ប្រទេសថៃ ៖ កាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ ភ្នាក់ងារឧតុនិយមថៃប្រកាសថា ប្រទេសថៃបានរងផលប៉ះពាល់ដោយសារបាតុភូត La Nina ហើយបាតុភូតនេះនឹងធ្វើឱ្យរដូវក្តៅឆ្នាំ២០២៥ មិនក្តៅខ្លាំងដូចបណ្តាឆ្នាំមុនៗ ។ បើទោះជាថៃពុំសូវត្រជាក់ក្តី ប៉ុន្តែថៃនឹងមានអាកាសធាតុត្រជាក់រហូតដល់ពាក់កណ្តាលខែកុម្ភៈ ។

បន្ទាប់មក ប្រទេសថៃនឹងចូលដល់រដូវក្តៅ ចាប់ពីខែកុម្ភៈ ដល់ខែឧសភា ហើយថៃនឹងរងផលប៉ះពាល់ដោយសារបាតុភូត La Nina ព្រមទាំងមានខ្យល់បក់បោកនៅទូទាំងប្រទេស ជាពិសេស ខ្យល់នឹងបក់ខ្លាំងនៅខេត្តភាគខាងត្បូង និងអាគ្នេយ៍ ។ ក្នុងអំឡុងពេលនេះ ថៃនឹងមានសំណើម និងភ្លៀងធ្លាក់ខ្លះៗ ។

ប៉ុន្តែចាប់ពីខែមីនា ដល់ខែមេសា ប្រទេសថៃនឹងពុំសូវក្តៅខ្លាំងទេ និងពុំក្តៅជាប់ៗគ្នាជាច្រើនថ្ងៃដូចកាលពីឆ្នាំ២០២៤ ដោយសារមានភ្លៀងធ្លាក់ និងសំណើមច្រើន ។ ភ្នាក់ងារឧតុនិយមព្យាករថា ថៃនឹងមានភ្លៀងធ្លាក់ច្រើនជាងធម្មតា ជាពិសេស ចាប់ពីខែមេសា ដល់ខែឧសភា ប៉ុន្តែភ្លៀងនឹងធ្លាក់តិចនៅខែមិថុនា ។

ដូចគ្នានេះ លោក ជេស្តា ឌេនឌួងបរិផាន់ សាស្ត្រាចារ្យនៅសាកលវិទ្យាល័យឡូឡាឡុងកន បានសរសេរក្នុងបណ្តាញសង្គមពីបាតុភូត La Nina នៅថ្ងៃទី១៣ ខែមករា ថា បាតុភូតនេះនឹងធ្វើឱ្យរដូវប្រាំងនៅថៃឆ្នាំ២០២៥ មិនក្តៅខ្លាំងពេក ហើយឆ្នាំ២០២៥ ថៃនឹងមានអាកាសធាតុត្រជាក់រហូតដល់ពាក់កណ្តាលខែកុម្ភៈ គឺយូរជាងឆ្នាំ២០២៤ ។ ថៃបានរងផលប៉ះពាល់ដោយសារបាតុភូត La Nina តាំងពីខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៤ ។

គួរបញ្ជាក់ថា La Nina គឺជាបាតុភូតដែលកើតឡើងនៅមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក ហើយក្នុងពេលកើតបាតុភូតនេះ សីតុណ្ហភាពផ្ទៃទឹកសមុទ្ររបស់មហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកភាគកណ្តាលនឹងទាបជាងធម្មតា ចាប់ពី៣អង្សាសេ ទៅ៥អង្សាសេ ។ បាតុភូតនេះតែងតែកើតឡើងក្រោយពីបាតុភូត El Nino មានកម្លាំងខ្លាំងក្លា ។

