ក្រុមហ៊ុនSpace X របស់មហាសេដ្ឋី Elon Musk បានបញ្ជូនយាន និងក្រុមការងារដើម្បីទៅសង្រ្គោះអវកាសយានិក២នាក់របស់អង្គការNASAសហរដ្ឋអាមេរិកដែលជាប់គាំងនៅក្នុងលំហរមិនអាចវិលមកផែនដីវិញបានអស់រយៈពេល៩ខែមកហើយ។

បេសកកម្មបញ្ជូនយានទៅសង្គ្រោះមនុស្សក្នុងលំហរ ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅល្ងាចថ្ងៃទី១៤ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៥ តាមរយៈការបង្ហោះយានអាវកាសមួយដែលមានឈ្មោះថា Crew Dragon ជាមួយនឹងសមាជិកអវកាសនិកចំនួន៤នាក់។

សូមជម្រាបថា អវកាសយានិកដែលជាប់គាំងទាំង២នាក់មានឈ្មោះថា Butch Wilmore និង Suni Williams នៃអង្គការ NASA សហរដ្ឋអាមេរិកបានធ្វើដំណើរក្នុងការសាកល្បងហោះហើរយាន Starliner Spacecraft របស់ Boeing ឆ្ពោះទៅកាន់លំហរកាលពីថ្ងៃទី៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៤ ដែលបេសកកម្មរបស់ពួកគេមានរយៈពេលត្រឹមតែ៨ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ។ ក្រោយមកនៅពេលទៅដល់ស្ថានីយលំហរអន្តរជាតិ (International Space Station) ស្រាប់តែកំហុសបច្ចេកទេសក៏កើតមានឡើង ដែលបណ្ដាលអោយយាន Starliner របស់ពួកគេធ្លាយនូវប្រេងឥន្ធនៈ និងមិនអាចវិលត្រឡប់មកភពផែនដីវិញបានឡើយ។

អង្គការNASA និងក្រុមហ៊ុន Boeing បានដឹងពីដំណឹងនេះ ប៉ុន្តែអាចដោះស្រាយបានត្រឹមជាការបញ្ជូនស្បៀង និងឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ទៅបន្ថែមប៉ុណ្ណោះ ចំពោះការរំដោះមនុស្សអោយចេញពីយានគឺមិនអាចធ្វើបាននោះទេ។ ដូច្នេះហើយទើបការវិលត្រឡប់មកភពផែនដីវិញរបស់អវកាសយានិកទាំង២ ត្រូវបានពន្យាពេលម្ដងហើយ ម្ដងទៀតអស់រយៈពេល៩ខែ។

ដោយមិនទាន់អាចរកដំណោះស្រាយអោយបានទាន់ពេលវេលា នៅចុងឆ្នាំ២០២៤អង្គការNASAបានស្នើសុំជំនួយពីក្រុមហ៊ុនSpace X តែម្ដង។ មិនអោយខកបំណង Space X បានរៀបចំយាន និងមនុស្សសម្រាប់ការសង្រ្គោះមួយនេះ ហើយកាលបរិច្ឆេទដែលនឹងត្រូវឡើងទៅកាន់លំហរនោះ គឺនៅថ្ងៃទី១៤ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៥ ពីទីតាំងសហរដ្ឋអាមេរិក។

សូមបញ្ជាក់ថា នេះគឺជាបេសកកម្មដ៏គ្រោះថ្នាក់មួយដែលត្រូវយកជីវិត ទៅដោះដូរយកជីវិតត្រឡប់មកវិញ ប៉ុន្តែអង្គការNASAមានការជឿទុកចិត្តលើយាន Crew Dragon របស់ Space X នេះថានឹងធ្វើសកម្មភាពសង្រ្គោះនេះបានដោយជោគជ័យ ហើយអាចនាំអវកាសយានិកទាំង២នាក់ត្រឡប់មកផែនដីនៅថ្ងៃទី ២០-២១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៥ នេះវិញមិនខាន៕

ពលរដ្ឋថៃរស់នៅក្បែរព្រំដែនកម្ពុជា បានសំណូមពរយ៉ាងទទូច ៖ «កុំរោលឱ្យខ្លោច ដុតឱ្យឆៅ និងបង្កចលាចលដល់ប្រទេស និងប្រទេស» ខ្មែរ និងថៃ គ្មានជម្លោះគ្នាទេ ខ្មែរជាបងប្អូនជាមួយថៃ រីឯពលរដ្ឋខ្មែររស់នៅតំបន់ព្រំដែន ក៏ដូចគ្នាដែរ គឺពុំចង់ឱ្យកើតបញ្ហាទៀតទេ ។

