កូរ៉េខាងត្បូង៖ អាកាសធាតុត្រជាក់ខ្លាំង រដ្ឋាភិបាលទីក្រុងសេអ៊ូលរបស់ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូងថ្មីៗនេះ បានប្រកាសចាប់ផ្តើមយុទ្ធនាការមួយ ដើម្បីលើកទឹកចិត្តប្រជាជនឱ្យពាក់ម៉ាស់គ្រប់គ្នា នៅពេលដែលជំងឺគ្រុនផ្តាសាយកំពុងរីករាលដាលយ៉ាងឆាប់រហ័ស។

យោងតាមសារព័ត៌មានបរទេស YTN មេរោគគ្រុនផ្តាសាយក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ហាក់ដូចជារីករាលដាលលឿនជាងមុន ហើយក៏មានភាពធ្ងន់ធ្ងរជាងមុនផងដែរ ដោយសារគ្រុនផ្តាសាយពីរប្រភេទគឺ A-H1N1 និង A-H3N2 កើតមានក្នុងពេលដំណាលគ្នា។

ខណៈការកើនឡើងភាពខុសគ្នានៃសីតុណ្ហភាព និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុភ្លាមៗ ក៏បណ្តាលឱ្យមេរោគគ្រុនផ្តាសាយរីករាលដាលយ៉ាងឆាប់រហ័សផងដែរ។ បច្ចុប្បន្នចំនួនអ្នកជំងឺគ្រុនផ្តាសាយកំពុងឡើងដល់កម្រិតខ្ពស់ថ្មីជារៀងរាល់ថ្ងៃក្នុងរយៈពេលប្រាំបីឆ្នាំ។ ចំនួនអ្នកជំងឺដែលមានរោគសញ្ញាគ្រុនផ្តាសាយក្នុងសប្តាហ៍ដំបូងនៃខែមករាឆ្នាំនេះមានចំនួន ៩៩ នាក់ក្នុងចំណោមអ្នកជំងឺ ១,០០០ នាក់ កើនឡើង ១៣.៧ ដងធៀបនឹងរយៈពេលបួនសប្តាហ៍មុន។ ក្មេងជំទង់កំពុងនាំមុខគេដោយ ១៧៧ នាក់ និងកុមារ ១៦១ នាក់ ក្នុងចំណោម ១,០០០ នាក់។

លើសពីនេះចំនួនអ្នកជំងឺឆ្លងតាមផ្លូវដង្ហើមផ្សេងទៀតក៏កំពុងកើនឡើងខ្លាំងផងដែរ។ ទោះបីជាយ៉ាងនេះក្តីទីក្រុងសេអ៊ូលបច្ចុប្បន្នបានពង្រីកវិសាលភាពនៃការចាក់វ៉ាក់សាំងដោយឥតគិតថ្លៃដើម្បីការពារជំងឺគ្រុនផ្តាសាយសម្រាប់ប្រជាជននៅក្នុងទីក្រុង ជាពិសេសអ្នកដែលស្ថិតក្នុងក្រុមដែលមានហានិភ័យខ្ពស់នៃជំងឺផ្តាសាយ។ ដូច្នេះមារអាយុចាប់ពី ៦ខែ ដល់អាយុក្រោម ១៣ឆ្នាំ ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ និងមនុស្សដែលមានអាយុចាប់ពី ៦៥ឆ្នាំឡើងទៅ នឹងទទួលបានវ៉ាក់សាំងការពារជំងឺគ្រុនផ្តាសាយដោយឥតគិតថ្លៃ។