ផលប៉ះពាល់ដោយសារបាតុភូត La Nina នឹងធ្វើមានគ្រោះរាំងស្ងួតនៅទ្វីបអាមេរិក និងធ្វើឱ្យមានភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងនៅផ្នែកម្ខាងទៀតនៃមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក ។ បើមានផលប៉ះពាល់ខ្លាំងនឹងធ្វើឱ្យភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងនៅអូស្ត្រាលី និងមានគ្រោះធម្មជាតិ ។ រីឯផលប៉ះពាល់របស់ថៃដោយសារបាតុភូត La Nina ពេលនេះ គឺពុំសូវខ្លាំងទេ ប៉ុន្តែថៃអាចប្រឈមនឹងភ្លើងឆេះព្រៃ ៕

ប្រទេសចិន ៖ កាលពីថ្ងៃទី១០ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ ក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រចិនបានប្រទះឃើញដានជើងសត្វដាយណូស័រ ចំនួន២កន្លែង ក្នុងទីក្រុងឆាងទូ តំបន់ទីបេ ដែលស្ថិតនៅភាគនិរតីប្រទេសចិន ។ ការស្រាវជ្រាវនៅកន្លែងទី២ គឺជាហ្វូស៊ីលដានជើងដាយណូស័រប្រភេទ Sauropod មានខ្លួនតូចបំផុតលើពិភពលោក និងមានអាយុប្រមាណ ១៦៦លានឆ្នាំ ។

កន្លែងទី១ គឺជាដានជើងចំនួន៣ របស់ដាយណូស័រ Theropods ខ្លួនធំ ដែលដានជើងនីមួយៗមានប្រវែង៤២សង់ទីម៉ែត្រ ។ ដានជើងនេះគ្មានក្នុងកំណត់ត្រាដានជើងដាយណូស័រសម័យ Jurassic របស់តំបន់ទីបេទេ ហើយការប្រទះឃើញនេះបង្ហាញថា វាជាកន្លែងរស់នៅរបស់ដាយណូស័រស៊ីសាច់ ដែលមានទំហំខ្លួន៦ម៉ែត្រ ។

កន្លែងទី២ គឺជាដានជើងដាយណូស័រ Sauropod មានខ្លួនតូច ដែលដានជើងនីមួយៗមានប្រវែង ចាប់ពីជាង៨សង់ទីម៉ែត្រ ទៅជាង១៥សង់ទីម៉ែត្រ ហើយអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រចិនថា វាជាដានជើងរបស់ដាយណូស័រ ចំនួន៦ក្បាល ដែលមានទំហំខ្លួនមិនលើសពី២ម៉ែត្រ ។

ដានជើងដាយណូស័រនៅតំបន់ទីបេ បានជួយឱ្យអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រចិនដឹងពីទំហំដានជើងដាយណូស័រ Sauropod ក្នុងទីក្រុងឆាងទូ និងបញ្ជាក់ថា មានដាយណូស័រ Sauropod ខ្លួនតូចៗរស់នៅកន្លែងនេះ ឬដាយណូស័រអាចរស់នៅជាក្រុមតាមអាយុ ។ ដាយណូស័រ Sauropod មានប្រវែងខ្លួនខុសៗគ្នាតាមអាយុ ដូចជា ៖ ដាយណូស័រពេញវ័យ មានប្រវែងខ្លួនពី២០ម៉ែត្រ ទៅ៣០ម៉ែត្រ រីឯប្រវែងខ្លួនដាយណូស័រទើបញាស់ គឺមិនដល់កន្លះម៉ែត្រ ។

កាលពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣ ក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រចិនក៏បានប្រទះឃើញដានជើងមានលក្ខណៈស្រដៀងសត្វល្មូនក្នុងភូមិមួយ ។ បន្ទាប់មក ពួកគេក៏ផ្តល់ដំណឹងទៅកាន់អ្នកបុរាណវិទ្យាដើម្បីវិភាគស៊ីជម្រៅ រហូតអាចបញ្ជាក់ថា ជាដានជើងដាយណូស័រ Sauropod និង Theropods ដែលស៊ីសាច់នាសម័យ Jurassic កណ្តាល ។