យោងតាមការចុះផ្សាយនៅលើបណ្តាញសង្គមថៃឱ្យដឹងថា កាលពីថ្ងៃទី៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៥ កន្លងទៅនេះ មានព្រះសង្ឃ និងដូនជីថៃមួយក្រុមបានជិះរថយន្តមកខេត្តសុរិន្ទ ដើម្បីអានសេចក្តីថ្លែងការណ៍នៅប្រាសាទតាមាន់ធំ ស្ថិតលើភ្នំដងរែក ឃុំគោកមន ស្រុកបន្ទាយអំពិល ខេត្តឧត្តរមានជ័យ ជាប់ព្រំដែនខេត្តសុរិន្ទ ប៉ុន្តែត្រូវបានពលរដ្ឋថៃរស់នៅក្បែរព្រំដែនហាមឃាត់ព្រះសង្ឃថៃ កុំឱ្យធ្វើសកម្មភាពនៅប្រាសាទ ដោយសារបារម្ភខ្លា.ច មានបញ្ហានៅតំបន់ព្រំដែន ។ ហេតុនេះ ព្រះសង្ឃថៃក៏ប៉ះសម្តីគ្នាជាមួយពលរដ្ឋថៃរស់នៅក្បែរព្រំដែន ព្រមទាំងប៉ះសម្តីជាមួយសន្តិសុខ និងសមត្ថកិច្ច ដែលបានហាមព្រះសង្ឃ និងដូនជី កុំឱ្យឡើងប្រាសាទ ។

វីដេអូប៉ះទង្គិចពាក្យសម្តីរវាងព្រះសង្ឃថៃ និងពលរដ្ឋថៃរស់នៅក្បែរព្រំដែននេះ មានការចែកចាយយ៉ាងច្រើនក្នុងបណ្តាញសង្គម ។ ក្នុងវីដេអូ គឺព្រះសង្ឃ១អង្គ បានស្រែកដដែលៗទៅកាន់ពលរដ្ឋថៃរស់នៅក្បែរព្រំដែន ថា ៖ «ពុំស្រឡាញ់ប្រទេសជាតិ» ហើយព្រះសង្ឃក៏បានប៉ះសម្តីគ្នាជាមួយសន្តិសុខ និងសមត្ថកិច្ចផងដែរ ។ បន្ទាប់មក អាជ្ញាធរមូលដ្ឋានក៏បានមកជួយសម្របសម្រួលនិយាយឱ្យព្រះសង្ឃត្រឡប់ទៅវិញ ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានថៃ Matichon ។

ស្ត្រីម្នាក់រស់នៅក្បែរព្រំដែននិយាយថា ៖ «ខ្ញុំមិនចង់ឱ្យមកទេ ព្រោះធ្វើឱ្យខ្មែរយល់ខុស នាំឱ្យមានបញ្ហាជាមួយគ្នា ។ បើពួកគេយករបស់របរមកចែកឱ្យកងទ័ព និងផ្តល់កម្លាំងចិត្តកងទ័ពនៅព្រំដែន គឺបាន ។ ខ្មែរ និងថៃ គ្មានជម្លោះគ្នាទេ ខ្មែរជាបងប្អូនជាមួយថៃ រីឯពលរដ្ឋខ្មែររស់នៅព្រំដែន ក៏ដូចគ្នាដែរ គឺពុំចង់ឱ្យកើតបញ្ហាទេ ប៉ុន្តែព្រះសង្ឃ និងដូនជី ចង់ឡើងទៅប្រាសាទ ។ ខ្ញុំក៏ស្រឡាញ់ជាតិដែរ ប៉ុន្តែមិនចង់ឱ្យពួកគេមកធ្វើឱ្យក្តៅក្រហាយដល់ពលរដ្ឋរស់នៅព្រំដែន ។ ពួកគេមកហើយ ក៏ត្រឡប់ទៅវិញ តែយើងរស់នៅព្រំដែននេះហើយពិបាក យើងមិនចង់ឱ្យកើតរឿងរ៉ាវដូចឆ្នាំ២០១១ ទេ» ។