បុគ្គលិកដែលធ្វើការនៅសាលាមត្តេយ្យ កន្លែងថែទាំមនុស្សចាស់ និងគ្រូពេទ្យឆ្មបក៏នឹងទទួលបានវ៉ាក់សាំងការពារជំងឺគ្រុនផ្តាសាយដោយឥតគិតថ្លៃចាប់ពីពេលនេះរហូតដល់ថ្ងៃទី ៣០ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ ផងដែរ។ បន្ទាប់ពីចាក់វ៉ាក់សាំងរួច រដ្ឋាភិបាលកូរ៉េខាងត្បូងក៏ស្នើឱ្យប្រជាជនពាក់ម៉ាស់គ្រប់គ្នា និងរក្សាអនាម័យជានិច្ច៕

សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ ពលរដ្ឋអាមេរិកបានសម្រុកដោនឡូតបណ្តាញសង្គមចិនឈ្មោះ Xiaohongshu យ៉ាងច្រើនក្នុងកម្មវិធី App Store របស់ក្រុមហ៊ុន Apple ពីព្រោះពួកគេបារម្ភពីការបិទ TikTok នៅអាមេរិក នាពេលឆាប់ៗ ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេស កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ ។

Xiaohongshu គឺជាបណ្តាញសង្គមចិន ដែលស្រដៀងនឹងបណ្តាញសង្គម Pinterest និង Instagram នៅប្រទេសលោកខាងលិច ។ បណ្តាញសង្គមនេះអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់បង្ហោះអត្ថបទ រូបភាព និងវីដេអូខ្លីៗ ហើយពលរដ្ឋអាមេរិកដែលហៅខ្លួនឯងថា «ក្រុមភៀសខ្លួនពី TikTok» បានដោនឡូតបណ្តាញសង្គមនេះយ៉ាងច្រើន ។

អ្នកលេងបណ្តាញសង្គមនេះ គឺមានទាំងពលរដ្ឋអាមេរិក និងចិន ដោយពួកគេបានជជែកគ្នា ហើយអ្នកលេងបណ្តាញសង្គមចិនសុំឱ្យអ្នកលេងនៅអាមេរិកជួយធ្វើលំហាត់ជាភាសាអង់គ្លេស និងបង្ហោះសត្វចិញ្ចឹមបង្ហាញគ្នាឆ្លងប្រទេស ។ បច្ចុប្បន្ន Xiaohongshu ផ្តោតទៅលើការលក់ផលិតផល ដែលមានចំនួនអ្នកប្រើប្រាស់រហូតដល់ជាង៣០០លាននាក់ក្នុង១ខែ និងទទួលបានចំណូល ១ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក កាលពីឆ្នាំ២០២៤ ។

ការផ្លាស់ប្តូរមកប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមចិន Xiaohongshu នៅអាមេរិក គឺក្រោយពីតុលាការកំពូលអាមេរិកអះអាងកាលពីដើមខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ ថា នឹងអនុវត្តច្បាប់ហាមឃាត់ TikTok ឬបង្ខំឱ្យក្រុមហ៊ុន ByteDance ជាម្ចាស់ TikTok ដែលមានស្នាក់ការធំនៅប្រទេសចិន លក់ TikTok ឱ្យក្រុមហ៊ុនអាមេរិក ។ តុលាការកំពូលបានកំណត់រយៈពេលឱ្យ TikTok សម្រេចចចិត្តត្រឹមថ្ងៃទី១៩ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ មុនពេលប្រកាសសេចក្តីសម្រេច ។

បើទោះជាបច្ចុប្បន្ននេះ ពលរដ្ឋអាមេរិកដែលប្រើប្រាស់ TikTok បានដោនឡូតបណ្តាញសង្គម Xiaohongshu យ៉ាងច្រើនក្តី ប៉ុន្តែការហាមឃាត់ TikTok អាចប៉ះពាល់ដល់បណ្តាញសង្គមផ្សេងទៀតដែលបង្កើតឡើងដោយចិន ដូចជា ៖ Xiaohongshu, WeChat, Lemon8 និង CapCut ៕