បើទោះជាតំបន់ទីបេស្ថិតនៅឆ្ងាយ និងខ្ពស់ពីទឹកសមុទ្រ ប៉ុន្តែក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រចិនតែងតែស្រាវជ្រាវនៅតំបន់នេះជាញឹកញាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៧០ ហើយបានឃើញដានជើងដាយណូស័រជាច្រើនកន្លែង នៅដើម និងកណ្តាលសម័យ Jurassic ។

កាលពីដើមខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ អ្នកបុរាណវិទ្យាអង់គ្លេសបានរកឃើញដានជើងដាយណូស័រ ជិត២០០កន្លែង នៅទីក្រុងឡុងដ៍ ដែលមានអាយុ ១៦៦លានឆ្នាំដូចគ្នា ប៉ុន្តែជាដាយណូស័រពូជផ្សេងខុសពីចិន ។ ក្នុងចំណោមដានជើងដាយណូស័រជិត២០០កន្លែងនេះ គឺដានជើង៤កន្លែងជារបស់ដាយណូស័រ Cetiosaurus ដើរជើង៤ និងស៊ីរុក្ខជាតិ ។ រីឯដានជើង១កន្លែងទៀតជារបស់ដាយណូស័រ Megalosaurus ដើរជើង២ និងស៊ីសាច់ ៕

ប្រទេសថៃ ៖ កាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ មន្ត្រីនាំពាក្យទីស្តីការនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោក Jirayu Huangsap លើកឡើងថា គណៈរដ្ឋមន្ត្រីបានអនុម័តសេចក្តីព្រាងច្បាប់ស្តីពីការអនុញ្ញាតឱ្យបើកកាស៊ីណូស្របច្បាប់នៅប្រទេសថៃ ដើម្បីឱ្យស្របនឹងគោលនយោបាយផ្តោតលើការអភិវឌ្ឍតំបន់ទេសចរណ៍របស់រដ្ឋាភិបាល ។

ការបើកកាស៊ីណូស្របច្បាប់នេះ គឺមានគោលបំណងជំរុញកំណើនវិស័យទេសចរណ៍ និងការវិនិយោគនៅប្រទេសថៃ ក៏ដូចជាគ្រប់គ្រង និងការពារផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានក្នុងសង្គម ដូចជា ៖ កំណត់កាស៊ីណូស្ថិតនៅទីតាំងសមស្រប ។ មន្ត្រីមកពីស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធដែលបានចូលរួមក្នុងកិច្ចប្រជុំអនុម័តសេចក្តីព្រាងច្បាប់នេះបានឯកភាពភាគច្រើន និងឱ្យថៃយកគំរូតាមភាពជោគជ័យរបស់ប្រទេសនានា ។

កិច្ចប្រជុំគណៈរដ្ឋមន្ត្រីបានកំណត់ឱ្យកាស៊ីណូមានត្រឹមតែ១០% ប៉ុណ្ណោះ ក្រៅពីនេះ គឺត្រូវបង្កើតជាតំបន់កម្សាន្តគ្រប់ប្រភេទ និងតំបន់ទេសចរណ៍ ដើម្បីទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរបរទេសឱ្យបានច្រើន ដូចជា ៖ រៀបចំកិច្ចប្រជុំ, ការតាំងពិព័រណ៍ផលិតផលលំដាប់ពិភពលោក, ការប្រគំតន្ត្រី និងសួនកម្សាន្ត ។ ដូច្នេះ ដល់ពេលប្រទេសថៃទទួលស្គាល់ការពិតថា គម្រោងនេះនឹងផ្តោតលើការប្រមូលចំណូលពីភ្ញៀវទេសចរ ។

សេចក្តីព្រាងច្បាប់នេះនឹងត្រូវបញ្ជូនទៅកាន់កិច្ចប្រជុំរបស់សភាតំណាងរាស្ត្រដើម្បីពិចារណា បន្ទាប់មក សភាតំណាងរាស្ត្រនឹងបញ្ជូនសេចក្តីព្រាងច្បាប់ទៅសមាជិកព្រឹទ្ធសភាពិចារណាម្តងទៀត ។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់លោក Jirayu ។