ដូចគ្នានេះ ស្ត្រីរស់នៅក្បែរព្រំដែនម្នាក់ទៀតប្រាប់ថា ៖ «យើងជាអ្នកភូមិ យើងប្រឈម បើពួកគេមកហើយរញ៉េរញ៉ៃ ធ្វើឱ្យយើងពិបាករស់នៅ រីឯកងទ័ពក៏ពិបាកធ្វើការដែរ ។ យើងពុំចង់ចាកចេញពីផ្ទះទេ បើពួកគេមកកម្សាន្ត យើងរីករាយទទួលស្វាគមន៍ ប៉ុន្តែបើមកច្រៀងចម្រៀងជាតិ យើងពុំចង់ឱ្យធ្វើទេ» ។

រីឯបុរសម្នាក់ទៀតដែលបានមកចូលរួមហាមឃាត់ព្រះសង្ឃដែរនោះ ប្រាប់ថា ៖ «ខ្ញុំមិនចង់ឱ្យក្រុមខ្លះមកធ្វើសកម្មភាពនៅប្រាសាទតាមាន់ទេ បើធ្វើហើយនឹងបង្កបញ្ហាដល់ប្រទេសជិតខាង ។ កាលពីឆ្នាំ២០១១ គឺដោយសារមូលហេតុទាំងនេះ គឺមានក្រុមមួយចំនួនមកធ្វើសកម្មភាពលើប្រាសាទ ទើបធ្វើឱ្យមានការប៉ះទង្គិចគ្នា ពលរដ្ឋលំបាក ។ ភ្នាក់ងារសន្តិសុខថៃដែលថែទាំប្រាសាទតាមាន់ ក៏គ្មានបញ្ហាដែរ ។ ព្រះសង្ឃថៃចង់អានសេចក្តីថ្លែងការណ៍នៅប្រាសាទ គឺពុំមែនជាការងារព្រះសង្ឃទេ ពលរដ្ឋពុំចង់ឱ្យព្រះសង្ឃឡើងលើប្រាសាទ ព្រោះក្រុមខ្លះធ្វើសកម្មភាពរួចហើយ ក៏មានហេតុការណ៍កើតឡើង ។ ខ្ញុំមិនចង់ឱ្យអ្នកភូមិពិបាក ឬចាកចេញពីផ្ទះ ព្រោះអ្នកភូមិរស់នៅមានសេចក្តីសុខ ។ ព្រះសង្ឃបានព្យាយាមចូលប្រាសាទ ប៉ុន្តែអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានបានជួយគ្នាសម្របសម្រួលនិយាយឱ្យព្រះសង្ឃត្រឡប់ទៅវិញ» ៕

សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ American Dream គឺជារថយន្តវែងជាងគេបំផុតលើពិភពលោក វាមានបណ្តោយវែងជាងរថយន្តកុងទឺន័រដែលកំពុងតែបើកបរតាមដងផ្លូវយើងទៅទៀត ហើយអ្វីដែលអស្ចារ្យ គឺមិនត្រឹមតែបណ្តោយនៃតួរថយន្តប៉ុណ្ណោះទេ ការរចនាតុបតែងក្នុងរថយន្តកាន់តែទំនើបអស្ចារ្យ ដែលយើងមិនធ្លាប់គិតដល់ ។ នៅក្នុងរថយន្តនេះមានស្ទើរគ្រប់អ្វីៗដែលផ្ទះល្មមៗមិនអាចមាន ទើបរថយន្ត American Dream មួយនេះត្រូវបានទទួលស្គាល់ និងកត់ត្រាដោយ Guinness World Record ថា ជារថយន្តវែងនិងទំនើបជាងគេ នៅលើពិភពលោកយើងនេះ ។

រថយន្តឈ្មោះ «American Dream» ម៉ាក Limousine ត្រូវបានកត់ត្រាក្នុង Guinness World Record ថា គឺជារថយន្តវែងជាងគេបំផុតលើពិភពលោក និងវែងខ្លាំងអាចឱ្យឧទ្ធម្ភាគចក្រចុះចតពីលើបាន ។ វាមានប្រវែងរហូតដល់ជាង៣០ម៉ែត្រ និងអាចដឹកមនុស្សចំនួន៧៥នាក់ ដែលផ្នែកខាងក្នុងរថយន្តមានកន្លែងជប់លៀង អាងងូតទឹកក្តៅ និងកន្លែងវាយកូនហ្គោល ។ វាជារថយន្តចាស់ផលិតតាំងពីឆ្នាំ១៩៨៦ ប៉ុន្តែត្រូវបានម្ចាស់ថ្មីកែច្នៃឱ្យក្លាយជារថយន្តទំនើប និងពង្រីកប្រវែងរបស់វា ។