សហរដ្ឋអាមេរិក៖ ក្រុមហ៊ុនរបស់អាមេរិក Colossal Biosciences មានគោលបំណងស្តារឡើងវិញនូវប្រភេទសត្វដែលផុតពូជ ដោយរំពឹងថាសត្វដំរី Woolly mammoth គឺជាសត្វដំបូងគេដែលអាចកើតឡើងវិញក្នុងរយៈពេលពីរឆ្នាំខាងមុខ។
Woolly mammoth គឺជាសត្វដំរីដែលមានរោមច្រើន និងភ្លុកដ៏សែនវែង ក៏ដូចជាមានទំហំធំជាងដំរីបច្ចុប្បន្ន ប៉ុន្តែវាបានផុតពូជជាង ១ ម៉ឺនឆ្នាំហើយក្នុងកំឡុងយុគសម័យទឹកកក។

ទោះជាយ៉ាងណាសហស្ថាបនិក និងជានាយកប្រតិបត្តិក្រុមហ៊ុន Colossal លោក Ben Lamm បាននិយាយថា “ក្នុងរយៈពេលពីរឆ្នាំខាងមុខ យើងនឹងឃើញថនិកសត្វមួយនេះកើតមកក្រៅស្បូន ដោយប្រើបច្ចេកវិទ្យាស្បូនសិប្បនិម្មិត ដែលលូតលាស់ទាំងស្រុងពីអំប្រ៊ីយ៉ុងទៅជាសត្វដែលមានសុខភាពល្អ”។ ស្បូនសិប្បនិម្មិតនឹងផ្តល់មធ្យោបាយដើម្បីលូតលាស់អំប្រ៊ីយ៉ុងដែលមានសុខភាពល្អនៅក្រៅស្បូនធម្មជាតិ ដោយអនុញ្ញាតឱ្យសត្វជិតផុតពូជកើតក្នុងបរិយាកាសដែលមានសុវត្ថិភាព និងអាចគ្រប់គ្រងបានដោយមិនចាំបាច់ពពោះជំនួស។

លោក Matt James នាយកប្រតិបត្តិនៃមូលនិធិ Colossal Foundation បាននិយាយថា “ស្បូនសិប្បនិម្មិតគឺជាភាពអស្ចារ្យខាងបច្ចេកទេស និងចាំបាច់សម្រាប់ការអភិរក្ស ដោយសារតែមិនមានតម្រូវការសម្រាប់ម្តាយពពោះទេ” ដូច្នេះបច្ចេកវិទ្យានេះអាចបង្កើនល្បឿននៃការស្តារឡើងវិញនូវប្រភេទសត្វដែលរងការគំរាមកំហែង និងធ្វើឱ្យទីជម្រកសត្វផុតពូជរស់ឡើងវិញ។

យោងតាមក្រុមហ៊ុន សត្វដំរី Woolly mammoth នឹងរស់ឡើងវិញនៅឆ្នាំ ២០២៨ ហើយមនុស្សក៏អាចឃើញប្រភេទសត្វផុតពូជជាច្រើនផ្សេងទៀតរស់ឡើងវិញនៅលើផែនដីផងដែរ។ ទោះជាយ៉ាងណា សាស្ត្រាចារ្យ Love Dalén មកពីសាកលវិទ្យាល័យ Stockholm ដែលបានចូលរួមក្នុងគម្រោងជាមួយ Colossal Biosciences បាននិយាយថា សត្វបុរាណដែលរស់ឡើងវិញទំនងជាមានសមត្ថភាពខុសពីពូជសត្វជំនាន់មុន គ្រាន់តែរូបរាងរបស់ពួកវាគឺដូចគ្នាទៅនឹងសត្វជំនាន់មុនដែរ៕

ប្រទេសន័រវេស ៖ កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មានបរទេសរាយការណ៍ថា ន័រវេសនឹងក្លាយជាប្រទេសប្រើប្រាស់រថយន្តអគ្គិសនី១០០% ដំបូងគេនៅលើពិភពលោក និងបញ្ឈប់ការលក់រថយន្តប្រេងឥន្ធនៈគ្រប់ប្រភេទ ។ បច្ចុប្បន្ន ពលរដ្ឋន័រវេស ស្មើជាង៥លាននាក់ បានផ្លាស់ប្តូរមកប្រើប្រាស់រថយន្តអគ្គិសនី ។