លោកស្រី ផេថងថាន បានថ្លែងក្នុងកិច្ចប្រជុំគណៈរដ្ឋមន្ត្រី ស្តីពីការអនុម័តសេចក្តីព្រាងច្បាប់បើកកាស៊ីណូស្របច្បាប់ថា គឺថៃមានបំណងជំរុញវិស័យទេសចរណ៍ និងការវិនិយោគ ព្រមទាំងដោះស្រាយបញ្ហាល្បែងស៊ីសងខុសច្បាប់ នាពេលបច្ចុប្បន្ន ។ លោកស្រីសង្ឃឹមថា គម្រោងនេះនឹងធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចថៃកើនឡើងដូចសិង្ហបុរី ហើយសម្រាប់ពលរដ្ឋថៃដែលចង់ចូលកាស៊ីណូ គឺត្រូវបង់ប្រាក់ចំនួន៥,០០០បាតក្នុងម្នាក់ (ឬស្មើ១៤៧ដុល្លារអាមេរិក) ៕

នៅលើពិភពលោកយើងនេះមានទ្វីបសរុបទាំងអស់ចំនួន ៧ រួមមាន៖ ទ្វីបអឺរ៉ុប, អាស៊ី, អាហ្វ្រិក, ទ្វីបអូស្រ្តាលី, ទ្វីបអង់តាក់ទិច, ទ្វីបអាមេរិកខាងជើង និងខាងត្បូង។ ទ្វីបនីមួយៗសុទ្ធតែមានភ្នំខ្ពស់ៗ និងស្រស់ស្អាតរៀងៗខ្លួន ក្នុងនោះភ្នំដែលខ្ពស់ជាងគេបំផុតប្រចាំទ្វីបអាស៊ីគឺភ្នំអេវឺរែស (Everest) ដែលមានកម្ពស់ ៨,៨៤៨ ម៉ែត្រស្ថិតនៅជួរភ្នំហិម៉ាល័យ។ វាមិនត្រឹមជាភ្នំខ្ពស់ជាងគេប្រចាំទ្វីបអាស៊ីប៉ុណ្ណោះទេ ក៏ជាភ្នំខ្ពស់ជាងគេលើពិភពលោកផងដែរ។ ដូច្នេះក្រៅពីភ្នំ Everest តើមានភ្នំណាទៀតដែលខ្ពស់ជាងគេបំផុតប្រចាំទ្វីបទាំង ៧ របស់ពិភពលោក?

១.ទ្វីបអឺរ៉ុប៖ ភ្នំខ្ពស់ជាងគេប្រចាំទ្វីបអឺរ៉ុបនោះ គឺភ្នំអ៊ែលប្រឺស (Elbrus) ដែលមានកម្ពស់ ៥,៦៤២ ម៉ែត្រ។ វាមានទីតាំងស្ថិតនៅជួរភ្នំកាកាសឺស (Caucasus) ក្នុងតំបន់ភាគខាងត្បូងប្រទេសរុស្ស៉ី។

២.ទ្វីបអាហ្វ្រិក៖ សម្រាប់ទ្វីបអាហ្វ្រិកវិញភ្នំដែលខ្ពស់ជាងគេគឺភ្នំកាលីម៉ាន់ចារ៉ូ (Kilimanjaro) នៅក្នុងប្រទេសតង់សានី គឺជាភ្នំខ្ពស់ជាងគេប្រចាំទ្វីបអាហ្រិ្វក ជាមួយកម្ពស់ ៥,៨៩៥ ម៉ែត្រ។ កាលីម៉ាន់ចារ៉ូ មានមាត់ភ្នំចំនួន ៣ រួមមានគីបូ (Kibo) ដែលនៅខ្ពស់ជាងគេ បន្ទាប់មកគឺម៉ាវែនហ្ស៉ី (Mawenzi) ដែលស្ថិតនៅកម្ពស់ ៥,១៤៩ ម៉ែត្រ និងស្ស៉ីរ៉ា (Shira) ដែលនៅទាបជាងកម្ពស់ ៤,០០៥ ម៉ែត្រ។ ភ្នំនេះគឺជាភ្នំដាច់តែឯង ដែលមិនស្ថិតនៅជួរភ្នំណាមួយឡើយ។