ផ្នែកខាងក្នុងរថយន្តត្រូវបានដោះកៅអីអង្គុយចេញទាំងអស់ដើ ម្បីឱ្យមានទីធ្លាធំទូលាយសម្រាប់អ្នកដំណើរជួបជុំគ្នាជប់លៀងយ៉ាងសប្បាយ ហើយថែមទាំងមានទូរទស្សន៍ ទូរទឹកកក ប្រព័ន្ធទូរស័ព្ទ និងឧបករណ៍តន្ត្រីផ្សេងៗ ។ រីឯផ្នែកខាងក្រោយរបស់រថយន្តវិញ គឺមានអាងសម្រាប់ងូតទឹកក្តៅ, កន្លែងវាយកូនហ្គោល ព្រមទាំងកន្លែងចតឧទ្ធម្ភាគចក្រ ដែលអាចទទួលទម្ងន់រហូតដល់២,២៧០គីឡូក្រាម ។

ចំណែកប្រវត្តិរថយន្ត American Dream គឺត្រូវបានផលិតឡើងតាំងពីឆ្នាំ១៩៨៦ មកម៉្លេះ ដោយជនជាតិអាមេរិកឈ្មោះ Jay Ohrberg គឺជាអ្នកប្រមូលរថយន្តចាស់ៗ និងអ្នកកែច្នៃរថយន្តឱ្យមានរូបរាងពិសេសសម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងការថតភាពយន្ត និងបង្ហាញក្នុងកម្មវិធីទូរទស្សន៍ ។ ក្រោយពីរថយន្តនេះបានបង្ហាញរូបរាងក្នុងភាពយន្តមួយចំនួន វាក៏ត្រូវបានគេឈប់ប្រើប្រាស់ និងបញ្ចូលក្នុងឃ្លាំងអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ ។ រហូតដល់ឆ្នាំ២០១៩ គេក៏បានយកវាមកដេញថ្លៃ និងលក់ឱ្យលោក Michael Dezer ជាម្ចាស់សារមន្ទីររថយន្ត និងសួនកម្សាន្ត Dezerland Park Orlando នៅរដ្ឋផ្លរីដា សហរដ្ឋអាមេរិក ។

បន្ទាប់ពីបានទិញរថយន្តចាស់ លោក Michael Dezer ក៏បានជួសជុលរថយន្តនេះអស់រយៈពេលជាង២ឆ្នាំ និងចំណាយប្រាក់អស់ចំនួន២៥ម៉ឺនដុល្លារអាមេរិក ដើម្បីឱ្យវាដំណើរការគ្រឿងម៉ាស៊ីន និងអាចបើកបរឡើងវិញ ព្រមទាំងពង្រីកប្រវែងរថយន្តថែមទៀត ។ លោកបានតាំងចិត្តកែច្នៃរថយន្តចាស់ម៉ាក Limousine ឱ្យក្លាយជារថយន្តប្រណីត និងវែងបំផុត ហើយត្រូវបាន Guinness World Record កត់ត្រាថា វាជារថយន្តវែងបំផុតលើពិភពលោក ។

ក្រៅពីនេះ រថយន្ត American Dream ក៏ត្រូវបានយកទៅបង្ហាញក្នុងសារមន្ទីររថយន្ត Dezerland Park នៅទីក្រុង Orlando រដ្ឋផ្លរីដា ផងដែរ ដើម្បីឱ្យមនុស្សទូទៅបានទស្សនា ។

តើអ្នកយល់យ៉ាងណាដែរ ប្រសិនបើនៅកម្ពុជាយើងមានអ្នកចង់បាន តើយើងអាចកែច្នៃរថយន្តធម្មតាៗទៅជារថយន្តដែលទំនើបវែងជាងនេះ ជាមួយតម្លៃសមរម្យ តើលោកអ្នកនឹងទិញប្រើដែរឬទេ ពីព្រោះស្តាប់ទៅ កម្ពុជាយើងក៏មិនខ្វះអ្នកជំនាញកែច្នៃរថយន្តដែរ ។ បើអ្នកចង់បាន អាចបញ្ចេញមតិនៅខាងក្រោមដើម្បីលើកទឹកចិត្តឱ្យជាងមានជំនាញ ហើយសង្ឃឹមថា នឹងផលិតវាឡើង ក្រោមស្នាដៃកូនខ្មែរ ៕