នៅឆ្នាំ២០២៤ ពលរដ្ឋន័រវេសបានប្រើប្រាស់រថយន្តអគ្គិសនី ចំនួន៧៥៤,៣០៣គ្រឿង (ជាង៧៥ម៉ឺនគ្រឿង) ខណៈរថយន្តប្រេងឥន្ធនៈស្មើត្រឹមតែ៧៥៣,៩០៥គ្រឿងប៉ុណ្ណោះ ។ តាមទិន្នន័យរបស់សមាគមយានយន្តអគ្គិសនីន័រវេស បញ្ជាក់ថា រថយន្តដែលដាក់លក់កាលពីឆ្នាំ២០២៤ ស្មើជាង៨៨.៩% គឺជារថយន្តអគ្គិសនី ។

ចំណែកការប្រើប្រាស់រថយន្តអគ្គិសនីនៅប្រទេសផ្សេងៗ ដូចជា ៖ អង់គ្លេស បានប្រើប្រាស់រថយន្តអគ្គិសនី ស្មើនឹង២០% កាលពីឆ្នាំ២០២៤ ខណៈសហរដ្ឋអាមេរិក ស្មើនឹង៨% ។ ហេតុនេះ ប្រទេសជាច្រើនបានផ្លាស់ប្តូរមកប្រើប្រាស់រថយន្តអគ្គិសនី ដោយសារសហភាពអឺរ៉ុបហាមឃាត់ការលក់រថយន្តប្រេងឥន្ធនៈ នៅឆ្នាំ២០៣៥ ។

តើពលរដ្ឋន័រវេសនិយមប្រើប្រាស់រថយន្តអគ្គិសនីប្រភេទណាខ្លះ? តាមទិន្នន័យរបស់សមាគមយានយន្តអគ្គិសនីន័រវេស បញ្ជាក់ថា ពលរដ្ឋន័រវេសនិយមបើកបររថយន្តអគ្គិសនីរបស់អាមេរិក គឺម៉ាក Tesla Model Y និង Tesla Model 3 ។ ក្រៅពីនេះ ក៏មានរថយន្តអគ្គិសនីម៉ាក Volvo EX30, Volkswagen ID.4, Toyota bZ4X, Skoda Enyaq, Nissan Ariya, Volkswagen ID.3, Audi Q4 e-tron និង Hyundai Kona electric ។

ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៩០ រហូតមក រដ្ឋាភិបាលន័រវេសបានកំណត់វិធានការមួយចំនួន ដើម្បីជំរុញឱ្យពលរដ្ឋប្រើប្រាស់រថយន្តអគ្គិសនីកាន់តែច្រើន រួមមាន ៖ ទទួលការលើកលែងពន្ធលើការបំភាយឧស្ម័នពុល, កាត់បន្ថយការបង់ពន្ធផ្លូវ ៥០%, កាត់បន្ថយថ្លៃចំណតរថយន្ត, ជំរុញក្រុមហ៊ុននានាកាត់បន្ថយការលក់រថយន្តប្រេងឥន្ធនៈ និងអ្នកប្រើប្រាស់រថយន្តអគ្គិសនីអាចបើកបរនៅលើផ្លូវរថយន្តក្រុង ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់ទស្សនាវដ្តី Forbes ។

ការកំណត់គោលនយោបាយទាំងនេះ គឺបានជំរុញឱ្យពលរដ្ឋន័រវេសងាកមកប្រើប្រាស់រថយន្តអគ្គិសនីច្រើននាពេលបច្ចុប្បន្ន ។ ក្រៅពីនេះ ការប្រើប្រាស់រថយន្តអគ្គិសនីបានកាត់បន្ថយការចំណាយផ្សេងៗ និងពុំបញ្ចេញឧស្ម័នពុលប៉ះពាល់បរិស្ថាន ដែលជាមូលហេតុនៃបញ្ហាអាកាសធាតុ ៕