៣.ទ្វីបអង់តាក់ទិច៖ នៅទ្វីបទឹកកកនៃប៉ូលខាងត្បូងនេះ ក៏មានភ្នំខ្ពស់ជាងគេប្រចាំទីនោះផងដែរ គឺភ្នំឈ្មោះវីនសុន (Vinson) ដែលស្ថិតនៅជួរភ្នំអ៊ែលស្វស្ស (Ellsworth) ជាមួយកម្ពស់ ៤,៨៩២ ម៉ែត្រ។

៤.ទ្វីបអាមេរិកខាងជើង៖ ភ្នំដែលខ្ពស់ជាងគេប្រចាំទ្វីបអាមេរិកខាងជើង គឺមានឈ្មោះថា ដេណាលី (Denali)។ កាលពីចន្លោះឆ្នាំ ១៩១៧-២០១៥ សហរដ្ឋអាមេរិកធ្លាប់បានហៅវាថាជា ភ្នំម៉ាកឃីនឡេ (McKinlay)។ ភ្នំនេះស្ថិតនៅជួរភ្នំអាឡាស្កា (Alaska) ក្នុងរដ្ឋអាឡាស្ការបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដោយមានកម្ពស់ ៦,១៩០ ម៉ែត្រ។

៥.ទ្វីបអាមេរិកខាងត្បូង៖ ភ្នំអាកុងកាហ្កា (Aconcagua) ដែលស្ថិតនៅជួរភ្នំអង់ (Andes) ក្នុងខេត្តមែនដូហ្សា (Mendoza) នៃប្រទេសអាហ្សង់ទីន គឺជាភ្នំខ្ពស់ជាងគេប្រចាំទ្វីបអាមេរិកខាងត្បូង ជាមួយកម្ពស់ ៦,៩៦០ ម៉ែត្រ។ វាក៏ជាប់ឈ្មោះជាភ្នំខ្ពស់ជាងគេបង្អស់នៅតំបន់អាមេរិកទាំងមូលផងដែរ។

៦.ទ្វីបអាស៊ី៖ យើងដឹងហើយថាភ្នំដែលខ្ពស់ជាងគេប្រចាំទ្វីបអាស៊ីរបស់យើង គឺភ្នំអេវឺរ៉េស (Everest) ជាមួយកម្ពស់ ៨,៨៤៨ ម៉ែត្រ ហើយក៏ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ជាភ្នំខ្ពស់ជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោកទាំងមូលផងដែរ។ ភ្នំនេះស្ថិតនៅជួរភ្នំហិមាល័យ (Himalaya) ដោយផ្នែកម្ខាងនៃភ្នំអេវឺរ៉េស គឺនៅក្នុងទឹកដីប្រទេសនេប៉ាល់ និងម្ខាងទៀតនៅក្នុងតំបន់ទីបេនៃប្រទេសចិន។

៧.ទ្វីបអូស្រ្តាលី៖ ភ្នំខ្ពស់ជាងគេប្រចាំទ្វីបអូស្រ្តាលី គឺភ្នំកូសៀស្កូ (Kosciuszko) នៅរដ្ឋញូសោតវែល (New South Wales) ដែលវាស្ថិតនៅជួរភ្នំស្នូវី (Snowy) ហើយមានកម្ពស់ ២,២២៨ ម៉ែត្រ។ ភ្នំកូសៀស្កូ គឺជាភ្នំទាបជាងគេបង្អស់ ក្នុងចំណោមភ្នំខ្ពស់ៗបំផុតប្រចាំទ្វីបទាំង ៧៕