ប្រទេសជប៉ុន ៖ កាលពីខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៥ អ្នកលេងបណ្តាញសង្គមជប៉ុនបានចាប់អារម្មណ៍នឹងក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាមួយនៅប្រទេសជប៉ុន អនុញ្ញាតឱ្យបុគ្គលិកផឹកស្រាបៀរនៅកន្លែងធ្វើការ ថែមទាំងឱ្យបុគ្គលិកសុំច្បាប់សម្រាក បើស្រវឹងខ្លាំងធ្វើការពុំកើត ឬសុំច្បាប់ខូចចិត្ត ។ តាំងពីក្រុមហ៊ុនអនុវត្តគោលការណ៍ថ្មីនេះឃើញថា បុគ្គលិកជាយុវជនរីករាយនៅកន្លែងធ្វើការ គ្មានអ្នកណាម្នាក់លាឈប់ពីការងារទេ ទោះជាពួកគេទទួលបានប្រាក់ខែតិចក្តី ។

មនុស្សភាគច្រើនចាត់ទុកថា ការសុំច្បាប់សម្រាកដោយសារមូលហេតុផឹកស្រាស្រវឹងខ្លាំងកាលពីឈប់ គឺជារឿងគួរខ្មាស់អៀន ប៉ុន្តែក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យានៅទីក្រុងអូសាកា ប្រទេសជប៉ុន ឈ្មោះ Trust Ring Co Ltd ដែលមានបុគ្គលិកចំនួន៦០នាក់ បែរជាអនុញ្ញាតឱ្យបុគ្គលិកផឹកស្រាបៀរត្រជាក់ៗនៅកន្លែងធ្វើការដោយគ្មានកំណត់ និងអាចសុំច្បាប់សម្រាកបើស្រវឹងខ្លាំង ព្រោះក្រុមហ៊ុនចាត់ទុកថា បុគ្គលិកគួរតែទទួលបានសិទ្ធិឈប់សម្រាក ។

ក្រុមហ៊ុនពុំអាចផ្តល់ប្រាក់ខែខ្ពស់ឱ្យបុគ្គលិកដូចក្រុមហ៊ុនធំៗទេ ទើបបង្កើតគោលការណ៍ថ្មីដើម្បីទាក់ទាញបុគ្គលិកជាយុវជន និងផ្តល់ភាពសប្បាយរីករាយនៅកន្លែងធ្វើការ ។ បុគ្គលិកត្រូវធ្វើការចំនួន៩ម៉ោងក្នុង១ថ្ងៃ ប៉ុន្តែបើបុគ្គលិកផឹកស្រវឹងខ្លាំងនៅផ្ទះ គឺអាចសុំច្បាប់ឈប់១ព្រឹកបាន និងមកធ្វើការពេលរសៀល ហើយក្រុមហ៊ុនថែមទាំងអនុញ្ញាតឱ្យបុគ្គលិកសុំច្បាប់សម្រាកពេលខូចចិត្ត ឬមានហេតុការណ៍មិនល្អកើតឡើងលើអាយដលរបស់ពួកគេ ។

នាយកក្រុមហ៊ុននិយាយថា ៖ «ទោះជាក្រុមហ៊ុនពុំអាចផ្តល់ប្រាក់ខែខ្ពស់ឱ្យបុគ្គលិក ប៉ុន្តែក្រុមហ៊ុនអាចបង្កើតបរិយាកាសឱ្យបុគ្គលិកសប្បាយរីករាយនៅកន្លែងធ្វើការ ។ ហេតុនេះ បុគ្គលិកទាំងអស់មានសេរីភាពអាចធ្វើអ្វីក៏បានតាមពួកគេត្រូវការ ។ បុគ្គលិកទទួលបានប្រាក់ខែ ចំនួន១,៤៧៥ដុល្លារក្នុង១ខែ ហើយប្រាក់នេះគិតទាំងថ្លៃធ្វើការថែមម៉ោង» ។

តាំងពីអនុវត្តគោលការណ៍ថ្មី គ្មានបុគ្គលិកណាម្នាក់ដាក់ពាក្យលាឈប់ពីការងារទេក្នុងរយៈពេល៣ឆ្នាំមកនេះ ប៉ុន្តែពួកគេអាចបំពេញការងារបានល្អទៀតផង ។ និស្សិតទើបបញ្ចប់ការសិក្សាថ្មីៗពេញចិត្តនឹងគោលការណ៍របស់ក្រុមហ៊ុន ហើយពួកគេចាត់ទុកថា ការរីករាយនៅកន្លែងធ្វើការ គឺសំខាន់ជាងប្រាក់ខែ ។