ប្រទេសវៀតណាម ៖ វៀតណាមបានក្លាយជាប្រទេសមួយក្នុងចំណោមប្រទេសនាំចេញទុរេនច្រើនលើពិភពលោក ក្រោយពីវៀតណាមទទួលបានចំណូលពីការនាំចេញទុរេនកាលពីឆ្នាំ២០២៤ ស្មើនឹង៣,៣០០លានដុល្លារអាមេរិក ហើយចំណូលនេះកើនឡើងរហូតដល់ដល់ជាង៧ដង បើធៀបនឹងឆ្នាំ២០២២ ។ លើសពីនេះ ចំណូលពីការនាំចេញទុរេន គឺស្មើជិត៥០% នៃចំណូលបានពីការនាំចេញបន្លែ និងផ្លែឈើវៀតណាមសរុប នៅឆ្នាំ២០២៤ ។

កាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មានបរទេសរាយការណ៍ថា ភាពជោគជ័យរបស់ប្រទេសវៀតណាមលើកនេះ ដោយសារមានតម្រូវការទិញទុរេនយ៉ាងច្រើននៅប្រទេសចិន ហើយអតិថិជនចិនដែលទិញទុរេនវៀតណាមភាគច្រើន គឺអ្នកមានជីវភាពមធ្យម ។

តាមរបាយការណ៍បញ្ជាក់ថា នៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៤ ចិនបាននាំចូលទុរេនប្រមាណ១លាន៥សែន៣ម៉ឺនតោន ស្មើទឹកប្រាក់៦,៨៣០លានដុល្លារអាមេរិក កើនឡើង៩.៤% បើធៀបនឹងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៣ ។ ហេតុនេះ ធ្វើឱ្យវៀតណាមទទួលបានចំណែកទីផ្សារនាំចូលទុរេនចិន រហូតដល់៤៧% ដែលជិតស្មើការនាំចូលទុរេនថៃ ។

ប្រទេសវៀតណាមអាចនាំចេញទុរេនទៅចិនក្នុងបរិមាណច្រើន ក៏ដោយសារយុទ្ធសាស្ត្ររៀបចំផែនការដ៏ទូលំទូលាយ និងលើកកម្ពស់គុណភាពទុរេនរបស់រដ្ឋាភិបាលផងដែរ ទើបធ្វើឱ្យវៀតណាមទទួលបានទិន្នផលទុរេនល្អៗពេញមួយឆ្នាំ ។ ក្រៅពីនេះ វៀតណាមបានប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា និងពង្រីកទីផ្សារនាំចេញទុរេនទៅកាន់ប្រទេសនានាលើពិភពលោក ។

ចំណែកកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មជាយុទ្ធសាស្ត្ររវាងវៀតណាម និងចិន ដែលប្រទេសទាំងពីរបានចុះហត្ថលេខាកាលពីឆ្នាំ២០២២ គឺកំណត់ឱ្យវៀតណាមរក្សាស្តង់ដារសុវត្ថិភាពចំណីអាហារយ៉ាងតឹងរ៉ឹង ។ វៀតណាមស្វែងរកវិធីបង្កើនទិន្នផលដំណាំ និងប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាក្លាសេទុរេនដ៏ទំនើប ក៏ជាកត្តាជំរុញដល់ការនាំចេញទុរេនវៀតណាមដែរ ។

បច្ចុប្បន្ន វៀតណាមមានផ្ទៃដីដាំទុរេនរហូតដល់១៥ម៉ឺនហិកតា ហើយផ្ទៃដីភាគច្រើនស្ថិតនៅតំបន់ដីសណ្តទន្លេមេគង្គ និងតំបន់ខ្ពង់រាប ដែលអាចឱ្យដើមទុរេនចេញផ្លែពេញមួយឆ្នាំ ៕

