១៩៩៨ ហើយអណ្តូងរ៉ែឈ្មោះ អីកាទី (Ekati) ជាអណ្តូងរ៉ែពេជ្រដែលបានធ្វើប្រតិបត្តិការដំបូងបង្អស់នៅក្នុងប្រទេសកាណាដា។ វាបានជួយត្រួសត្រាយផ្លូវឱ្យមានការបង្កើតអណ្តូងរ៉ែពេជ្រជាបន្តបន្ទាប់ទៀត ដែលរុញច្រានឱ្យកាណាដាក្លាយជាប្រទេសផលិតពេជ្រលំដាប់លេខ ៣ នាពេលបច្ចុប្បន្ន។ ហេតុនេះហើយប្រទេសកាណាដា មានពេជ្រសរុបទាំងអស់ ១៦ លានការ៉ាត់។

៤.ប្រទេសកុងហ្គោ៖ សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ (DRC) ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ៤ នៃប្រទេសកំពូលៗខាងផលិតពេជ្រ។ ក្នុងប្រទេសអាហ្រ្វិកមួយនេះ មានក្រុមហ៊ុនរុករកពេជ្រផ្លូវការតែមួយប៉ុណ្ណោះ ដែលសហការរវាងរដ្ឋាភិបាល និងក្រុមហ៊ុនមួយរបស់ប៊ែលហ្ស៉ិក។ កាលពីឆ្នាំ ២០១៨ ការផលិតពេជ្រនៅក្នុងប្រទេសកុងហ្គោមានចំនួនជិត ១៦.៤ លានការ៉ាត់ ដែលគិតជាតម្លៃស្មើនឹង ១៣៦.‌១ លានដុល្លារអាមេរិក។ ទោះជាយ៉ាងណា គិតមកដល់ឆ្នាំ ២០២៤ នេះបរិមាណពេជ្រនៅក្នុងប្រទេសនេះបានធ្លាក់ចុះសល់ត្រឹមតែ ៩ លានការ៉ាត់ប៉ុណ្ណោះ៕

ប្រទេសអង់គ្លេស ៖ កាលពីថ្ងៃទី៤ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មានបរទេសរាយការណ៍ថា ក្រុមអ្នកបុរាណវិទ្យាបានរកឃើញរណ្តៅប្លែកៗជិត២០០រណ្តៅ នៅកន្លែងយកថ្មក្បែរទីក្រុងឡុងដ៍ ប្រទេសអង់គ្លេស ។ ក្រោយមក ទើបពួកគេដឹងថា វាពុំមែនជារណ្តៅធម្មតាទេ គឺជាដានជើងរបស់សត្វដាយណូស័រដើរជាជួរ កាលពី១៦៦លានឆ្នាំមុន ។

ការប្រទះឃើញដានជើងធំៗរបស់ដាយណូស័រ គឺស្ថិតនៅក្បែរទីក្រុងឡុងដ៍ ហើយត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះថា «ផ្លូវដើរដាយណូស័រ» ។ អ្នកជំនាញនៅសាកលវិទ្យាល័យ Birmingham ជឿជាក់ថា ការរកឃើញដានជើងដាយណូស័រទាំងនេះ គឺជាការបង្ហាញភស្តុតាងសំខាន់ក្នុងយុគសម័យ Jurassic កណ្តាល ។

អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ និស្សិត និងអ្នកស្ម័គ្រចិត្ត ជាង១០០នាក់ បានសហការគ្នាជីកដីនៅកន្លែងយកថ្ម តាំងពីខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៤ ហើយបានឃើញដានជើងទាំងនេះនៅឆ្ងាយពីគ្នាប្រមាណ ៣ម៉ែត្រ ។ ពីដំបូង យើងគិតថា វាគ្រាន់តែជារណ្តៅធម្មតាប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែដោយសារអង់គ្លេសធ្លាប់រកឃើញដានជើងដាយណូស័រនៅបរិវេណក្បែរនេះកាលពីឆ្នាំ១៩៩០ ទើបយើងសន្និដ្ឋានថា វាជាដានជើងដាយណូស័រ ។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់លោក Gary Johnson ដែលបានឃើញដានជើងមុនគេ ។

ក្នុងចំណោមដានជើងដាយណូស័រជិត២០០កន្លែង ក្នុងនោះមានដានជើង៤កន្លែងជារបស់ដាយណូស័រពូជ Cetiosaurus ដែលស៊ីរុក្ខជាតិជាអាហារ និងដើរជើង៤ ។ រីឯដានជើង១កន្លែងទៀត គឺជារបស់ដាយណូស័រពូជ Megalosaurus ស៊ីសាច់ និងដើរជើង២ ។ ការរកឃើញដានជើងដាយណូស័របង្ហាញថា នៅមានភស្តុតាងថ្មីៗជាច្រើនទៀតពាក់ព័ន្ធនឹងសត្វប្រភេទនេះ ។

ក្រុមអ្នកបុរាណវិទ្យានៅសាកលវិទ្យាល័យ Birmingham និយាយថា ដានជើងដាយណូស័រវែងជាងគេមានប្រវែង១៥០ម៉ែត្រ ហើយវាអស្ចារ្យបំផុតដែលពួកគេមិនធ្លាប់ឃើញ ។ ចូរស្រមៃទៅរកអតីតកាលរាប់លានឆ្នាំមុន គឺយើងនឹងឃើញសត្វមានខ្លួនធំៗដូចយក្សដើរទៅមក ហើយយើងនឹងយល់ពីការបម្លាស់ទី និងបរិស្ថារស់នៅ ។ ឯកសារជាច្រើននឹងក្លាយជាជំនួយសម្រាប់ស្រាវជ្រាវនាថ្ងៃអនាគត អំពីទំហំខ្លួន និងការបម្លាស់ទីរបស់ដាយណូស័រ ៕