បច្ចុប្បន្ន ក្រុមហ៊ុននានានៅជប៉ុនបានរកវិធីទាក់ទាញបុគ្គលិកទើបបញ្ចប់ការសិក្សា និងរក្សាបុគ្គលិកជាយុវជន ស្របពេលជប៉ុនកំពុងខ្វះខាតកម្លាំងពលកម្មយ៉ាងខ្លាំង ដោយសារអត្រាកំណើតធ្លាក់ចុះ ។ ក្រុមហ៊ុនខ្លះទៀតអនុញ្ញាតឱ្យបុគ្គលិកធ្វើការពីផ្ទះ (Work From Home) ឬអនុញ្ញាតឱ្យបុគ្គលិកធ្វើការផ្សេងទៀត ឬឱ្យសុំច្បាប់ដោយមូលហេតុប្លែកៗ ដូចជា ៖ សុំច្បាប់ខូចចិត្ត ជាដើម ៕

សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ អតីតកូនសិស្សម្នាក់ឈ្មោះ អេឡេឆា អរទីស អាយុ១៩ឆ្នាំ នៅរដ្ឋ Connecticut សហរដ្ឋអាមេរិក បានដាក់ពាក្យប្តឹងសាលារៀនវិទ្យាល័យរបស់ខ្លួន ករណីនាងពុំអាចអាន និងសរសេរអក្សរក្រោយបញ្ចប់ការសិក្សា ។ នាងចោទប្រកាន់ថា សាលាពុំបានយកចិត្តទុកដាក់លើការអប់រំនាងទេរយៈពេលកន្លងមក ហើយរយៈពេល១ខែ មុនពេលរៀនចប់ នាងបានស្នើឱ្យសាលាធ្វើតេស្តសមត្ថភាព ឃើញថា នាងគ្មានចំណេះដឹង ។ ទោះជាសាលាស្នើឱ្យនាងមកទទួលការបណ្តុះបណ្តាលបន្ថែមក្តី ប៉ុន្តែនាងបដិសេធជាមួយសាលា ហើយសម្រេចចិត្តដាក់ពាក្យប្តឹង ។

ការបញ្ចប់ការសិក្សានៅសាលារៀនវិទ្យាល័យរបស់រដ្ឋ និងអាចបន្តការសិក្សានៅសាកលវិទ្យាល័យបាន វាជារឿងរំភើប និងគួរឱ្យមានមោទនភាពខ្លាំងណាស់ ប៉ុន្តែកូនសិស្សម្នាក់ឈ្មោះ អេឡេឆា អរទីស (Alisha Ortiz) ពុំបានរំភើបដូចមិត្តភក្តិដទៃទេ ។ នាងបានដាក់ពាក្យប្តឹងសាលារៀនវិទ្យាល័យរដ្ឋ ក្នុងទីក្រុង Hartford រដ្ឋ Connecticut ករណីសាលាពុំយកចិត្តទុកដាក់លើការអប់រំនាង ដោយឱ្យនាងបញ្ចប់ការសិក្សា និងចូលរៀននៅសាកលវិទ្យាល័យ University of Connecticut ទាំងដែលនាងគ្មានចំណេះដឹង អត់ចេះអាន និងសរសេរអក្សរ ។

សិស្សឈ្មោះ អេឡេឆា អរទីស និយាយថា នាងស្ទើរតែពុំអាចចាប់កាន់ប៊ិកសរសេរអក្សរបានទេ ហើយជំនាញការអានរបស់នាង គឺដូចគ្នានឹងកូនសិស្សសាលាបឋម ថ្នាក់ទី១ ។ នាងកើតនៅតំបន់ Puerto Rico ប្រទេសអេស្ប៉ាញ ហើយនាងមានបញ្ហាការរៀនសូត្រតាំងពីកុមារមកម៉្លេះ ក្រោយពីនាងមករស់នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ពេលអាយុ៥ឆ្នាំ ។ សាលារៀន និងគ្រូពិសេសដែលបង្រៀននាង គឺស្ទើរតែពុំជួយអ្វីទាំងអស់ រហូតដល់រយៈពេល១ខែមុនបញ្ចប់ការសិក្សា នាងបានស្នើឱ្យសាលាធ្វើតេស្តសមត្ថភាព ឃើញថា នាងគ្មានចំណេះដឹង ។