ប្រទេសថៃ ៖ អ្នកលេងបណ្តាញសង្គមថៃពុំពេញចិត្តក្រោយពីគេហទំព័រដ៏ល្បីល្បាញមួយបានចាត់ចំណាត់ថ្នាក់អាហារថៃ ចំនួន៤មុខ គឺជាអាហារមានរសជាតិអ.ន់ បំផុត ក្នុងចំណោមអាហារអន់១០០មុខនៅលើពិភពលោក ហើយណែនាំកុំឱ្យបរិភោគអាហារទាំងនេះ ។ ការចាត់ចំណាត់ថ្នាក់នេះ ក៏មានអាហារខ្មែរមួយមុខដែរ ។

កាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ គេហទំព័រមគ្គុទ្ទេសក៍ទេសចរណ៍ TasteAtlas បានចាត់ចំណាត់ថ្នាក់អាហារប្រទេសនានា ដែលមានរសជាតិអន់បំផុតចំនួន១០០មុខ តាមរយៈលទ្ធផលការដាក់ពិន្ទុពីអ្នកបរិភោគ និងអ្នកវាយតម្លៃអាហារជុំវិញពិភពលោក ។ អាហារជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី១ មានរសជាតិអន់បំផុត គឺ BLODPLAT របស់ប្រទេសហ្វាំងឡង់ ដែលធ្វើពីម្សៅស្រូវសាលី ផ្សំជាមួយសាច់សត្វ គឺទទួលបានផ្កាយតែ១ប៉ុណ្ណោះ ។

ចំណែកអាហារថៃចំនួន៤មុខ ដែលបានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់មានរសជាតិអន់បំផុត រួមមាន ៖

១-សម្លតៃប្លា (ឬ គែងតៃប្លា) ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី១០
២-ដុកដឿបំពង ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី១១
៣-ស៊ុតកូនប្រសារ (ឬ ខៃលូកឃឺយ) ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី៣៥ និង
៥-ស្ងោរសាច់ជ្រូក (ឬ តុមជឺត) ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី៦៣ ។

ដោយឡែក អាពីងបំពង គឺជាអាហាររបស់កម្ពុជា បានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី២១ ។ គេហទំព័រ TasteAtlas បញ្ជាក់ថា ការចាត់ចំណាត់ថ្នាក់អាហារមានរសជាតិអន់លើពិភពលោក គឺជាការដាក់ពិន្ទុរបស់អ្នកបរិភោគ និងអ្នកវាយតម្លៃរសជាតិអាហារតែប៉ុណ្ណោះ ។ គេហទំព័រនេះមានគោលបំណងផ្សព្វផ្សាយអាហារក្នុងស្រុក, បង្កើតមោទនភាពចំពោះអាហារប្រពៃណី និងជំរុញការចាប់អារម្មណ៍លើអាហារដែលមនុស្សគ្រប់គ្នាពុំធ្លាប់បរិភោគ ។

ការចាត់ចំណាត់ថ្នាក់នេះធ្វើឱ្យពលរដ្ឋថៃ​មិនពេញចិត្ត និងនិយាយថា ​ពុំគួរចាត់ចំណាត់ថ្នាក់រសជាតិអាហារទេ ពីព្រោះអាហាររបស់ប្រទេសនីមួយៗពុំដូចគ្នា សូម្បីតែមនុស្សរស់នៅក្នុងប្រទេសតែមួយ ក៏ពុំចូលចិត្តរសជាតិអាហារដូចគ្នាដែរ ។ ជាក់ស្តែង ពលរដ្ឋថៃបរិភោគអាហារអឺរ៉ុបពុំឆ្ងាញ់ ប៉ុន្តែខាងអឺរ៉ុបថាឆ្ងាញ់ ៕