មហាជនឆ្ងល់ថា បើរៀនពុំចេះបែបនេះ តើនាងអាចបញ្ចប់ការសិក្សានៅសាលារៀនវិទ្យាល័យ ហើយបន្តការសិក្សាចូលសាកលវិទ្យាល័យ University of Connecticut ដោយរបៀបណា? នាងឆ្លើយថា នាងបានប្រើប្រាស់កម្មវិធីក្នុងអ៊ីនធើរណេតដើម្បីចុះឈ្មោះចូលរៀននៅសាកលវិទ្យាល័យ និងសរសេរអក្សរតាមការកំណត់របស់សាកលវិទ្យាល័យ ។ ប៉ុន្តែពេលចូលរៀននៅសាកលវិទ្យាល័យ នាងជួបបញ្ហា ហើយក៏ឈប់រៀននៅដើមខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៥ ដើម្បីទទួលការព្យាបាលសុខភាពផ្លូវចិត្ត ហើយនាងសង្ឃឹមថា នឹងអាចចូលរៀននៅសាកលវិទ្យាល័យវិញឆាប់ៗនេះ ។

ចំណែកមូលហេតុដែលនាងដាក់ពាក្យប្តឹងសាលារៀនចាស់ ដោយសារចង់ឱ្យនាយកសាលាទទួលខុសត្រូវចំពោះបញ្ហាទាំងអស់ដែលនាងបានជួបប្រទះ ។ នាងសង្ឃឹមថា ការតស៊ូតាមផ្លូវច្បាប់នេះ នឹងជួយការពារកុំឱ្យយុវជនផ្សេងទៀតមានបញ្ហាការសិក្សាដូចនាង ៕

តើមហាជនយល់យ៉ាងណាដែរ? ថតបានទាំងវីដេអូច្បាស់ៗ មានទាំងចំនួនយន្តហោះចម្បាំងថៃ F-16 ប៉ុណ្ណឹងហើយ ខាងថៃចេញមកបដិសេធខុសទាំងតួលេខ ខ្លឹមសារនៃវីដេអូនៅលើបណ្តាញសង្គម ដោយបានអះអាងថា វាមិនពិត និងជាការគិតតែម្ខាងថា ប្រទេសថៃឈ្លានពាន.កម្ពុជា ។ ការពិត ថៃគ្មានគំនិតឈ្លានពានប្រទេសណាទេ ថៃគ្រាន់តែការពារអធិបតេយ្យភាព និងទឹកដីរបស់ខ្លួនប៉ុណ្ណោះ ។

យោងតាមការផ្សព្វផ្សាយរបស់បណ្តាញសង្គមថៃ នៅថ្ងៃទី១៥ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៥ បានឱ្យដឹងថា យន្តហោះចម្បាំងថៃ F-16 ចំនួន៤គ្រឿង មិនបានហោះរំលោ.ភ ចូលដែនអាកាសកម្ពុជាទេ ។ ពលរដ្ឋខ្មែរខ្លួនឯងទេ ដែលបានគិតដោយខ្លួនឯងរឿងថា ថៃឈ្លានពាន.កម្ពុជា ការពិត ថៃគ្មានគំនិតឈ្លានពា.នប្រទេសណាទេ ថៃគ្រាន់តែការពារអធិបតេយ្យភាព និងទឹកដីរបស់ខ្លួនប៉ុណ្ណោះ ។ ពលរដ្ឋខ្មែរតែងតែគិតថា បើថៃ និងវៀតណាម ឈ្លានពានកម្ពុជា តើគួរធ្វើដូចម្តេច? បណ្តាញសង្គមថៃបានប្រាប់បន្ថែមទៀតថា ពលរដ្ឋខ្មែរគួរតែបារម្ភពីវៀតណាមឈ្លានពានវិញ ល្អជាងបារម្ភពីរឿងថៃឈ្លានពាន ។ (សូមដាក់សំឡេងថៃចូលបន្តិច ក្នុងវីដេអូ)

ករណីការចែកចាយវីដេអូរបស់ពលរដ្ឋខ្មែរដែលរស់នៅតំបន់ព្រំដែនជាប់ថៃ បានថតយន្តហោះចម្បាំងថៃ F-16 ចំនួន៤គ្រឿង ដោយអះអាងថា បានហោះរំលោភចូលដែនអាកាសកម្ពុជា «គឺហោះនៅឆ្ងាយពីព្រំដែនប្រមាណ៥គីឡូម៉ែត្រ មិនប៉ះពាល់កម្ពុជាឡើយ ។ បើហោះរំលោភចូលដែនដីកម្ពុជាពិតមែន គឺខាងសារព័ត៌មានថៃនឹងចុះផ្សាយហើយ មិនមែនមិនចុះផ្សាយដូច្នេះទេ» ។ នេះបើយោងតាមការចុះផ្សាយរបស់បណ្តាញសង្គមថៃឈ្មោះ «ทีเอ็นชาแนล TN.Channel» ។

បណ្តាញសង្គមថៃដដែលបានបញ្ជាក់បន្ថែមថា យើងពុំដឹងថា តើវាជាការពិត ឬយ៉ាងណាទេ ពីព្រោះខាងសារព័ត៌មានថៃពុំបានចុះផ្សាយឡើយ វាអាចជាការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានរបស់ខ្មែរខ្លួនឯងតែម្ខាងប៉ុណ្ណោះ ។ ចំណែកខាងប្រទេសថៃវិញ គ្មានសារព័ត៌មានណាមួយចុះផ្សាយពីរឿងយន្តហោះចម្បាំងហោះចូលដែនអាកាសកម្ពុជាទេ គឺមានតែថៃបញ្ជូនយន្តហោះចម្បាំង F-16 ទៅកាន់ព្រំដែនជាប់មីយ៉ាន់ម៉ានាពេលកន្លងមក ដើម្បីការពារអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួន ស្របពេលស្ថានការណ៍ព្រំដែននៅមីយ៉ាន់ម៉ាកំពុងតានតឹងខ្លាំង ។

ដោយឡែក សារព័ត៌មានថៃ TNN រាយការណ៍ថា កាលពីព្រឹកថ្ងៃទី៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៥ ប្រទេសថៃបានបញ្ជូនយន្តហោះចម្បាំង F-16 ចំនួន២គ្រឿង ទៅហោះល្បាតនៅតំបន់ព្រំដែនខេត្តតាក ចំនួន២លើក ក្រោយពីកងទ័ពមីយ៉ាន់ម៉ាប៉ះទង្គិចជាមួយកងកម្លាំងការៀង (KNLA) នៅក្បែរព្រំដែនថៃ ។ ហេតុនេះ ថៃចាំបាច់ត្រូវបញ្ជូនយន្តហោះចម្បាំងទៅព្រំដែនជាប់មីយ៉ាន់ម៉ា ដើម្បីការពារអធិបតេយ្យភាព និងការរំលោភព្រំដែនរបស់កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធអន្តរជាតិ ។

គួរបញ្ជាក់ថា តាំងពីកងទ័ពថៃហាមឃាត់ពលរដ្ឋខ្មែរច្រៀងចម្រៀងជាតិនៅប្រាសាទតាមាន់ធំ ស្ថិតលើភ្នំដងរែក ឃុំគោកមន ស្រុកបន្ទាយអំពិល ខេត្តឧត្តរមានជ័យ ជាប់ព្រំដែនខេត្តសុរិន្ទ ឃើញថា ក្រុមអ្នកនយោបាយថៃ និងក្រុមជ្រុលនិយមថៃមួយចំនួនបានព្យាយាមមកប្រាសាទតាមាន់ធំ ដើម្បីអានសេចក្តីថ្លែងការណ៍បញ្ជាក់ថា ប្រាសាទនេះជាកម្មសិទ្ធិរបស់ថៃ ។ រីឯមេទ័ពថៃក៏បានត្រៀមកងកម្លាំង និងប្រកាសក្តែងៗថា នឹងការពារអធិបតេយ្យភាពជាតិនៅតំបន់ព្រំដែន ។

ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នេះគ្រាន់តែជាការបកប្រែ និងការបកស្រាយក្រៅផ្លូវការពីការផ្សាយនៅលើបណ្តាញសង្គមថៃមិនផ្លូវការមួយ ដែលបានអះអាងថា «យន្តហោះចម្បាំងរបស់ថៃ F-16 ចំនួន៤គ្រឿងហោះមិនបានរំលោភចូលដែនអាកាសកម្ពុជាឡើយ» ។ ដូច្នេះ ព័ត៌មានដែលពិតត្រឹមត្រូវ គ្រប់ជ្រុងជ្រោយ មានតែរង់ចាំការបកស្រាយពីគ្រប់គូភាគីជំនាញៗពាក់ព័ន្ធនឹងដែនអធិបតេយ្យភាពនៃប្រទេសទាំងពីរប៉ុណ្ណោះ ៕